NL7812065A - Werkwijze en inrichting voor het vervaardigen van een koppeldeel met afdichtingsring op het einde van een buis van thermoplastisch materiaal, alsmede koppeldeel met afdichtingsring vervaardigd volgens de werkwijze. - Google Patents

Description

* « » hart/la PHK 130 POLVA-NEDERLAND B.V.

"Werkwijze en inrichting voor het vervaardigen van een kop-peldeel met afdichtingsring op het einde van een buis van thermoplastisch materiaal, alsmede koppeldeel met afdich-tingsring vervaardigd volgens de werkwijze".

De uitvinding heeft betrekking op een werkwijze voor het vervaardigen van een koppeldeel met afdichtings-ring op het einde van een buis van thermoplastisch mate*-riaal, waarbij een einddeel van een buis zodanig wordt ver-5 warmd dat het thermoplastische materiaal elastisch vervormbaar is, vervolgens het verwarmde einddeel met behulp van een vormdoorn wordt opgetrompt, een afdichtingsring in het opgetrompte einddeel wordt ingebracht, en het einddeel zodanig om de afdichtingsring heen wordt gevormd dat 10 een koppeldeel met een de afdichtingsring omsluitende ringvormige groef wordt verkregen, waarna*het dusdanig gevormde koppeldeel wordt afgekoeld en uiteindelijk de vormdoorn met achterlating van de afdichtingsring in de groef uit het koppeldeel wordt verwijderd.

15 Een dergelijke werkwijze is bekend uit de Neder landse ter inzage gelegde octrooiaanvrage 72.05.646. Bij deze bekende werkwijze wordt de afdichtingsring gelijktijdig met de vormdoorn in het verwarmde einddeel van de buis gebracht, waarbij het elastisch vervormbaar materiaal de 20 vorm van de buitenomtrek van de vormdoorn met afdichtingsring aanneemt onder invloed van de elastische 'eigenschappen van het thermoplastisch materiaal en van een op de buitenomtrek van de vormdoorn opgewekt vacuüm. Bij deze bekende werkwijze is de vormgeving van het koppeldeel ter 25 plaatse van de afdichtingsring moeilijk te reproduceren en vertoont de maatvoering een grote spreiding. De vormgeving van het koppeldeel met de ringvormige groef wordt in belang- 78 1 2 0 6 5 4 2 V ^ PHK 130 rijke mate bepaald door de vorm en de mechanische en fysische eigenschappen van de afdichtingsring; deze zijn enerzijds wel optimaal voor de vormgeving van het koppelstuk, maar zijn anderzijds niet optimaal ten aanzien van de af-5 dichtende eigenschappen.

De uitvinding heeft een werkwijze tot doel die het mogelijk maakt op reproduceerbare wijze een koppeldeel met afdichtingsring te vervaardigen met een verhoogde vorm- en maatnauwkeurigheid van de ringvormige groef, met een af-10 dichtingsring die optimale afdichtende eigenschappen vertoont en met een betrouwbare'Opsluiting van de afdichtingsring zowel in radiale als in axiale richting.

Dit doel wordt volgens de uitvinding in hoofdzaak bereikt, doordat het verwarmde einddeel van de buis eerst 15 wordt voorgevormd tot een mofdeel met een in de richting van het vrije uiteinde stapsgewijs toenemende diameter en met een verwijd eindgedeelte, waarna het voorgevormde mofdeel gedeeltelijk zodanig wordt afgekoeld dat het niet meer vervormbaar is terwijl het eindgedeelte op een zodanige 20 temperatuur wordt gehouden dat dit eindgedeelte elastisch vervormbaar blijft, vervolgens de afdichtingsring in het eindgedeelte wordt ingebracht en het eindgedeelte om de afdichtingsring heen tot de eindvorm wordt nagevormd en uiteindelijk het nagevormde eindgedeelte wordt afgekoeld. op 25 een temperatuur waarbij het thermoplastisch materiaal niet meer vervormbaar is, waarna de vormdoorn van het dusdanig verkregen koppeldeel met afdichtingsring wordt gescheiden.

