Przedmiotem wynalazku jest uklad nadajnika do przesylania czestotliwosciowych sygnalów syme¬ trycznym torem przewodowym o szerokim wid¬ mie czestotliwosci i bardzo malym poziomie napie¬ ciowym.Znany jest z polskiego opisu patentowego nr 73 322 uklad nadajnika posiadajacy symetryczny uklad zbudowany z dwóch przeciwstawnych tran¬ zystorów p-n-p i n-p-n, których kolektory sa bez¬ posrednio przylaczone do toru transmisyjnego, emi¬ tery poprzez dolnoprzepustowy filtr wygladzajacy lacza sie z zaciskami zasilajacymi napiecia sinuso¬ idalnego, natomiast bazy sa równolieigile polaczone z symetrycznym wyjsciem generatora oraz z dio¬ dowym ukladem stabilizacji napiecia.Symetryczny uklad dostarcza stabilizowanego napecia do zasilania generatora napiecia sinuso¬ idalnego, a jednoczesnie w takt sygnalu z tego generatora moduluje amplitudowo prad zasilajacy generator. Poniewaz prad ten poprzez kolektory tranzystorów ukladu symetrycznego jest pobiera¬ ny bezposrednio z toru transmisyjnego, w torze tym pojawia sie skladowa pradu sinusoidalnie zmiennego, która po stronie odbiorczej wywoluje spadek napiecia na wtraconej szeregowo do toru impedancji obciazenia. Spadek ten wysterowuje wspólpracujacy z danym nadajnikiem odbiornik kanalowy.Nadajnik jest sterowany droga zwierania i roz¬ wierania jego zacisków wejsciowych, co wywoluje 15 20 25 30 odpowiednio zanik oraz wzbudzenie drgan genera¬ tora napiecia sinusoidalnego. W ten sposób za po¬ srednictwem nadajnika moga byc przekazane je¬ dynie dwuwartosciowe sygnaly kontrolne lub dys¬ pozycyjne typu „tak — nie".Tymczasem w górniczych systemach kontroli stanu bezpieczenstwa oraz produkcyjnych procesów technologicznych zachodzi równiez potrzeba zdal¬ nego przekazywania sygnalów o szerokim widmie czestotliwosci. I tak bardzo istotna role odgrywaja czujniki dynamicznych zmian okreslonych wiel¬ kosci fizycznych, na przyklad naprezenia górotwo¬ ru, przetwarzajace te zmiany na czestotliwosciowe sygnaly z pasma akustycznego o bardzo malym poziomie napieciowym.Istota wynalazku jest wzmacniacz wlaczony po¬ miedzy symetryczny uklad zbudowany z dwóch przeciwstawnych tranzystorów p-n-p i n-p-n, a zródlo sygnalu w ten sposób, ze jego zaciski za¬ silajace sa polaczone z emiterami, a zaciski wyjs¬ ciowe z bazami tranzystorów ukladu symetrycz¬ nego. Zaciski wejsciowe wzmacniacza sa polaczo¬ ne ze zródlem sygnalu.Nadajnik umozliwia bezposrednie przekazywanie za posrednictwem symetrycznego toru przewodo¬ wego informacji z czujników dostarczajacych cze¬ stotliwosciowe sygnaly o bardzo malym poziomie napieciowym, przy czym tor transmisyjny sluzy równoczesnie do zasilania nadajnika, a w razie po¬ trzeby równiez czujnika z zachowaniem warunku 1068783 106878 4 iskrobezpieczenstwa. Calkowita symetria nadajni¬ ka od strony toru oraz zródla sygnalu, jak rów¬ niez duze wzmocnienie sygnalu zapewniaja jego wierne przekazywanie w obecnosci znacznego po¬ ziomu zaklócen wystepujacych w kopalnianej sie¬ ci teletechnicznej. Przy wspólpracy nadajnika z kluczowanymi generatorami sinusoidalnych napiec o okreslonych czestotliwosciach kanalowych mo¬ zliwe