PL105543B1 - Srodek szkodnikobojczy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek szkodniko¬ bójczy zawierajacy jako substancje czynne (A) N-imeitydoikarbiaimiiniiain 2;2-idwumetyilo-.l,3-be:nzo- dioksolilu-4 i (B) ukladowy srodek szkodnikobój¬ czy do stosowania doglebowegO'.

Zastosowanie srodka wedlug wynalazku daje nieoczekiwane korzysci1, gdyz skladniki' (A) i (B) wykazuja dzialanie synergiczne. Tak wiec, zasto¬ sowanie srodka wedlug wynalazku daje znacznie wiekszy efekt szkodnikobójczy, na przyklad pod¬ czas zwalczania szkodników atakujacych te cze¬ sci roslin uprawnych, które znajduja sie nad po¬ wierzchnia gruntu, niz sumaryczny efekt wynika¬ jacy z zastosowania kazdego ze skladników srod¬ ka osobno.

Wzajemne proporcje substancji (A) i (B) moga zmienic sie w szerokich granicach w zaleznosci od ta'kich czynników jak miejsca stosowania, ro¬ dzaj zwalczanych szkodników oraz pozadany efekt dzialania srodka. Tak wiec, stosunek ilosci sub¬ stancji (A) do (B) moze zawierac sie na przyklad w granicach od 1:20 do 5:1. Zwykle, ilosc substan¬ cji (B) (w jednostkach wagowych) jest wieksza niz ilosc substancji (A). Korzystne proporcje (A) do (B) wynosza od 1:1 do 1:2,5. Czesci, stosunki i procenty wyrazone sa w niniejszym opisie w jednostkach wagowych, chyba, ze zaznaczono, iz jest inaczej.

Jako skladnik (B) stosuje sie korzystnie ukla¬ dowy srodek szkodnikobójczy do stosowania do- glebowego lub ukladowy srodek roztoczobójczy do stosowania doglebowego, glównie jednak ten pierwszy. Skladnikiem (B) jest jedna lub kilka z ponizszych substancji (korzystnie jedna): aldi- karb to jest 0-metylokarbamoiloksym aldehydu 2-metylo-2-/tiometylo/propionowegO', foran to jest ester 0,0-dwuetylowy S-etylotiometylofosforodwu- tiokwasu, dwusulfoton, to jest ester 0,0-dwuetylo- wy S-2-etylotioetylofosforodwutiokwasu, dwume- toan to jest ester 0,0-dwumetylowy S-metylokarba- moilometylofosforodwutiokwasu, 0-metylokarbamo- iloksym 3,3-dwumetylo-l-tiometylo-butanonu-2, acefat to jest ester 0,S-dwumetylowy acetylofos- foramidotiokwasu lub metomyl to jest metylokar- bamiinian 1-tiometylo/etylidenoaminy.

Korzystnie, gdy skladnikiem (B) jest 0-metylo- kanbamodloksyim 3,3-dlwiuime!tylo-l-toioimetylobtu- tanon-2. Podstawowe skladniki (A) i (B) stosuje sie razem w preparacie skladajacym sie z substan¬ cji (A) i (B). Preparaty takie wytwarza sie na drodze zmieszania skladników. Srodkowi wedlug wynalazku mozna nadawac postac koncentratów skladajacych sie na przyklad w 0,5—85% z Pod¬ stawowych skladników (A) i (B). Koncentraty mozna przed opryskiwaniem rozcienczac woda lub weglowodorem, zwykle woda, tak by sumaryczne stezenie skladników (A) i (B) w preparacie za¬ wieralo sie w granicach 0,02—3%, na przyklad w granicach 0,1—3%, a korzystnie w granicach 105 5433 105 543 4 0,15—2%. Korzystnie jest jednak nadawac prepa¬ ratom taka postac, by nadawaly sie one bezpo¬ srednio do , stosowania, a wiec postac pylów lub granulatów. Korzystny preparat ma postac gra¬ nulatu zawierajacego 1,5 do 3% substancji (A) i od 3 do 5% substansji (B), a wiec na przyklad 1,50/0 (A) i -3,5% (B).

Srodek wedlug wynalazku moze wiec zawierac w calosci od 0,02 do 85% substancji (A) i (B).

Srodek wedlug wynalazku zawiera zwykle nos¬ nik i/lutr srodek powierzchniowio czynny.

Nosnik moze byc, ciecza, na przyklad woda/na przyklad woda stosowana do rozcienczania kon¬ centratu przed uzyciem/lub zmieszanym z woda rozpuszczalnikiem organicznym/rzadko stosowane.

