Przedmiotem wynalazku jest, sposób otrzymywania nawozów organiczno-mineralnych, a zwlaszcza nawo¬ zów organiczno-mineralnych azotowych, wykazujacych przedluzony czas rozpuszczania w srodowisku glebo¬ wym.Wedlug znanych dotychczas metod przedluzenie dzialania nawozów mineralnych uzyskiwano poprzez zwiekszenie srednicy granul co ujmuje opis patentowy PRL nr 68986, wytwarzanie mas do otoczkowania nawozów opisano w opisie patentowym PRL nr 77662, modyfikacje ich powierzchni pudrowaniem opisano w opisie patentowym PRL nr 73598 lub tez chemiczna modyfikacje znana z opisu patentowego PRL nr 52087.W metodzie wedlug opisu patentowego nr 52087 do stopionego mocznika wprowadza sie formaldehyd gazowy, który ulega kondensacji z mocznikiem dajac stop wolniej rozpuszczajacy sie. Zamiast formaldehydu gazowego mozna równiez stosowac w procesie zmniejszania rozpuszczalnosci, kondensat formaldehydowo-mocznikowy otrzymany przez absorpcje formaldehydu w stezonych wodnych roztworach mocznika.Znane dotychczas sposoby zmniejszania rozpuszczalnosci i przedluzania dzialania nawozów sa malo efektywne, a w trakcie ich realizacji stosuje sie niektóre produkty odpadowe, które moga skazac naturalne srodowisko, na przyklad smoly weglowe, odpady siarkowe.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze niektóre odpadowe surowce przemyslu spozywczego, zwlaszcza odpady bialek keratynowych, jak na przyklad pierze, kopyta, siersc,rogi w procesie ich ogrzewania z mocznikiem lub jego nasyconymi, minimum 40% wodnymi roztworami, zmieniaja swoja strukture keratynowa, tworzac galaretowate zele o wlasnosciach hydrofilowych lecz o ograniczonej rozpuszczalnosci w wodzie. Zele te dzieki wymienionym wlasnosciom moga byc wykorzystane bezposrednio jako wolno dzialajacy nawóz mocznikowo-ke- ratynowy.Wedlug wynalazku mieszanine surowców, to jest mocznika lub jego nasyconego, minimum 40% wodnego roztworu i produktów keratynowych w stosunku wagowym 1 : 1 do 1 : 100, korzystnie t :50 lutyw przypadku roztworu w stosunku 1 : 4 — 1 : 100, stapia sie lub ogrzewa w temperaturze okolo 100°C do uzyskania jednolitej2 -— 107-87*- masy, po czym otrzymany produkt albo stosuje sie bezposrednio, korzystnie po zgranuIowaniu jako nawóz mineralny lub wprowadza w ilosci nie mniejszej niz 5% wagowych do procesu granulacji nawozów mineralnych.W procesie ogrzewania surowców keratynowych z mocznikiem, korzystne jest wprowadzanie mikroelementów zwlaszcza takich jak mangan, miedz, molibden, kobalt, zelazo, cynk lub makroelementów takich jak magnez i wapn w postaci schelatowanej. Jako chelaty korzystnie jest stosowac sole kwasu hydroksetylidenodwufosfono- wego i/lub wersenowego lub ich sole amonowe, wzglednie sole z metalami alkalicznymi lub ziem alkalicznych lub ich mieszaniny. Dodatki wymienionych mikroelementów w postaci schelatowanych soli w ilosci korzystnej dla rozwoju roslin, czynia produkowane nawozy lepiej przyswajalnymi i wszechstronniej dzialajacymi.Dodatkowa zaleta sposobu wedlug wynalazku jest zapobieganie powstawaniu nierozpuszczalnych polaczen manganu, molibdenu, miedzi i kobaltu w glebie i ulatwienie ich przyswajalnosci przez rosliny.Wynalazek pozwala na utylizacje uciazliwych odpadów trudno rozpuszczalnych surowców keratynowych, co w efekcie zapobiega zanieczyszczeniu srodowiska, zas uzyskany produkt keratynowo-mocznikowy, uzyty w procesie granulacji, powoduje spowolnienie dzialania nawozów w glebie poprzez zmniejszenie ich rozpuszczal¬ nosci, co w konsekwenqi prowadzi do efektywniejszego ich wykorzystania przez rosliny, a zawarte w nim skladniki organiczne polepszaja wlasciwosci gleb. Zawarte w granulatach kerytenowo-mocznikowych substancje organiczne powoduja zwiekszenie wlasciwosci sorpcyjnych gleb lekkich oraz