PL167505B1 - Sposób ciągłego zgazowania węglowodorów ciekłych z procesu wytlewania węgla i reaktor do stosowania tego sposobu - Google Patents

Abstract

1. Sposób ciągłego zgazowania ciekłych węglowodorów z procesu wytlewania węgla w strumieniu gazu 57) wytlewnego przed ich kondensacją, przy pomocy mie- ' ' szaniny nośnika tlenu i pary wodnej, znamienny tym, że proces zgazowania prowadzi się poza wytlewnicą procesową w strumieniu gazu wytlewnego o przepływie zlaminaryzowanym w międzyziamowych przestrzeniach przepływowego wypełniacza reaktora szybowego, przeciwprądowego, przy czym zawarte w tym strumieniu węglowodory ciekłe w stanie lotnym poddaje się procesowi pirolizy, a następnieprodukty tej pirolizy, zgazowaniu w wyżej położonym obszarze hydrotermicznej strefy reakcji zgazowania poniżej której doprowadza się czynnik zgazowujący. 6. Reaktor do ciągłego zgazowania ciekłych węglowodorów z procesu wytlewania węgla, z szybem wypełnionym przepływowym ziarnistym kontaktem przemysłowym glinokrzemianowym albo metalowym, posiadający od góry zamknięcie pokrywą czopuchową z umieszczoną w niej dwukomorową śluzą zasypową, a od dołu zamknięcie skośnym dnem zsuwnym dla ziarnistego wypełnienia szybu w kierunku króćców przyłączeniowych dla śluz rozładowczych oraz odpowiednie przepływowe połączenia od dołu z wytlewnicą węgla, a od góry z instalacją odbiorczą gazu zreformowanego, znamienny tym, że szyb reaktora (200) posiada u podstawy termicznie czynnej częściszybu (200) co najmniejjedną znaną wielostopniowąprostą dyszę kapturową (209) w układzie krzyżowym, wspartą na skrzyniach (210) pozbawionych dna oraz umieszczoną odpowiednio wyżej ponad nią znaną wielostopniową i wielopoziomową dyszę kapturową (211) tworzącą w szybie obwody zamknięte.

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób ciągłego zgazowania ciekłych węglowodorów z procesu wytlewania węgla przed ich kondensacją prowadzony w strumieniu gazu wytlewnego i reaktor do stosowania tego sposobu.

167 505

Znanych jest wiele sposobów dla przeprowadzania procesu wytlewania węgla oraz równie wiele rozwiązań technicznych dla urządzeń, w których proces ten jest realizowany. Głównym celem znanych sposobów jest pozyskiwanie możliwie dużej ilości węglowodorów ciekłych oraz produktów ubocznych, takich jak półkoks i gaz wytlewny.

Znanyjest projekt wynalazku zgłoszony do ochrony do Urzędu Patentowego RP nr P. 282 741, w którym sposób wytlewania i odsiarczania węgli energetycznych ma na celu przede wszystkim pozyskiwanie odsiarczonego półkoksu i bezsiarkowego gazu wytlewnego jako uszlachetanionych nośników energii, zwłaszcza dla palenisk kotłów energetycznych. Również z polskiego zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP nr P. 290 949, znany jest sposób prowadzenia procesu wytlewania węgla w wytlewnicy szybowej, który zapewnia znaczące powiększenie stopnia odsiarczania półkoksu. Jednakże celem głównym pracy wytlewnicy szybowej jest wytwarzanie odsiarczonego paliwa stałego dla przemysłu, a szczególnie dla małych kotłowni komunalnych i palenisk domowych, które obecnie decydują o poziomie tak zwanej niskiej emisji dwutlenku siarki do atmosfery w aglomeracjach miejskich.