Door het proces, weliswaar in eenzelfde procesgang in twee fasen te splitsen, te weten een voorvormfase 30 en een navormfase, wordt de gewenste hoge vorm- en maatnauwkeurigheid verkregen. De werkwijze is minder afhankelijk van de vorm en de mechanische en fysische eigenschappen, zoals hardheid, temperatuurbestendigheid en elasticiteit, van de afdichtingsring. Door eerst, zonder afdichtingsring 35 een mofdeel. voor te vormen en vervolgens een gedeelte daarin om de afdichtingsring heen na te vormen, wordt een koppeldeel verkregen met een optimale vormgeving, waarbij 781 20 6 5 3 ' * PHK 130....... ... ...

een afdichtingsring met optimale afdichtingseigenschappen kan worden toegepast. Met de werkwijze volgens de uitvinding kunnen koppeldelen van uiteenlopende vormen met af-dichtingsringen met uiteenlopende profielen worden vervaar-5 digd. De werkwijze volgens de uitvinding is in het bijzon der geschikt voor het toepassen van gefixeerde afdichtings-ringen, dat wil zeggen afdichtingsringen met een afdichtings-deel en een fixeringsdeel, waarbij het fixeringsdeel betrekkelijk hard en stijf is en is verkregen door dit deel 10 te voorzien van een versterkingselement al of niet inge- vulcaniseerd of door dit deel te vervaardigen uit een materiaal met een grotere hardheid dan het afdichtingsdeel dat betrekkelijk zacht en flexibel is en waarbij fixeringsdeel en afdichtingsdeel geïntegreerd zijn tot een gefixeerd 15 afdichtingselement.

Een koppeldeel met afdichtingsring vervaardigd met de werkwijze volgens de uitvinding kenmerkt zich door een hoge vorm- en maatnauwkeurigheid door een nauwkeurige opsluiting van de afdichtingsring alsmede door een afdichtings-20 ring, die zowel optimale fixeringseigenschappen als opti male afdichtingseigenschappen vertoont.

De uitvinding heeft eveneens betrekking op een inrichting voor het uitvoeren van de werkwijze bevattende een vormdoorn en een buisklem, die in axiale richting ten 25 opzichte van elkaar verschuifbaar zijn tussen een ruststand en een werkstand. Deze inrichting is volgens de uitvinding gekenmerkt doordat de diameter van de vormdoorn trapsgewijs toeneemt vanaf een minimale waarde op het vrije vooreinde tot een maximale waarde op het achterdeel, door een in axia-30 le en radiale richting tussen een ruststand en een werk stand verplaatsbaar inbrengorgaan en door een in axiale en radiale richting tussen een ruststand en een werkstand verplaatsbare navormring, die in de werkstand samen met de vormdoorn een navormruimte insluit.

35 In de werkstand van de vormdoorn en de buisklem wordt het verwarmde einddeel van de buis tot een mofdeel 78 1 20 6 5 - k « PHK 130____________-________ -________ ....... . _____________ voorgevormd. Vervolgens wordt de vormdoorn uit het mofdeel verwijderd en met behulp van het inbrengorgasin en de vorm-doom een afdichtingsring in het voorgevormde mofdeel gebracht. Hierna wordt de navormring samen met de vormdoorn 5 in de werkstand gebracht, in welke stand het eindgedeelte van het voorgevormde mofdeel in de navormruimte om de af-dichtingsring heen wordt nagevormd.

Bij een voorkeursuitvoeringsvorm van de inrichting volgens de uitvinding is de vormdoorn voorzien van 10 kanalen' die uitmonden op de buitenomtrek, van een koel- kamer en van een verwarmingsbus. Bij deze uitvoeringsvorm wordt het mofdeel voorgevormd door op de buitenomtrek van de vormdoorn via de genoemde kanalen een vacuüm op te wekken, terwijl het navormen plaatsvindt met behulp van de 15 navormring. Deze uitvoeringsvorm is in het bijzonder ge schikt voor het vervaardigen van relatief dunwandige kop-peldelen. De verwarmingsbus kan een verwarmingskamer bevatten of zijn voorzien van een verwarmingselement.