Nosnik moze byc równiez ciecza inna niz woda, na przyklad rozpuszczalnikiem organicznym ta¬ kim jak nie mieszajacy sie z woda weglowodór o temperaturze wrzenia w granicach 130—270°C, w którym rozpuszcza sie lub dysperguje skladniki podstawowe. Koncentrat zawierajacy rozpuszczal¬ nik organiczny moze zawierac równiez srodek po¬ wierzchniowo czynny, dzieki czemu po zmiesza¬ niu z woda zachowuje sie on jak koncentrat sa- moemulgujacy.

Nosnik moze byc równiez drobno sproszkowana substancja stala. Przykladami odpowiednich sub¬ stancji stalych sa: kamien wapienny, glinki, pia¬ sek, mika, kreda, atapulgit, diatomit, perlit, se- piolit, krzemionki, krzemiany, lignosulfoniany i stale nawozy sztuczne. Nosnikiem moze byc substancja pochodzenia naturalnego lub synte¬ tycznego, ewentualnie obrobiona substancja pocho¬ dzenia naturalnego.

Zwilzalne proszki rozpuszczalne lub dyspergo¬ wanie w wodzie mozna uzyskiwac mieszajac skladniki podstawowe ze srodkiem powierzchnio¬ wo czynnym i ewentualnie z nosnikiem. Korzyst¬ nie, gdy skladniki podstawowe zmieszane ze star lym nosnikiem maja postac pylu, proszku lub granulatu. Preferowany sposób wytwarzania gra¬ nulatu zawierajacego skladniki (A) i (B) polega na rozpuszczeniu substancji (A) i (B) w lotnym rozpuszczalniku w. celu uzyskania roztworu zawie¬ rajacego 10—30% wagowych substancji (A) i (B).

Nastepnie uzyskanym roztworem spryskuje sie granulki utworzone z afosorbenta i odlpedza z gra¬ nulatu rozpuszczalnik az do uzyskania stalej wa¬ gi. Dzieki temu uzyskuje sie granulki impregno¬ wane mieszanina substancji (A) i (B), które za¬ wieraja 5—15% wagowych tych substancji. Inny sposób wytwarzania zwilzalnego proszku polega na tym, ze granulki wykonane z materialu nie be¬ dacego absorbentem umieszcza sie w bebnie obro¬ towym, do którego nastepnie wprowadza sie ko¬ lejno, w odpowiednich odstepach czasu lepiszcze, substancje (A) i (B) — pojedynczo lub w miesza- riinie — i pyl absorbenta, który dodaje sie w ceju zabezpieczenia granulek przed -zlepianiem sie i umozliwia im* przejscie pnzeiz Bito.- Uizyiskariy granulat przesiewa sie w celu odrzucenia czastek o wiekszych" rozmiarach, Uzyskuje sie granulki pokryte mieszanina substancji (A) i (B), zawie¬ rajace w na^gofszym razie 10% wagowych sub¬ stancji (A) 1 (B).

Termin „srodek powierzchniowo czynny" uzy¬ wany jest w niniejszym opisie w szerszym zna¬ czeniu i obejmuje* równiez substancje nazywane srodkami emulgujacymi, dyspergujacymi i zwil- zajacymi. Srodki takie sa dobrze znane w dzie¬ dzinie ochrony roslin: Jako srodki powierzchniowo czynne mozna sto¬ sowac anionowe srodki powierzchniowo czynne, na< przyklad mydla, sole estrów kwasu siarkowe- 0 go takie jak dodecylosiarczan sodowy, oktadecylo- siarczan sodowy i acetylosiarczan. sodowy, estry kwasów alkiloarylosulfonowych takie jak alkilo- benzenosulfoniany lub butylonaftalenosulfoniany. sulfoniany o bardziej zlozonej budowie, takie jak amid produktu kondensacji kwasu oleinowego , i N-metylotauryny lufo dioktylobursztynosulfanian sodowy. , ' Jako srodki powierzchniowo czynne mozna rów¬ niez stosowac srodki o budowie niejonowej, na 0 przyklad produkty kondensacji kwasów tluszczo¬ wych, alkoholi tluszczowych lub fenoli podstawio¬ nych grupami alifatycznymi z tlenkiem etylenu, estry i etery kwasów tluszczowych z cukrami lub alkoholami wielowodorotlenowymi lub ich cro- dukty kondensacji z tlenkiem etylenu, lub pro¬ dukty znane jako kopolimery blokowe tlenku ety¬ lenu i tlenku propylenu.

