Przedmiotem wynalazku jest uklad polowowy dla trawlerów rybackich, zapewniajacy szybka wymiane sieci.Wynalazek dotyczy rybolówstwa dalekomorskiego, w szczególnosci techniki polowów ciagnionymi narze¬ dziami polowowymi, zwlaszcza ukladów polowowych.Znane sa i szeroko stosowane w polowach trawlerowych uklady polowowe przystosowane do pracy za¬ równo wlokiem dennym jak i pelagicznym. Istnieje duza róznorodnosc rozwiazan konstrukcyjnych tych ukla¬ dów, przy czym wiekszosc wykazuje zasadnicza wade, a mianowicie, dla prowadzenia polowów wlokiem den¬ nym nalezy z pokladu usunac wlok pelagiczny i odwrotnie, dla prowadzenia polowów wlokiem pelagicznym nalezy sklarowac i usunac z pokladu wlok denny. Sa to operacje pracochlonne, szczególnie gdy stosowane sa wloki denne ciezko zbrojone. Dlatego tez zalogi bardzo niechetnie decyduja sie na wymiane narzedzia, mimo, ze dobowe wedrówki ryb taka wymiane uzasadniaja. Zazwyczaj wybiera sie i stosuje taka technike, dla której przez dluzszy okres doby utrzymuja sie korzystniejsze koncentracje ryb. W wyniku tego rybolówstwo ponosi znaczne straty, gdyz w pewnych czesciach doby polowy sa malo efektywne.Próby zrealizowania odpowiednio sprawnego ukladu polowowego, pozwalajacego na szybka wymiane wloków, nie w pelni zdawaly egzamin, ze wzgledu na koniecznosc specyficznego usytuowania wciagarki wloka dennego w stosunku do wciagarki wloka pelagicznego (tzw. bebna sieciowego). Mianowicie, w dotychczasowych rozwiazaniach wciagarki wloka pelagicznego usytuowane sa nad pokladem tralowym, natomiast wciagarki wloka dennego w odpowiedniej wnece na pokladzie tralowym. Umozliwia to szybka wymiane narzedzi, dzieki temu, ze wlok denny wybrany na pokladzie moze byc calkowicie wciagniety do wneki, w której usytuowana jest jego wciagarka, po czym wydany wlok pelagiczny, który nawiniety byl na bebnie i odwrotnie, wlok pelagiczny moze byc szybko nawiniety na bebnie sieciowym, a z wneki wydany wlok denny. Wada tego rozwiazania jest brak widocznosci ze sterówki na wciagarke wloka dennego (usytuowana we wnece) oraz fakt, ze moze ono byc zastosowane tylko na statkach nowo budowanych. We flocie dalekomorskiej eksploatowanych jest caly szereg statków rybackich-trawlerów, z ukladami polowowymi nieprzystosowanymi do szybkiej wymiany narzedzi, co znacznie obniza ich mozliwosci polowowe.1 104 492 Celem wynalazku jest zaprojektowanie rozplanowania mechanizmów w taki sposób, aby mozliwa byla praca dowolnym typem wloka, bez koniecznosci wymiany wloków, przy czym wyeliminowane beda wady znanych rozwiazan, tj. zapewniona widocznosc ze sterówki zarówno na wciagarke wloka dennego jak i beben sieciowy. Dodatkowym celem wynalazku jest takie rozplanowanie mechanizmów, aby istniala mozliwosc reali¬ zacji ukladu szybkiej wymiany wloków na statkach nowo budowanych jak równiez juz eksploatowanych w pol¬ skiej flocie dalekomorskiej. Postawione cele realizuje uklad pokladowy wedlug wynalazku dzieki zasadniczo nowemu sposobowi ustawienia znanych i dotychczas stosowanych urzadzen polowowych.Istota wynalazku jest usytuowanie bebna sieciowego na pokladzie tralowym, w srodkowej jego czesci, przy czym beben ten jest uniesiony nad pokladem na wysokosc 500 -1500 mm na fundamencie. Wciagarka pomocnicza (lub pomocnicze) usytuowana jest w dziobowej czesci pokladu tralowego (roboczego), a liny do wybierania wloka dennego biegna poprzez rolki kierunkowe pod fundamentem bebna sieciowego. Wciagarka pomocnicza moze byc usytuowana na pokladzie tralowym (jak na B419) lub o jedna kondygnacje wyzej.Uklad jest dwu-wlokowy, pozwalajac na operowanie na przemian wlokiem dennym i pelagicznym.Uklad polowowy dla trawlerów rybackich pozwalajacy na operowanie dwoma wlokami, realizujac posta¬ wiony cel, wykazuje korzystne skutki techniczne i techniczno-uzytkowe. Ukl?d jest stosunkowo prosty, moze byc zrealizowany na wielu juz eksploatowanych statkach (B418; B419; B417; B414), przynoszac znaczne ko¬ rzysci ekonomiczne, a jednoczesnie podniesie warunki pracy