wplywaja korzystnie na agregacje gleb, co ma szczególnie dodatni wplyw na wlasciwosci wodno-powietrze gleb ciezkich. Jednoczesnie dodatek mikroelementów w postaci kompleksów kwasu hydroksyetylidenodwufosfonowego i/lub wersenowego czyni ten nawóz pelniejszym pod wzglebem zawartosci latwo przyswajalnych skladników niezbednych dla roslin. Nawóz organiczno-mineralny wedlug wynalazku jest szczególnie przydatny do stosowania na malo.urodzajnych glebach lekkich, a ponadto wywiera korzystny wplyw równiez na fizyczne wlasciwosci gleby ciezkiej.Zastosowanie sposobu wedlug wynalazku daje dodatkowy efekt niezbrylajacych sie granulatów latwych do transportu, przechowywania i stosowania oraz pozwala na przygotowanie w prosty sposób i w dowolnych odpowiednich proporcjach ilosciowych wolnodzialajacych nawozów zawierajacych zarówno miekroelementy jak i makroelementy.Przyklad I. Do. reaktora o pojemnosci 50 cm3 ogrzewanego elektrycznie i umozliwiajacego wytwarza¬ nie pary, dodano 8 dcm3 wody, 5 kg pierza kurzego oraz 15 kg mocznika. Calosc poddano ogrzewaniu i parowaniu w lacznym czasie 3;godzin. Po tym czasie otrzymano wilgotna galaretowata mase, która granulowa¬ no znanymi metodami. Wilgotni granulat suszono w suszarni z wymuszonym obiegiem powietrza w temperaturze od 60—80°C. Otrzymano 18,6 kg granulatu zawierajacego 5,3% wody. Sucha masa miala sklad: 73,5% mocznika 23,5% bialka keratynowego nierozpuszczalnego w wodzie oraz 2,7% bialka rozpuszczalnego w wodzie.Przyklad II. Do reaktora jak w przykladzie I podano 7 dcm3 wody 5 kg pierza kurzego oraz 30 kg krystalicznego mocznika, 0,5 kg siarczanu miedziowego, 0,5 kg kwasu hydroksyetylidenodwufosfonowego (HEDF) oraz 1,5 kg chlorku magnezu. Calosc poddano ogrzewaniu i parowaniu w lacznym czasie 2,5 godzin.Otrzymana wilgotna galaretowata mase granulowano i suszono jak w przykladzie I. Otrzymano 35,4 kg granulatu o zawartosci 4,8% wilgoci. Sucha masa miala nastepujacy sklad: 79,4% mocznika, 12,5% bialka keratynowego, 1,2% siarczanu miedzi oraz 3,8% chlorku magnezowego.Przyklad III. Do reaktora jak w przykladzie I i II dodano 4 dcm3 wody, a nastepnie 2,5 kg pierza kurzego zwilzonego goracym nasyconym roztworem mocznika w ilosci 5 dcm3, który zawieral 17,5 kg moczni¬ ka. Calosc ogrzano w czasie 1 godziny, a nastepnie dodano 0,5 g molibdenianu amonu, 0,1 kg siarczanu miedzi oraz 0,2 kg wersenianu amonu. Calosc ogrzano ponownie przez okres 2 godzin. Otrzymana galaretowata mase keratynowo-mocznikowa przerabiano jak w przykladzie I i II. Po wysuszeniu otrzymano 19,8 kg granulatu, który zawieral 4,6% wilgoci. Sucha masa posiadala sklad: mocznika — 86,2% bialka keratynowego — 11,8%, molibde¬ nu- 0,002% oraz miedzi - 0,1%.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania nawozów organiczno-mineralnych, znamienny tym, ze surowce keratyno- we stapia sie lub ogrzewa sie z mocznikiem lub z jego nasyconym, minimum 40% roztworem wodnym, wzietym w ilosci 1—100, korzystnie 50 czesci wagowych, a w przypadku roztworu 25—100 czesci wagowych na 1 czesc surowca keratynowego, po czym do otrzymanej galaretowatej masy, korzystnie wprowadza sie latwo przyswa¬ jalne schelatowane mikroelementy i/lub makroelementy. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje chelatujace mikroelementy i ma¬ kroelementy stosuje sie korzystnie kwas wersenowy, kwas hydroksytylidenodwufosforowy lub ich mieszaniny lub ich sole amonowe, wzglednie sole z metalami alkalicznymi lub ziem alkalicznych, lub ich mieszaniny. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny t y m, ze jako mikroelementy i makroelementy stosuje sie schelatowane sole miedzi, molibdenu, kobaltu, manganu, zelaza oraz magnezu i wapnia.Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 zl PL