Een andere voorkeursuitvoeringsvorm van de in-20 richting volgens de uitvinding is gekenmerkt door een vorm-huls en een sluitring die ten opzichte van de vormdoorn verplaatsbaar zijn tussen een ruststand en een werkstand en in de werkstand samen met de vormdoorn een voorvormruimte insluiten, waarbij vormdoorn en vormhuls van een circula- . 25 tiekamer zijn voorzien voor de circulatie van een koel- respektievelijk verwarmingsmedium, terwijl het achterdeel van de vormdoorn en de sluitring van verwarmingsmiddelen zijn voorzien. Deze uitvoeringsvorm is in het bijzonder geschikt voor het vervaardigen van relatief dikwandige koppel-30 delen, waarbij de door het optrompen plaatsvindende wand- diktevermindering door een stuikbewerking gecompenseerd of zelfs overgecompenseerd wordt. Door circulatie van een ver-warmings- respektievelijk koelmedium in de circulatiekamers en door verwarming van het achterdeel van de vormdoorn en 35 . van de sluitring kunnen de afzonderlijke delen van het te bewerken einddeel van een buis zodanig verwarmd respektieve-lijk gekoeld worden dat het thermoplastisch materiaal elas- 78 1 20 6 5 * *' 5 ΡΗΚ 130 ' . ....... ....

tisch vervormbaar respektievelijk niet meer vervormbaar is.

De verwarmingsmiddelen voor de sluitring kunnen als weer- standselement of als verwarmingskamer worden uitgevoerd.

Het inbrengorgaan kan zodanig zijn uitgevoerd dat het 5 slechts als drager fungeert om een in te zetten afdichtings- ring in een stand te brengen, in welke stand de afdichtings- ring door de vormdoorn kan worden overgenomen en in het einddeel van het voorgevormde mofdeel kan worden ingebracht.

Echter bij een verdere voorkeursuitvoeringsvorm van de in- 10 richting volgens de uitvinding is het inbrengorgaan ring-uitgevoerd vormigVèn is voorzien van een draagvlak voor een afdich- met tingsring, van een aanslagvlak dat samenwerktVde vormdoorn en van aieeneemorganen die samenwerken met meeneemelementen die met de vormdoorn zijn gekoppeld. Door de gekenmerkte 13 maatregelen wordt een eenvoudige besturing van de verplaatsingen van het inbrengorgaan en een snelle en betrouwbare montage van de afdichtingsring zonder overname mogelijk gé-maakt. Nadat het inbrengorgaan éénmaal in radiale richting in de werkstand is verplaatst, bijvoorbeeld door middel van 20 een hydraulische eenheid, wordt de vormdoorn door een axiale verplaatsing in aanraking gebracht met het aanslagvlak op het inbrengorgaan dat samen met de vormdoorn in het voorgevormde mofdeel wordt geschoven, waarbij een op het draagvlak van het inbrengorgaan rustende afdichtingsring in·het 23 mofdeel wordt gedrukt; vervolgens wordt de vormdoorn in tegengestelde axiale richting verplaatst en uit het mofdeel verwijderd, waarbij het inbrengorgaan door de met elkaar samenwerkende meeneemorganen en meeneemelementen uit het mofdeel wordt getrokken en de afdichtingsring in het mofdeel 30 wordt achtergelaten.