Jako srodki powierzchniowo czynne mozna rów¬ niez stosowac srodki kationowe, na przyklad bro¬ mek trójmetyloamonianu cetylu.

Preferowanymi srodkami powierzchniowo czyn¬ nymi sa sole estrów alkilowych kwasu siarkowe¬ go, alkiloarylosulfoniany, etoksylany alkilu, siar¬ czany etoksylanów alkilu, estry alkilowe kwasów bursztynosulfonowych, amid produktu kondensa¬ cji kwasu oleinowego i N-metylotauryny, sole estrów kwasu lignosulfonowego, sulfonowe po¬ chodne produktów kondensacji naftalenu z alde¬ hydem mrówkowym oraz mocznika z aldehydem, mrówkowym.

Preparaty moga zawierac srodek powlekajacy lub lepiacy, na przyklad eter celulozy, który za¬ bezpiecza -skladniki aktywne przed dzialaniem czynników fizycznych takich jak wiatr, deszcze lub scieranie i dzieki temu przedluza ich okres aktywnosci.

Substancje (A) i (B) moga byc równiez stoso¬ wane oddzielnie w srodkach analogicznych do wy¬ zej opisanych, zwlaszcza jesli stanowia one... ca¬ losc lub czesc, programu stosowania chemicznych srodków ochrony roslin. Preferowana kolejnosc stosowania takich srodków wyglada nastepujaco: substancje (A) stosuje sie w czasie wysiewania uprawy lub bezposrednio przed wysiewaniem, na- tomiiaisit substancje (B) — po wschodzie. Mozna równiez stosowac obie substancje równoczesnie i kolejno, a wiec w trakcie wysiewania lub bez¬ posrednio przed wysiewaniem uprawy zastosowac mieszanine substancji (A) i (B), a po wschodzie uprawy zastosowac jedynie substancje (B).

Korzystnie jest stosowac mieszanine substancji (A) i (B). Substancje te mozna mieszac bezposred'- nio przed stosowaniem, jednakze lepiej, by juz byly zmieszane wczesniej. . \ **!. . '¦' Przedmiotem wynalazku jest zarówno srodek za-105 543 wierajacy zmieszane substancje (A) i (B), jak J srodek zawierajacy tylko jedna z substancji. (A) lub w zbiorniku rozpylacza, przed stosowaniem.

Inne pestycydy mozna stosowac oddzielnie lub "' mieszaninie ze skladnikiem (A) lub (B). I tak, substancje (A) i> (B) mozna uzyc oddzielnie — po czym zaisitoisowac dodatkowy pestycyd raaem z substancja (A). Zwykle stosunek ilosci substan¬ cji (A) do ilosci dodatkowego pestycydu zawiera sie w granicach od 1:10 do 20:1, na przyklad w granicach od 1:10 do 10:1. Tym dodatkowym pe¬ stycydem moze byc srodek owadobójczy lub roz- toczobójczy. Moze nim byc równiez srodek mie- czakobójczy taki jak metiokarb , tj. metylokarba- minian , 3,5-dwumetylo-4-metylotiofenylu, metalde- hyd lub nematycyd, na przyklad fenamifos tj. 3-metylo-4-/metylotio/fenylo-l-metyloetylaf0sfo- roamid etylu, aldikarb tj. metylokarbaminian 2- -etylo-2-/metylotio/propylidenoaminy lub oksa- myl tj. S-metylo-N,N"-dwumetylo-N-/metylokar- bamoiloksy/-l-tiooksimid. Dodatkowym' pestycy¬ dem jest zwykle Srodek roztoczobójczy, mieczako- bójczy, lub nematodobójczy.

Nawozy, sztuczne mozna stosowac razem z po¬ danymi wyzej podstawowymi pestycydami, Srodkiem wedlug wynalazku mozna ochraniac przed szkodnikami rosliny, glebe, powierzchnie wodne, ladowe lub inne. Srodek ten korzystnie jest stosowac na przestrzeniach otwartych lub w cieplarniach.

Srodek wedlug wynalazku mozna stosowac do zwalczania szerokiej gamy szkodników, a zwlasz¬ cza do zwalczania szkodników owadzich. Szkod¬ nikami sa zwykle stawonogi, glównie owady lub roztocza, lecz przede/ wszystkim owady.

