NL8105191A - Voorspellende distorsievermindering voor stereofonie-zenders met amplitudemodulatie. - Google Patents

Description

„ E 5427-2 Ned hc/hv i φ i P & c

Leonard Richard KAHN

Voorspellende distorsie^vermindering voor stereofonie-zenders met amplitude modulatie.

De uitvinding heeft betrekking op een zender voor een stereofoon radio 5 omroepstelsel met amplitude modulatie en in het bijzonder op een techniek voor het verminderen van de distorsie door wijziging van het stereofonie-signaalcoderingsdeel en multiplex-modulatiedeel van zulke zenders.

Bij met amplitudemodulatie werkende stereofonie-radioomroepstelsels wordt een signaalcomponent die representatief is voor de som van het linker 10 (L) en rechter (R) stereofonie-ingangsuitgangssignaal (L^ + R^) in amplitude gemoduleerd op een draaggolf. Een tweede signaal component die representatief is voor het verschil tussen de signalen L en R (1^ - R^,) wordt in multiplex gemoduleerd op dezelfde draaggolf, waarvoor gebruik wordt gemaakt vein fasemodulatie of frequentiemodulatie. De component (L^ + R^) is gelijkwaardig 13 aan monofone informatie, terwijl de component (L^, - R^} da stereofone infor»-matie overdraagt. Als beide componenten in een voor amplitudemodulatie inge-richte stereofone ontyanger worden teruggewonnen kunnen zij ook .zodanig worden gecombineerd dat twee audio-uitgangssignalen L_ en R worden opgewekt die representatief zijn voor de oorspronkelijke stereofone ingangssignalen L en R 20 die worden toegevoerd aan de zender.

Teneinde een nauwkeurige stereofone weergave door een stereofone ontyanger ingericht voor amplitudemodulatie mogelijk te maken is het natuurlijk wenselijk dat = en is R^. Er kan eGhter distorsie worden veroorzaakt door verschillende oorzaken in de zender (waaronder zijn antennestelsel), 25 tijdens de yoortplanting van de zender naar de ontvanger en in de ontvanger zelf. Het is derhalve wenselijk deze distorsie zo gering mogelijk te maken teneinde de getrouwheid van de stereofone weergave door de ontvanger te ver-beteren.

Hoewel bekende technieken er in slagen de distorsie die optreedt in 30 stereofone zenders met amplitudemodulatie te verminderen tot een niveau dat aanvaardbaar is bij praktijk-luisterproeven zou het wenselijk zijn de distorsie bij stereofone uitzendingen en ontvangst met amplitudemodulatie nog verder te verlagen.

Ten opzichte van het basis-stereofone stelsel met amplitudemodulatie 35 aan de onafhankelijke zijbanden beschreven in het Amerikaanse Octrooischrift 3,218,393 vermindert de inrichting volgens de Nederlandse Octrooiaanvrage 75-08131 bepaalde vervormingen die in het basis-stelsel optreden.

De uitvinding beoogt een met amplitudemodulatie werkende stereofone zender te verschaffen waarbij in het multiplex-modulatiekanaal minder distor-40 sie optreedt dan in bekende zenders.

8105191 - * , -2-

De uitvinding berust op een of beide van twee technieken die worden toegepast in het multiplex-modulatiekanaal (of L - R kanaal) van een met am-plitudemodulatie werkende stereofone zender voor het tot een zeer laag niveau terugdringen van distorsie. Volgens een aspect van de uitvinding wordt de 45 distorsie voorspeld en verminderd door het opwekken van distorsie tegengaande componenten die subtractief worden gecombineerd met het basis-stereofonie-verschilsignaal in het multiplex-modulatiekanaal. Volgens het tweede aspect van de uitvinding wordt een nieuwe tegenkoppel-uitvoering met distorsie-voorspelling toegepast voor het verminderen van de distorsie in het totale ' 50 multiplex-modulatiekanaal. Hoewel elke techniek afzonderlijk de distorsie vermindert, is een toepassing van beide technieken teaamen bijzonder werkzaam.

De uitvinding heeft als voordeel dat de distorsie in de modulatiekanalen van een met amplitudemodulatie werkende stereofone zender tot een zeer laag ! niveau kan worden teruggedrongen. Verder kunnen twee versehillende voorspel-55 lingstechnieken worden toegepast, die afzonderlijk werkzaam zijn maar indien zij tezamen worden toegepast een nog betere vermindering van de distorsie veroorzaken, waarmee de luisteraars gebaat zijn.

De uitvinding wordt hieronder nader toegelicht aan de hand van de tekening, die betrekking heeft op bekende uitvoeringen en uitvoeringen volgens 60 de’uitvinding.

Figuur 1 is een blokschema van een bekende zender voor een met amplitudemodulatie werkend stereofoort omroepstelsel als beschreven in het Amerikaanse Octrooischrift 3,218,393.

