PL104531B1 - Cierne sprzeglo przeciazeniowe - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest cierne sprzeglo przeciazeniowe, zwlaszcza dla napedów maszyn rolniczych, majace szereg sprezyn dociskowych, rozstawionych na obwodzie pierscienia dociskowego i tarczy napedzanej, co najmniej jedna, poddana dzialaniu tych sprezyn, tarcza sprzeglowa napedzajaca oraz jedna tarcze sprzeglowa napedzana i jedna umieszczona miedzy nimi tarcze cierna, przy czym jedna grupa tarcz sprzeglowych podpo¬ rzadkowana jest piascie sprzegla, druga zas jego obudowie zabierakowej, polaczonej nieobrotowo z tarcza nape¬ dzana.

W sprzegle ciernym tego typu, znanym z francuskiego opisu patentowego nr 348386 i z niemieckiego wzo¬ ru uzytkowego nr 1983847, wystepuja po stronie napedzanej tarcze zabierakowe, wyposazone na swym ze¬ wnetrznym obwodzie w równomiernie rozstawione wystepy, majace postac jezyczków wsunietych w odpo¬ wiednie promieniowe wybrania, przy czym w obydwu przypadkach docisk wywierany jest przez sprezyny tale¬ rzowe, umieszczone wewnatrz obudowy sprzegla.

Wada tych rozwiazan polega na tym, ze cieplo wytworzone przez tarcie jest przekazywane bezposrednio na sprezyny talerzowe i wywiera niekorzystny wplyw na ich elastycznosc, tak, ze wielkosc ich nacisku spada, a w pewnych okolicznosciach moze nawet nastapic wyzarzenie sprezyn. W rozwiazaniu wedlug francuskiego opisu patentowego nr 348386 brak ponadto odprowadzajacych cieplo otworów w plaszczu garnka zabierakowe- go.

W innym znanym rozwiazaniu, przedstawionym w patencie francuskim nr 375093, zastosowano tarcze za¬ bierakowe, na które wywiera nacisk centralna sprezyna sciskana. Wada tego rozwiazania sa wymagane'przezen duze naklady oraz i to, ze i w tym przypadku sprezyna wystawiona jest na dzialanie ciepla wytworzonego przez tarcie i moze w wyniku tego ulec oslabieniu.

Cierne sprzegla przeciazeniowe, znane sa równiez z opisów patentowych RFN nr 1238281 i nr 1262085 oraz ze wzoru uzytkowego RFN nr 1997957. Sprzegla te wyposazone sa w sworznie do zaciskania sprezyn, które to sworznie przenosza poprzez tarcze zabierakowe moment obrotowy, przy czym kazdy ze sworzni zaopatrzony jest w swobodna sprezyne dociskowa. Tak uksztaltowane sprzegla przeciazeniowe maja nastepujace wady.2 104531 I Bezposrednie oddzialywanie momentu obrotowego na sworznie napinajace sprezyny przy stalym duzym obciazeniu doprowadza wspólnie z cieplem wytwarzanym przez tarcie, do skrzywienia sworzni. Mozliwe jest równiez osiadanie sprezyn pod dzialaniem ciepla.

Wystajace sworznie napinajace sprezyny razem z tymi sprezynami i trzymajacymi je nakretkami i przeciw- nakretkami stanowia podczas obracania sie sprzegla zródlo niebezpieczenstwa wypadku ze wzgledu na mozli¬ wosc zaczepienia o nie i nawiniecia sie czesci odziezy. Wystajace daleko sworznie razem ze swymi sprezynami dociskowymi powoduja tez, ze wymiary gabarytowe sprzegla sa bez potrzeby zbyt duze, co pociaga za soba trudnosci z zapewnieniem miejsca dla sprzegiel.

W odniesieniu do sprzegiel ze sprezynami sciskanymi istnieje ponadto ta niedogodnosc, ze w przypadku niestarannej obslugi zbyt silne dokrecenie nakretek sworzni napinajacych powoduje tak silne scisniecie tarcz napedzajacych, napedzanych i ciernych, ze jakiekolwiek ograniczenie momentu obrotowego staje sie niemozliwe.

