Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie wier- tanskie wielowrzecionowe przeznaczone do wyko¬ nywania odwarów rozmieszczonych blisko siebie, zwlaszcza do wykonywania otworów pod kolki ustalajace w korpusach i rozpylaczach silniko¬ wych wtryiskiwaczy paliwa, posiadajace wielo- wrzecionowa glowice i obrotowy stól z jednako¬ wymi gniazdami dla obrabianych detali, które to gniazda sa równomiernie rozmieszczone na jednym okregu.Znaczna czesc witryskiwaczy obecniestosowanych stanowia wtryskiwacze z niesymetrycznym rozpy¬ laczem, w którym os symetrii zespolu otworków rozpylajacych paliwo jest odchylona od osi glów¬ nej rozpylacza. Tego rodzaju wtryskiwacze potocz¬ nie nazywane sa zorientowanymi, a to dlatego, ze wymagaja mocowania w okreslonymi usytuowaniu katowym w gniezdzie glowicy cylindra silnika, w przeciwienistwie do wtryskiwaczy z rozpylaczem symetrycznym, które mocowane sa w dowolnym usytuowaniu katowym. Orientowanie rozpylacza wzgledem gniazda glowicy cylindra dokonywane jest najczesciej .przez ustalenie polozenia korpusu rozpylacza wzgledem korpusu wtryskiwacza za po¬ moca dwóch kolków osadzonych w korpusie, i da¬ lej, przez ustalenie polozenia calego wtryskiwacza wzgledem gniazda glowicy cylindra.Rozpylacze w miare zuzywania sie sa wymie¬ niane na nowe. Ze wzgledu na koniecznosc wy¬ miany rozpylaczy, srednica i rozmieszczenie kol- 10 15 20 25 ków ustalajacych oraz otworów pod te kolki sa ujete razem z odpowiednio dokladnymi tolerancja¬ mi w normach miedzynarodowych, które to normy sa powszechnie stosowane przez producentów apa¬ ratury wtryskowej. Wadliwe wykonanie otworów pod kolki ustalajace w korpusie wtryskiwacza badz w korpusie rozpylacza moze utrudnic lub na¬ wet uniemozliwic zmontowanie wtryskiwacza, mo¬ ze byc przyczyna nieprawidlowego funkcjonowania rozpylacza albo wprowadzania strug paliwa do ko¬ mory spalania w niewlasciwym kierunku. Z powo¬ du .wadliwego wykonania otworów pod1 kolki usta¬ lajace jest odrzucana do braków znaczna czesc kor¬ pusów wtryskiwaczy i rozpylaczy.Dotychczas otwory pod kolki ustalajace w kor¬ pusach wtryskiwaczy wykonywane sa na wiertar¬ kach uniwersalnych jednowrzecionowych przy po¬ mocy przyrzadów Wiertamskich z wymiennymi tu¬ lejkami prowadzacymi narzedzia. Proces wykona¬ nia otworów ustalajacych zawiera nastepujace operacje: nawiercenie, wywiercenie, rozwiencenie.Dla kazdej z tych trzech operacji konieczna jest wymiana tulei prowadzacej narzedzia, a zatem przy wykonywaniu dwóch otworów az szescio¬ krotnie wymienia sie tuleje prowadzace, oprócz tego konieczne jest przestawienie przyrzadu wier- tarskiego lub wrzeciona a odstep miedzy otwora¬ mi. Taki sposób wykonania otworów jest praco¬ chlonny i nie zapewnia wymaganej dokladnosci wykonania tego istotnego fragmentu korpusu 1082803 108280 4 wtryskiwaczy paliwa. Niekorzystne- dla dokladnos¬ ci otworów ustalajacych jest zwlaszcza przestawia¬ nie przyrzadu lub wrzeciona, które przyczynia sie do bledów w prostopadlosci .otworów w stosunku do powierzchni czolowej korpusu wtryskiwacza, jednakze bez przestawiania przyrzadu lub wrzecio¬ na nie ma mozliwosci wylkonania otworów usytuo¬ wanych Misko siebie.Celem wynalazku jest opracowanie takiego urza¬ dzenia do wykonywania otworów usytuowanych blisko siebie, które w warunkach produkcji wiel- kóiseryjnej i masowej umozliwialoby poprawne wykonawstwo otworów pod kozlki ustalajace w korpusach wtryskiwaczy i rozpylaczy zgodnie 'z 'wymagana dokladnoscia.! Przedstawione zadanie zostalo rozwiazane przez opracowanie urzadzenia