Figuur 2 is een blokschema van een bekende met amplitudemodulatie 65 werkende stereofone ontvanger als beschreven in de Nederlandse Octrooiaanvrage 76-04698.

Figuur 3 is een blokschema van een zender volgens de uitvinding voor een met amplitudemodulatie werkend stereofoon stelsel.

Figuren-.4 en 5 Zijn blokschema's van een andere uitvoering van een 70 zender volgens de uitvinding.

De Figuren Ί en 2 zijn blokschema's van een zender 10 resp. ontvanger' 30 te gebruiken in een met amplitudemodulatie werkend stereofoon radio-omroep-stelsel volgens de eerder genoemde Octrooien en Octrooiaanvragen.

In de zender 10 uit Figuur 1 worden afzonderlijke linker (L^) en rechter 75 (r^) stereofone audiosignalen toegevoerd aan een som circuit 12 en een verschil circuit 14 die signalen opwekken die de som (L^ + resp. het verschil (LT - R^) van de stereofone audiosignalen LT en R^ voorstellen. Het verschil signaal en het som signaal worden toegevoerd aan respectieve fase verschuivings-circuits· 16 en 24 waarin de signalen een onderlinge faseverschuiving van +45° SO en -45° ondergaan. Daardoor vertonen het eerste en het tweede modulatiesignaal 810 5 1 91 * » -3- in de leidingen 17 resp. 25 een onderling faseverschil van 90°. Het eerste modulatiesignaal (L^ + 1^,) wordt via de leiding 17 toegevoerd aan een fase-modulator 20 die het dragers-uitgangssignaal van de oscillator 18 moduleert. Gewoonlijk vindt de fasemodulatie'van de draaggolf plaats bij een betrekkelijk 85 lage eerste draaggolf frequentie en de in fase gemoduleerde draaggolf wordt in frequentie omgezet en versterkt in een circuit 22 dat op zichzelf bekend is.

Het tweede modulatiesignaal (L^ + R^) wordt via de leiding 25 toegevoerd aan de amplitudemodulator 26 die het in fase gemoduleerde draaggolf-90 signaal in amplitude moduleert teneinde een samengesteld uitgangssignaal voor de zendantenne 28 te leveren dat in fase is gemoduleerd overeenkomstig het eerste modulatiesignaal (dat de stereofonie-verschilinformatie voorstelt) en in amplitude is gemoduleerd overeenkomstig het tweede modulatiesignaal (dat de stereofonie-sominformatie voorstelt). Het is duidelijk dat verdere 95 versterkinc km plaatsvinden tussen de anpliti'demodul at or 26 en de intenne 28. Het door de antenne 28 uitgestraalde signaal is een samengesteld stereofonie-signaal met onafhankelijk in amplitude gemoduleerde zijbanden als beschreven in het Amerikaanse Octrooischrift 3,218,393.

Het samengestelde signaal dat wordt uitgestraald door de zender 10 uit 100 Figuur 1 kan worden ontvangen door een gebruikelijke monofone radioontvanger voor amplitudemodulatie, die de signaal omhullende met inbegrip van de bovenste en onderste zijband detecteert en een audio-uitgangssignaal opwekt dat repre-sentatief is voor de stereofonie-sominformatie (L + R). Een paar gebruikelijke ontyangers voor amplitudemodulatie die zijn afgestemd op iets hogere resp.

105 lagere frequenties dan het draaggolfsignaal ontvangt overwegend de rechter resp. linker stereofonie-informatie en levert daardoor een vereenvoudigde vorm van stereofone ontvangst. Een voorkeursuitvoering van een stereofone ontvanger 30 voor amplitudemodulatie die de amplitudemodulatie en fasemodulatie van het uitgestraalde samengestelde signaal afzonderlijk demoduleert en de 110 gedemoduleerde signalen gebruikt voor het afleiden van het linker en rechter stereofonie-signaal is afgebeeld in Figuur 2.

De ontvanger 30 omvat een antenne 32 voor het ontvangen van het uitgestraalde samengestelde signaal en hoogfrequente en middenfrequente circuits 34 van de gebruikelijke opzet die het ontvangen samengestelde signaal omzetten 115 naar een geschikte tussenfrequentie. Het samengestelde tussenfrequente signaal wordt toegevoerd aan een omhullende detector 36 waarvan het uitgangssignaal bestaat uit een signaal (L + R ) dat representatief is voor het tweede modu-

K. R

latiesignaal (L^ + R^) dat via de leiding 25 werd geleverd aan de amplitude-modulator 26 van de zender uit Figuur 1. Het uitgangssignaal van de detector 120 36 wordt toegevoerd aan een faseverschuivingsnetwerk 38 dat de oorspronkelijke 8105191 4 -4- faseverschuiving veroorzaakt door het netwerk 24 uit Figuur 1 corapenseert.