Srodek wedlug wynalazku jest skuteczny zwla¬ szcza przy zwalczaniu szkodników upraw sadow¬ niczych i rolnych, takich jak pomidory, kukurydza, burak cukrowy,* bawelna, ryz, pszenica, owoce cytrusowe, trzcina cukrowa i tyton, lecz glównie kukurydza i burak cukrowy. Srodek wedlug wy¬ nalazku korzystnie jest stosowac w miejscu w którym znajduja sie uprawy lub w miejscu prze¬ znaczonym pod uprawe. Korzystnie, gdy miesza¬ nine podlsitawowyicih pes/tycydófw lub jeden z mach stosuje sie • podczas wysiewania lub bezposrednio przed wysianiem roslin,' na przyklad wprowadza¬ jac do gleby. Korzystne jest wprowadzenie do Ngleby obu substancji (A) i (B), gdyz obecnosc sub¬ stancji (A) znacznie zwieksza efekt dzialania sub¬ stancji (B). w Srodek wedlug wynalazku jest uzyteczny w przypadku zastosowania go do zwalczania szkod¬ ników zyjacych w glebie, takich jak larwy spre¬ zyka z rodzaju Agriotes, Atomaria linearis, sto¬ nogi. Symphylans, Collembola i gasiennice rolni¬ cy zbozówki na przyklad Agrotis spp: Nadaje sie on równiez do zwalczania szkodników atakuja¬ cych czesci roslin znajdujace sie nad ziemia, ta¬ kich jak Pegomyia beta, mszyce takie jak Myzus persicae i Aphis fabue, skoczki takie jak skocz¬ ki ryzowe, owady z rodziny czerwców i maczaki dlugoszcze — ciniaste.

Srodek wedlug wynalazku stosuje sie tak aby 315 40 *ft> 55 na 1 hektar stosowac #,£5—^2 kg, a Korzyscnits 0,75—1 kg substancji (A) i (B). Tak wiec, korzyst¬ nie jest stosowac na 1 hektar 200—360 g,- na przyklad 240 g, substancji (A) i 400—700 g, na przyklad 560 g substancji Wynalazek ilustruje podany nizej przyklad.

Przyklad I. Na poletku doswiadczalnym bu¬ raka cukrowego dokonano oceny efektów oddziel¬ nego i polaczonego dzialania: (A) N-metylokanbaminianu 2,2-dwumetylo-l,3-ben- zodioksolilu-4 i (B) 0-metylokarbamoiloksymu 3,3- -dwumetylo-l-metylotiobutanonu-2. Substancje (A) stosowano w postaci 3% granulatu,, a substancje (B) w postaci granulatu 5%. Zesrutowane nasio¬ na buraka cukrowego zawierajace w 100 kg 480 g typowego srodka grzybobójczego jakim jest tiram tj. dwusiarczan czterometylotiuramu, wysiewana w bruzdach, po czym wzdluz bruzd rozprowadzo¬ no substancje'(A), (B) lub (A) plus (B), w ilosciach podanych 'w zamieszczonej nizej tabeli. Na dzial¬ kach kontrolnych nie stosowano ani substancji (A) ani (B), Kazdy ze sposobów poddano badaniu na dzialce, na której znajdowalo sie 20 roslin i powtarzano go 4 krotnie. W czasie wysiewania gleba bylo wilgotna, natomiast okres wzrostu byl nadzwyczaj suchy.

Na poleitkoi doswiadczalnymi nie zauwazono zy¬ jacych w ziemi szkodników.

W 11 tygodni po wysianiu notowano ilosc mszyc Anhis fabae znajdujacych sie na ' roslinach na kazdej dzialce. Uzyskano nastepujace wyniki: Stosowana substancja czynna (A) • (B) (A) + (B) Dzialka | , kontrolna Ilosc substan¬ cji na 1 hektar (g) 453 , * 555 320 + 555 Srednia ilosc * mszyc na 20 roslinach 166,5 61,8. - - ¦¦ 16,0 . 204,8 P r z y kl a d II. Mieszanine A/bendiokarbu/N- -metyloka-rbamiinianu 2,2-dwumetylo-l,3-benzodio- ksolilu-4/ i (B) tiofanoksu (O-metylokarbamoilok^ symu 3,3-dwumetylo-l-tiometylo-foutanonu-2) za¬ stosowano w ilosciach podanych w tablicy poni¬ zej na polaqh buraka cukrowego. Ilosc zielonych mszyc na 10 roslin szacuje sie po zakonczeniu doswiadczenia. Kazde doswiadczenie powtarzano czterokrotnie. 1 Próba Kontrolna 2 i 3 • 4'-: H [,, 6 Ilosc substancji na 1 hektar w g Bendiocarb 300 225 300 - 150 225 300 Thiophanox .0 200 450 " 600 400 600 800 Ilosc mszyc na 10 roslin ,3 11,5 2,25 ,75 ¦ 4,5 3,5 6,5 | A:G Chi105 543 Ten przyklad pokazuje uzycie róznych propor¬ cji i ilosci skladników aktywnych.

