PL104997B1 - Srodek owadobojczy i nicieniobojczy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek owadobójczy i nicieniobójczy zawierajacy jako substancje czyn¬ na nowe organiczne estry bezwodników kwasów fosforowych.

W opisie patentowym francuskim nr 1450 400 podano, ze organiczne zwiazki fosforu o wzorze ogólnym 6, w którym A, B, C i D oznaczaja rod¬ niki alkilowe, grupy alkoksylowe lub alkilotio i Y oznacza atom tlenu, siarki lub selenu, maja dzia¬ lanie owadobójcze.

Dlugotrwale uzywanie znacznych ilosci orga¬ nicznych zwiazków fosforu takich jak Parathion, EPN, Baycid i Sumithion, organicznych zwiazków chloru takich jak BHC i DDT i zwiazków karba- minowych takich jak Sevin spowodowalo uodpor¬ nienie sie szkodników na wymienione chemikalia.

Istnieje zatem zapotrzebowanie na nowe srodki szkodnikobójcze malo toksyczne dla stalocieplnycli lecz skutecznie dzialajace na szkodniki uodpornione na znane srodki.

Stwierdzono, ze zwiazki organiczne estrów bez¬ wodników kwasów fosforowych o wzorze ogólnym, w którym R1 oznacza rodnik alkilowy o 1—6 ato¬ mach wegla i R2 oznacza grupe alkoksylowa, alkilotio, alkiloaminowa lub dwualkiloaminowa, maja niezwykle silne dzialanie owadobójcze, roz- toczobójcze i nicieniobójcze, przekraczajace spek¬ trum dzialania zwiazków o wzorze 6.

Zwiazki te szczególnie skutecznie zwalczaja roz¬ tocza lisciowe, które uodpornily sie na srodki szkodnikobójcze oparte na zwiazkach fosforoorga¬ nicznych.

We wzorze 1, R1 oznacza korzystnie rodnik alki¬ lowy o 1—4 atomach wegla, zwlaszcza metylowy lub etylowy, R2 grupe alkoksylowa, alkilotio, alki¬ loaminowa lub dwualkiloaminowa o 1—6, zwlasz¬ cza 1—4 atomach wegla w kazdym rodniku alkilo¬ wym, przy czym korzystnym alkilem jest rodnik metylowy, etylowy, n-propylowy, izopropylowy, II-rzed.butylowy.

Nowe zwiazki o wzorze 1 otrzymuje sie w spo¬ sób polegajacy na tym, ze (a) halogenek dwutiofosforylu o wzorze ogól¬ nym 2, w którym Hal oznacza atom chlorowca, korzystnie chloru, poddaje sie reakcji z sola orga¬ nicznego estru kwasu fosforowego o wzorze ogól¬ nym 3, w którym R1 i R2 maja wyzej podane zna¬ czenie i M atom metalu alkalicznego, korzystnie sodu lub potasu lub amonu, lub (b) halogenek tio- lub aminotiofosforylu o wzo¬ rze ogólnym 4, w którym R1 i R2 maja wyzej podane znaczenie i Hal oznacza atom chlorowca, korzystnie chloru, poddaje sie reakcji z sola kwasu O-etylo-S-n-propylodwutiofosforowego o wzorze ogólnym 5, w którym M oznacza atom metalu alkalicznego, zwlaszcza potasu lub sodu lub amon.

Zwiazki o wzorze ogólnym 3 mozna wytworzyc wedlug schematu 1, w którym R1, R2 i M maj^ wyzej podane znaczenie. 104 9973 Przykladem halogenków dwutiofosforydów o wzorze ogólnym 3 jest chlorek O-etylo-S-n-propy- lodwutiofosforylu.

Przykladami soli organicznych estrów kwasu fosforowego o wzorze ogólnym 3 sa: sól sodowa kwasu 0,0-dwuetylotiofosforowego, sól sodowa kwasu 0-etylo-S-n-propylodwutiofos- forowego, sól sodowa kwasu O-etylo-N-izopropyló- amidotiofosforowego, sól sodowa kwasu 0-etylo- -N,N-dwuetyloamidotiofosforówego, sól sodowa kwasu 0-etyk>-N-II-rzed-butyloamidotiofosforowe- go, i sól sodowa kwasu 0,0-dwumetylotiofo3foro- wego oraz odpowjednie sole potasowe i amonowe.

? Przykladami halogenków o wzorze ogólnym 4 sa: i. chlorek 0,0-dwuetylotiofosforylu, chlorek O-etylo- i -S-n-propylodwutiofosforylu, chlorek O-etylo-N- -izopropyloamidotiofosforylu, chlorek 0-etylo-N,N- | -dh^e^ylpajnlcjptipjfosforylu, chlorek O-etylo-N- rii-rzed-butyloamidotiofosforylu i chlorek 0,0-dwu- etylotiofosforylu.

