PL104060B1 - Sposob wytwarzania nowych pochodnych kwasu 3,3'-trojarylometanodwukarboksylowego - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych pochodnych kwasu 3,3'-trójarylometa- nodwukarboksylowego, wykazujacych wlasnosci przeciwzapalne przy stosowaniu miejscowym.

Wedlug wynalazku, sposób wytwarzania nowych pochodnych kwasu 3,3'-trójarylometanodwukarbo- ksylowego o wzorze ogólnym 1, w którym K ozna¬ cza atom wodoru lub rodnik Ci-e-alkilowy, ewen¬ tualnie w postaci soli dopuszczalnych farmaceu¬ tycznie, polega na tym, ze odwadnia sie oksym o wzorze 2, w którym R ma wyzej podane znacze¬ nie, w reakcji ze srodkiem odwadniajacym w tem¬ peraturze w zakresie 50—200°C.

Szczególnie korzystnym znaczeniem R, gdy wy¬ stepuje jako rodnik Ci-e-alkilowy, jest metyl, etyl, propyl lub butyl.

Szczególnie odpowiednim srodkiem odwadniaja¬ cym jest np. chlorek tionylu, mieszanina N,N-dwu- metyloiormamidu lub kwasu mrówkowego z mrów¬ czanem sodu, mieszanina octanu sodu z kwasem octowym, lub bezwodnik octowy. Gdy do odwadnia¬ nia stosuje sie bezwodnik octowy, wówczas jako pierwszy produkt wyodrebnia sie dwuoctan o wzo¬ rze 3, który daje sie latwo zhydrolizowac, np. pod¬ dajac go reakcji z roztworem wodnym kwasu, np. siarkowego lub solnego, albo z roztworem wodnym zasady, np. wodorotlenku sodu lub potasu, w tem¬ peraturze 20°C—100°C.

Hydrolize dogodnie prowadzi sie w temperaturze podwyzszonej, np. w zakresie 50—200°C, a zwlasz- cza 100—150i°C, ewentualnie w obecnosci rozpusz¬ czalnika, np. 1,1,2,2-czterochloroetanu.

Zwiazki wyjsciowe o wzorze 2 mozna otrzymac przez poddanie reakcji zwiazku formylowego o wzorze 4, w którym R ma wyzej podane znaczenie, z hydroksyloamina, stosujac warunki typowe przy otrzymywaniu oksymów aldehydów.

Zwiazki formylowe o wzorze 4 mozna z kolei wytworzyc przez poddanie reakcji aldehydu o wzo¬ rze 5 z co najmniej dwoma równowaznikami molo¬ wymi kwasu salicylowego o wzorze 6, w obecnosci stezonego kwasu siarkowego w temepraturze 10"°C — 30°C.

Gdy wymagany jest produkt o wzorze 1 w po¬ staci soli dopuszczalnej farmaceutycznie, poddaje sie go reakcji z zasada dostarczajaca kation do¬ puszczalny farmaceutycznie, np. z wodorotlenkiem sodu lub potasu, amoniakiem lub trójetanoloamina.

Jako szczególnie korzystne sole zwiazków o wzo^ rze 1 wymienia sie sole metali alkalicznych, np. sodowe, sole Ihetali ziem alkalicznych, np. wapnio¬ we, sole amonowe, sole glinowe, albo sole z amina organiczna dostarczajaca kationu dopuszczalnego farmaceutycznie, np. sole z trójetanoloamina.

Zasade tworzenia nazw omawianych zwiazków wyjasnia wzór 7. Wedlug tej terminologii szczegól¬ nie korzystnym zwiazkiem o wzorze 1, który moz¬ na otrzymac sposobem wedlug wynalazku, jest kwas 4"-cyjano^4,4'-dwuhydroksy-5,5'-dwumetylo- -3,3'-trójfenylometanodwukarboksylowy. 104 0603 Jak wspomniano na wstepie, zwiazki o wzorze 1 wykazuja dzialanie przeciwzapalne przy stosowa¬ niu miejscowym i dzieki temu mozna je stosowac do leczenia chorób zapalnych lub stanów zapal¬ nych skóry u zwierzat cieplokrwistych.

Oprócz wlasnosci przeciwzapalnych niektóre zwiazki o wzorze 1 wykazuja takze wlasnosci prze¬ ciwbakteryjne, przy tym nalezy zaznaczyc, ze te wlasnosci przeciwbakteryjne stanowia jedynie cen¬ ne uzupelnienie wlasnosci przeciwzapalnych, czyli same w charakterze srodka przeciwbakteryjnego nie sa wystarczajaco skuteczne.

