Przedmiotem wynalazku jest uklad regulacji na¬ tezenia pradu stalego prostorwindikai, majacego dla¬ wiki nasycane sluzace do plynnego nastawiania na¬ tezenia pradu, a transformator prostownikowy ma przelacznik zaczepów dla skokowej zmiany nateze¬ nia pradu. Wynalazek stosowany jest przy prosto¬ wnikach przemyslowych duzej mocy, przeznaczo¬ nych zwlaszcza do zasilania procesów elektrolizy.Znane regulatory pradiu stalego prostowników maja uklady elemenftów logicznych przestawiajace przelaczniki zaczepów natychmiast po przekrocze¬ niu zakresu regulacji dlawikowej. Eo wytwarzania imjpulsów o okreslonych dlugosciach i przerwach miedzy nimi, koniecznych do sterowania przelacz¬ nika zaczepów, stosowane sa uklady czasowych i pomocniczych przekazników elektromechanicznych.Niedogodnoscia znanych regulatorów pradu sta¬ lego prostowników jest to, ze uklady logiczne dzia¬ lajac bezzwlocznie z chiwila przekroczenia zakresu regulacji dlawikowej, powoduja zbedne przestawile- nia przelacznika zaczepów w tych przypadkach, w których przekroczenia te trwaja krótko. Przypadki takie zdarzaja sie na przyklad w czasie rozruchu duzych siWków oraz w poczatkowych okresach pracy pieców lukowych, zasilanych z tej samej sie¬ ci, z kitórej zasilany jest prostownik.Istota wynalazku polega na zastosowaniu elefctro- naiozmego ukladu sterowania przelacznika zaczepów, wspólpracujacego z regulatorem pradu, którego sy¬ gnal wyj;sciowy jest jednej biegunowosci, gdy na- tezenie pradu prostownika jest mniejsze od zada¬ nego, a biegunowosci przeciwnej w przypadku od¬ wrotnym. Elektroniczny uklad sterowania przelacz¬ nika zaczepów ma progowy czlon przepuszczajacy sygnal regulatora pradu o wartosciach spoza zakre¬ su regulacji dlawikowej. Wyjscie tego czlon/u po¬ laczone jest z wejsciem czlonu ograniczajacego sie¬ gnal wchodzacy z czlonu progowego, przy czym sy¬ gnaly róznych biegunowosci moga byc ograniczo¬ ne do niejednakowych wartosci bezwglednych.Umozliwia to uzyskanie w nastepnym wzmacniaja¬ cym czlonie inercyjnym róznych zwlok czasowych przy przelaczaniu przelacznika zaczepów dla zwiekszenia lulb zmniejszenia natezenia pradu.Wyjscie czlonu ograniczajacego polaczone jest z inercyjnym czlonem wizmiafcniagacyim, w którym sy¬ gnal ulega wzmocnieniu i opóznieniu w stosunku do sygnalów z czlonu ograniczajacego. Wyjscie wzmacniajacego czlonu inercyjnego polaczone igst z dwoma czlonami zaworowymi o przeciwnych kie¬ runkach przepuszczania sygnalów. Do kazdego z tych czlonów dolaczone sa wejscia czlonów o cha¬ rakterystyce przekaznikowej, których napiecia wyj¬ sciowe sa wyzsze i przeciwnego znaku niz napiecia wyjsciowe czlonu ograniczajacego. Z wyjsciami czlonów o charakterystyce przekaznikowej polaczo¬ ne sa cewki przekazników elekltromagnetycznyoh, których styki steruja przelacznik zaczepów.Wyjscia czlonów o charakterystyce przekazniko¬ wej polaczone sa z wejsciem wzmacniajacego czlo- 