Het resulterende in fase verschoven stereofonie-somsignaal wordt dan toegevoerd aan een somcircuit 54 en een verschilcircuit 56.

Bij de bekende stereofone ontvanger voor amplitudemodulatie volgens 125 Figuur 2 wordt het ontvangen samengestelde tussenfrequente signaal tevens toe-gevoerd aan een draaggolf-volgcircuit 44 als beschreven in de Nederlandse Octrooiaanvrage 76-04698 en het Amerikaanse Octrooischrift 3,973,203, waarin het oorspronkelijke draaggolf signaal kan worden geregenereerd ten gebruike voor de demodulatie van het tussenfrequente signaal. Het samengestelde tussen-130 frequente signaal wordt tevens toegevoerd aan een inverse modulator 42 voor -de distorsievewnindering volgens de Nederlandse Octrooiaanvrage 76-04698.

Het samengestelde tussenfrequente signaal wordt invers in amplitude gemoduleerd met het uitgangssignaal van de omhullende detector 36 teneinde een tussen-frequent signaal te leveren dat wordt toegevoerd aan de productdemodulator 135 46, tezamen met'het geregenereerde draaggolfs:'gnaal uit het draaggclf-volg circuit 44 dat 90° in fase is verschoven in de faseverschuiver 48. De produkt-demodulator 46 demoduleert als reactie op het tussenfrequente signaal en het geregenereerde en in fasen verschoven draaggolfsignaal de kwadratuur-component van het tussenfrequente signaal en levert een uitgangssignaal (LR - RR) 140 in de leiding 47 dat representatief is voor het eerste modulatiesignaal (L^ - R^) dat yia de leiding 17 werd toegevoerd aan de fasemodulator 20 van de zender uit Figuur 1. Dit stereofonie-verschilsignaal wordt in de faseverschuiver 50 in fase yerschoven en toegevoerd aan de andere ingang van het somcircuit 54 en het verschilcircuj t 56 teneinde uitgangssignalen L en JR op te wekken 145 die representatief zijn voor de oorspronkelijke stereofonie-ingangssignalen 1^, en die werden toegevoerd aan de zender uit Figuur 1.

De vereenyoudigde zender uit Figuur 1 bevat geen voorzieningen voor het compenseren van ongewenste componenten van de tweede orde die ontstaan door amplitudemodulatie van het in fase gemoduleerde signaal in de amplitudemodulator 150 26. Dit effect levert systematische foutcomponenten in het kanaal (L - R) van stereofone ontvangers als afgebeeld in Figuur 2. Volgens de Nederlandse

Octrooiaanvrage 75-08131 kunnen in de zender circuits worden opgenomen voor het verminderen van de ongewenste componenten van tweede orde. Verder is in de ontvanger volgens Figuur 2 een invers modulatiecircuit 42 aanwezig voor het 155 gedeeltelijk compenseren van bepaalde distorsiecomponenten die ontstaan door 1 de multiplicatieye aard van de zender (fasemodulatie gevolgd door amplitudemodulatie) .

Zelfs al zijn zulke bekende correctie-circuits aanwezig in de zender en de ontvanger, dan blijven er toch systematische foutcomponenten over in 160 het gedemoduleerde uitgangssignaal van het stereofonie-verschilssignaalkanaal ,,, 810 5 191 * -5- van de ontvanger 30 nit Figuur 2. Behalve de foutcomponenten die ontstaan door de amplitudemodulatie van in fase gemoduleerd signaal in de zender ontstaan verdere systematische foutcomponenten door de quadratuur-detectie van de fasemodulaties-component van het ontvangend signaal in het kanaal (L - R) 165 van de ontvanger. De produktdemodulator 46 reageert op een quadratuur-fase-referentiedraaggolf die wordt geregenereerd in het draaggolf-volgcircuit 44 en in fase wordt verschoven in het circuit 48 en detecteert het deel van het tussenfrequente signaal uit de inverse modulator 42 dat in fase is met de geregenereerde draaggolf met quadratuur-fase. De produktdemodulator 46 werkt 170 dus als een synchrone quadratuur-detector en detecteert de quadratuur-fase-component van het tussenfrequente signaal. Het is bekend dat de quadratuur-fasecomponent van een infase gemoduleerd signaal representatief is voor de sinus van de fasemodulatiehoek in plaats van de fasemodulatiehoek zelf.

Derhalve ontstaan systematische fouten door het gebruik van een quadratuur-175 detector voor het detecteren van de fa'semodula tie component van het ontvangen samengestelde signaal in een stereofone ontvanger voor amplitudemodulatie van de soort als afgebeeld in Figuur 2.

Volgens de uitvinding kan echter een stereofone zender voor amplitudemodulatie worden gewijzigd voor het invoeren van compensatie van het fase-180 modulatiesignaal teneinde de systematische fouten te corrigeren die inherent zijn aan quadratuurdetectie van de fase-modulatiecomponent in een stereofone ontvanger voor amplitudemodulatie, benevens de systematische fouten die ontstaan door amplitudemodulatie van een in fase gemoduleerd signaal in de zender.