Bij een andere voorkeursuitvoeringsvorm van de inrichting volgens de uitvinding is de navormring voorzien van een aanslagvlak dat samenwerkt met de vormdoorn en van meeneemorganen die samenwerken met meeneemelementen, die 35 met de vormdoorn zijn gekoppeld. Door deze maatregel wordt eveneens een betrekkelijk eenvoudige besturing van de ver- 78 1 2 0 6 5 • . 6 PHK 130 plaatsingen van de navormring verkregen; nadat' de navorm-ring in radiale richting bijvoorbeeld door middel van een hydraulische cylinder, in de bewegingsbaan van de vormdoorn is verplaatst, wordt de vormdoorn in de richting van de 5 vormhuls verschoven; hierbij komt de vormdoorn in aanraking met het aanslagvlak, waardoor de navormring door de vormdoorn meegenomen en in de werkstand tegen het eindgedeelte van het mofdeel gedrukt wordt. Na het navormen en afkoelen van het eindgedeelte wordt de vormdoorn uit het mofdeel ver-10 wijderd, waarbij de navormring door de met elkaar in aanslag komende meeneemorganen en meeneemelementen door de vormdoorn wordt meegenomen.

Doordat bij een verdere voorkeursuitvoeringsvorm van de inrichting volgens de uitvinding de navormring 15 van een koelkamer is voorzien, kan het nagevormde eindge deelte van het mofdeel versneld worden afgekoeld waardoor een verkorting van de cyclustijd wordt verkregen.

De uitvinding zal nader worden toegelicht aan de hand van de tekening.

20 In de tekening toontj

Fig. 1 een uitvoeringsvoorbeeld van de inrichting vol gens de uitvinding tijdens het voorvormen van een mofdeel op het einde van een buis van thermoplastisch materiaal; voor fig. 2 de in fig. 1 getoonde inrichting na het^vormen ' 25 van het mofdeel; de fig. 3> e’n 5 de inrichting voor, tijdens en na het inbrengen van een afdichtingsring in het mofdeel; fig. 6 de inrichting tijdens het navormen van het mof deel; 30 fig. 7 een andere uitvoeringsvorm van de inrichting · volgens de uitvinding.

De in fig. 1 t/m 5 weergegeven inrichting 1 bevat in hoofdzaak een vormdoorn 2 met vanaf het vooreinde 3 naar het achterdeel k trapsgewijs toenemende diameter, een 35 vormhuls 5> en een buisklem 7» De vormdoorn 2 is vast ver bonden met een plaat 9· Door middel van een hydraulische cylinder 11, die in een huis 13 is bevestigd, is de plaat 78 1 20 6 5 7 - PHK 130 ...... .......

9 samen met de vormdoorn 2 verplaatsbaar in axiale richting volgens de hartlijn X-X van de inrichting; de positie van de vormdoorn in de in fig. 1 getoonde werkstand wordt nauwkeurig bepaald door een aanslag 16 op een stang 15· De 5 vormhuls 5 bevat twee, volgens een radiaal vlak gedeelde vormschalen 17, die of met de hand of door verder niet getoonde pneumatische, hydraulische of elektromechanische middelen in radiale richting verplaatsbaar zijn. De buis-klem 7 bevat eveneens twee volgens een radiaal vlak gedeel-10 de klemschalen 19 die in radiale richting beweegbaar en in axiale richting met behulp van hydraulische cylinders 21 verplaatsbaar zijn. De vormdoorn 2 is voorzien van een circulatiekamer 25 voor de circulatie van een verwarmings-respektievelijk koelmedium en op het achterdeel 4 van een 15 verwarmingskamer 235 de beide vormschalen 17 zijn elk voorzien van een circulatiekamer 27. Alle niet bewegende delen zijn op een met 29 aangeduid gestel opgesteld. De inrichting bevat verder nog een sluitring 31 met ©en verwarmingskamer 33 en is door middel van hydraulische cylinders 35 20 ten opzichte van de plaat 9 en de vormdoorn 2 verplaatsbaar in axiale richting. Een ringvormig inbrengorgaan 37 met een ringvormig aanslagvlak 38 en met een draagvlak 36 voor een afdichtingsring is door middel van een hydraulische cylinder 39 en een verbindingsstang 40 verplaatsbaar in radiale 25 richting. Het inbrengorgaan 37 is voorzien van een meeneem-orgaan 41, dat kan samenwerken met een meeneemelement 43 op de sluitring 31· Met 45 is een navormring weergegeven die is voorzien van een ringvormig aanslagvlak 46, en van een koelkamer 47 en die in radiale richting verplaatsbaar is 30 door middel van een stang 50 die met een hydraulische cylinder 49 is gekoppeld. De navormring 45 is verder voorzien van een meeneemorgaan 51» dat kan samenwerken met een meeneemelement 53 dat op de sluitring 3^ is bevestigd en via de plaat 9 met de vormdoorn 2 is gekoppeld.