Niedogodnością znanych sposobów wytlewania węgla jest to, że w zestawie urządzeń technologicznych dla ich realizacji musi występować i pracować układ technologiczno-maszynowy kondensacji, magazynowania i dystrybucji albo przeróbki węglowodorów ciekłych. Operacja kondensacji węglowodorów ciekłych z gazu wytlewnego, surowego jest wysoce uciążliwa, a z przesłanek ekonomicznych nie zawsze celowa. Przeróbka węglowodorów ciekłych z procesu wytlewania węgla, choć są one surowcem dla wielu atrakcyjnych produktów przemysłu chemicznego, nie wykazuje korzystnego trendu rozwojowego, koniecznego w aspekcie możliwości zwielokrotnienia ich ilościowego pozyskiwania.

Znanych jest wiele urządzeń do wytwarzania gazów zawierających CO i H2. Urządzenia te zostały opisane między innymi w polskich opisach patentowych nr 116 358, 123458, 131523, 136 806,139 256, 145 33^, 149 012 itd. Jednakże w żadnym z wyżej opisanych urządzeń nie można przeprowadzić całkowitej pirolizy wytworzonych w trakcie zgazowania węgla węglowodorów ciekłych, celem uzyskania z nich gazów zawierających CO i H2.

Znane są szybowe wymienniki ciepła typu regeneracyjnego, z przepływowym ziarnistym wypełniaczem, stosowane między innymi jako reaktory dla przeprowadzania procesu wysokotemperaturowej pirolizy albo krakingu węglowodorów w przemyśle petrochemicznym. Przykładem takiego wymiennika-reaktora jest konstrukcja opisana przez E. R. Gorbisa w jego książce pt. „Tjepłoobmjen i gidromjechanika dispjersnych skwoznych potokow“ wydanej przez wydawnictwo „Energija“, Moskwa 1970, str. 273 do 276.

W tych znanych wymiennikach proces wymiany ciepła przebiega zawsze i wyłącznie w jednym kierunku. Ziarnisty wypełniacz albo chłodzi, albo podgrzewa lotne media procesowe. Zewnętrznym elementem urządzenia w obiegu cyrkulacji ziarnistego wypełniacza szybu jest odpowiednio albo jego chłodnica, albo jego nagrzewnica z własną komorą spalania. Skojarzenie nagrzewania i chłodzenia ziarnistego wypełniacza wymaga budowy niezależnego drugiego stopnia aparatu i nie eliminuje potrzeby korzystania z nagrzewnicy.

Istotą ciągłego zgazowania węglowodorów ciekłych w sposobie według wynalazku jest takie prowadzenie procesu, aby wydzielające się w procesie wytlewania węgla węglowodory ciekłe, pozostając w stanie lotnym, utworzyły lotną mieszaninę z gazem wytlewnym. Mieszanina ta jest wynoszona poza obszar wytlewnicy procesowej i tam jest poddawana ciągłemu zgazowaniu w przepływie przez reaktor szybowy, przeciwprądowy, w którym na odpowiedniej wysokości tworzy się hydrotermiczną strefę reakcji o zadanych właściwościach.

Sposób zgazowania węglowodorów ciekłych według wynalazku polega na doprowadzeniu ich w lotnej mieszaninie z gazem wytlewnym, posiadającym temperaturę 500 do 700 K, do podstawy termicznie czynnej części reaktora szybowego, w którym następuje laminaryzacja przepływu węglowodorów ku górze reaktora przez wykorzystanie międzyziarnowych przestrzeni w ziarnistym wypełnieniu czynnej objętości reaktora. Jednocześnie następuje podgrzanie mieszaniny w przciwprądzie do temperatury 870 -1120 K, w której następuje pirokinetyczny rozpad tych węglowodorów. Produkty tego rozpadu są następnie poddawane działaniu czynnika utleniającego w obecności pary wodnej, której stężenie ulega skokowemu podwyższeniu do zadanej wielkości. Ilość doprowadzo4

