***
Twórcawynalazku: Piotr Zuk
Uprawniony z patentu : Politechnika Poznanska,
j Poznan (Polska)
Pompa srubowa
Przedmiotem wynalazku jest pompa srubowa do przetlaczania plynu, znajdujaca zastosowanie zwlaszcza
w budowie maszyn.
Znane sa pompy wirowe, na przyklad na podstawie A.T. Troskolanski,S. Lazarkiewicz „Pompy wirowe",
WNT, Warszawa 1973. Skladaja sie one z korpusu i osadzonych w tym korpusie elementów wirujacych,
wywolujacych ruch plynu. Maja on£ponadto rure ssawcza na wlocie, korpus, rure wylotewa i elementy ruchowe
z czynnymi powierzchniami zewnetrznymi. Elementy ruchowe sa lozyskowane w korpusie pompy i napedzane
od silnika elektrycznego. W zaleznosci od rozwiazania wirnika uzyskuje sie w pompie przeplyw cieczy
promieniowy, osiowy lubmieszany. i
Pompa wedlug wynalazku ma element wirujacy o zewnetrznej powierzchni cylindrycznej. Na wewnetrznej
powierzchni wirnika równiez cylindrycznej naciete sa rowki tworzace linie srubowa. Rowki maja w przekroju
poprzecznym ksztalt prostokatny, trapezowy lub prostokatny z wglebieniem od strony doplywu cieczy. Pompa
stanowiaca taki element wirujacy polaczona jest bezposrednio z walem lozyskowym pionowo.
W innym rozwiazaniu w górnej czesci element wirujacy ma wykonane otwory sluzace do przeplywu cieczy
i jest polaczony znanymi sposobami z walem napedowym. Na zewnatrz wirnika na wysokosci otworów znajduje
sie komora sluzaca do gromadzenia plynu oraz kanaly do rozprowadzania plynu, np. do glównej magistrali
olejowej w silniku spalinowym. Rozwiazanie wedlug wynalazku zwieksza niezawodnosc ukladu przesylowego
plynu ze wzgledu na prostote budowy pompy. Jeden element stanowi obudowe i elementy ruchowe pompy.
Stosowanie pompy jest mozliwe dla walów pracujacych w ukladzie pionowym, wtedy pompe laczy sie
bezposrednio zdolnym koncem walu. Wraz z ruchem obrotowym walu rozpoczyna sie przesylanie np. oleju
smarujacego do poszczególnych lozysk wzdluznych wspomnianego walu. Korzystne jest stosowanie pompy
w znanych ukladach smarowania lub ukladach przesylania cieczy, np. chlodziwa w obrabiarkach lub pompach
wodnych.
Pompa wedlug wynalazku jest uwidoczniona w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1
przedstawia przekrój podluzny pompy montowanej wprost do walu lozyskowanego pionowo, fig. 2 — przekrój2 105 319
podluzny pompy stanowiacej samodzielny zespól, zas fig. 3, fig. 4, fig. 5 - przyklady ksztaltów rowków do
przesylania plynu.
Pompa przedstawiona na fig. 1 ma element wirujacy 1 o zewnetrznej powierzchni cylindrycznej. Na.
wewnetrznej cylindrycznej powierzchni wirnika naciete sa rowki 2 tworzace linie srubowa. Rowki 2 maja
w przekroju poprzecznym ksztalt prostokatny, trapezowy lub prostokatny z wglebieniem od strony doplywu
cieczy. W górnej czesci wirnik 1 jest laczony znanymi sposobami z pionowym walem 3. W wale 3 wykonany jest
osiowy otwór 4 i promieniowe otwory 5, sluzace do przesylania plynu. Wprawienie walu pionowego 3 w ruch
obrotowy w kierunku zgodnym z linia srubowa rowków 2 powoduje wkrecanie plynu po powierzchniach
rowków 2 i przemieszczanie tego plynu do otworu osiowego 4, a stad otworami promieniowymi 5 plyn
przechodzi do smarowania powierzchni tracych, np. lozysk wzdluznych walu pionowego 3. Wirnik 1 jest
zanurzony wplynie calkowicie lub czesciowo. Cisnienie i ilosc przesylanego plynu jest uzaleznione od
predkosci obwodowej wirnika 1, ilosci, ksztaltu i kata nachylenia rowków 2 oraz rodzaju plynu. Wirnik moze
byc montowany do konca lozyskowanego pionowo walu lub stanowic samodzielny zespól. Winnym
rozwiazaniu pompa ma element wirujacy 1 z nacietymi wzdluz linii srubowej rowkami 2 o ksztalcie jak
w przypadku pierwszego rozwiazania. W górnej czesci wirnik 1 ma otwory 6 do przeplywu oleju lub innej cieczy
i jest polaczony znSfiymi sposobami zwalem napedowym 9. Na zewnatrz wirnika 1 na wysokosci otworów 6,
znajduje sie komora 7 do gromadzenia plynu i kanaly 8 do rozprowadzania plynu, np. do glównej magistrali
olejowej w silniku spalinowym. Praca pompy rozpoczyna sie z chwila wprawienia w ruch obrotowy wirnika 1 za
pomoca walu napedowego 9. Wirnik 1 jest zanurzony w oleju calkowicie lub czesciowo. Ruch obrotowy wirnika
1 powoduje wkrecanie i przesylanie oleju po powierzchniach rowków 2. W górnej czesci wirnika 1 plyn
przechodzi do komory 7 i stad jest rozprowadzany kanalami 8 do zadanych miejsc odbioru plynu.
) l^m| 1