zalogi pokladowej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia schematycznie uklad w widoku z boku, a fig. 2 — ukladu widoku z góry z uwidocznionym pokla¬ dem tralowym i nadbudówkami.Podstawowymi mechanizmami i urzadzeniami ukladu polowowego wedlug wynalazku sa: wciagarka 1 wloka dennego, zainstalowana na pokladzie tralowym (roboczym) 2 w dziobowej jego czesci lub na pokladzie nadbudówki 3, wciagarki tralowej 4 usytuowane w rufowej czesci pokladu tralowego 2, wciagarka wloka pela- gicznego, tzw. beben sieciowy 5 oraz rolki kierunkowe 6. Beben sieciowy 5 zlokalizowany jest w srodkowej czesci pokladu roboczego 2, najkorzystniej w odleglosci 8—15 metrów od wciagarki 1 wloka i zamontowany na specjalnej konstrukcji fundamencie 7, w taki sposób, ze miedzy dolnymi elementami bebna 5 a pokladem robo- . czym 2 powstaje wolna przestrzen „c", najkorzystniej wysokosci okolo 800 mm, pozwalajaca na przeciaganie pod bebnem 5 lin wyciagowych 8, wodzy oraz wloka dennego, zbrojonego ciezkimi toczyskaini, tzw. „bobi¬ nami". Beben sieciowy 5 dzieli poklad roboczy 2 na dwie czesci — przednia „a", która sluzy do skladowania i operowania wlokiem dennym, oraz tylna „b", zawarta miedzy progiem pochylni rufowej 9 a bebnem siecio¬ wym 5, sluzaca do wybierania worka z rybami, oprózniania worka oraz operowania wlokami podczas operacji wybierania i wydawania.W ukladzie tralowym — wedlug wynalazku — zarówno wlok denny jak i pelagiczny moga byc wybierane na poklad (i wydawane do wody) przy pomocy wciagarki 1 wloka lub bebna sieciowego 5, co podwyzsza niezawodnosc pracy calego ukladu. Zasadniczo jednak beben sieciowy 5 przewidziany jest do operowania wlo¬ kiem pelagicznym, a wciagarka 1 wloka do operowania wlokiem dennym.Przebieg pracy na statku z opisanym ukladem polowowym jest nastepujacy. Statek po wejsciu na lowisko posiada przygotowane do wydania dwa typy wloków, w tym — wlok pelagiczny nawiniety na bebnie siecio¬ wym 5 i wlok denny (jeden lub dwa), zaleznie od wciagarki, zlokalizowany w przedniej czesci „a" pokladu roboczego 2.Z chwila wykrycia koncentracji ryb dennych, uzyty zostaje wlok denny, który z czesci „a" zostaje wydany do wody, pod bebnem sieciowym 5 wzdluz calego pokladu roboczego 2 i przez pochylnie rufowa 9. W trakcie nastepnych operacji wydawania i wybierania wloka dennego do czesci „a" wybierane sa tylko skrzydla wloka z bobinami i plywakami, natomiast gardziel i worek z ulowem wybierane sa na czesc „b".W momencie, gdy koncentracje ryb zaczynaja sie unosic znad dna, tworzac lawice pelagiczne, wlok denny zostaje calkowicie sciagniety na czesc „a", natomiast z bebna 5 wydany zostaje wlok pelagiczny. W trakcie polowów wlokiem pelagicznym, skrzydla i gardziel tego wloka wybierane sa i nawijane na bebnie sieciowym 5, natomiast worek z rybami jest wybierany na czesc „b"- pokladu 2. Z chwila, gdy zachodzi koniecznosc ponow¬ nej wymiany wloków (z pelagicznych na denne), wlok pelagiczny zostaje calkowicie nawiniety na beben siecio¬ wy 5, a wlok denny wydany z czesci „a" w sposób opisany powyzej.Uklad polowowy dla trawlerów, wedlug wynalazku, znajduje zastosowanie w gospodarce morskiej, przy prowadzeniu polowów dalekomorskich trawlerami rybackimi i jest realizowany na statku przemyslowo-badaw- czym(typuB417).104 492 .* Z a s I r /. e z c ii i a p a tent o w e 1. Uklad polowowy dla trawlerów rybackich, skladajacy sic z wciagarek tralowych, wciagarek pomocni¬ czych, bebna sieciowego oraz mechanizmów i urzadzen pokladowych, z n a m i e n n y l y m, ze beben siecio¬ wy (5) usytuowany jest na pokladzie tralowym (2), a pod bebnem (5) i/lub jego fundamentem (7), istnieje swobodna przestrzen („c"), przez która prowadzone sa liny (8) oraz wybierane i wydawane narzedzie polowowe. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze beben sieciowy (5) odsuniety jest od dziobowej czesci pokladu roboczego (2) i/lub wciagarek (1) wloka, dzielac poklad roboczy (2) na czesc przednia („a") oraz czesc tylna („b"). fieJ. 2 8 6 3 1 Fig. 2 PL PL