Wlasnosci przeciwzapalne zwiazków o wzorze 1 mozna wykazac na podstawie standardowego tek¬ stu, który polega na wstrzymaniu stanu zapalnego w uchu myszy, wywolanego olejem krotonowym.

Poszczególne zwiazki o wzorze 1 w badaniu tym wykazuja rózna aktywnosc w zaleznosci od budo¬ wy chemicznej. Mozna jednak przyjac, ze przy dawce w zakresie 100 jig ;— 2000 jig, stosowanej miejscowo, zwiazki te wyraznie wstrzymuja stan zapalny. Dla dawek tych nie stwierdzono dziala¬ nia toksycznego.

Wlasnosci przeciwbakteryjne zwiazków o wzo¬ rze 1 mozna wykazac na podstawie standardowe¬ go testu, polegajacego na wstrzymaniu wzrostu bakterii Gram-dodatnich, np. Strep. faecalis i Staph. sureus, wyhodowanych w zwykly sposób.

Dzialanie przeciwbakteryjne zalezy od budowy zwiazku, ale mozna przyjac, ze zwiazki te wyka¬ zuja aktywne dzialanie w stezeniu od 10 do 1000 ppm.

W celu wykazania wlasnosci przeciwzapalnych zwiazków o wzorze 1 przeprowadzono dwa rodza¬ je badan: na ludziach i na myszach.

Badanie na ludziach polegalo na nastepujacym postepowaniu: siedmiu zdrowych mezczyzn (któ¬ rzy do tego badania zglosili sie dobrowolnie) na¬ swietlano wstepnie promieniami UV w celu okres¬ lenia odpowiedniej dawki do wywolania rumienia skóry. Naswietlania te przeprowadzono na tydzien przed wlasciwym badaniem.

U kazdego badanego wybrano na obu przedra- mieniach trzy kwadraty, o powierzchni 1 cm2 kaz¬ dy, odlegle od siebie o 2 cm liczac od ich brzegów.

Przygotowano roztwory badanego zwiazku w ace¬ tonie, w stezeniu l*/o i 9°/o wagowo-objetosciowych.

Roztwory te aplikowano na oddzielne kwadraty w ilosci 10 pi na 1 kwadrat wedlug schematu: 1 ramie | 2 ramie kwadrat 1 &k roz¬ twór aceton kwadrat 2 aceton 1% roz¬ twór kwadrat 3 nie apli¬ kowano nie apli- | kowano Próby kontrolne, z samym rozpuszczalnikiem, czyli acetonem (10 ul na 1 kwadrat), oraz miejsca, na które nie aplikowano nic, wybierano na odpo¬ wiednich kwadratach przeciwleglego przedramie¬ nia.

Po godzinie od zaaplikowania (wedlug powyz¬ szego schematu), kazdy z kwadratów poddano na¬ swietlaniu promieniami UV w dawce uprzednio 4 060 4 ustalonej. Reszta ramienia byla przykryta odpo¬ wiednia oslona, w której byly otwory tylko w miejscach naswietlania wybranych kwadratów.

Nastepnie oceniono stopien rumienia na kazdym kwadracie po 2, 4, 7, 24, 31 i 48 godzinach od na¬ swietlania promieniami UV. Stosowano nastepuja¬ ce slowne oceny: 0 — brak rumienia 1 — bardzo slaby rumien (prawie nie widoczny) le 2 — wyraznie widoczny rumien 3 — sredni do ostrego rumienia 4 — ostry rumien (silnie zaczerwieniony ze sla- - bymi strupami na skórze) Po 48 godzinach od naswietlania promieniami UV otrzymano wyniki kumulujace sie. Do badan uzyto 1°/© i 9% (wagowo — objetosciowych) roztwo¬ rów w acetonie kwasu 4"-cyjano-5,5'-dwumetylo- -4,4/-dwuhydroksy-3,3,-trójfenylometanodwukarbo- ksylowego, który w ponizszym zestawieniu wyste- puje jako „A": Badany mezczyzna 1 2 3 4 6 6 7 Ocena rumienia (wyniki kumulujace sie w ciagu 48 godzin) 9 % „A" 0 1 1 0 0 3 3 Ogólem 8 próba z ace¬ tonem 7 8 8 8 8 8 52 1 % „A" 6 6 4 6 8 40 próba z ace¬ tonem 7 8 1 8 8 8 8 52 Z powyzszego zestawienia widac, ze zarówno roztwór 9% jak i l°/a zwiazku „A" spowodowal statystycznie istotna (odpowiednio p < 0,02 i p < 0,05) ochrone przed rumienieni, wywolanym naswietlaniem promieniami UV.