Volgens een aspect van de uitvinding wordt deze compensatie geleverd door 185 middel van een voorspellende tegenkoppeltechniek voor de distorsie, als afgebeeld in de stereofone zender voor amplitudemodulatie volgens Figuur 3.

De zender 61 volgens Figuur 3 omvat een somcircuit 12 en een verschil-circuit 14, benevens faseverschuivingsnetwerken 16 en 24 die identiek kunnen zijn aan de overeenkomstige netwerken in de bekende zender 10 uit Figuur 1.

190 in de zender 61 volgens Figuur 3 ontvangt de fasemodulator 22 een modulatiesignaal dat een combinatie is van het in fase verschoven stereofonie-verschil-signaal (1^, - R^) uit het faseverschuivingsnetwerk 16 en een tegenkoppelsignaal dat in het somcircuit 72 wordt gecombineerd met het in fase verschoven stereo-fonie-yerschilsignaal. Het uitgangssignaal van de fasemodulator 22 wordt via 195 een frequentieomzetter en versterker 22 toegevoerd aan de ene ingang van de amplitudemodulator 26 op dezelfde wijze als het uitgangssignaal van de fasemodulator 20 bij de zender 10 uit Figuur 1. Het belangrijkste verschil van de zender 61 volgens Figuur 3 is derhalve de aanwezigheid van een tegenkoppel signaal in de leiding 70 naar het combinatiecircuit 72 voor het combineren 200 van het in fase verschoven stereofonie-verschilsignaal voor de fasemodulatie 8105191 . -6- van de draaggolf.

In de zender 61 vindt de fasemodulatie van de draa.ggolf plants bij een eerste vooraf bepaalde lagere draaggolffrequentie die bestaat uit de· frequentie van de oscillator 18. Het in fase gemoduleerde signaal wordt dan in de fre-205 quentieomzetter 22 in frequentie omhoog getransformeerd naar de uit te zenden draaggolffrequentie. Het in fase gemoduleerde signaal uit de modulator 20 wordt verder toegevoerd aan de amplitudemodulator 58, waaraan tevens het in fase verschoven sterefoaie-somsignaal (L^ + R^) uit het faseverschuivings-netwerk 24 wordt toegevoerd. Het in fase gemoduleerde signaal van de fase- .

210 modulator 20 wordt dan in amplitude gemoduleerd in de modulator 58 teneinde in de leiding 60 een signaal met de lagere draaggolffrequentie te leveren ; ' dat zowel in fase als in amplitude is gemoduleerd en dat het samengestelde signaal met de hogere draaggolffrequentie simuleert dat door de antenne wordt uitgestraald. Het signaal in de leiding 60 wordt in de inverse modulator 64 215 invers in amplitude gemoduleerd met het in fase verschoven stereofcnie-som-signaal uit de leiding 62, op zodanige wijze dat de werking van de inverse modulator 42 van de bekende ontvanger 30 uit Figuur 2 wordt gesimuleerd.

Het uitgangssignaal van de inverse modulator 64 wordt toegevoerd aan een prodiiktdemodulator 66 waar het wordt onderworpen aan een quadratuur-demodulatie 220 door middel van een 90° in fase verschoven draaggolfsignaal uit de oscillator 18 als referentie, ter verkrijging van een tegenkoppelsignaal in de leiding 70 dat representatief is voor het stereofonie-verschilsignaal dat zou worden opgewekt door de produktdemodulator 46 van een ontvanger van de soort als afgebeeld in Figuur 2 als reactie op het samengestelde signaal dat wordt 225 uitgestraald door de antenne 28. De elementen' 64, 66 en 68 kunnen derhalve worden aangeduid als een "gesimuleerde ontvanger" 62 die de effecten voor-spelt die een werkelijke ontvanger van de soort als afgebeeld in'.'Figuur 2 zal yeroorzaken bij de ontvangst en demodulatie van het uitgestraalde stereo-fone signaal met amplitudemodulatie en onafhankelijke zijbanden. Op soort-230 gelijke wijze simuleert de amplitudemodulator 58 de effecten die worden ver-oorzaakt door de amplitudemodulator 26 uit Figuur 3.

Het uitgangssignaal in de leiding 70 uit Figuur 3 wordt als tegenkoppelsignaal toegevoerd aan het combinatiecircuit 72 teneinde te worden ge-combineerd met het stereofonie-verschilsignaal dat wordt geleverd door het fase-235 yerschuivingsnetwerk 16. Het tegenkoppelsignaal stelt een combinatie voor van het fasemodulatie-stereofonie-verschilsignaal en systematische foutcompo-nenten die ontstaan door de werking van de modulerende en demodulerende com-ponenten van het totale stelsel. Het gebruik van dit signaal als tegenkoppel signaal vermindert de systematische foutcomponenten in het uiteindelijke samen-240 gestelde signaal dat wordt uitgestraald door de antenne 28 in Figuur 3.