Zadaniem wynalazku jest stworzenie takiego ciernego sprzegla przeciazeniowego, w którym ani sworznie napinajace sprezyny, ani tez sprezyny same nie beda wystawione na bezposrednie dzialanie ciepla wytwarzanego przez tarcie, a moment obrotowy nie bedzie przenoszony bezposrednio przez sworznie napinajace.

Sprzeglo powinno byc przy tym tak uksztaltowane, by nie mozna bylo maksymalnego przenoszonego momentu powiekszac w^sposób nieograniczony przez docisniecie sprezyn do oporu. Sprzeglo powinno przy tym miec male wymiary gabarytowe, tak, by mozna je bylo usytuowac takze i w ciasnej przestrzeni.

Nalezy przy tym usunac niebezpieczenstwo, jakie grozi w znanych dotychczas sprzeglach ze strony wysta¬ jacych, poza pierscienie dociskowe, sworzni napinajacych i sprezyn dociskowych.

Dalszym zadaniem wynalazku jest stworzenie takiego sprzegla ciernego, w którym nacisk móglby byc wywierany bezposrednio w najkorzystniejszym miejscu, to jest na kole o promieniu równym sredniemu promie¬ niowi powierzchni ciernej tarcz ciernych.

W mysl wynalazku zadanie powyzsze zostalo rozwiazane w ten sposób, ze sprezyny dociskowe stanowia sprezyny rozciagane, wywierajace na pierscien dociskowy sile skierowana ku tarczy napedzanej i sa rozstawione dookola zewnetrznego obwodu obudowy zabierakowej sprzegla, miedzy pierscieniem dociskowym i tarcza na¬ pedzana.

Zaleta takiego rozwiazania polega na tym, ze tarcze sprzeglowe, tarcze cierne i obudowa zabierakowa nie przekazuja wytworzonych w ich obrebie ciepla tarcia bezposrednio na sworznie napinajace i sprezyny, gdyz elementy te usytuowane sa poza obudowa zabierakowa.

Zalete w porównaniu do znanych rozwiazan stanowi równiez i to, ze moment obrotowy nie zostaje przenie¬ siony poprzez sworznie napinajace sprezyny, lecz zostaje przejety bezposrednio przez obudowe zabierakowa i zwiazana z nia silnie tarcze napedzana. Dzieki temu sworznie napinajace sprezyny nie moga ulec zgieciu pod dzialaniem momentu obrotowego i ciepla tarcia. Unika sie dzieki temu ujemnych skutków z uwagi na przeno¬ szony moment obrotowy i na zuzycie tarcz sprzeglowych i ciernych.

Rozmieszczenie wedlug wynalazku sprezyn rozciaganych dookola obudowy zabierakowej jest korzystne, gdyz w ten sposób przestrzen potrzebna na ulokowanie sprzegla zostaje skrócona w przyblizeniu o 40% w po¬ równaniu z przestrzenia potrzebna dla umieszczenia sprzegla znanego typu, tak, ze dzieki wynalazkowi sprzeglo cierne przenoszace taki sam moment jest z korzyscia montowane w krótszej przestrzeni. Z drugiej strony, w prze¬ strzeni jaka jest potrzebna do pomieszczenia sprzegla cuernego znanego typu mozna zmiescic sprzeglo wedlug wynalazku majace wiecej tarcz sprzeglowych i tarcz ciernych, czyli przy tej samej srednicy sprzegla przenosic wiekszy moment obrotowy.

W przypadku, gdy w przestrzeni jaka jest potrzebna dla sprzegla znanego typu zostanie umieszczone sprzeglo wedlug wynalazku majace wiecej tarcz ciernych i tarcz sprzeglowych, mozna je stosowac dla tego samego momentu obrotowego, uzyskujac wzamian za to obnizenie napiecia sprezyn, a co za tym idzie zmniejsze¬ nie ilosci wydzielanego ciepla i wielkosci zuzycia, mimo, ze sprzeglo to przenosi taki sam moment obrotowy jak umieszczone w takiej samej wielkosci pomieszczeniu sprzeglo znanego typu.