Drugie badanie przeprowadzono na myszy bie¬ laku (szczep Alderley Park, wolny od wlasciwego patogenu). Przygotowano 4% (wagowych) roztwór oleju krotonowego w acetonie i 10 p.1 tego roztwo¬ ru zaaplikowano do prawego ucha myszy, a na¬ stepnie niezwlocznie zaaplikowano taka sama ilosc roztworu badanego zwiazku w etanolu (do tego samego ucha). Postepowanie to powtórzono w su^ mie u 10 myszy.

Po 4 godzinach myszy te usmiercono, odcieto im obydwoje uszy i zwazono. Znaleziono róznice wa¬ gi ucha prawego i lewego dla kazdego osobnika, a nastepnie srednia z calej grupy. Srednia z gru¬ py zwierzat, którym zaaplikowano zwiazek bada¬ ny i porównano z taka sama srednia dla grupy kontrolnej, to znaczy takiej, w której zaaplikowa¬ no zwierzetom tylko olej krotonowy i sam etanol (lecz bez badanego zwiazku) i znaleziono dla ba¬ danego zwiazku procentowe inhibitowanie zapa¬ lenia wywolanego olejem krotonowym. Badanie powtórzono dla róznych stezen badanego zwiazku w etanolu, otrzymujac w ten sposób ilosc badane-104 060 go zwiazku na jedno ucho, powodujaca 50% inhi- bitowanie zapalenia (ID60).

Dla kwasu 4"-cyjano-4,4'-dwuhydroksy-5,5'-dwu- metykH3,3'-trójfenylometanodwukarboksylowego ID60 wynioslo 0,23 mg/ucho.

Wynalazek ilustruja ponizsze przyklady.

Przyklad I. Do zawiesiny 4,35 g oksymu kwa¬ su 4"-formylo-4,4'-dwuhydroksy-5,5'-dwumetylo- ^^'-trójfenylometanodwukarboksylowego dodano 2,1 ml bezwodnika octowego i ogrzewano pod chlodnica zwrotna przez 24 godziny. Po schlodze¬ niu do 20—25°C mieszano energicznie z okolo 40 ml 2n wodorotlenku sodu do uzyskania pH o wartosci bliskiej 11, warstwe wodna oddzielono, zakwaszono kwasem solnym do pH 3 i odsaczono wytracony osad, który przemyto woda i przekrys- talizowano z mieszaniny metanolu i acetonitrylu.

Otrzymano kwas 4"-cyjano-4,4/-dwuhydroksy-5,5'- -dwumetylo-3,3'-trójfenylometancKiwTakarboksylowy o temperaturze topnienia 287—289°C (rozklad).

Stosowany w tym przykladzie zwiazek wyjscio¬ wy otrzymano nastepujaco: Do mieszaniny, zawierajacej 300 ml stezonego kwasu siarkowego (98% wagowych) i 23 ml wody, podczas jej mieszania i chlodzenia do 20—25°C, do¬ dano porcjami 25 g aldehydu tereftalowego. Nas¬ tepnie dodano szybko 58 g kwasu o-krezotynowe- go (czyli 2-hydroksy-3-metylobenzoesowego) i ca¬ losc mieszano dalej przez 16 godzin w 20—25°C, po czym wylano do wody z lodem (1,5 1). Wytracony osad odsaczono, przemyto woda i krystalizowano z 50% (objetosciowych) wodnego acetonu. Otrzy¬ mano kwas 4"-formylo-4,4'-dwuhydroksy-5,5'- -dwumetylo-3,3'-trójferaylometanodwxikarboksylo- wy o temperaturze topnienia 274—277°C (rozklad). 16,0 g chlorowodorku hydroksylaminy dodano' w —25°C do roztworu 42,0 g kwasu 4"-formylo-4,4'- -dwuhydroksy-5,5/-dwumetylo-3,3,-trójfenylometa- nodwukarboksylowego w 300 ml wody i 25 ml wodnego amoniaku o gestosci 0,88, calosc miesza¬ no w tej samej temperaturze jeszcze przez godzine, a nastepnie uregulowano pH do wartosci 4, doda¬ jac lodowaty kwas octowy (okolo 20 ml). Wytra¬ cony osad odsaczono, przemyto woda i ponownie wytracono w roztworze wodnego amoniaku i ace¬ tonu. Otrzymano oksym kwasu 4"-formylo-4,4'-dwu- hydroksy-5,5'-dwumetylo-3,3'-trójfenylometano- dwukarboksylowego o temperaturze topnienia 275—277°C.