8105191 -7- •r «

Door de verbeteringen die ontstaan door het opnemen van de tegenkoppel inrichting voor distorsievoorspelling in de 2ender uit Figuur 3 is het mogelijk de systematische foutcomponenten die optreden in het uitgangssignaal van een stereofonie-ontvanger voor amplitudemodulatie met onafhankelijke zijbanden 245 van de soort als afgebeeld in Figuur 2 te verminderen. Het gebruik van een gesimuleerde zender en ontvanger in het kanaal (L - R) van de zender uit Figuur 3 stelt het tegenkoppelcircuit in staat een nauwkeurige voorspelling te doen van de foutcomponenten die kunnen optreden in het kanaal (L - R) van een typerende stereofonie-ontvanger voor onafhankelijke zijbanden en maakt 250 het daardoor mogelijk het fasemodulatiesignaal te compenseren teneinde zulke systematische fouten te verminderen.

Hoewel met de tegenkoppeltechniek voor het voorspellen van distorsie volgens Figuur 3 de distorsie in een stereofonie-stelsel met amplitudemodulatie kan worden verminderd is een andere techniek voor de vermindering van distorsie 255 bijzonder nuttig als deze wordt gebiuikt in combinatia met de tegenkoppel techniek.: De vermindering van de distorsie kan ook worden bereikt door een subtractieve techniek voor het verminderen van distorsie toe te passen voor de fasemodulator 20 uit Figuur 1. Een geschikte subtractieve keten voor vermindering van de distorsie die eveneens berust op voorspelling van de dis-260 torsie is afgebeeld in Figuur 5 en kan worden toegepast in combinatie met de tegenkoppeltechniek volgens Figuur 4.

De techniek voor subtractieve vermindering van de distorsie volgens de Figuren 4 en 5 berust op het opwekken van een signaal dat een voorspelling is van de distorsiecoraponenten die optreden in het uitgangssignaal (L - R) 265 van een stereofonie-ontvanger voor amplitudemodulatie van de soort die wordt toegepast bij een zender volgens Figuur 1. Een typerende uitvoering van een bekende ontvanger is afgebeeld in Fiyaur 2.

Volgens Figuur 5 omvat een circuit 100 voor vermindering van de distorsie een gesimuleerde zender 103 en een gesimuleerde ontvanger 107 tezamen 270 met een vertragingsnetwerk 116 en een combinatiecircuit 112. Als afgebeeld kan het ingangssignaal voor het circuit 100 voor het verminderen van de distorsie afkomstig zijn van het faseverschuivingsnetwerk 16 uit Figuur 1 dan wel het combinatiecircuit 72 uit Figuur 4. Het signaal dat wordt toegevoerd aan de ingang van het circuit 100 moduleert een draaggolf uit de referentie 275 oscillator 114 in fase- Het resulterende signaal wordt in amplitude gemoduleerd met informatie (L + R) en wordt dan gedemoduleerd in de gesimuleerde ontvanger 107. Gelijktijdig wordt het ingangssignaal om de gesimuleerde zender 103 en de gesimuleerde ontvanger 107 heengevoerd, voor vertraging gecompenseerd in het vertragingsnetwerk 116 en toegevoerd aan het combinatiecircuit 112.

280 Het uitgangssignaal van de gesimuleerde ontvanger 107 zou in het ideale geval ....... 8105 191 -8- * ι '

Identiek zijn aan het ingangssignaal dat wordt toegevoerd aan het circuit 'lOO en zou dus 00k identiek zijn aan het signaal dat wordt toegevoerd aan het 'combinatiecircuit 112. Als het signaal dat aan het corab&natiecircuit 112 wordt 'toegevoerd vanuit het vertragingsnetwerk 116 bijvoorbeeid gelijk is.:aan ! 285 2(L - R) en het signaal uit.de gesimuleerde ontvanger 107 gelijk is aan :(L - R), levert een aftrekking van het laatstgenoemde signaal van het eerst-genoemde signaal in het combinatiecircuit 112 een uitgangssignaa.1 dat een-voudig gelijk is aan (L - R>. Voorzover de uitzending en ontvangst van dat signaal (als gesimuleerd door de eenheden 103 en 107) distorsie introduceren 290 bevat het signaal dat vanuit de gesimuleerde ontvanger 107 wordt toegevoerd aan het combinatiecircuit 112 echter distorsiecomponenten, Door subtractieve combinatie van de beide signalen in het combinatiecircuit 112 kunnen de dis- 1 i * : , i - i torsiecomponenten op zodanige wijze worden ingevoerd in het resulterende t * signaal, dat zij de distorsiecomponenten die later ontstaan als het resul- ! 295 terende signaal wordt bewerkt door de werkelijke zender, wordt. uitgezonden , wordt ontvangen en wordt bewerkt door een werkelijke ontvanger opheffen.