jest równiez selektywne, dwukierunkowe przekazywanie równoczesnie wiekszej ilosci dwu- wairtosciowych sygnalów kontrolnych lub dyspozy¬ cyjnych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blo¬ kowy ukladu, natomiast fig. 2 pokazuje przyklad rozwiazania wzmacniacza w ukladzie nadajnika.Nadajnik sklada sie z wzmacniacza W oraz z symetrycznego ukladu S, stanowiacego zasadniczy element kanalowego nadajnika.. Wejsciowe zaciski a, b wzmacniacza W sa przylaczone do zródla U sygnalu o szerokim widmie czestotliwosci i bardzo malym poziomie napieciowym, wyjsciowe zaciski c, d, wzmacniacza W polaczone sa z bazami tran¬ zystorów T3, T4 symetrycznego ukladu S poprzez kondensatory C4, C5 oraz oporniki Rll i R12, na¬ tomiast zasilajace zaciski e, f wzmacniacza W sa polaczone z emiterami tranzystorów T3, T4 po¬ przez ogniwo dolnoprzepustowego filtru zbudowa¬ nego z oporników R3, R5 i kondensatora C2.Symetryczny uklad S dostarcza stabilizowanego przy pomocy diody Zenera D5 napiecia Uef do za¬ silania wzmacniacza W, podajac je na jego zaciski zasilajace e, f. Równoczesnie tranzystory T3, T4 ukladu symetrycznego S moduluja amplitudowo prad pobierany od strony swoich kolektorów z transmisyjnego toru T, czyniac to w takt napie¬ cia Ucd, pojawiajacego sie na wyjsciowych za¬ ciskach c, d wzmacniacza W, w wyniku wzmac¬ niania sygnalu ze zródla sygnalu U.Powstajaca w wyniku modulacji skladowa zmien¬ na pradu zamyka sie wylacznie poprzez oporniki R3, R5 oraz pojemnosc C2, poniewaz wzmacniacz W od strony zasilajacych zacisków, c, f pobiera staly prad I o wartosci niezaleznej od parame- 5 trów wzmacnianego sygnalu oraz od zmian na¬ piecia Uef.Wywolany przez prad I spadek napiecia na emiterach tranzystorów T3, T4 oraz na oporni¬ kach R3, R5 jest pozbawiony skladowych zrnien- io nych, a w szczególnosci skladowej proporcjonal¬ nej do sygnalu ze zródla U. W efekcie tranzysto¬ ry T3, T4 sa sterowane napieciem Ucd wylacz¬ nie od strony swoich baz i nie wystepuje dodat¬ kowa szkodliwa modulacja pradu pobieranego z 15 toru T, od strony emiterów tranzystorów T3, T4.Poniewaz równoczesnie wyjsciowe napiecie Ucd wzmacniacza W nie zalezy od zmian zasilajacego wzmacniacza W napiecia Uef, w szczególnosci wyr wolanych przeplywem przez kondensator C2 skla- 20 dowej zmiennej pradu modulowanego przez tran¬ zystor T3, T4 wzmacniacz W, a tym samym caly nadcfjnik, pracuja stabilnie, pojawiajaca sie w to¬ rze T skladowa zmienna pradu stanowi wierne od¬ wzorowanie sygnalu ze zródla sygnalu U.Zastrzezenie patentowe Uklad nadajnika do przesylania czestotliwoscio- 30 wych sygnalów symetrycznym torem przewodo¬ wym skladajacy sie z symetrycznego ukladu zbu¬ dowanego z dwóch przeciwstawnych tranzystorów p-n-p i n-p-n oraz zródla sygnalu, znamienny tym, ze ma wzmacniacz (W) wlaczony pomiedzy uklad 35 symetryczny (S), a zródlo sygnalu (U) w ten spo¬ sób, ze jego zaciski zasilajace (e, f) sa polaczone z emiterami, a zaciski wyjsciowe (e, d) z bazami tranzystorów (T3, T4) ukladu symetrycznego (S), natomiast zaciski wejsciowe (a, b) sa polaczone ze 40 zródlem sygnalu (U).FIGA106878 FIG. Z PL