167 505 nego do strefy reakcji zgazowania czynnika zgazowującego, zadaną wielkość stężenia pary wodnej w tej strefie oraz temperaturę prowadzenia procesu ustala się według oczekiwanej albo rzeczywistej koncentracji węglowodorów ciekłych w gazie wytlewnym. Zasadniczo proces zgazowania prowadzi się w temperaturze od 870 do 1120K dla mediów lotnych i przy dostarczeniu czynnika zgazowującego w przedziale od 1,40 do 1,70 kg/kg masy węglowodorów w przepływie, tak aby wiodące dla procesu reakcje 2C + O2 = 2CO oraz C + H2O = CO + H 2 przebiegały z najwyższą osiągalną skutecznością. Taką skuteczność uzyskuje się, jeżeli czynnik zgazowujący zawiera 30 do 40% obj. tlenu i odpowiednio 70 do 60% obj. pary wodnej.

Jeżeli proces zgazowania węglowodorów ciekłych nie przebiegnie do końca i jako jego pozostałość pojawi się skoksowana substancja węglowa pirolizy, zwłaszcza pakowej frakcji węglowodorów, albo ilość pyłu węglowego z układu oczyszczania gazu będzie wystarczająco duża, to substancję tą i pył można również poddać powtórnie procesowi zgazowania wprowadzając je do reaktora i powiększając na tę okoliczność ilość czynnika zgazowującego o 0,2-0,3 kg/kg sumy substancji węglowej i pyłu.

W sposobie realizacji ciągłego zgazowania węglowodorów ciekłych według wynalazku, wykorzystuje się znany co do kształtu i rodzaju ziarnistego wypełnienia, reaktor szybowy, przeciwprądowy, który dla cyrkulującego nośnika ciepła jest jednocześnie nagrzewnicą i chłodnicą. Lotne media procesowe w przepływie przez reaktor osiągają maksimum temperatury 1,5 do 2,0 raza wyższe od ich temperatury na wejściu i/lub wyjściu z reaktora. U podstawy objętości termicznie czynnej, reaktor według wynalazku, posiada co najmniej jeden poziom wielostopniowych dysz kapturowych prostych, osadzonych na skrzyniach pozbawionych dna i tworzących korzystnie układ krzyżowy, dla rozprowadzenia poddawanej reformingowi mieszaniny nieskondensowanych węglowodorów ciekłych z gazem wytlewnym w przekroju poprzecznym reaktora.

Reaktor szybowy według wynalazku posiada również co najmniej jeden wyżej położony poziom znanej z polskiego opisu patentowego nr 65 009 wielostopniowej dyszy kapturowej, tworzącej w szybie reaktora obwód zamknięty dla doprowadzenia pod strefę reakcji mieszaniny nośnika tlenu z parą wodną. Czynnikiem decydującym o napływie gazu procesowego do reaktora jest wielkość wytworzonego w nim, regulowanego podciśnienia. Czynnikiem decydującym o napływie do reaktora medium zgazowującego i o dynamice mieszania się tego medium ze strumieniem gazu wytlewnego, niosącego produkty pirolizy węglowodorów ciekłych, jest regulowana wielkość nadciśnienia medium zgazowującego na wypływie z dysz kapturowych. Odległość pomiędzy poziomami tych dysz wyznaczona jest z warunku podgrzania poddawanej przeróbce mieszaniny gazu wytlewnego i lotnych węglowodorów od temperatury na wejściu do reaktora, do temperatury realizacji procesu zgazowania z uwzględnieniem endotermii pirolizy lotnych węglowodorów. Dysze kapturowe umieszczone są korzystnie na wysokości 0,4 do 0,7 całkowitej użytecznej wysokości reaktora. W przestrzeni ponad zespołem koncentrycznych dysz kapturowych jest utrzymywane maksimum temperatury dla przepływających mediów procesowych. Reaktor posiada również dolne, dla opróżniania i górne, dla zasypu szybu ziarnistym wypełniaczem, co najmniej dwukomorowe śluzy oraz bębnowy regenerator wypełniacza i podnośnik zregenerowanego wypełniacza do poziomu nad śluzą zasypową. Stopień napełniania szybu reaktora przepływowym kontaktem ziarnistym wyznaczony jest z warunku ochłodzenia zreformowanego gazu do zadanej temperatury.