Przyklad II. Do mieszaniny 5 litrów 90— 100% kwasu mrówkowego i 10 litrów 1,4-dioksanu dodano najpierw 750 g oksymu kwasu 4"-formy- lo-4,4r-dwuhydroksy-5,5'-dwumetylo-3,3'-trójfeny- lometanodwukarboksylowego, a nastepnie 60 g wo¬ dorotlenku hydroksylaminy i 60 g mrówczanu so¬ du. Calosc przez 10 godzin ogrzewano przy zawra¬ caniu par, po czym schlodzono do okolo 5°C. Osad, który sie wytracil, odsaczono, przemyto 3 1 wody i natychmiast przekrystalizowano z 2,5 1 2-meto- ksyetanolu. Otrzymano kwas 4"-cyjano-4,4'-dwuhy- droksy-5,5'-dwumetylo-3,3'-trójfenylometanoc|wu- karboksylowy o temperaturze topnienia 267-^270°C (rozklad) z wydajnoscia 90%. Po ponownej krys¬ talizacji z mieszaniny 1:2 (objetosciowo) 2-metok- syetanolu i acetonitrylu temperatura topnienia wy¬ nosila 286—289°C (rozklad).

Mozna wprawdzie nie dodawac chlorowodorku hydroksyloaminy, ale wówczas zwiazek 4"-cyjano¬ wy uzyskuje sie z nieco mniejsza wydajnoscia.

Claims (4)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób wytwarzania nowych pochodnych kwasu 3,3'-trójarylometanodwukarboksylowego o wzorze ogólnym 1, w którym R oznacza atom wo¬ doru lub rodnik Ci—6-alkilowy, ewentualnie w po¬ staci soli dopuszczalnych farmaceutycznie, zna¬ mienny tym, ze odwadnia sie oksym o wzorze 2, w którym R ma wyzej podane znaczenie, w reakcji ze srodkiem odwadniajacym w temperaturze w za¬ kresie 50—200i°C i wytworzony zwiazek o wzorze 1 ewentualnie poddaje sie reakcji z zasada, do¬ starczajaca kationu dopuszczalnego farmaceutycz¬ nie.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako srodek odwadniajacy stosuje sie mrówczan sodu i kwas mrówkowy, a odwadnianie prowadzi sie w temperaturze w zakresie 100—150°C.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazek wyjsciowy o wzorze 2 stosuje sie oksym kwasu 4"-formylo-5,5/-dwumetylo-3,3,-trój- fenylometanodwukarboksylowego.

4. Sposób wytwarzania nowych pochodnych kwasu 3,3-trójarylometanodwukarboksylowego o wzorze ogólnym 1, w którym R oznacza atom wo¬ doru lub rodnik Ci—6-alkilowy, ewentualnie w po¬ staci soli dopuszczalnych farmaceutycznie, znamien¬ ny tym, ze odwadnia sie oksym o wzorze 2, w któ¬ rym R ma wyzej podane znaczenie, w reakcji z bezwodnikiem kwasu octowego w temperaturze w zakresie 100—150pC, po czym wytworzony pro¬ dukt posredni o wzorze 3, w którym R ma wyzej podane znaczenie, hydrolizuje sie przez poddanie go reakcji z roztworem wodnym kwasu lub zasa¬ dy w temperaturze w zakresie 20—100°C i otrzy¬ many zwiazek ewentualnie przeprowadza sie w sól. 10 15 20 25 30 35 40 45104 060 R R 0?C C0,H R H0- H02C CN WZtfR 1 xCH = N-0H WZdR 2 CN WZÓR 3 -OH COoH CHO WZCR 4 CHO' // \N CHO WZdR 5 WZdR 7 OZGraf. Lz. 1000 naklad (95+17) egz. Cena 45 zl