35 De inrichting volgens de uitvinding werkt als volgt: Voor het vervaardigen van een koppeldeel A met af- 78 1 20 6 5 8 PHK 130................... - ........ ..........

dichtingsring R -op het einde van een buis B van thermoplastisch materiaal worden vormdoorn 2, vormhuls 5 en sluitring 31 verwarmd door in de circulatiekamers 23 en 25 van de vormdoorn, en 27 en 33 van vormhuls respektievelijk sluit-5 ring een verwarmingsmedium te doen omlopen.

Gelijktijdig wordt het te bewerken einddeel van de buis B zodanig verwarmd, dat het thermoplastisch materiaal elastisch vervormbaar is, waarna de buis B zodanig in de buisklem 7 wordt vastgezet dat het verwarmde einddeel 10 zich tèr hoogte van de vormhuls 5 bevindt die vervolgens

wordt gesloten. Hierna wordt de vormdoorn 2 met de sluitring 31 in de in fig. 1 getoonde werkstand gebracht, in welke stand vormdoorn 2, vormhuls 5 en sluitring 31 een voorvormruimte 55 insluiten. In deze fase wordt het verwarm-15 de einddeel van de buis B voorgevormd tot een mofdeel C

met een in de richting van het vrije uiteinde trapsgewijs •toenemende diameter en waarvan de maximale diameter op een verwijd eindgedeelte D komt te liggen. Door een axiale verplaatsing van de buisklem 7 in de richting van de vormdoorn 20 2 kan het verwarmde einddeel zodanig worden opgestuikt dat de voorvormruimte 55 volledig met thermoplastisch materiaal wordt opgevuld.

Vervolgens wordt het in de circulatiekamer 25 van de vormdoorn 2 en in de circulatiekamer 27 van de vorm-25 huls 5 omlopend verwarmingsmedium vervangen door een koel medium, terwijl in de verwarmingskamers 23 van de vormdoorn en 33 van de sluitring het verwarmingsmedium blijft circuleren. Hierdoor wordt enerzijds het gedeelte van het mofdeel C dat is omringd door de circulatiekamers 25 en 27 zodanig 30 afgekoeld dat het niet meer vervormbaar is, terwijl ander zijds het verwijd eindgedeelte D op een zodanige temperatuur wordt gehouden dat het elastisch vervormbaar blijft.

Hierna wordt de vormdoorn 2 uit Het dusdanig voorgevormde mofdeel C getrokken en samen met de sluitring 35. 31 in de ruststand verplaatst. Fig. 2 geeft deze situatie weer met het niet meer door de vormdoorn 2 gesteunde, slappe en elastisch vervormbaar eindgedeelte D dat enigszins inge- 7812065 9 PHK 130 snoerd is.