Het resultaat aan de uitgang van een werkelijke ontvanger is een vermindering van de distorsiecomponenten die anders zouden optreden als het signaal in de zender niet zou zijn bewerkt door het circuit 100 voor het voorspellend . ‘ 300 verminderen van de distorsie.

Volgens Figuur 5 omvat de gesimuleerde zender 103 een fasemodulator 102 gevolgd door een amplitudemodulator 104, waarbij de fasemodulator 102 wordt gestuurd door de referentieoscillator 114. Het is duidelijk dat deze combinatie werkt op dezelfde wijze als de eenheden 18, 20 en 26 van de bekende 305 zender uit Figuur 1. Evenzo omvat de gesimuleerde ontvanger 107 uit Figuur 5 een inverse modulator 106 en een produktenmodulator 108, waarbij de inverse modulator 106 wordt gestuurd door het signaal (3^ + R^j dat beschikbaar is aan de uitgang van de faseverschuiver 24 van de zender volgens Figuur 1 of Figuur 3. De produktdemodulator 108 wordt gestuurd door het uitgangssignaal 310 van de referentieoscillator 114, dat 90° in fase is verschoven door de faseverschuiver 110. Het is duidelijk dat deze eenheden werken op dezelfde wijze als de eenheden 42 en 46 van de bekende ontvanger volgens Figuur 2.

Uit het bovenstaande blijkt dat een vermindering van de distorsie in een zender kan worden verkregen zonder gebruik te maken van tegenkoppelihg,. 315 door gebruik te maken van de subtractieve circuits voor vermindering van de reductie, waarbij het stereofonie-ingangs-verschilsignaal (L^ - R^) wordt bewerkt door een gesimuleerde zender en ontvanger teneinde een signaal op te wekken dat het stereofonie-verschilsignaal simuleert dat optreedt aan de uitgang van het kanaal (L - R) van een werkelijke ontvanger. Als het signaal 320 uit de gesimuleerde ontvanger 107 distorsiecomponenten bevat, kan door sub- ....... 8105191 ; -9- tractieve combinatie van dat signaal met het voor vertrager gecompenseerde oorspronkelijke ingangssignaal (L·^ - R^J in het combinatiecircuit 112 een resulterend signaal (L^ - R^) worden opgewekt dat negatieve distorsiecom-ponenten bevat die de distorsiecomponenten opheffen die worden geintroduceerd 325 door de werkelijke uitzending en ontvangst. Daardoor zal het signaal (L - R ) dat optreedt aan de stereofonie-verschilsignaal uitgang van de werkelijke stereofonie-ontvanger voor amplitudemodulatie van de soort als afgebeeld in Piguur 2 een geringere distorsie vertonen dan het geval zou zijn als een bekende zender zou worden toegepast.

330 Zoals hierboven vermeld zijn de subtrac±ieve techniekvvoor het ver- minderen van de distorsie volgenS Figuur 5 en de tegenkoppeltechniek voor het yerminderen van de distorsie volgens Piguur 3 bijzonder' nuttig als zij.. in combinatie worden toegepast, als afgebeeld in Figuur 4.. Als de tegenkoppeltechniek alleen wordt toegepast, als afgebeeld in Figuur 3, kan de mate van 335 tegenkoppeling die nodig is om een gewenste mate van vermindering van de distorsie te verkrijgen zo groot zijn dat onder bepaalde omstandigheden een neiging tot instabiliteit in de tegenkoppellus bestaat. Door het circuit 100 yoor het subtractief /venninderen yan de veryorming op te nemen voor het punt dat de tegenkoppellus stuurt, als afgebeeld in Figuur 4, wordt de functie voor 340 het yerminderen van de distorsie gedeeld door de subtractieve techniek en de tegenkoppeltechniek. Daardoor is een geringere mate van tegenkoppeling nodig teneinde een gewenste mate van vermindering van de distorsie te verkrijgen dan het geyal zou zijn als de tegenkoppeltechniek alleen zou worden toegepast zodat er een grotere mate van vermindering van de. distorsie kan worden ver-345 kregen door middel van een redeli jke mate van tegenkoppeling in de tegenkoppel-• lus, zodat de stabiliteit van de tegenkoppellus verzekerd is.

Hoewel de uitvinding is beschreven aan de hand van een stereofonie-stelsel yoor amplitudemodulatie met onafhankelijke zijbanden kunnen de be-schreyen technieken yoor het yerminderen van de vervorming langs stibtractieve 350 weg en met tegenkoppeling worden toegepast bij zenders voor andere vorrnen Iran stereofone radio-uitzendingen met amplitudemodulatie.