W wersji wykonania reaktora dla współpracy z wytlewnicą szybową, na przykład z wytlewnicą typu Lurgii, poddawaną reformingowi mieszaninę gazową doprowadza się odpowiednio rurociągiem w obszar wokół pionowej osi dyszy kapturowej krzyżowej. W wersji wykonania reaktora dla współpracy z wytlewnicą typu pieca obrotowego, jest skośne dno, zsuwne dla ziarnistego wypełnienia w kierunku śluz rozładowczych, stanowi ruszt, a reaktor sadowi się bezpośrednio na komorze rozprężnej wytlewnicy. Przepływowe wypełnienie szybu reaktora stanowią znane ziarniste kontakty przemysłowe glinokrzemianowe albo metalowe o monofrakcyjnym uziarnieniu wybranym z przedziału wymiarowego od 30 do 70 mm i o wysokiej odporności na cykliczne zmiany temperatury w przedziale od 400 do 1100 K.

Zaletą sposobu dla ciągłego zgazowania węglowodorów ciekłych według wynalazku jest uwolnienie użytkowników wytlewni węgla, będących z przeznaczenia wytwórniami odsiarczonego półkoksu i bezsiarkowego gazu wytlewnego, od potrzeby kondensowania węglowodorów ciekłych

167 505 powstających w procesie wytlewania poprzez poddanie ich również zgazowaniu. Zastosowanie reaktora do realizacji sposobu według wynalazku eliminuje całkowicie węzeł kondensacji i/łub przeróbki węglowodorów ciekłych. Sposobem według wynalazku, przy zachowaniu tych samych parametrów wyjściowych procesu zgazowania węgli co w stanie techniki, uzyskuje się znaczne, bo wynoszące przeciętnie 1,30 raza zwiększenie ilości pozyskiwanego gazu. Ilość wód wytlewnych w stosunku do ich przeciętnego uzysku w sposobie tradycyjnego prowadzenia wytlewni węgla zmniejsza się o 5 do 15%.

Przedmiot wynalazku w przykładzie wykonania pokazany jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat przebiegu procesów w sposobie ciągłego zgazowania węglowodorów ciekłych według wynalazku, fig. 2 - schemat pionowego przekroju przez reaktor procesowy według przekroju przez reaktor procesowy według wynalazku, natomiast fig. 3-układ dysz kapturowych w reaktorze z fig. 2 widziany z poziomu A-A i z kierunku jak zaznaczono na fig. 2.

W przedstawionym na rysunku fig. 1 schemacie przebiegu procesów ciągłego zgazowania węglowodorów ciekłych linią ciągłą zaznaczono przebiegi mediów bezpośrednio uczestniczących w procesie, natomiast linią przerywaną zaznaczono obieg ziarnistego wypełnienia reaktora. Procesy i zjawiska zachodzące we wnętrzu reaktora obramowano linią ciągłą, podwójną.