In het volgende bewerkingsstadium wordt het in-brengorgaan 37 met een op het draagvlak 36 geplaatste af-dichtingsring R met behulp van de verbindingsstan 40, die 5 met de hydraulische cylinder 39 is gekoppeld, vanuit de in de figuren 1 en 2 getoonde ruststand in radiale richting verplaatst in de in fig. 3 getoonde tussaistand. In deze tussenstand valt de hartlijn van het inbrengorgaan 37 nagenoeg samen met de hartlijn X-X van de inrichting, 10 Vervolgens wordt de vormdoorn 2 met de sluit- ring 31 weer in de richting van de vortahuls 5 verplaatst. Doordat het vrije uiteinde van de vormdoorn hierbij in aanraking komt met het ringvormige aanslagvlak 38 op de binnenomtrek van het inbrengorgaan 37» wordt dit door de vorm-15 doorn in het mofdeel C geschoven, waarbij de afdichtings- ring R in het eindgedeelte D van het mofdeel C gedrukt wordt. Deze stand van de inrichting met het inbrengorgaan in de werkstand is weergegeven in fig. 4. Doordat het vrije uiteinde van de vormdoorn 2 en het aanslagvlak 38 op het in-20 brengorgaan 37 conisch zijn uitgevoerd, wordt op het in brengorgaan 37 tijdens deze verplaatsing een centrerende werking uitgeoefend.

Hierna worden vormdoorn 2 en sluitring 31 op-nieuw in de ruststand verschoven, waarbij het inbrengorgaan 25 37 door het meeneemelement 43 op de sluitring 31 in samen- werking met het meeneemorgaan 41 op het inbrengorgaan uit het mofdeel C getrokken en weer in de tussenstand gebracht wordt, hierbij de afdichtingsring R in het mofdeel C achterlatend. Vervolgens wordt het inbrengorgaan 37 door de 30 . hydraulische cylinder 39 weer radiaal naar buiten toe van uit de tussenstand in de ruststand verplaatst. De navorm-ring 45 wordt nu in de hierdoor ontstane vrije ruimte tussen de vormdoorn 2 en de vormhuls 5 geschoven door middel van de hydraulische cylinder 49 en met behulp van de stang 35 50. In deze in fig. 5 getoonde tussenstand van de navorm- ring 45 valt de hartlijn daarvan nagenoeg samen met de hartlijn X-X van de inrichting.

78 1 2 0 6 5 -10 * · PHK 1.30___________________________________ ________________

Daarna worden vormdoorn 2 en sluitring 31 opnieuw in de richting van de vormhuls 5 verplaatst. Hierbij komt de navormring 45 met het aanslagvlak 46 in aanraking met een vlak 57 op de buitenomtrek van de vormdoorn 5 en wordt door de vormdoorn vanuit de in fig. 5 getoonde tussenstand meegenomen in de in fig. 6 getoonde werkstand, in welke werkstand vormdoorn 2 en navormring 45 een navorm— ruimte 59 insluiten. Tijdens deze verplaatsing wordt eerst de vormdoorn 2 in het mofdeel C geschoven waarbij de afdich-10 tingsring R om de vormdoorn 2 komt te liggen. Vervolgens komt de navormring 45 met de binnenomtrek in aanraking met het nog warme en elastisch vervormbaar eindgedeelte D, dat in de navormruimte 59 tot de gewenste eindvorm om de af-dichtingsring R heen wordt nagevormd. Tijdens deze navorm-15 bewerking wordt de navormring 45 eveneens gekoeld door circulatie van een koelmedium in de koelkamer 47 waardoor het nagevormde eindgedeelte D zodanig wordt afgekoeld dat het niet meer vervormbaar is. Fig. 6 toont het uiteindelijk vervaardigde koppeldeel A met de nauwkeurig omsloten en opge-20 sloten afdichtingsring R.

Uiteindelijk wordt de vormdoorn 2 uit het koppeldeel A getrokken en samen met de sluitring 31 in de ruststand verplaatst. Hierbij wordt de navormring 45 door het meeneemelement 53 op de sluitring 31 in samenwerking met 25 het meeneemorgaan 51 op de navormring in axiale richting eerst in de tussenstand en vervolgens door middel van de hydraulische cylinder 49 en de stang 50 in radiale richting weer in de ruststand verplaatst. Na het openen van de vormhuls 5 en de buisklem 7 kan het dusdanig vervaardigde kop-30 peldeel A worden verwijderd. De inrichting 1 bevindt zich weer in de beginstand en is na het opnieuw opwarmen van de afgekoelde vormdelen gereed voor de bewerking van een volgende buis.