105 2893 105 289 4 nu inercyjnego, przez co zmniejsza sie sygnal wyj¬ sciowy tego czlonu w czasie, gdy czlon przekaz¬ nikowy jest pobudzony. Uzyskuje sie przez to im¬ puls o okreslonym czasie, konieiczny do sterowania przelacznika zaczepów, i przygotowuje sie uklad do wytworzenia kolejnego impulsu w przypadku, gdy przelaczenie o jeden zaczep bylo riiewystaircza- jace.Rozwiazanie wedlug wynalazku zapobiega zbed¬ nym przelaczeniom pnzejaicznika zaczepów w cza¬ sie krótkotrwalych waJhan napiecia zasilajacego prosto^dnlk, EUfijktgwiczny uklad sterowania prze¬ lacznika zaczepów jest bardziej niezawodny niz uklady przekazników elektromechanicznych.Isitota ukladu regulacji wedlug wynalazku poka¬ zana jesit w przykladowym rozwiazaniu na rysim- kiu, który przedstawia schemat blokowy ukladu regulacji natezenia pradu prostownika zasilajace¬ go wabmy do elektrolitycznej rafinacji miedzi.^Prostownik sklada sie z prostownikowego tran¬ sformatora 1, szesciu nasycanych dlawików 2 i ze¬ spolu 3 diod prostowniczych. Pomiarowy transduk- tor 4 sluzy do pomiaru nateztmia pradu stalego.Do regulatora 5 pradu wprowadzane sa sygnaly wartosci zadanej pradu Jz oraz wartosci rzeczy¬ wistej pradu Jr.Regulator 5 wykonany jest na bazie wzmacniacza scalonego. Wyjscie regulaltora 5 polaczone jest z wejsciem tranzystorowego wzmacniacza 6 mocy, którego wyjscie polaczone jest z uzwojeniami ste- • rujacymi dlawików 2. Z wyjsciem regulatora 5 po~ laczony jest równiez progowy czlon 7, przepuszcza¬ jacy sygnaly regulatora 5 tylko spoza zakresu re¬ gulacji dlawikowej. Z wyjsciem progowego czloniu 7 polaczone jest wejscie ograniczajacego czlonu 8, kfóry bardg»*j ogranicza begwaglejekia wartosc sy¬ gnalu dodfljfanfego, niz sygnalu ujemnego.Z wyiicwra m?mx<&wme8Q eslonu 8 polaczone jest we#eie j*i*rcyjlRego wamaicniiajaee^o ozteiu 9, w )stófym iygnal % eslonu 8 uleiga wfcraoenftendu i o^c&weniu. Z wyjsciem czlonu 9 polajczone sa wej¬ scia dwóch saworowych czlonów 10 i 11 o prze¬ ciwnych kwunkaej* przefraszcaania sygnalów. Wyj¬ scia e*tef*6iw 10 Ml pojaietzone sa z wejsciami czlo¬ nów 13 i 13 o charaWterystyiee pwekaanifeowej. Bo wyj& csfcmów IZ i 13 przylaczona aa cewki elek- tew&m&yiemYch prafcasndków U \ 15, których " styki steruja pT&lamtik 16 ztessepów. Niapieeia wyjsciowa czlonów 12 i 13 sa wyzsze i przeciw¬ nego zngku niz napiecia wyjsciowe ograniczajace¬ go czlonu 8. Wyjscia czlonów 12 i 13 polaczone sa % wejsciem wrow^aotcego inercyjnego czlonu 9, p&m co srantajem sie napiecie wyjsciowe tego cstomm w czasie pobudzania je4neigo z ezlonów 12 luki* Fgnkciorbow^nie uMadu jest nastepujace.Regulator 5 ma postawie róznicy pomiety wac- tofeia *a4ana prsftlu J* i .wartoscia ffzeiczyw%ta pra- &l J? wysAwowuge wsmsma&z 6 mocy, Wtóry zmie- niai%fc prad sterujacy nasycanych Pawików 3 reigu-, luj* aa&ewrate p?adu prostownika w zakresie re¬ lacji dtow4fcow©j, Po py*eteroc3Wiu tego sakre- su