Wytworzona w wytlewnicy mieszanina gazów wytlewnych i pozostających w stanie lotnym węglowodorów ciekłych 100 dopływa do reaktora. Temperatura mieszaniny 100 wynosi korzystnie 550 do 620 K. Strumień tej mieszaniny po rozprzestrzenieniu się w przekroju reaktora na poziomie dysz kapturowych prostych i laminaryzacji w przestrzeniach międzyziamowych ziarnistego wypełniacza 101 reaktora, w przepływie ku górze, przyjmuje od ziarnistego wypełniacza 101 ciepło Q-i i ogrzewa się do temperatury co najmniej 870 K. Po osiągnięciu i po przekroczeniu tej temperatury rozpoczyna się proces pirolizy węglowodorów lotnych 102. Produkty tego procesu w mieszaninie z gazem wytlewnym w dalszym przepływie ku górze reaktora, w obszarze dysz kapturowych koncentrycznych, poddaje się działaniu silnie rozproszonego czynnika zgazowującego 103, będącego, w odpowiednim stosunku, mieszaniną nośnika tlenu 104 i nasyconej pary wodnej 105. Ponad poziomem dysz wprowadzających do reaktora mieszaninę 104 i 105 tworzy się hydrotermiczna strefa, w której produkty pirolizy 102 podlegają zgazowaniu 106. Temperaturę realizacji procesu zgazowania 106 utrzymuje się korzystnie w przedziale 870 do 1120 K. Zreformowany gaz 107, po oddaniu ciepła Q2 do ziarnistego wypełniacza 101, opuszcza reaktor. Temperatura gazu 107 opuszczającego reaktor po oddaniu ciepła Q2 obniża się przeciętnie do 520 K. Wraz z ziarnistym wypełniaczem 101, w obiegu zamkniętym reaktora pozostaje także pewna ilość substancji węglowej 108, będącej skoksowaną a nie zgazowaną do końca pozostałością po pirolizie węglowodorów lotnych 102, zwłaszcza frakcji pakowej tych węglowodorów. Ilość tej substancji stabilizuje się odpowiednią ilością substancji węglowej 109, wynoszącej przez gaz 107 z wytlewnicy i zawracanej z układu oczyszczania tego gazu. Krańcowo niekorzystnym skutkiem zakłócenia technologicznego w przebiegu procesów pirolizy węglowodorów lotnych 102 oraz zgazowania 106 może być pojawienie się w przestrzeniach międzyziarnowych ziarnistego wypełniacza 101, na wyjściu z reaktora substancji węglowej 108 w ilości wykluczającej jej zasadniczo zupełne zgazowanie w procesie 106. W takim przypadku ziarnisty wypełniacz 101 poddaje się znanemu procesowi regeneracji ogniowej 110, przy wykorzystaniu w regeneratorze powietrza 111, z wytworzeniem gazów spalinowych 112.

Przedstawiony na fig. 2 i na fig. 3 reaktor posiada szyb pionowy 200, korzystnie typu cylindrycznego, wykonany w korpusie stalowym i wyłożony od wewnątrz odpowiednim materiałem ogniotrwałym. W wersji wykonania reaktora dla współpracy z wytlewnicami szybowymi, jest on od dołu zamknięty skośnym, o ciągłej powierzchni dnem 201, sprowadzającym ziarnisty przepływowy wypełniacz 101 szybu 200 do krócców 202, do których podłącza się znane, co najmniej dwukomorowe śluzy rozładowcze. W tej wersji wykonania doprowadzenie gazu procesowego do reaktora realizuje się poprzez rurociąg 203 z króćcem przyłączeniowym 204. W wersji wykonania reaktora dla współpracy z wytlewnicą obrotową, jego skośne dno 201 montuje się w postaci rusztu stałego, również zsuwnego, dla ziarnistego wypełniacza 101 szybu 200, natomiast rurociągu 203 z króćcem 204 nie instaluje się.

W obu wersjach wykonania reaktora, jego szyb 200 od góry zamknięty jest pokrywą czopuchową, na której centralnie umieszczona jest dwudzwonowa śluza zasypowa 205 i co najmniej dwa rurowe odbiory gazu 206 do kolektora 207 z króćcem przyłączeniowym 208 instalacji odbiorczej.

167 505

Stałe wyposażenie wnętrza szybu 200 w obu wersjach wykonania reaktora stanowią tworzące jeden poziom rozprowadzenia gazu procesowego u podstawy termicznie czynnej części reaktora dwie wielostopniowe, kapturowe dysze proste 209 w układzie krzyżowym, wsparte na skrzyniach 210, pozbawionych dna. W odpowiedniej odległości ponad nimi umieszczona jest dwupoziomowa, wielostopniowa dysza kapturowa 211, której każdy poziom tworzy w szybie 200 obwód zamknięty. Dysza 211 kolektorem 212, poprzez króciec przyłączeniowy 213 połączona jest z wytwornicą czynnika zgazowującego. Część dyfuzorowa 214 i część cylindryczna poszerzona 215 szybu 200 reaktora, spełnia znaną funkcję stabilizacji prędkości przepływu gazu zreformowanego, którego ilość w strefie reakcji, ponad poziom dysz 211 znacząco wzrasta.