Ponadto, dzieki rozmieszczeniu wedlug wynalazku sworzni napinajacych sprezyny i samych sprezyn roz¬ ciaganych dookola obudowy zabierakowej, zostalo wyeliminowane istniejace w przypadku znanych rozwiazan niebezpieczenstwo nieszczesliwych wypadków w wyniku zaczepienia lub nawiniecia sie odziezy okolo wysta¬ jacych, poza pierscien dociskowy sworzni sprezyn.

Pod dzialaniem sily wywieranej przez rozciagane sprezyny dociskowe na tarcze napedzajaca i pierscien dociskowy, ten ostatni naciska tarcze sprzeglowe swa wystajaca kryza w miejscu odpowiadajacym, uprzednio obliczonemu, sredniemu promieniowi powierzchni ciernych. Jest to korzystne ze wzgledu na optymalne wyko¬ rzystanie sily docisku i centralne obciazenie tarcz sprzeglowych oraz ciernych, dzieki czemu czesci te zuzywaja sie równomiernie. Natomiast znane rozwiazania, w których sworznie napinajace sprezyny odgrywaja role elemen-104531 3 tów przenoszacych moment obrotowy i stanowia punkt wyjsciowy do wywierania docisku poprzez plaska pierscieniowa tarcze, prowadza do takich zjawisk, jak jednostronne zuzycie tarcz ciernych i tarcz sprzeglowych.

W mysi wynalazku rozciagane sprezyny sa jednym koncem zaczepione o pierscien dociskowy, drugim zas zamocowane sa nastawnie do tarczy napedzanej za posrednictwem sworznia napinajacego.

Jest przy tym okolicznoscia korzystna, ze docisk miedzy tarczami napedzajacymi, ciernymi i napedzanymi daje sie regulowac stosownie do potrzeby, lecz dzieki ukladowi sprezyn rozciaganych nie jest mozliwe calkowite zacisniecie tarcz, nie pozwalajace na dalsze ograniczanie momentu obrotowego.

Wedlug dalszej cechy wynalazku, do jednego konca kazdej ze sprezyn rozciaganych wkrecona jest nakretka napinajaca, sluzaca do wspóldzialania ze sruba napinajaca, przy czym kazda z tych srub napinajacych wsunieta jest w otwór usytuowany na krawedzi tarczy napedzanej.

Nakretka napinajaca, wkrecona w jeden koniec sprezyny rozciaganej ma z korzyscia na swych bocznych powierzchniach zabki, które wsuniete sa miedzy zwoje sprezyny i tym sposobem zabezpieczaja nakretke przed niezamierzonym obrotem. Stosowana w znanych rozwiazaniach przeciwnakretka jest w tym przypadku zby¬ teczna. Nastawianie momentu obrtowego moze sie odbywac przez obracanie za pomoca klucza sruby napinajacej sprezyne.

Przedmiot wynalazku, przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia sprzeglo wedlug wynalazku w przekroju, fig. 2- sprzeglo w przekroju wedlug linii A-B z fig. 1.

Piasta 12 sprzegla stanowi jedna calosc z napedzajaca tarcza sprzeglowa 4a. Napedzajaca tarcza sprzeglo* wa 4a umieszczona jest obrotowo w przesuwnej osiowo obudowie zabierakowej 1. Pomiedzy dnem 14 obudowy zabierakowej 1 a zwiazana z piasta 12 tarcza napedzajaca 4a usytuowana jest tarcza cierna 5.

Po drugiej stronie tarczy napedzajacej 4a znajduje sie nastepna tarcza cierna 5a, do której przylega tarcza napedzana 3/1, majaca na swym zewnetrznym obwodzie równomiernie rozstawione wystepy w postaci jezyczków, wsunietych w odpowiadajace im wglebienia w sciance obudowy zabierakowej 1, tak, ze pozwalaja one na wzajemne przesuniecia osiowe tarczy 3/1 obudowy zabierakowej 1, sprzegajac je zarazem ze soba nicobro- towo. Tarcza napedzana 3/1 nie jest polaczona z piasta 12 sprzegla. Nastepnym elementem jest tarcza cierna 5b, do której przylega z kolei tarcza napedzajaca 4b, osadzona nieobrotowo, lecz przesuwnie w kierunku osiowym na piascie 12 sprzegla.

