Przedmiotem wynalazku jest sposób oraz uklad do bezposredniego pomiaru wspólczynnika ksztaftu przebiegów elektrycznych z wykorzystaniem hallotronów.Dla scharakteryzowania ksztaltu krzywej napiecia lub pradu elektrycznego stosowany jest wspólczynnik ksztaltu, definiowany jako stosunek wartosci skutecznej przebiegu do jego wartosci sredniej z modulu: Ask Asr -f#IW) dt 1 /" ' '" "tVJs[f(t)j2 dt Vsa2 sk A0 gdzie: A|e sk ~" wartosc skuteczna k-tej harmonicznej rozpatrywanego przebiegu, Ao ¦ A0 sk -wartosc srednia z modulu rozpatrywanego przebiegu, równa skladowej stalej przebiegu wyprostowanego.Z polskich opisów patentowych znane sa sposoby bezposredniego pomiaru wspólczynnika ksztaltu przy wykorzystaniu ilorazowych mierników magnetoelektrycznych lub elektrodynamicznych. Porniar za pomoca maynetoelektrycznego miernika ilorazowego (polski opis patentowy nr 62973) wymaga wykonania oddzielnych przetworników wartosci sredniej i wartosci skutecznej, których sygnaly wyjsciowe wymuszaja przeplyw pradów w cewkach logometru. Magnetoelektryczny miernik ilorazowy decydujacy o istocie tej metody pelni wylacznie funkcje ukladu dzielacego, pomocniczego z punktu widzenia zagadnienia pomiaru wspólczynnika ksztaltu.Pomiar jest analogowy i ze wzgledu na wlasciwosci logometru nie moze byc wykonany z wieksza dokladnoscia niz 3%, W metodzie pomiarowej wykorzystujacej elektrodynamiczny miernik ilorazowy (polski opis patentowy nr 99460) sam logometr zapewnia realizacje wszystkich zasadniczych funkcji zwiazanych z pomiarem2 107 521 wspólczynnika ksztaltu (przetwarzanie sredniej i skutecznej oraz dzielenie}, jednakze umozliwia wylacznie analogowy odczyt wartosci wielkosci mierzonej. Dokladnosc pomiaru jest ograniczona do okolo 3%.Sposób wedlug wynalazku, w którym do pomiaru wspólczynnika ksztaltu wykorzystywany jest uklad dwóch hallotronów, prady pulsujace proporgonalnie do wartosci skutecznej badanego przebiegu oraz prad staly proporcjonalny do wartosci sredniej z modulu badanego przebiegu, polega na tym, ze prady pulsujace doprowadza sie do cewki wytwarzajacej pole magnetyczne oddzialywujace jednoczesnie na oba hallotrony oraz do elektrod sterujacych jednego z haIbtronów zas prad staly doprowadza sie do elektrod sterujacych drugiego hallotronu po czym skladowe stale napiec wyjsciowych obu ha Ilotronów dzieli sie przez siebie w ukladzie dzielacym, którego sygnal wyjsciowy jest funkcja badanego wspólczynnika ksztaltu i moze byc zmierzony za pomoca miernika analogowego lub cyfrowego.Analogiczny wynik uzyskuje sie przy wykorzystaniu odmiany opisanego sposobu polegajacego na tym, ze prady,pulsujace doprowadza sie do elektrosterujacych obu hallotronów, oraz do pierwszej cewki wytwarzajacej pole magnetyczne, w którym umieszczony jest jeden z hallotronów do drugiej cewki wytwarzajacej pole magnetyczne, w którym umieszczony jest drugi hallotron doprowadza sie prad staly, zas skladowe stale napiefe wyjsciowych obu hallotronów dzieli sie przez siebie w ukladzie dzielacym, którego sygnal wyjsciowy jest funkcja mierzonego wspólczynnika ksztaltu.Uklad pomiarowy wedlug wynalazku wyposazony w dwa hallotrony i prostownik dwupolówkowy charakteryzuje sie tym, ze wyjscie prostownika dwupolówkowego jest przylaczone z obwodami wytwarzajacymi pole magnetyczne oraz z obwodami sterujacymi hallotronów, zas obwody wyjsciowe hallotronów sa przylaczone do ukladu dzielacego polaczonego z miernikiem elektrycznym. Mozliwe sa przy tym dwa uklady polaczen hallotronów, jeden w którym oba hallotrony znajduja sie w tym samym polu magnetycznym, wytwarzanym przez cewke, zas obwody sterujace tych hallotronów sa polaczone równolegle i w jednym z nich wlaczony jest filtr dolnoprzepustowy oraz drugi, w którym obwody sterujace obu hallotronów sa polaczone szeregowo lub równolegle zas kazdy z hallotronów znajduje sie w polu magnetycznym wlasnej cewki, przy czym w obwód jednej z tych cewek wlaczony jest filtr dolnoprzepustowy.Zaleta przedstawionego sposobu i ukladu pomiarowego jest mozliwosc uzyskiwania wyniku pomiaru zarówno w postaci analogowej jak i cyfrowej, zaleznie od zastosowanego wskaznika wyjsciowego. Ponadto mozliwe jesjt uzyskiwanie znacznie lepszej dokladnosci pomiaru (0,5%—1%), zaleznej przede wszystkim od - jakosci hallotronów uzytych do budowy ukladu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat ukladu pomiarowego podstawowego; zas fig. 2 — uk.ad zmodyfikowany zapewniajacy analogiczne efekty.W ukladzie z fig. 1 napiecie badane Ux jest podawane do prostownika dwupolówkowego Pr, który zasila pradem lx cewke L wytwarzajaca pole magnetyczne wspólne dla obu hallotronów