Przykład I. W wytlewnicy obrotowej prowadzony jest sposobem według projektu wynalazku zgłoszonego do ochrony za nr P. 282 741, proces wytlewania i odsiarczania węgla kamiennego. Na wyjściu z wytlewnicy, którą stanowi piec obrotowy, otrzymuje się z 1 kg węgla wsadowego łącznie 0,941 nm3 gazu procesowego surowego. Gaz ten niesie ze sobą 0,0797 kg/kg węgla, produktów ciekłych wytlewania w stanie lotnym. Koncentracja tych produktów wynosi około 85 g/nm3 gazu procesowego surowego. Wartość opałowa gazu procesowego surowego, zawierającego przeciętnie 32% obj. gazu wytlewnego, 30% obj. gazu generatorowego i 38% obj. spalin, wynosi 7870 kJ/nm³. Stosując sposób i reaktor według wynalazku, zawarte w gazie procesowym ciekłe, ale w stanie lotnym węglowodory poddano zgazowaniu, przy pomocy czynnika zgazowującego zawierającego 35% obj. tlenu i 65% obj. pary wodnej nasyconej o temperaturze 410 K w ilości 1,53 kg/kg ich masy w przepływie. Otrzymano zreformowany gaz procesowy w ilości 1,184 nm3/kg węgla wsadowego. Wartość opałowa wytworzonego gazu wynosi 7 990 kJ/nm3. Gaz zreformowany w procesie oczyszczania i schładzania do temperatury 315 K nie wykazał obecności produktów ciekłych podlegających kondensacji w temperaturze wyższej od 315 K.

Przykład II. Proces prowadzenia wytlewania i zgazowania jak w przykładzie I. Jako czynnika zgazowującego użyto powietrze w mieszaninie z parą wodną. Otrzymano zreformowany gaz procesowy w ilości 1,344 nm3/kg węgla wsadowego, a jego wartość opałowa obniżyła się do 7 040 kJ/nm3.

Przykład III. W wytlewnicy szybowej prowadzony jest sposobem według projektu wynalazku zgłoszonego do ochrony za nr P. 290 949, proces wytlewania i odsiarczania węgla kamiennego. Na wyjściu z wytlewnicy szybowej otrzymuje się gaz procesowy surowy w ilości 0,751 nm3/kg węgla wsadowego. Niesie on ze sobą ciekłe produkty wytlewania w stanie lotnym w ilości 0,0927 kg/kg węgla. Koncentracja tych produktów wynosi 123,5 g/nm3 gazu procesowego surowego, zawierającego przeciętnie 41% obj. gazu wytlewnego, 37% obj. gazu generatorowego i 22% obj. spalin. Wartość opałowa gazu procesowego surowego wynosi 6 060 kJ/nm3, Stosując sposób i reaktor według wynalazku, zawarte w gazie procesowym ciekłe, ale w stanie lotnym węglowodory, poddano zgazowaniu przy pomocy czynnika zgazowującego zawierającego 34% obj. tlenu i 66% obj. pary wodnej nasyconej o temperaturze 410 K w ilości 1,54 kg/kg ich masy w przepływie. Otrzymano zreformowany gaz procesowy w ilości 1,037 nm3/kg węgla wsadowego. Wartość opałowa uzyskanego w procesie gazu wynosi 6 740 kJ/nm3. Gaz zreformowany w procesie oczyszczania i schładzania do temperatury 315 K nie wykazał obecności produktów ciekłych podlegających kondensacji w temperaturze wyższej niż 315 K.

Przykład IV. Proces prowadzenia wytlewania i zgazowania jak w przykładzie III. Jako czynnika zgazowującego użyto powietrze w mieszaninie z parą wodną. Otrzymano zreformowany gaz procesowy w ilości 1,195 nm3/kg węgla wsadowego, a jego wartość opałowa obniżyła się do 5 720 kJ/nm3.

