Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia (3-metylodigoksyny.S.posó'b wytwarzania monoalkiloeterów digoksy¬ ny sa znane z literatury patentowej.W sposobach opisanych w holenderskim opisie patentowym nr 13 409 z 1968 r., jak równiez opisie patentowym RFN DOS nr 1 961 043 i opisie pa¬ tentowym RFN nr 1 643 665 uzywa sie zwykle stosowanych czynników metylujacych, takich jak siarczan dwualkilowy lub dwuazoalkan, w celu czesciowego monoalkilowania grupy hydroksylo¬ wej w polozeniu 15 lub 16 koncowej digitoksozy.Przy stosowaniu siarczanu dwualkilowego w zwyklych warunkach alkilowania podanych w ho¬ lenderskim opisie patentowym tworza sie znacz¬ ne ilosci niepozadanych polieterów nie dajacych sie odalkilowac, co wplywa na zmniejszenie wy¬ dajnosci reakcji monoalkiloeteryfikacji. Z drugiej strony czesciowe alkilowanie digoksyny dwuazoal- kanem, co podano jako przyklad w tym samym opisie patentowym, daje sie przeprowadzic tylko w skali laboratoryjnej, ze wzgledu na niebezpie¬ czenstwo eksplozji przy uzyciu tego rodzaju czyn¬ nika.Podane w wyzej wymienionych opisach paten¬ towych RFN sposoby alkilowania digoksyny maja pewne cechy nowosci, co pozwala osiagnac lepsza wydajnosc produktu i wieksza selektywnosc reak¬ cji niz sposób opisany w holenderskim opisie pa- tentowym. Literatura ta podaje, ze powodzenie re¬ akcji metylowania digoksyny za pomoca siarczanu dwumetylowego jako czynnika metylujacego zale¬ zy od wartosci pH mieszaniny reakcyjnej, która mozna regulowac dodajac odpowiednia ilosc wo- dcrollenku barowego. Równie wazna sprawa jest obecnosc izopropylanu glinowego lub tlenku gli¬ nowego oraz obojetnego rozpuszczalnika, na przy¬ klad toluenu. Te srodki stymuluja selektywnosc reakcji monometylowania poprzez kierowanie gru¬ py alkoksylowej w polozenie 15 lub 16 koncowej digitoksozy.Wedlug podanej literatury patentowej w celu oczyszczenia surowej (3-metylodigoksyny, zawiera¬ jacej jeszcze nieprzereagowana digoksyne oraz mniejsze ilosci zanieczyszczen w postaci a- i (3- -polimetylodigoksyn, stosuje sie sposób wielokrot¬ nego podzialu miedzy dwie fazy rozpuszczalników.Podczas naszych prób metylowania digoksyny w roztworze dwuimetyloformamidu stwierdzono, ze uzywajac takich czynników metylujacych, jak ester metylowy kwasu metanosulfonowego /mesylan me¬ tylu/ lub ester metylowy kwasu p-toluenosulfono- wego /tosylan metylu/, których nie wymieniono w wyzej cytowanej literaturze patentowej, w obecnosci wodorotlenku strontowego, tlenku glino¬ wego i dioksanu jako czynników regulujacych war¬ tosc pH mieszaniny reakcyjnej i stymulujacych selektywny przebieg reakcji metylowania digo- 103 874103 874 3 4 ksyny i, w odróznieniu od znanych sposobów, pro¬ wadzac reakcje metyloeteryfikacji w obojetnej atmosferze, otrzymuje sie w wyniku reakcji pro¬ dukt o takiej samej jakosci i z lepsza wydajnos¬ cia niz wedlug niemieckiej literatury patentowej.Dalsze próby pólsyntezy |3-metylodigoksyny za pomoca siarczanu dwumetylowego w obecnosci tlenku glinowego dowiodly, ze selektywna reakcja monometylowania digoksyny w pozycji 16 konco¬ wej digitoksozy w roztworze dwumetyloformamidu zachodzi z wieksza wydajnoscia i w znacznie krót¬ szym czasie w porównaniu do danych z opisu pa¬ tentowego RFN DOS nr 1 901 '043 i opisu patento¬ wego RFN nr 1 643 665, jezeli reakcje prowadzi sie w atmosferze obojetnej oraz w obecnosci wodo¬ rotlenku strontowego i dioksanu, uzytych w ilos¬ ciach okolo 50% mniejszych niz ilosci' wodorotlen¬ ku barowego i toluenu — funkcyjnie analogicz¬ nych odczynników wymienionych w cytowanej po¬ wyzej niemieckiej literaturze patentowej.Przy zastosowaniu chromatografii kolumnowej na zelu, uzywajac jako eluentu mieszaniny chlo¬ rowanych weglowodorów i alkamoli, z produktu reakcji, uprzednio czesciowo oczyszczonego w zwyk¬ ly sposób, mozna wyodrebnic czysta (3-metylodigo- ksyne.Nieprzereagowana digoksyne, odzyskana po oczyszczeniu na drodze chromatograficznej, pod¬ daje sie powtórnemu metylowaniu.Czysta P-metylodigoksyne, wytworzona wedlug