Przykladami soli o wzorze ogólnym 5 sa: sól sodowa kwasu O-etylo-Snn-propylodwutiofosfo- rowego, sól potasowa kwasu O-etylo-S-n-propylo- dwutiofosforowego i sól amonowa kwasu 0-etyio- -S--n-propylodwutiofosforowego.

Przykladami zwiazków o wzorze ogólnym 7 sa: wodorotlenek sodu, wodorotlenek potasu i wodoro¬ tlenek amonu.

Przebieg reakcji wedlug postepowania (a) przed¬ stawiaja schematy 2 i 3.

Przebieg reakcji wedlug postepowania (b) przed¬ stawia schemat 4.

Postepowanie (a) i (b) prowadzi sie korzystnie w srodowisku rozpuszczalnika lub rozcienczalnika.

W tym celu mozna stosowac wode i obojetne roz¬ puszczalniki organiczne, np. alifatyczne, alicyklicz- ne i aromatyczne weglowodory, ewentualnie chlo¬ rowane, np; heksan, cykloheksan, eter naftowy, ligroine, benzen, toluen, ksylen, chlorek metylenu, chloroform, czterochlorek wegla, chlorek etylenu, trójchloroetylen, i chlorobenzen, etery, np. eter etylowy, eter metyloetylowy, eter dwuizopropy- lowy, eter dwubutylowy, tlenek propylenu, dioksan i czterowodorofuran, ketony np. aceton, metylo- etyloketon, metyloizopropyloketon i metylobutylo- keton, nitryle, np. acetonitryl, propionitryl i ace¬ tonitryl, alkohole, np. metanol, etanol, izopropanol, Ill-rzed.-butanol i glikol etylenowy, estry np. octan etylu i octan amylu, amidy kwasowa np. dwumetylofórmamid i dwumetyloacetamid, sulfony i sulfotlenki np. sulfotlenek dwumetylowy i dwu- metylosulfon i zasady pirydyne.

Postepowanie jfa) i (b) prowadzi sie w szerokim zakresie temperatur. Na ogól w temperaturze od —20°C do temperatury wrzenia mieszaniny, ko¬ rzystnie 0—100°C. Reakcje prowadzi sie zwykle pod cisnieniem atmosferycznym, chociaz mozna równiez prowadzic pod cisnieniem zwiekszonym lub zmniejszonym.

Wytwarzanie zwiazków o wzorze 2 mozna pro¬ wadzic wobec akceptora kwasu. Mozna stosowac zwykle wodorotlenki, weglany, wodoroweglany i alkoholany metali alkalicznych i trzeciorzedowe aminy, np. trójetyloamine, dwuetyloamine i piry¬ dyne. Zwiazki otrzymane sposobem wedlug wyna- 4 997 4 lazku wykazuja doskonale dzialanie owadobójcze, roztoczobójcze i nicieniobójcze.

Dzialaja one na szkodniki roslin, szkodniki stwa¬ rzajace problem sanitarny oraz wystepujace w s przechowalnictwie i lacza nieznaczna fitotoksycz¬ nosc z doskonalym dzialaniem na owady o na¬ rzadzie gebowym ssacym i gryzacym oraz roztocze.

Z tego wzgledu zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku mozna stosowac 1§ z dobrym wynikiem w postaci szkodnikobójczych w ochronie roslin, ochronie zdrowia i magazyno¬ wanych produktów., Zwiazki te mozna stosowac równiez w wetery¬ narii przeciwko pasozytom zwierzat zwlaszcza 1B ektopasozytom takim-jak posozytujace larwy much, roztocza, kleszcze i nicienie.

Substancje czynne dobrze tolerowane przez ros¬ liny, malo toksyczne dla stalocieplnych mozna uzywac do zwalczania stawonogów, zwlaszcza owadów, roztoczy i nicieni wystepujacych w rol¬ nictwie i lesnictwie, oraz w przechowalnictwie i higienie. Dzialaja one na gatunki podatne i od¬ porne oraz na ich wszystkie lub poszczególne stadia rozwojowe.

Do tych szkodników naleza: z rzedu Isopoda, np. Oniscus asellus, Armedilidium vulgare i Porcellio scaber; z rzedu Dipiopoda, np.