Hi iH2. Do wyjscia prostownika przylaczone sa równiez obwody sterujace hallotronów, przy czym w obwód sterujacy hallotronu H2 wlaczony jest filtr dolnoprzepustowy F1.W ukladzie z fig. 2 napiecie z wyjscia prostownika dwupolówkowego Pr zasila dwie niezalezne cewki: cewke Lt, przez która plynie prad h, wytwarzajac pole magnetyczne hallotronu Hi oraz cewke L2, przez która plynie prad l2 wytwarzajac pole magnetyczne hallotronu H2,przy czym w obwód cewki L2 wlaczony jest filtr dolnoprzepustowy F,. Do wyjscia prostownika Pr dolaczone sa równiez szeregowo polaczone obwody sterujace hallotronów przez które przeplywa prad sterujacy lst.W,obu ukladach napiecia wyjsciowe hallotronów podawane sa poprzez filtry dolnoprzepustowe F2 i F3 do ukladu dzielacego UD, polaczonego ze wskaznikiem analogowym lub cyfrowym W.Sposób pomiaru wspólczynnika ksztaltu badanego przebiegu dla ukladu z fig. 1 jest opisany nizej.Po przylozeniu napiecia badanego Ux do zacisków ukladu, przez cewke L przeplywa wyprostowany za pomoca prostownika Pr prad pulsujacy lx, którego wartosc skutjczna jest proporcjonalna do wartosci skutecznej napiecia Ux. W obwodzie sterujacym hallotronu Ht przeplywa prad sterujacy lsti, który jest równiez proporcjonalny do napiecia Ux. Natomiast w obwodzie sterujacym hallotronu H2 plynie prad sterujacy lst2, proporcjonalny do wartosci sredniej wyprostowanego napiecia Ux, czyli do wartosci sredniej z modulu tego napiecia.Napiecia wyjsciowe obu hallotronów podawane sa do wejscia ukladu dzielacego UD przez filtry dolnoprze¬ pustowe F2 iF3/ przepuszczajace tylko skladowa stala. Sygnal .wyjsciowy ukladu dzielacego jest funkcja wspólczynnika ksztaltu k badanego przebiegu i moze byc zmierzony za pomoca miernika analogowego lub cyfrowego.Przedstawiony uklad moze byc stosowany zarówno do badania wspólczynnika ksztaltu napiecia, jak i pradu. W tym ostatnim przypadku do wejscia ukladu pomiarowego podawany jest spadek napiecia na rezystorze o znanej wartosci, pochodzacy od badanego pradu.107 5?1 3 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób bezposredniego pomiaru wspólczynnika ksztaltu przebiegów elektrycznych z wykorzystaniem . hallotronów, pradów pulsujacych proporcjonalnych do wartosci skutecznej badanego przebiegu oraz pradu stalego proporcjonalnego do wartosci sredniej z modulu badanego przebiegu, z namienny tym, ze prady pulsujace doprowadza sie do cewki (L) wytwarzajacej pole magnetyczne wspólne dla dwu hallotronów (Hi i H2) oraz do elektrod sterujacych jednego z hallotronów (Hj), do elektrod sterujacych drugiego hallotronu (H2) doprowadza sie prad staly, zas skladowe stale napiec wyjsciowych obu hallotronów dzieli sie przez siebie w ukladzie dzielacym (UD), którego sygnal wyjsciowy jest funkcja mierzonego wspólczynnika ksztaltu. 2. Sposób bezposredniego pomiaru wspólczynnika ksztaltu przebiegów elektrycznych z wykorzystaniem hallotronów, pradów pulsujacych proporcjonalnych do wartosci skutecznej badanego przebiegu oraz pradu stalego proporcjonalnego do wartosci sredniej z modulu badanego przebiegu, znamienny tym, ze prady pulsujace doprowadza sie do elektrod sterujacych dwu hallotronów (H, i H2) oraz do pierwszej cewki (Lt) wytwarzajacej pole magnetyczne w którym umieszczony jest jeden z hallotronów (Hi), do drugiej cewki (L2) wytwarzajacej pole magnetyczne, w którym umieszczony jest drugi hallotron (H2) doprowadza sie prad stalyfzas skladowe stale napiec wyjsciowych obu hallotronów dzieli sie przez siebie w ukladzie dzielacym (UD), którego sygnal wyjsciowy jest funkcja mierzonego wspólczynnika ksztaltu. 3. Uklad do bezposredniego pomiaru wspólczynnika ksztaltu przebiegów elektrycznych z wykorzystaniem hallotronów wyposazony w dwa hallotrony i prostownik dwupolówkowy, znamienny tym, ze wyjscie prostownika (Pr) polaczone jest z obwodami wytwarzajacymi pole magnetyczne oraz obwodami sterujacymi hallotronów (Ht iH2), zas wyjscia hallotronów (Hi iH2) sa przylaczone do ukladu dzielacego (UD) polaczonego z miernikiem elektrycznym. 4. Uklad wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze hallotrony (Ht i H2) umieszczone sa w polu magnetycznym jednej cewki (L), zas obwody sterujace polaczone sa równolegle i w jednym z nich wlaczony jest filtr dolnoprzepustowy. 5. Uklad wedlug zastrz. 3, z n a m i e n n y t y m, ze obwody sterujace hallotronów (Ht iH3) sa polaczone szeregowo, przy czym jeden hallotron (Ht) znajduje sie w polu magnetycznym pierwszej cewki (Lt), a drugi hallotron (H2) znajduje sie w polu magnetycznym drugiej cewki (L2) zas w obwód jednej z cewek wlaczony jest filtr dolnoprzepustowy.FlO.I HZ? Fig. 2 PL