8105191

Claims (10)

1. Inrichting voor het opwekken van een in amplitude gemoduleerd samengesteld stereofonie-radio-omroepsignaal waaraan een stereofonie-somsignaal wordt, toegevoerd dat stereofone sominformatie draagt en een stereofonie-verschil-signaal wordt toegevoerd dat stereofone verschilinformatie draagt en waar-: 5 bij een draaggolfsignaal in amplitude wordt gemoduleerd met de stereofonie-sominformatie en verder in anglument wordt gemoduleerd met stereofonie-verschilinformatie, gekenmerkt door een signaalopwekkingsorgaan (58, 62/ dat een signaal opwekt dat een voorspellende simulatie voorstelt van de distorsie die zou ontstaan door de uitzending en ontvangst van het samen-10 gestelde signaal en de demodulatie van de anglument-modulatie component . daaryan, alsmede een signaalcombinatieorgaan (72) dat het voorspellende simulatiesignaal combineert met het toegevoerde stereofonie-verschilinfor-matiedragende signaal ter verkrijging van een gewijzigd stereofonie-verschil-informatiedragend signaal ten gebruike voor de anglumentmodulatie van de 15 draaggolf, teneinde de distorsie te verminderen. 2.. 1hrichting volgens conclusie 1, met het kenmerk dat het combinatieorgaan het yoorspellende signaal en het stereofonie-verschilinformatie dragende · signaal combineert overeenkomstig een vooraf bepaalde wiskundige functie.

3. Inrichting volgens conclusie 1 of 2 , met het kenmerk dat het orgaan voor 20 het opwekken van een voorspellend simulatiesignaal een orgaan (20, 58, 64, 66, 68) beyat yoor het simuleren van de uitzending en ontvangst van het samengestelde signaal en de demodulatie van de anglumentmodulatie daarvan , teneinde het yoorspellende simulatiesignaal te ontwikkelen.

4. Inrichting volgens een of meerdere conclusies 1 t/m 3, met het kenmerk dat 25 het orgaan yoor het opwekken van een voorspellend signaal reageert op de in anglument gemoduleerde draaggolf.

5. Inrichting volgens een of meerdere conclusies 1 t/m 4, gekenmerkt door een tweede orgaan (103, 107) voor het opwekken van een voorspellend signaal een een tweede signaalcombinatieorgaan (112) , waarbij het tweede orgaan 30 yoor het opwekken van een voorspellend signaal reageert op het eerste gewijzigde stereofonie-verschilinformatie dragende signaal geleverd door het eerste signaalcombinatieorgaan (72) ter opwekking van een tweede voorspellend signaal dat een voorspelling is van de distorsie die kan optreden bij de uitzending en ontvangst van een werkelijke samengesteld in amplitude 35 gemoduleerd stereofonie-radioomroepsignaal en de demodulatie van de anglu-mentmodulatiecomponent daaryan, waarbij het tweede signaalcombinatie-.. orgaan (112) het voorspellende signaal uit het tweede orgaan voor het 810 5 191 ψ- -δ -11- opwekken van een voorspellend signaal (103, 107} combineert met het eerste gewijzigde stereofonie-verschilinformatiedragende signaal uit het eerste 40 signaalcombinatieorgaan ter opwekking van een tweede gewijzigd stereofonie-verschilinformatiedragend signaal ten gebruike bij de anglumentmodulatie van het draaggolfsignaal, teneinde de distorsie verder te verminderen.

6. Inrichting volgens een of meerdere conclusies 1 t/m 5, met het kenmerk dat het orgaan voor het opwekken van een voorspellend signaal tevens 45 reageert op een toegevoerd stereofonie-sominformatiedragend signaal en het orgaan voor het simuleren van de uitzending een orgaan (104) bevat voor het in amplitude moduleren van de in anglument gemoduleerde draag-golf met het toegevoerde stereofonie-sominformatiedragende signaal teneinde een gesimuleerd samengesteld en in amplitude gemoduleerd stereofonie-50 radioomroepsignaal op te wekken.

7. Inrichting volgens een of meerde conclusies 1 t/m 6, met. het kenmerk dat in het orgaan voor het opwekkenv. an een voorspellend signaal verder een orgaan (106, 108, 110) aanwezig is dat reageert op het gesimuleerde samen-gestelde signaal voor het simuleren van de ontvangst en demodulatie van 55 de anglumentmodulatiecomponent daarvan, teneinde het voorspellende signaal op te wekken.

8. Inrichting volgens een of meerdere conclusies 1 t/m 7, waaraan een eerste stereofonie-yerschilinformatiedragend signaal wordt toegevoerd, met het kenmerk dat het orgaan voor het opwekken van een voorspellend simulatie- 60 signaal reageert op het eerste signaal, waarbij het gewijzigde stereofonie-verschilinformatiedragende signaal rechtstreeks wordt gebruikt voor het in anglument moduleren van de draaggolf.