FLq. 2

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz. Cena 1,50 zł

Claims (9)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób ciągłego zgazowania ciekłych węglowodorów z procesu wytlewania węgla w strumieniu gazu wytlewnego przed ich kondensacją, przy pomocy mieszaniny nośnika tlenu i pary wodnej, znamienny tym, że proces zgazowania prowadzi się poza wytlewnicą procesową w strumieniu gazu wytlewnego o przepływie zlaminaryzowanym w międzyziamowych przestrzeniach przepływowego wypełniacza reaktora szybowego, przeciwprądowego, przy czym zawarte w tym strumieniu węglowodory ciekłe w stanie lotnym poddaje się procesowi pirolizy, a następnie produkty tej pirolizy, zgazowaniu w wyżej położonym obszarze hydrotermicznej strefy reakcji zgazowania poniżej której doprowadza się czynnik zgazowujący.
2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w obszarze hydrotermicznej strefy reakcji proces zgazowania prowadzi się w temperaturze dla mediów lotnych od 870 K do 1120 K i przy dostarczaniu czynnika zgazowującego w ilości od 1,40 do 1,70 kg/kg masy węglowodorów ciekłych w przepływie.
3. 3. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że czynnik zgazowujący stanowi mieszanina nośnika tlenu i pary wodnej w takim stosunku aby zawartość tlenu stanowiła w niej 30 - 40% obj., a zawartość pary wodnej odpowiednio 70-60% obj.
4. 4. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że w obszarze hydrotermicznej strefy zgazowania przebiega jednocześnie proces zgazowania wchodzącej w obieg substancji węglowej będącej stałą pozostałością pirolizy węglowodorów ciekłych oraz pyłu węglowego wynoszonego przez gazy z wytlewnicy i/lub zawracanego z układu oczyszczania gazu zreformowanego.
5. 5. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że ilość czynnika zgazowującego dostarczoną do reaktora, powiększa się o 0,2 do do 0,3 kg/kg sumy zgazowanej substancji węgłowej i pyłu węglowego, odpowiednio do ich ilości.
6. 6. Reaktor do ciągłego zgazowania ciekłych węglowodorów z procesu wytlewania węgla, z szybem wypełnionym przepływowym ziarnistym kontaktem przemysłowym glinokrzemianowym albo metalowym, posiadający od góry zamknięcie pokrywą czopuchową z umieszczoną w niej dwukomorową śluzą zasypową, a od dołu zamknięcie skośnym dnem zsuwnym dla ziarnistego wypełnienia szybu w kierunku króćców przyłączeniowych dla śluz rozładowczych oraz odpowiednie przepływowe połączenia od dołu z wytlewnicą węgla, a od góry z instalacją odbiorczą gazu zreformowanego, znamienny tym, że szyb reaktora (200) posiada u podstawy termicznie czynnej części szybu (200) co najmniej jedną znaną wielostopniową prostą dyszę kapturową (209) w układzie krzyżowym, wspartą na skrzyniach (210) pozbawionych dna oraz umieszczoną odpowiednio wyżej ponad nią znaną wielostopniową i wielopoziomową dyszę kapturową (211) tworzącą w szybie obwody zamknięte.
7. 7. Reaktor według zastrz. 6, znamienny tym, że we wnętrzu dyszy (209) występuje podciśnienie, a we wnętrzu dysz (211) występuje nadciśnienie mediów przepływających w stosunku do ich ciśnienia wewnątrz reaktora.
8. 8. Reaktor według zastrz. 6, znamienny tym, że skośne zsuwne dla ziarnistego wypełnienia szybu dno reaktora ma postać rusztu stałego.
9. 9. Reaktor według zastrz. 6, znamienny tym, że stosowany kontakt posiada uziarnienie monofrakcyjne o wymiarach od 30 do 70 mm.