Po wymienionych tarczach nastepuje uksztaltowane tak jak juz opisano dalsze tarcze, czyli tarcza cierna 5c, tarcza napedzana 3/2, dalsza tarcza cierna 5d, ostatnia tarcza napedzajaca 4c, tarcza cierna 5e i wreszcie tarcza napedzana 3/3.

Na tarcze napedzana 3/3 naciska sie kryza pierscien dociskowy 6 z sila odpowiadajaca zadanemu momen¬ towi obrotowemu, nacisk wywierany jest wzdluz okregu kola o srednim promieniu tarcz ciernych 5—5e.

Sprezyny rozciagane 8 zaczepiaja swymi hakami 11 o otwory 7 pierscienia dociskowego 6. W nakretke napinajaca 9, wkrecona w drugi koniec kazdej ze sprezyn, wkrecona jest sruba napinajaca 10, wsunieta w otwór 13 tarczy napedzanej 2. Sila sprezyn rozciagajacych 8, napietych miedzy pierscieniem dociskowym 6 i tarcza napedzana 2, jest zarazem sila sciskajaca tarcze sprzegla.

Osadzona na stale na wale napedzajacym piasta sprzeglowa 12 wraz ze swa tarcza napedzajaca 4a sprzezo¬ na jest silowo dzieki dzialaniu sprezyn rozciaganych 8, z dalszymi tarczami ciernymi i sprzeglowymi, co umozli¬ wia przeniesienie momentu obrotowego przekazanego obudowie zabierakowej 1 poprzez zamocowana na stale do tej obudowy napedzana tarcze 2 na wal napedzany.

Z chwila, gdy wskutek zaklócen lub przeszkód w normalnym dzialaniu podlaczonej maszyny roboczej, zwlaszcza maszyny rolniczej moment obrotowy przekroczy dopuszczalna wartosc graniczna, nastepuje jego ograniczenie droga skasowania silowego sprzezenia miedzy tarczami ciernymi i tarczami sprzeglowymi, czego wynikiem jest poslizg, nie pozwalajacy na uszkodzenie maszyny roboczej.

Claims (3)

Zastrzezenia patentowe

1. Cierne sprzeglo przeciazeniowe, zwlaszcza dla napedów maszyn rolniczych, majace szereg sprezyn dociskowych, rozstawionych na obwodzie pierscienia dociskowego i tarczy napedzanej oraz co najmniej jedna, poddana dzialaniu tych sprezyn, sprzeglowa tarcze napedzajaca, co najmniej jedna sprzeglowa tarcze napedza¬ na i co najmniej jedna umieszczona miedzy nimi tarcze cierna, przy czym jedna grupa tarcz sprzeglowych podporzadkowana jest piascie sprzegla, druga zas jego obudowie zabierakowej, polaczonej nieobrotowo z tarcza napedzana, znamienne tym, ze sprezyny dociskowe stanowia sprezyny rozciagane (8), wywierajace na pierscien dociskowy (6) sile skierowana ku tarczy napedzanej (2) i sa rozstawione dookola zewnetrznego obwo-4 104531 du obudowy zabierakowej (I), miedzy pierscieniem dociskowym (6) i tarcza napedzana (2).

2. Sprzeglo wedlug zastrz. 1,znamienne t y m , ze sprezyny rozciagane (8) sa jednym koncem zacze¬ pione o pierscien dociskowy (6), drugim zas koncem zamocowane sa nastawnie do tarczy napedzanej (2) za posrednictwem sruby napinajacej (10).

3. Sprzeglo wedlug zastrz. 1,znamienne tym, ze do jednego konca kazdej ze sprezyn rozciaganych (8) wkreconajest nakretka napinajaca (9), przystosowana do wspóldzialania ze sruba napinajaca (10), przy czym kazda ze srub napinajacych (10) wsunieta jest w otwór (13) usytuowany na krawedzi tarczy napedzanej (2). Fig. 2 l Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 zl