Het hierboven beschreven uitvoeringsvoorbeeld 35 van de inrichting volgens de uitvinding is in het bijzonder geschikt voor het vormen van koppeldelen met een relatief 78 1 2 0 6 5 11 PHK 130 . . .... . . ....

grote wanddikte en/of waarbij de door de diametervergroting plaatsvindende vermindering van de wanddikte gecompenseerd of zelfs overgecompenseerd wordt en waarbij de wanddikte wordt bepaald door de hoogte van de voorvormruimte 55 en 5 de navormruimte 59 gezien in radiale richting. Voor het vormen van koppeldelen met een relatief geringe wanddikte en/of waarbij een compensatie van de wanddiktevermindering niet gewenst of noodzakelijk is, kan voor het uitvoeren van de werkwijze volgens de uitvinding gebruik worden gemaakt 10 van een andere uitvoeringsvorm van de inrichting, die is getoond in fig. 7» waarin onderdelen, identiek met de uitvoeringsvorm volgens de fig. 1 t/m 6, met dezelfde verwij-zingscijfers zijn weergegeven.

Deze inrichting 71 bevat een vormdoorn 72 voor-15 zien van kanalen 75 die uitmonden op de buitenomtrek van de vormdoorn en die in verbinding staan met een gemeenschappelijk kanaal 77» dat via een centrale boring 79 in de vormdoorn 72 is aangesloten op een verder niet getoonde vacuüm-bron. De vormdoorn 72 is op het vooreinde 73 voorzien van ; 20 een koelkamer 81 en op. het achterdeel 74 van een cylindrische verwarmingsbus 83» op de buitenomtrek waarvan een weerstands-element 85 is aangebracht. Deze uitvoeringsvorm bevat geen vormhuls. De resterende onderdelen zijn gelijk aan die van de inrichting volgens de fig. 1 t/m 6.

25 Met de inrichting volgens fig. 7 wordt het mof- deel pneumatisch voorgevormd. Hiertoe wordt het te bewerken einddeel van de buis B zodanig verwarmd dat het thermoplastisch materiaal elastisch vervormbaar is, waarna de buis B in de buisklem 7 wordt vastgezet. Door een axiale 30 relatiefverplaatsing van vormdoorn 72 en buisklem 7 wordt de vormdoorn in het verwarmde einddeel van de buis B gebracht, waarbij het elastisch vervormbaar materiaal het profiel van de vormdoorn volgt en het verwarmde einddeel met de binnenomtrek tegen de buitenomtrek van de vormdoorn komt 35 te liggen. Via de kanalen 75, 77 en 79 wordt op de buitenomtrek van de vormdoorn een vacuüm opgewekt, waardoor het 78 1 2 0.6 5

Claims (8)

20 Fig. 7 toont de inrichting in de navormfase overeenkomstig fig. 6, met de navormring 45 in de werkstand, in welke stand vormdoorn 72 en navormring 45 ©en navorm-ruimte 87 ins-luiten. De beschreven uitvoeringsvorm van de werkwijze 25 en de inrichting volgens de uitvinding hebben betrekking op het vervaardigen van een koppeldeel op het einde van een buis van 'thermoplastisch materiaal. De uitvinding kan ook worden toegepast voor het vervaardigen van koppelstukken waarbij op beide einden van een buisstuk een koppel-30 deel wordt gevormd. Hiertoe dienen bepaalde onderdelen van de inrichting in tweevoud te worden uitgevoerd. CONCLUSIES:

1. Werkwijze voor het vervaardigen van een koppel deel met afdichtingsring op het einde van een buis van 35· thermoplastisch materiaal, waarbij een einddeel van een buis zodanig wordt verwarmd dat het thermoplastische mate- 78 1 20 6 5 t -Ί 3 PHK 1 30 rlaal elastisch vervormbaar is, vervolgens het verwarmde einddeel met behulp van een vormdoorn wordt opgetrompt, een afdichtingsring in het opgetrompte einddeel wordt ingebracht en het einddeel zodanig om de afdichtingsring heen wordt 5 gevormd dat een koppeldeel met een de afdichtingsring omsluitende ringvormige groef wordt verkregen, waarna het dusdanig gevormde koppeldeel wordt afgekoeld en uiteindelijk de vormdoorn met achterlating van de afdichtingsring in de groef, uit het koppeldeel wordt verwijderd, met het kenmerk, 10 dat het verwarmde einddeel van de buis eerst wordt voorgevormd tot een mofdeel met een in de richting van het vrije uiteinde stapsgewijs toenemende diameter en met een verwijd eindgedeelte, waarna het voorgevormde mofdeel gedeeltelijk zodanig wordt afgekoeld dat het niet meer vervormbaar is 15 terwijl het eindgedeelte op een zodanige temperatuur wordt gehouden dat dit eindgedeelte elastisch vervormbaar blijft, vervolgens de afdichtingsring in het eindgedeelte wordt ingébracht en het eindgedeelte om de afdichtingsring heen tot de eindvorm wordt nagevormd en uiteindelijk het nagevormde 20 eindgedeelte wordt afgekoeld op een temperatuur waarbij het thermoplastisch materiaal niet meer vervormbaar is, waarna de vormdoorn van het dusdanig verkregen koppeldeel met afdichtingsring wordt gescheiden.

2, Koppeldeel met afdichtingsring vervaardigd met 25 de werkwijze volgens conclusie 1.

3· Inrichting voor het uitvoeren van de werkwijze volgens conclusie 1 bevattende een vormdoorn en een buis-klem, die in axiale richting ten opzichte van elkaar verschuifbaar zijn tussen een ruststand en een werkstand, ge-30 kenmerkt, doordat de diameter van de vormdoorn trapsgewijs toeneemt vanaf een minimale waarde op het vrije vooreinde tot een maximale waarde op het achterdeel, door een in axiale en radiale richting tussen een ruststand en een werkstand verplaatsbaar inbrengorgaan en door een in axiale en 35 radiale richting tussen een ruststand en een.werkstand verplaatsbare navormring die in de werkstand samen net de vormdoorn een navormruimte insluit► ...... . ........ 78 1 20 6 5 -14 ' PHK-1-30--- .................. ..... . ......... ...... -.......... ..

4. Inrichting volgens conclusie 3» met het kenmerk, dat de vormdoorn is voorzien van kanalen die uitmonden op de buitenomtrek, van een koelkamer alsmede van een verwar— mingsbus.

5 5· Inrichting volgens conclusie 3> gekenmerkt, door een vormhuls en een sluitring die ten opzichte van de vormdoorn verplaatsbaar zijn tussen een ruststand en een werk-stand en in de werkstand samen met de vormdoorn een voor-vormruimte insluiten, waarbij vormdoorn en vormhuls van een 10 circulatiekamer zijn voorzien voor de circulatie van een koel- respektievelijk verwarmingsmedium terwijl het achterdeel van de vormdoorn en de sluitring van verwarmingsmiddelen zijn voorzien.

6. Inrichting volgens conclusie 3» 4 of 5» met het 15 kenmerk, dat het inbrengorgaan ringvormig is uitgevoerd en is voorzien van een draagvlak voor een afdichtingsring, van een aanslagvlak dat samenwerkt met de vormdoorn en van mee-neemorganen die samenwerken met meeneemelemenien die zijn gekoppeld met de vormdoorn. 23

7· Inrichting volgens één der conclusie 3 t/m 6, met het kenmerk, dat. de navormring is voorzien van een aanslagvlak dat. samenwerkt met de vormdoorn en van meeneemor-ganen die samenwerken met meeneemelementen die met de vormdoorn zijn gekoppeld.

8. Inrichting volgens één der conclusies 3 t/m 7, met het kenmerk, dat de navormring van een koelkamer is voorzien. 78 1 20 6 5