Blaniulus guttulatus; z rzedu Chilopoda, np. Geop- hilus carpophagus i Scutigera spec.; z rzedu Sym- phyla, np. Scutigerelle immaculata; z rzedu Thy- sanura, np. Lepisma saccharina; z rzedu Collem- bola, np. Onychiurus armatus; z rzedu Orthoptera, np. Blatta orientalis, Periplaneta americana, Leu- cophaea maderae, Blatella germanica, Acheta domesticus, Gryllotapla spp., Locusta migratoria migratorioides, Melanoplus differantialis i Schisto- cerca gregaria; z rzedu Dermaptera, np. Forficula auricularia; z rzedu Isoptera, np. Reticulitermcs spp.; z rzedu Anoplura, np. Phylloxera vastatrix, 40 Pemphigus spp., Pediculus humanus cor|k)ris, Haematopinus spp., i Linognathus spp.; z rzedu Mallophaga, np. Trichodectes spp., iDamalinea spp.; z rzedu Thysanoptera, np. Hercinothrips femoralis i Thrips tabaci; z rzedu Heteroptera, np. Eury- ^ gaster spp., Dysdercus intermedius, Piesma auadrata, Cimex lectularius, Rhodnius prolixus i Triatoma spp.; z rzedu Homoptera, np. Aleurodes brassicae, Bemisia tabaci, Trialeurodes baporariorum, Aphis gossypii, Brevicoryne brassicae, Cryptomyzus w ribis, Doralis fabae, Doralis pomi, Eriosoma lanige- rum, Hyalopterus arundinis, Macrosiphum avehae, Myzus spp., Phorodon humuli, Rhopalosiphum padi, Empoasca spp., Euscelis bilobatus, Nephotettix cincticeps, Lecaniu. cormi, Saissetia óleae, Laodel- 55 phax striatellus, Nilaparvata lugens, Aonidiella aurantii, Aspidiotus hederae, Pseudococcus spp. i Osylla spp.; z r2edu Lepidoltera, np. Pectino- phora gossypliella, Bupalus piniarius, Cheimatobia brumata, Lithocolletis blancardella, Hyponoraeuta w padella^ Plutella fnaculipennis, Malacosoma neus- tria, Euproctis chryssorrhoea, Lymantria spp.; Bucculatrix thurberiella, Phyllocnistis citfeUa, Agrotis spp., Euxoa spp., Feltia spp., Earlas tóW^ lana, Heliothis spp., Laphygma exigua, Mamestra brassicae, Panolis flammea, Prodenia litura, SjEJP-1W991 dopiera spp., Trichoplusia ni, Carpocapsa pomo- nella, Pieris spp., Chilo spp., Pyrausia nubilalis, Ephestia kuehniella, Galleria mellonella, Cacoecia podana, Capua reticulana, Chorisioneura fumife- rana, Clysia ambigualla, Homona magnanima i Toririx viridana; z rzedu Coleoptera, np. Anobium punctatum, Phizopertha dominica, Bruchidius obtectus, Acanthoscalides obtectus, Hylotrupes bajules, Agelastica alni, Leptinotarsa decemlone- ata, Phaedon cochleariae, Diabrotica spp., Psyllio- des chyrscocephala, Epilachna varivestis, Atomaria spp., Oryzaephilus surinamensis, Anthonomus spp., Sitophilus spp., Otiorrhynchus sulcatus, cosmopo- lites sordidus, Ceuthorrhynchus assimilis, Hypera postica, Dermestes spp., Trogoderma spp., Anthre- nus spp., Attagenus spp., Lyctus spp., Meligethes aeneus, Ptinus spp., Niptus hololeucus, Gibbium psylloides, Tribolium spp., Tenebrio molitor, Agriotes spp., Conoderus spp., Melolontha melc- lontha, Amphimallon solstitialis i Costelytra zea^ landica; z rzedu Hymemoptera, np. Diprion spp., Hoplocampa spp., Lasius spp., Monomorium phara- onis i Vespa spp.; z rzedu Diptera, np. Aedes spp., Anopheles spp., Cules spp., Drosophila melanogaster, Musca spp., Fannia spp., Calliphora erythorephala, Lucilia spp., Chrysomyia spp., Cuterebra spp., Gastrophilus spp., Hyppobosca spp., Stomoxys spp., Oestrus spp., Hypoderma spp., Tabanus spp., Tannia spp., Bibio hortulanus, Oscinella frit, Phorbia spp., Pegomyla hyoscyami, Ceratitis capi- tata, Dacis oleae i Tipula paludosa; z rzedu Sipho- naptera, np. Xenopsylla cheopis i Ceratophylus spp.; z rzedu Arachnida, np. Scorpio maurus i Latro- dectus mactans; z rzedu Acarina, np. Acarus siro, Argas spp., Ornithodoros spp., Dermanyssus galli- nae, Erophyes ribis, Phyllocoptruta oleivora, Boop- hilus spp., Rhipicephalus spp., Amblyomma spp., Hyalomma spp., Ixodes spp., Psoroptes spp., Chorioptes spp., Sarcoptes spp., Tarsonemus spp., Bryobia praetiosa, Panonychus spp. i Tetrany- qhus spp.

Do nicieni pasozytujacych na roslnanch naleza: Pratylenchus spp., Radopholus similis, Ditylenchus dipsaci, Tylenchulus semipenetrans, Heterodera spp., Meloidogyne spp., Aphelenchoides spp., Longi- dorus spp., Xiphinema spp., i Trichodorus spp.