9. Inrichting volgens een of meerdere conclusies 1 t/m 8, waaraan een eerste stereofonie-sominformatiedragend signaal wordt toegevoerd, met het kenmerk 65 dat het orgaan voor het opwekken van een voorspellend simulatiesignaal teyens reageert op het eerste stereofonie-sominformatiedragende signaal, waarbij het orgaan voor het simuleren van de uitzending een orgaan (20) bevat voor het in anglument moduleren van een toegevoerd draaggolf signaal met het eerste stereofonie-verschilinformatiedragende signaal en een orgaan 70 (58) voor het moduleren van de anglument gemoduleerde draaggolf met het eerste stereofonie-sominformatiedragende signaal teneinde een gesimuleerd samengesteld en in amplitude gemoduleerd stereofonie-radioomroepsignaal op te wekken.

10. Inrichting volgens een of meerdere conclusies 1 t/m 9, gekenmerkt door een 35 verder orgaan (64, 66, 68) dat als reactie op gesimuleerde samengestelde signaal de ontvangst en demodulatie van de anglumentmodulatiecomponent daarvan simuleert teneinde het voorspellende simulatiesignaal op te wekken. 8105 191 -12- ‘ 11. inrichting volgens een of meerdere conclusies 1 t/m 10, met het kenmerk ' an dat het orgaan voor het opwekken van een signaal omvat: oU - een gesimuleerde zender (103) die als reactie op het eerste stereo-fonie-sominformatiedragende signaal en het eerste stereofonie-verschil-informatiedragende signaal en. .een^eerste draaggolfsignaal het draaggolfsignaal in anglument moduleert (102) met het eerste stereofonie- . oc verschilinformatiedragende signaal en de in anglument gemoduleerde ob draaggolf in amplitude moduleert (104) met het eerste stereofonie-sominformatiedragende signaal teneinde een gesimuleerd samengesteld en in amplitude gemoduleerd stereofonie-radioomroepsignaal op te wekken,; - een orgaan (107) voor het simuleren van de ontvangst van het gesimuleerde 90 signaal en de demodulatie van de anglumentmodulatiecomponent daarvan teneinde een signaal op te wekken dat een voorspelling is van de dis— torsie die kan ontstaan door de uitzending en ontvangst van het werkelijke samengestelde signaal en de demodulatie van de anglumentmodulatiecomponent daarvan, terwijl verder het signaalcombinatieorgaan een orgaan (112, 116) 95 bevat voor het combineren van het eerste stereofonie-verschilinformatie- dragende signaal .en het voorspellende signaal ter verkrijging van een gewijzigd stereofonie-verschilinformatiedragend signaal daaruit, alsmede een orgaan (20) voor het in anglument moduleren van een toegevoerd tweede draaggolfsignaal met het gewijzigde signaal en een orgaan (26) voor het 100 in amplitude moduleren van het in anglument gemoduleerde tweede draag golfsignaal· met het eerste stereofonie-sominformatiedragende signaal teneinde het werkelijke samengestelde en in amplitude gemoduleerde stereofonie-radioomroepsignaal op te wekken.

12. Inrichting volgens een of meerdere.jconclusies 1 t/m 10, met een orgaan 105 (114) voor het toevoeren van een eerste draaggolfsignaal, een orgaan (20): voor het in anglument moduleren van een toegevoerd tweede draaggolfsignaal met het gewijzigde signaal en een orgaan (22, 26) voor het in amplitude moduleren van het in anglument gemoduleerde signaal met het eerste stereo-fonie-sominformatiedragende signaal teneinde het werkelijke samengestelde 110 en in amplitude gemoduleerde stereofonie-radioomroepsignaal op te wekken, met het kenmerk dat het orgaan voor het opwekken van het signaal omvat: een gesimuleerde zender (58) die als reactie op het in anglument gemoduleerde signaal en op het eerste stereofonie-sominformatiedragende signaal het in anglument gemoduleerde signaal in amplitude moduleert met het stereofonie-115 sominformatiedragende signaal teneinde een gesimuleerd samengesteld en in amplitude gemoduleerd stereofonie-radioomroepsignaal op te wekken, alsmede een orgaan (64, 66, 68, 70) voor het simuleren van de ontvangst • * * i* 8105191 -13- van het gesimuleerde signaal en de demodulatie van de anglumentmodulatie-component daarvan ter opwekking van een signaal dat een voorspelling is 120 van de distorsie die kan ontstaan door de uitzending en ontvangst van het werkelijke samengestelde signaal en de demodulatie van de anglument-modulatiecomponent daarvan en het voor het toevoeren van het' voorspellende signaal n&ar een ingang van het comMnatieorgaan teneinde de distorsie te verminderen. 12513. Inrichting volgens een of meerdere conclusies 1 t/m 11, met het kenmerk dat de anglumentmodulatie bestaat uit fasemodulatie. 8105191" ..........