sygnal wyjsciowy z regulatora 5 przechodzi przez progowy czlon 7 do ograniczajacego czloniu 8, którego zadaniem jest ustalenie jednakowej zwloki ezaisowej pomiedzy momentem przekrocze¬ nia zakresu regulacji dlawikowej a momentem pttzfijajowwa przelacznika 16 zaczepów dla kazdego kierunku przelaczania. Zwloka przelaczania dla podniesienia natezenia pradu prosfcowriika jeslt dluz¬ sza od zwloki pinzy obnizaniu natezenia pradu, co zostalo uzyskane przez wieksze ograniczenie war¬ tosci sygjnalu majacego spowodowac przelaczenie dla jzfwieklsizeniia pradu, niz sygnalu przeciwnego.Sygnal z czloniu 8 jest wzmacniany i opózniany w inercyjnym wzmacniajacym czlonie 9 i narasta do wartosci, przy której przelaczaja nia czlony 12 i 13 o cbarakitefryslyce przekaznikowej tym pre¬ dzej, im wieksza jest waritosc bezwzgledna sygnalu na jego wejsciu. Sygnaly pobudzonych czlonów 12 i 13, majace wieksze wartosci i przeciwne znaM niz sygnaly z czlonu 8 wprowadzane na wejsciu czlonu 9, zmniejsizaja napiecie wyjsciowe tego czlo¬ nu do warftiosct przy której cafeony 12 i 13 wracaja do atoau piarwotneigo, co stanowi zakonczenie im¬ pulsu dla przestawienia przelacznika 16 zaczepów.Czlony 9, 11 i 12, podobnie jak regulator 5, wy¬ konane sa na bazie wzmacniaczy scalonych, na skutek czego uklad ma prosta budowe i funkcjo¬ nuje niezawodnie. W czasie krótkotrwalych wahan napiecia nile wystepuja zbedne praclaczenaa prze¬ lacznika 16 zaczepów.Zalstrzezenie patentowe Uklad regulacji pradu prostownika majacego transformialtor z przelacznikiem zaczepów i dlawi¬ ki nasycane, skladajacy sie z regulatora naitci*ma pradu, którego sygnal wyjsciowy jest jedned bie¬ gunowosci — gdy natezenie pradu jest mniejsze od zadanego, a biegunowosci przeciwnej w przy¬ padku odwrotnym, oraz elektronicznego ukladu sterowania przelacznika zaczepów, majacego pro¬ gowy czlon przepuszczajacy sygnaly regulatora prgdu o wanrtosciach spoza zakresu re-gulacji dla- wikjowed, znamienny tym, ze eletotroniiciny uklad sterowania przelacznika (16) zaczepów ma ograni¬ czajacy czlon <8), którego wejscie polaczone jest z wyj&ctem progowego czlonu (7), a wyjscie tego czlo¬ nu (3 z wejsciem wzmacniajacego inercyjnego czlonu (9), nastejpnie wyjscie inercyjnego crfonu (9) polaczone jesit % dwoma zaworowymi czlonami (lt i (11 o przeciwnych kierunkach prtzepuazcaa- nia syjpnaJu, przy czym dio kazdego z tych czlonów UW i (11) cWacwne sa wejscia czlonów (12) i (13) o charakterystyce przekaanikowiej, fctórych napie¬ cia wyjsciowe sa wyzsze i przeciwnego znaku niz mipi^oie wyjsciowe ograniczajacego czlonu (3), na- stopnie z wyjiciami calonóiw (12) i (13) polaczone sa oewtei elctóromagneityKasinych praekafników (14) i (1$), których styki polaczone sa z przelacznikiem (16) zaczepów, ponadto wyj'scia czlonów (112) i (13) polaczone sa z wejsciem w^macniiajacego imercyj- n^c «ionu (»), 29 40 41 50 ft*109 299 !L \Bl W PL PL