Substancje czynne mozna przeprowadzic w zwykle, preparaty w postaci roztworów, emulsji, proszków zwilzalnych, zawiesin, proszków, prosz¬ ków • pylistych, pianki, pasty, proszków rozpusz¬ czalnych, granulatów, aerozoli, koncentratów zawie¬ sinowo-emulsyjnyeh, proszków do zaprawiania na¬ sion, wprowadzic do naturalnych i sztucznych ma¬ terialów impregnowanych substancje czynna, mi- krokapsulek w substancjach polimerycznych i powlok nasion i preparatów do odyman, oraz sto¬ sowac w sposobie ULV (Ultra-Low-Volume) i pre¬ paratach do opryskiwania mglawicowego.

Otrzymuje sie je w znany sposób np. przez zmieszanie substancji czynnych z rozcienczalni¬ kami, to jest cieklymi rozpuszczalnikami, skroplo¬ nymi pod cisnieniem gazami i/lub stalymi nosni¬ kami, ewentualnie stosujac substancje powierzch¬ niowo czynne, takie jak emulgatory i/lub dysper- gatory i/lub srodki pianotwórcze. W przypadku 40 45 50 stosowania wody jako rozcienczalnika mozna sto¬ sowac np. rozpuszczalniki organiczne jako rozpusz¬ czalniki pomocnicze. Jako ciekle rozpuszczalniki mozna stosowac zasadniczo zwiazki aromatyczne, np. ksylen, toluen, benzen lub alkilonaftaleny, chlorowane zwiazki aromatyczne lub chlorowane weglowodory alifatyczne, takie jak chlorobenzeny, chloroetyleny lub chlorek metylenu. Weglowodory alifatyczne, np. cykloheksan lub parafiny np. frakcje ropy naftowej, alkohole, takie jak butanol lub glikol oraz ich etery i estry, ketony, takie jak aceton, metyloetyloketon, metyloizobutyloketon lub cykloheksanon, rozpuszczalniki o duzej polarnosci, takie jak dwumetyloformamid i sulfotlenek dwu- metylowy, a takze wode.

Jako skroplone gazowe rozcienczalniki lub nos¬ niki stosuje sie ciecze, które w normalnej tempera¬ turze i pod (normalnym cisnieniem sa gazami, np. gazy aerozolotwórcze, takie jak dwuchlorodwu- fluorometan i trójchlorofluorometan. Jako stale nosniki stosuje sie naturalne maczki mineralne, takie jak kaoliny, tlenki glinu, talk, kreda, kwarc, etapulgit, montmorylonit lub diatomit i syntetyczne maczki nieorganiczne, takie jak kwas krzemowy o wysokim stopniu rozdrobnienia, tlenek glinu i krzemiany. Jako emulgatory stosuje sie emulgatory niejonotwórcze i anionowe, takie jak estry poli- tlenku etylenu i kwasów tluszczowych, etery poli- tlenku etylenu i alkoholi tluszczowych, np. etery alkiloarylopoliglikolowe, alkilosulfoniany, siarczany alkilowe, arylosulfoniany i hydrolizaty bialka. Jako srodki dyspergujace stosuje sie np. lignine, lugi posiarczynowe i metyloceluloze.

Preparaty substancji czynnych moga zawierac substancje przyczepne, np. karboksymetyloceluloze i naturalne i syntetyczne polimery w postaci prosz¬ ków, granulatów i lateksów takie jak gume arab¬ ska, alkohol poliwinylowy i polioctan winylu.

Mozna tez wprowadzic barwniki, np. takie jak pigmenty nieorganiczne, np. tlenek zelaza, tlenek tytanu i blekit pruski, barwniki organiczne takie jak barwniki alizarynowe, azowe lub metaloftlo- cyjaninowe i elementy sladowe, np. sole zelaza, manganu, boru, miedzi, kobaltu, molibdenu i cynku.

Preparaty moga zawierac równiez domieszki in¬ nych substancji czynnych, np. fungicydów, insek- cydów, akarycydów, nematocydów, herbicydów, substancji odstraszajacych ptaki, regulatorów wzrostu roslin, odzywek roslin i substancji po¬ prawiajacych strukture gleby.

Preparaty zawieraja na ogól 0,1—95%, korzystnie 0,5—90% wagowych substancji czynnej.

Substancje czynne mozna stosowac w postaci koncentratów fabrycznych lub przygotowanych z nich preparatów.

Zawartosc substancji czynnej w koncentratach fabrycznych waha sie w szerokich granicach.

Stezenie w preparatach roboczych wynosi 0,000— —20%, korzystnie 0,005—10% wagowych.

Preparaty zawierajace substancje czynna mozna stosowac w znany sposób, np. przez nawodnienie, opryskiwanie, opylanie, rozsiewanie, pokrywanie pianka i gazowanie.