Przyklad III. (A) bendiokarb (N-metylokar- baminian 2,2-dwumetylo-l,3-benzodioksolilu-4) i (B) foran (ester 0,0-dwuetylowy S-etylotiometylo- -fosforodwutiokwasu) stosowano oddzielnie i ra¬ zem w ilosciach wymienionych w tabeli ponizej . na polach biuralka culkrowegoi Ilosc czarnych mszyc na 10 roslinach byla obliczona po zakonczeniu doswiadczenia, kazde doswiadczenie powtarzano czterokrotnie.

Próba i 3 Ilosc substancji na 1 hektar w g Bendiocarb 300 0 150 Phorate 0 500 250 Ilosc mszyc na 10 roslin 1 • 12,8 12,5 7,8 | 8 Z tabeli wynika, ze tiofanoks uzyty sam nawet w ilosci 800 g/hektar jest nieskuteczny ale zasto¬ sowano 1/4 ilosci nieefektywnego czynnika z ben- diokarbem gwaltownie zwieksza efekty bendio- karbu.

Przyklad V. W sposób podany w przykla¬ dzie IV przeprowadzono próby w róznych miej¬ scach. Kazde doswiadczenie powtórzono cztero¬ krotnie.

Próba Kontrolna 1 2 3 Ilosc substancji na 1 hektar w g Bendiocarb Thiophanox 0 0 300 225 0 800 0 450 Rosliny na 32 m 103,0 110,0 1.25,0 160,8 Przyklad ten pokazuje dzialanie róznych srod¬ ków szkodnikobójczych z grupy (B) i wykazuje gwaltowne polepszenie wyników przy zastosowa¬ niu srodka wedlug wynalazku.

Przyklad IV. (A) bendiokarb (N-metylokarba- miraian 2,2-dwumetylo-l,3-benzodioiksolilu-4) i (B) tiofanoks (0-im'etyl'oikarbaimoilok'Syni 3,3-diwume:ty- lo-l-metylotio-butanonu-2) byly stosowane od¬ dzielnie i razem w ilosciach podanych w tablicy ponizej na polach buraka cukrowego. Kontrolne larwy sprezykowatych byly oszacowane przez obli¬ czenie ilosci roslin, które przetrwaly w 32 metro¬ wym rzedzie roslin; im wiecej larw sprezykowa¬ tych, tym mniejsza liczba roslin, które przetrwaly.

Próba Kontrolna 1 2 3 Ilosc substancji na 1 hektar w g Bendiocarb | Thiophanox 0 1 ° 276 300 0 800 0 200 Rosliny | na 32 m 1 19,5 19,3 27,25 ,0 Ulepszenia uzyskane dzieki wynalazkowi sa za¬ skakujace,

Claims (2)

Zastrzezenia patentowe

1. Srodek szkodnikofoójczy zawierajacy substan¬ cje czynna oraz. staly lub ciekly nosnik, znamien- 30 ny tym, ze jako substancje czynna (A) zawiera N-metylokarbaminian 2,2-dwumetylo-l,3-benzo- dioksolilu-4 i (B) ukladowy srodek szkodnikobój- czy do stosowania doglebowego taki jak 0-mety- lokarbamoiloksym aldehydu 2-metylo-2-/tiomety- 35 lo/propionowego, ester 0,0-dwuetylowy S-etylotio- -metylofosforodwutiokwasu, ester 0,0-dwuetylowy- -S-2-etylotioetylofosforodwutiokwasu, ester 0,0- -dwumetylowy-S-metylokarbamoilometylofosforo- dwutiokwasu, 0-metylokarbamoiloksym 3,3-dwu- 40 metylo-l-tiometylo-butanonu-2, ester 0,S-dwume- tylowy acetylofosforamidotiokwasu lub metylo- . karbaminian 1-tiometylo-etylidenoaminy.

2. Srodek wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze skladniki (A) i (B) zawiera w stosunku wagowym 46 w granicach od 1:20 do 5:1. PZG Koszalin D-D1G>1 85 ezg. A-4 Cena 45 zl