opisanego sposobu, zidentyfikowano metoda chro¬ matografii cienkowarstwowej /TI^C/, przez ozna¬ czenie punktu topnienia i analize widma w pod¬ czerwieni.Przyklad I. 10 g digoksyny rozpusz¬ cza sie w mieszaninie 80 ml dwumetylo¬ formamidu i 80 ml dioksanu, nastepnie dodaje sie 3,5 g wodorotlenku strontowego i 10 g tlenku glinowego o aktywnosci 1—2 wedlug Brock- manna. Do tej zawiesiny wkrapla sie w ciagu go¬ dziny 9,3 g mesylanu metylu rozpuszczonego w 80 ml dioksanu i miesza w atmosferze gazu obo¬ jetnego. Po zakonczeniu dodawania czynnika me¬ tylujacego mieszanine reakcyjna miesza sie w cia¬ gu dalszych 5 godzin, a nastepnie dodaje sie 160 ml chloroformu. Osad odsacza sie i przemywa 160 ml chloroformu. Do przesaczu dodaje sie 40 ml pirydyny, a nastepnie zageszcza pod zmniejszonym cisnieniem az do otrzymania oleistej pozostalosci, która nastepnie rozciencza sie 300 ml chlorofor¬ mu i czterokrotnie ekstrahuje woda destylowana porcjami po 40 ml. Polaczone ekstrakty chloro¬ formowe osusza sie bezwodnym siarczanem sodo¬ wym, po czyim zageszcza sie pod zmniejszonym cisnieniem do suchej pozostalosci. (3-metylodigo- ksyne eluuje sie na kolumnie zawierajacej Si02 mieszanina chloroformu i etanolu w stosunku 93:7.Po rekrystalizacji z octanu etylu, wytracajac woda, otrzymuje sie * 6,7 g |3-metylodigoksyny o temperaturze topnienia 225^-2'29°C. Widmo w pod¬ czerwieni jest identyczne z widmem wzorcowej metylodigoksyny.Przyklad II. 10 g digoksyny rozpuszcza sie w 80 ml dwumetyloformamidu, a nastepnie dodaje sie 40 ml dioksanu, 3,5 g wodorotlenku stronto¬ wego i 10 g tlenku glinowego o aktywnosci 1—2 wedlug Brockmanna. Do tej zawiesiny wkrapla sie w ciagu ©0 minut 12 g tosylanu. metylu roz¬ puszczonego w 40 ml dioksanu i miesza sie w atmosferze gazu obojetnego w temperaturze poko¬ jowej. Po 12-godzinnym mieszaniu otrzymana mie¬ szanine reakcyjna poddaje sie dalszej przeróbce w sposób opisany w przykladzie I. Surowy produkt reakcji monometylowania oczyszcza sie na drodze chromatografii kolumnowej, stosujac jako adsor¬ bent Si02 a jako eluent mieszanine chlorku me¬ tylenu i metanolu w stosunku 95:5. Polaczone frakcje zawierajace (3-metylodigoksyrie odparowu¬ je sie do sucha pod zmniejszonym cisnieniem a otrzymana pozostalosc rekrystalizuje sie z miesza¬ niny chlorku metylenu i czterochlorku wegla w stosunku 1:8. Wydajnosc 0-metylodigoksyny wyno¬ si 6,6 g, temperatura topnienia 225—22!9°C. Widmo w podczerwieni jest identyczne z widmem wzorco¬ wej metylodigoksyny.Przyklad III. 60 g digoksyny rozpuszcza sie w mieszaninie 480 ml osuszonego dwumetylofor¬ mamidu i 240 ml dioksanu, a nastepnie dodaje sie 19,8 g wodorotlenku strontowego i 36 g tlenku glinowego o aktywnosci 1—2 wedlug Brockmanna.W atmosferze gazu obojetnego mieszajac w tem¬ peraturze pokojowej wkrapla sie w ciagu 2 godzin 45 ml swiezo destylowanego siarczanu dwumety¬ lowego rozpuszczonego w 240 ml dioksanu. Po zakonczeniu dodawania czynnika metylujacego mie¬ szanine reakcyjna miesza sie w obojetnej atmo¬ sferze w ciagu dalszych 2 godzin, po czym dodaje sie 1200 ml chloroformu. Osad odsacza sie i prze¬ mywa 600 ml chloroformu. Nastepnie do przesa¬ czu dodaje sie 270 ml pirydyny, odparowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem az do otrzymania oleistej pozostalosci, która rozpuszcza sie w 1,8 1 chloroformu i czterokrotnie ekstrahuje woda por¬ cjami po 240 ml. Polaczone i osuszone ekstrakty chloroformowe odparowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem do stalej pozostalosci, z której ekstra¬ huje sie P-metylodigoksyne na kolumnie zawiera¬ jacej SiOz za pomoca mieszaniny chlorku metyle¬ nu i metanolu w stosunku 95:5. Frakcje te odpa¬ rowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem do sta¬ lej pozostalosci, która rekrystalizuje sie z miesza¬ niny acetonu i eteru naftowego w stosunku 97:3.Wydajnosc (3-metylodigoksyny wynosi 40 g, tem¬ peratura topnienia 22'5—i2I29°C. Widmo w podczer¬ wieni jest identyczne z widmem wzorcowej mety¬ lodigoksyny. PL PL