Mozna tez - stosowac w sposobie Ultra-Low- -Yolume polegajacym na tym, ze sama substancje7 104 997 8 lub jej preparat nanosi sie na rosliny lub ich czesci lub wprowadza sie do gleby. Mozna tez podac obróbce nasiona roslin.

Na ogól stosuje sie 0,03—10 kg, korzystnie 0,3—6 kg substancji czynnej na ar powierzchni.

Dawke te mozna zwiekszyc lub zmniejszyc.

W przypadku stosowania w higienie i przechowal¬ nictwie substancje czynne wykazuja doskonale dzialanie pozostalosciowe na drewnie i glebie i dobra odpornosc na alkalia, na podlozach wapien¬ nych.

Srodek wedlug wynalazku sluzy do zwalczania stawonogów i nicieni i zawiera jako substancje czynna zwiazek o wzorze 1 oraz staly lub skrop¬ lony gazowy rozcienczalnik lub nosnik lub ciekly rozpuszczalnik lub nosnik zawierajacy substancje powierzchniowo czynna.

Sposób zwalczania stawonogów, zwlaszcza owa¬ dów lub roztoczy lub nicieni polega na tym, ze na stawonogi lub nicienie lub ich biotop nanosi sie zwiazek czynny lub ich preparat zawierajacy zwiazek czynny zmieszany z rozcienczalnikiem lub nosnikami Stosowanie srodka wedlug wynalazku który chroni rosliny przed szkodnikami, zwieksza zbiór produktów rolnych.

W nizej podanych przykladach podaje sie spo¬ soby otrzymywania róznych postaci srodku wedlug wynalazku, w których czesci oznaczaja czesci wagowa Przyklad I. Srodek w postaci proszku zwil- zalnego otrzymuje sie przez sproszkowanie i zmie¬ szanie 15 czesci zwiazku o wzorze 9, 80 czesci mie¬ szaniny 1 : 5 ziemi okrzemkowej i kaolinu i 5 czesci emulgatora (polister etylenoalkilofenylowego).

Przed stosowaniem proszek rozciencza sie woda do stezenia 0,05%.

Przyklad II. Srodek w postaci koncentratu emulsji otrzymuje sie przez mieszanie 30 czesci zwiazku o wzorze 10, 30 czesci ksylenu, 30 czesci metylonaftalenu i 10 czesci polieteru etylenoksy- alkilofenylowego. Przed stosowaniem koncentrat rozciencza sie do stezenia 0,05°/oj Przyklad III. Srodek w postaci proszku otrzymuje sie przez sproszkowanie i zmieszanie 2 czesci zwiazku o wzorze 10 i 98 czesci mieszaniny 1:1 talku i gliny.

Przyklad IV. Srodek w postaci proszku otrzymuje sie przez sproszkowanie i zmieszanie 1,5 czesci wagowej zwiazku z przykladu XIX, 0,5 czesci wodorofosforanu izopropylu i 98 czesci mieszaniny 1:3 talku i gliny.

Przyklady. W celu otrzymania srodka w postaci granulatu miesza sie 10 czesci zwiazku z przykladu XX, 10 czesci bentonitu, 78 czesci mie¬ szaniny 1:3 talku i gliny i 2 czesci sulfonianu ligniny. Do mieszaniny dodaje sie 25 czesci wody, dokladnie sie. miesza i przy uzyciu granulatora otrzymuje sie granulat o wielkosci czastki 150— —700 p, który suszy sie w temperaturze 40—50°C.

Przyklad VI. W celu otrzymania srodka w postaci granulatu wprowadza sie do mieszarki obrotowej 95 czesci sproszkowanej gliny o uziar- nieniu 0,2—2 mm. W czasie obrotu czastki oprys¬ kuje sie mglawicowo roztworem 5 czesci zwiazku z pfzyhladu XXI w rozpuszczalniku organicznym do równomiernego zwilzania. Po osuszeniu w tem¬ peraturze 40—50°C otrzymuje sie granulat.

Przyklad VII. Srodek w postaci oleistego preparatu otrzymuje sie przez zlaczenie i wymie¬ szanie 0,5 czesci wagowej zwiazku z przykladu XXI, 20 czesci wyisokowrzacego zwiazku aroma¬ tycznego i 79,5 czesci nafty. Dzialanie zwiazków czynnych otrzymanych sposobem wedlug wyna¬ lazku potwierdzaja nizej podane biotesty. Jako io znany zwiazek porównawczy stosuje sie zwiazek o wzorze 8 z francuskiego opisu patentowego 1450 400.

Przyklad VIII. Test na skutecznosc dzialania przeciwko Prodenia litura Fabricius. Rozpuszczal- nik: 3 czesci wagowe ksylenu; emulgator: 1 czesc wagowa polieteru etylenoksyalkilofenylowego.

W celu otrzymania odpowiedniego preparatu sub¬ stancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa sub¬ stancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika zawierajacego podana ilosc emulgatora i miesza¬ nine rozciencza sie woda do podanego stezenia.

