PL106373B1

PL106373B1 - Sposob wytwarzania alfa-nitronitryli

Info

Publication number: PL106373B1
Application number: PL19238976A
Authority: PL
Inventors: Hanna Piotrowska; Zygmunt Matacz
Original assignee: Politechnika Warszawska
Priority date: 1976-09-14
Filing date: 1976-09-14
Publication date: 1979-12-31
Also published as: PL192389A1

Description

Opis patentowy opublikowano: 15.08.1980 106373 Int. Cl.1- C07C 121/00 Twórcy wynalazku: Hanna Piotrowska, Zygmunt Matacz Uprawniony z patentu: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania "-nitronitryli Przedmiotom wynalaiziku jest sposób wytwarza¬ nia cc-nitronitryli o wzorze ogólnym, przedstawio¬ nym na rysunku, w któryim R1 i R2, kazde oddziel¬ nie, oznaczaja grupy alkilowe o 1—6 atomach wegla, takie same lub rózne, lub R1 i R2 razem z ato¬ mem wegla do którego sa przylaczone tworza piecio-, szescio- lub siedmioczlonowy pierscien ali¬ fatyczny, pierscien dioksanowy-1,3 lub pierscien N-allkilopiperydynowy, natomiast A oznacza gnupe. cyjanowa (CN).

Dotychczas a-fndtiromditryle wytwarzano zwykle przez reakcje zwiazków azowych o wzorze R1R2(CN)C — N = N — CfGNDRiR2 z dwutlenkiem azotu lub w wyniku wymiany bromu na grupe ni¬ trowa w odpowiednim a^hromonitrylju. Sposoby te sa uciazliwe ze wzgledu na fakt, ze wyjsciowe zwiazki azowe i oHbromonitryle wymagaja wielo¬ etapowej syntezy.

Wad powyzszych pozbawiony jest sposób wy¬ twarzania a-witroniifcryli wedlug wynalazku.

Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze sól nitrozwiazku o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym R1 i R2 maja wyzej poda¬ ne znaczenie, a A oznacza atom wodoru, poddaje sie reakcji z cyjankiem metalu alkalicznego i ze srodkiem utleniajacym takim, jak zelazicyjanek potasu lub nadsiarczan sodu, potasu luib amomu, w srodowisku wodnym.

Sposób wedlug wynalazku charakteryzuje sie prostota wykonania, a stosowane substraty sa lat¬ wo dostepine.

Przedmiot wedlug wynalazku jest blizej okres¬ lony w przykladach wykonania.

Przyklad I. W roztworze 4,4 g (0,11 mola) wodorotlenku sodu w 50 ml wody rozpuszcza sie 8,9 (0,1 mola) 2-nitropropanu i 10 g (0,2 mola) cyjanku sodu. Dodaje sie 50 ml eiteru i w temperaturze 0—5°C wkrapla roztwór 66 g (0,2 mola) zelazicy- janku potasu w 200 ml wody. Calosc miesza sie w ciagiu 0,5 godziny, oddziela warstwe organiczna, a warstwe wodna ekstrahuje 2 X 50 ml eteru. Po¬ laczone ekstraty eterowe przemywa sie woda i su¬ szy nadsiarczanem magnezu. Eter oddestylowuje ,sie pod zmniejszonym cisnieniem, a pozostalosc poddaje sie destylacji prózniowej, uzyskujac 2,4 g (21%) 2^cyjano-2-iniitropropanu o temperaturze wrzenia 72—74°C/12 mm Hg, temperatura topnie¬ nia 35—35,5°C.

Analiza elementarna: dla wzoru C^H.fP2N2 obliczono: 42,1% C; 5,3% H; 24,6% N; znaleziono: 42,4% C; 5,4% H; 24,4% N.

Przyklad II. W roztworze 4,4 g (0,11 mola) wodorotlenku sodu rozpuszcza sie 8,9 (0,1 mola) 2Tniitropropanu i 10 g (0,2 mola) cyjanku sodu. Do¬ daje sie 50 ml eteru i w temperaturze 0—5°C wkrapla roztwór 0,1 mola nadsiarczanu sodu. Ca¬ losc przerabia sie, jak w przykladzie I, otrzymu¬ jac 2,6 g (23%) 2^cyjano-2Hnitroproipanu o tempe- 106 373106 373 raturze wrzenia 72—74°C/12 mm Hg i tempera- turze topnienia 35—36°C.

Przyklad III. Postepujac jak w przykladzie I, z 16,1 g (0,1 m) 2,2-dwuMy\Lo--5^tarodiofcsa^ i takich samych ilosci pozostalych substralów otrzymano 7',5 g 2,2-dwuetylo-5,5^dwunitrodiioksa- nu^l,3, co stanowi 45% wydajnosci teoretycznej.

Przyklad IV. Postepujac jak w przykladzie I, z 6,5 g (0,05 m) iiitrocylklohefcsaniu, 4,9 g (0,1 m) NaCN, 2,2 g (0,55 m) NaOH i 33,1 g (0,1 m) KiFe(CN)6 otrzymano 5,2 g 1-cyjanonitrocyklohek- sainu, co stanowi 60% wydajnosci teoretyczniej.

Przyklad V. Postepujac jak w przykla¬ dzie* IV, z 9,3 g N^n4>utylo-4-nitropiperydy'ny i po¬ zostalych substra mano 4,75 g N-in4)iUitylo-4,4-dwU)niitrolpipeiryfdyny, co stanowi 45% wydajnosci teoretycznej. i

Claims

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania a^nitr>oni,tryiM, o wzorze ogólnym, przedstawionym na rysunku, w którym R1 i R2, kazde oddzielnie, oznaczaja gruipy alkilowe o 1—6 atomach wegla, takie samelub rózne, lub R1 i R2 razem z atomem wegla, do którego sa przy¬ laczone, tworza piecio- szescio- lub siedmioczlonowy pierscien alifatyczny, pierscien diaksanowy-1,3 lub pierscien N-alkilopiperydynowy, natomiast A Oizna- cza grupe cyjanowa (CN), znamienny tym, ze sól nitrozwiazku o _wzórze ogólnym przedstawkmyim na rysunku, w którym R1 i R2 maja wyzej podane znaczenie, a A oizmacza atom wodoru, poddaje sie reakcji z cyjankiem me.talu alkalicznego- i ze srod¬ kiem utleniajacym takim, jak zelazieyjanek potasu lub nadsiarczan sodiu, potastu ltUb amonu, w srodo¬ wisku wodnym. R1 N02 C / \ R2 A CZYTELNIA Urzedu Patentowego PZGraf. Koszalin D-1702 95 egz. A-4 Cena 45 zl