Liscie slodkiego ziemniaka zanurza sie do prepa¬ ratu wodnego o podanym stezeniu. Po osuszeniu na powietrzu liscie uklada sie w naczynku Petriego o srednicy 9 cm. Nastepnie wprowadza sie do naczynka larwy Prodenia litura w trzecim stadium rozwoju. Naczynko utrzymuje sie w komorze kli¬ matyzacyjnej w temperaturze 28°C. Po 24 godzi¬ nach ustala sie liczbe martwych larw i oblicza sie smiertelnosc.

Wyniki podaje sie w tablicy I.

Tablica I.

Substancja czynna zwiazek o wzorze 9 zwiazek o wzorze 10 zwiazek z przykladu XVIII zwiazek z przykladu XIX zwiazek z przykladu XX 1 zwiazek z przykladu 1 XXI 1 zwiazek o wzorze 8 (znany) Smiertelnosc w % przy stezeniu substan¬ cji czynnej w ppm 1000 100 100 100 100 100 100 0 100 | 100 100 % 1 100 0 1 Przyklad IX. Test na skutecznosc dzialania przeciwko Callosobruchus chinensis.

Dno naczynka Petriego o srednicy 9 cm uklada w sie bibula filtracyjna, która nasyca sie wodnym preparatem zawierajacym substancje czynna o po¬ danym stezeniu (otrzymanym wedlug przykladu XVIII). Nastepnie do naczynka wprowadza sie chrzaszczy gatunku Callosobrachus chinensis i utrzymuje sie w komorze klimatyzacyjnej w temperaturze 28°C przez 24 godziny. Po tym czasie ustala sie ilosc martwych chrzaszczy w celu obli¬ czenia smiertelnosci w %. Wyniki podaje sie M w tablicy II.IM M7 9 Tablica II.

Zwiazek czynny zwiazek,o wzorze 9 zwiazek o wzorze 10 zwiazek z przy¬ kladu XVIII zwiazek z przy¬ kladu XIX zwiazek z przy¬ kladu XX zwiazek z przy¬ kladu XXI zwiazek o wzorze 8 (znany) Smiertelnosc w % przy stezeniu substancji czynnej w ppm 1000 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 0 100 100 100 100 100 100 0 1 Przyklad X. Test na skutecznosc dzialania przeciwko Nephotettix cinetipces (odporny na zwiazki fosforoorganiczne). Do doniczek o srednicy 12 cm wysadza sie ryz o wysokosci zdzbla okolo cm. Rosliny opryskuje sie wodnym preparatem o podanym stezeniu otrzymanym wedlug przy¬ kladu VIII, w ilosci 10 ml preparatu na doniczke.

Po oschnieciu naniesionego preparatu umieszcza sie nad doniczkami klatki z siatki drucianej o srednicy 7 cm i wysokosci 14 cm. W klatkach znajduje sie po 30 doroslych samic Nephotettix cimeticeps. Doniczki umieszcza sie w komorze kli¬ matyzacyjnej na 24 godziny. Nastepnie ustala sie ilosc martwych owadów i oblicza smiertelnosc w%.

\ Wyniki podaje sie w tablicy III.

Tablica III.

Substancja czynna zwiazek o Azorze 9 zwiazek o jwzorze 10 zwiazek z przykladu XVIII | zwiazek z przykladu XXI zwiazek o wzorze 8 (znany) Smiertelnosc w °/e przy stezeniu substan¬ cji czynnej w ppm 1000 100 100 100 100 100 | 100 . 100 100 100 — Przyklad XI. Test na skutecznosc dzialania przeciwko larwom Culex pipiens pallens Coauillett.

Do glebokiego naczynka Petriego o srednicy 9 cm wprowadza sie 100 ml wodnego preparatu o poda¬ nym stezeniu substancji czynnej. W naczynku umieszcza sie 25 larw Culex pipiens pallens Coqu- illett w czwartym stadium rozwoju. Naczynko utrzymuje w komorze klimatyzacyjnej w tempe¬ raturze 28°C. Po uplywie 24 godzin ustala sie ilosc martwych owadów w celu obliczenia smiertelnosci w %. Wyniki podaje sie w tablicy IV.

Tablica IV.

Substancja czynna zwiazek o wzorze 9 zwiazek o wzorze 10 zwiazek z przy¬ kladu XVIII zwiazek z przy¬ kladu XX zwiazek z przy¬ kladu XXI zwiazek o wzorze 9 (znany) Smiertelnosc w % przy stezeniu substancji czyn¬ nej w ppm 1 100 100 100 100 100 1 0,1 100 100 100 100 100 0 | 0,01 100 0 40 45 Przyklad XII. Test na skutecznosc dzialania przeciwko Musca vicina.

Na dnie naczynka o srednicy 9 cm uklada sie bibule filtracyjna i nasyca sie wodnym prepara¬ tem wykonanym wedlug przykladu VIII. o poda¬ nym stezeniu substancji czynnej. Nastepnie do naczynka wprowadza sie 10 doroslych samic Musca vicina. Naczynko utrzymuje sie w komorze klima¬ tyzacyjnej w temperaturze 28°C przez 24 godziny i po tym czasie ustala sie ilosc martwych Musca vicina w celu obliczenia smiertelnosci w %. Wyniki podaje sie w tablicy V.

Tablica V.

Substancja czynna zwiazek o wzorze 9 zwiazek o wzorze 10 zwiazek z przykladu XVIII zwiazek z przykladu XX zwiazek o wzorze 8 (znany) Smiertelnosc w % przy stezeniu substan¬ cji czynnej w ppm 1000 | 100 100 100 100 0 Przyklad XIII. Test na skutecznosc dzialania przeciwko Blattella germanica.

Na dnie naczymlka Petriego o srednicy 9 cm uklada sie bibule filtracyjna na która nanosi sie 1 ml wodnego preparatu wykonanego wedlug przy¬ kladu VIII o podanym stezeniu. Do naczynka104 997 11 12 wprowadza sie 10 doroslych Blattella germanica.

Naczynko pozostawia sie w komorze klimatyza¬ cyjnej w temperaturze 28°C przez 24 godziny. Po uplywie tego czasu ustala sie ilosc martwych owa¬ dów w celu obliczenia smiertelnosci w %. Wyniki podaje sie w tablicy VI.

Tablica VI.

Przyklad XV. Test na skutecznosc dzialania przeciwko Meloidogyne incognita acrita.

Preparat substancji wytwarza sie przez sprosz¬ kowanie i zmieszanie 2 czesci substancji czynnej i 98 czesci talku.

Otrzymany preparat wprowadza sie do gleby, zakazonej Meloidogyne incognita, w ilosci potrzeb¬ nej do uzyskania stezen substancji czynnej 50, 25, i 5 ppm. Mieszanine dokladnie sie miesza i na¬ stepnie przenosi sie do doniczek o powierzchni 0,0002 a kazda.

Do tak przygotowanej gleby w doniczce wsiewa sie okolo 20 nasion pomidorów gatunku Kurihura.

Nasiona wykielkowuje sie w szklarni. Po 4 tygod¬ niach wyciaga sie korzenie bez ich uszkodzenia i oznacza sie stopien porazenia 10 korzeni w celu oznaczenia wskaznika porazenia korzeni.

Liczba umowna: 0 = brak ognisk porazenia 1 = nieliczne ogniska porazenia; 3 = liczne ogniska porazenia, 4 = bardzo liczne ogniska porazenia (jak w próbie kontrolnej). (liczba umowa x liczba korzeni) porazenia= —x 100 korzeni (ogólna liczba zbadanych korzeni) x 4 Z otrzymanego wskaznika mozna obliczyc dzialanie szkodnikobójcze. a) wskaznik porazenia na) — (wskaznik porazenia powierzchni nietrakto- na powierzchni Dzialanie wane] traktowanej szkodniko-= ; x 100 bóicze wskaznik porazenia na powierzchni nietraktowanej Dzialanie szkodnikobójcze calkowite oznacza sie przez 100%.

Wyniki podaje sie w tablicy VIII.

Tablica VIIL Substancja czynna zwiazek o wzorze 8 zwiazek z przykladu XVIII zwiazek z przykladu XXI zwiazek o wzorze 8 (znany) Dzialanie nicieniobój- cze w •/• przy stezeniu substancji czynnej i w ppm 50 100 100 100 0 100 0 Nizej podane przyklady objasniaja sposób wy¬ twarzania substancji czynnych.

Przyklad XVI. Do 50 ml acetonitrylu dodaje sie 26 g soli potasowej kwasu 0-etylo-S-n-propylo- dwutiofosforowego i 18,9 g chlorku 0,0-dwuetylo- tiofosforylu.

Miesza sie przez 5 godzin w temperaturze 80°C, po czym mieszanine wylewa sie do 400 ml lodowa¬ tej wody i ekstrahuje sie po dodaniu 100 ml tolu¬ enu. Wyciag przemywa sie 2°/o wodnym roz¬ tworem weglanu sodu, osusza sie bezwodnym siar- l 1! 21 40 45 50 Substancja czynna zwiazek o wzorze 9 zwiazek z przykladu XVIII zwiazek z przykladu XXI zwiazek o wzorze 8 (znany) Smiertelnosc w °/o przy stezeniu substan¬ cji czynnej w ppm 1000 100 100 100 0 100 100 100 100 0 Przyklad XIV. Test na skutecznosc dzialania przeciwko Tetranychus telarius (opryskiwanie).

Liscie fasoli wielokwiatowej w dwulisciowym stadium rozwoju zakaza sie 50—60 larwami Tetra¬ nychus telarius. Fasole uprawia sie w doniczkach o srednicy 9 cm. Dwa tygodnie po zakazeniu opryskuje sie liscie wodnym preparatem o poda¬ nym stezeniu w ilosci 20 ml na doniczke. Nastepnie doniczki utrzymuje sie przez 10 dni w szklarni, po czym ustala sie dzialanie roztoczobójcze wedlug nastepujacej skali: 3 = brak zywch roztoczy; 1 = ponad 5—50*/o zywych roztoczy; 0 = ponad 50% zywych roztoczy.

Wyniki podaje sie w tablicy VII.

Tablica VII.

Substancja czynna zwiazek o wzorze 8 zwiazek o wzorze 10 zwiazek z przy¬ kladu XVIII zwiazek z przy¬ kladu XIX , zwiazek z przy^- kladu XX zwiazek z przy¬ kladu XXI zwiazek o wzorze 8 (znany) Dzialanie roztoczobójcze przy stezeniu substancji czynnej 1000 3 3 3 3 3 3 0 | 300 3 1 3 3 3 3 3 0 100 | 3 — — __ 1 3 3 0 40 45 5013 104987 14 czanem sodu i destyluje sie w celu usuniecia tolu¬ enu. Po destylacji pod zmniejszonym cisnieniem Gtrzymuje sie 26,2 g mieszanego bezwodnika kwasu O-etylo-S-propylodwutiofosforowego i 0,0-dwuety- lotiofosforowego o wzorze 9.

Temperatura wrzenia 150—142°C/0,5 minuty; n 5 = 1,5098.

Przyklad XVII. Przereagowuje sie miesza¬ nine 2?,G g O-etylo-N-izopropyloamidotiofosforanu i 21,9 g chlorku O-etylo^S-n-propylotiofosforylu w ml acetonitrylu i przerabia sie wedlug przy¬ kladu VIII i otrzymuje sie 25,5 g mieszanego bez¬ wodnika kwasu O-etylo-S-n-propylodwutiofosforo- wego i O-etylo-N-izopropyloamidotiofosforowego o wzorze 10.

Temperatura wrzenia: 160—161°C/0,6 mm Hg; n ?? = 1,5200. Wedlug przykladów XVI i XVII otrzymuje sie zwiazki podane w tablicy IX. s . M + MHal + H20 SCHEMAT 1104 997 'CK.OLP-CL + 2KOH 2 5 2 :2H5°\ C HO 2 5 /> \ S SCHEMAT 2 CoHc0 V S 2 5 \,|| P-Cl + ChLCHLChL S C2H5° W O :Pv CJ-LO x S S 0CoHc 2 5 \ll 11/ 2 5 ,P-0-P.

CH3CH2CH2'S OC-Hc SCHEMAT 3104 997 C2HB° \f ,P-Cl + (CH^CH-NH C2H50 CH3CH2CH2S O . Na C2H50\,f ,?/OC2H5 p-o-p; NaCl CH3CH2CH2S 'NH-CH(CH 3'2 SCHEMAT k

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek owadobójczy i nicieniobójczy, zawiera¬ jacy substancje czynna, nosnik i/lub substancje powierzchniowo-czynne, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera nowe organiczne bez¬ wodniki kwasów fosforowych o wzorze ogólnym 1, w którym R1 oznacza nizszy rodnik alkilowy i R2 oznacza grupe alkoksylowa, alkilotio, alkiloami- nowa lub dwualkiloaminowa. Tablica IX. Zwiazek o wzorze 1 Przyklad XVIII XIX XX XXI Ri C2H5- C2H5- Crffc- CH3 R* CH3(Ctt2)2S- (C2H5)2N- C2lfc-CH(CH3)NH- CHsO- Wlasciwosci fizyczne t.w./minute 160—161°C/0,6 mm Hg 158—160°C/0,5 mm Hg 156—158°C/0,55 mm Hg 132—135°C/0,5 mm Hg 20 nD 1,5390 1,5190 1,5154 1,5246104 997 C2H5Q S S ,OR P-0 CH3CH2CH2S 'FT R'Ov S \ll .P-HaL WZÓR WZÓR U C2H5°\ CHCH CH2S P-Hal C2H50 o CHf^CH S' WZÓR 2 WZÓR 5 R'0 R \ >/ O M A ,C /W ll\ BY Y D WZÓR 3 WZÓR 6104 997 3 \ll 11/ 2 b .P-O-R CH3S OC-H. I b WZÓR 7 C-I-LO S S OC~Hc 2 5 \ll 11/ 2 5 .P-O-P. CH3CH2CH2S 2 5 WZÓR 8 C-H..0 S S OCJ-L 2 5 \ll 11/ 2 5 .p-o-p; ChUChLChUS NH-CH(CH 3'2 WZÓR 9 R]0. S P-Hal + 2M.OH R' R10. RL O *