wientarfslkiego wielowrze- T cidnówego,/posiadajacego odrebne strefy obróibcze U dla-kazdego--otworu, w których to strefach znaj¬ duje sie tylez wrzecion, ile operacji sklada, sie na proces wykonania danego otworu, przy czyim od¬ leglosc katowa miedzy wrzecionami w kazdej istre- fie obróbczej jest równa odleglosci katowej mie¬ dzy gniazdami w stole obrotowym, natomiast od¬ leglosc katowa miedzy strefaimi obróibczymi jest wieksza od odleglosci katowej miedzy gniazdami w stole o kat wynikajacy z odleglosci miedzy otworami w detalu.WieJlowrzecionowa glowica wiertariska jest ulo- zyskowana przeuwnie na pionowych kolumnach polaczonych sztywno z plyta, do której .przymoco¬ wana jest podstawa obrotowego stolu, przy czym glowica ta posiada zatrzaski ustalajace precyzyj¬ nie 'polozenie gniazd obrotowego stolu wzgledem wrzecion.: Stól obrotowy urzadzenia wedlug wynalazku sklada sie z podstawy mieszczacej mechanizm obrotu oraz dwóch tarcz polaczonych ze soba tu¬ leja dyjstanisowa, przy czyim w gniazdach tarczy górnej- osadzone sa wkladki z kolami ustalajacy¬ mi detal i otworaimi prowadzacymi narzedzia, a w gniazdach tarczy dolnej osadzone sa srufoowo- -isprezynowe imechainizimy docikajace detale do wkladek tarczy górnej.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia wyko¬ nawstwo otworów usytuowanych iblislko siebie z duza dokladnoscia. Istotna zaleta urzadzenia, oprócz stosunkowo prostej budowy, jest jego duza wydajnosc, wynikajaca z ciaglosci obróbki, gdyz detale mocuje sie w ,stoile oibrotowym na pozycjach znajdujacych sie poza strefami abróbczymi, w cza¬ sie'trwania jednoczesnie wszystkich operacji wier- tarskich, dzieki czemu urzadzenie spelnia wymo¬ gi produkcji wielkoseryjnej i masowej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematyczny przyklad wyfeonanda mechanizmów wieflowrzecionowego urzadzenia wiertarskiego, fig. 2 — widok czolowy obrabiane¬ go fragmentu detalu, fig. 3 — przekrój fragmen¬ tu tegoz detalu plaszczyEiniafrii I—I oznaczonymi na fig. 2„ fig: 4 -*- widok czolowy tarczy glowicy wiertarskiej, fig. 5 — widok ctzolowy tarczy gór¬ nej stolu Obrotowego, fig. 6 -»- widok czolowy tar¬ czy dolnej stolu obrotowego, a fig. 7 — fragment pnzekroju stolu obrotowego przez wkladke usta¬ lajaca detal i mechanizm dociskowy.W przykladzie uwidocznionym na rysunku urza¬ dzenie wedlug wynalazku zostalo rozwiazane jako przystawka do wiertarki promieniowej. Na stole S tej wiertarki umocowana jest podstawa 1 stolu 2 obrotowego, mieszczaca mechanizm obrotu. Stól 2 obrotowy sklada sie z dwóch tarcz 2a i 2b po¬ laczonych tuleja 3 dystansowa. Nad stolem 2 usy¬ tuowana jest 'glowica 4 wiertarska, skladajaca sie z tarczy 4a i szesciu wrzecion WG narzedziowych, ulozyskowanych w tulejach 5, które sa polaczone sztywno tarcza 4a.Na wrzecionie WR wiertarki promieniowej osa¬ dzone jest kolo 6 pasowe, napedzajace przy po¬ mocy" pasów 7 klinowych i kól & pasowych wrze¬ ciona WG glowicy wiertariskiej. Tarcza 4a glowi¬ cy ulozyskowana jest przesuwnie na dwóch pio¬ nowych kolumnach 9, przymocowanych sztywno do stolu S wiertarki. Kolumny 9 zaopatrzone sa w sprezyny 10 oparte na kolnierzach 11. Sprezyny 10 odciazaja wrzeciono WR wiertarki od ciezaru glowicy 4 wiertariskiej.Urzadzenie wedlug omawianego przykladu wy¬ konania przeznaczone jest do wykonywania otwo¬ rów pod kolki ustalajace w korpusach silniko¬ wych wtryskiwaczy paliwa. Na fig. 2 przedsta¬ wiony jest widok czola obrabianego korpusu K wtryskiwacza, a na fig. 3 — przekrój fragmentu tego korpusu plaszczyznami I-I. W czole korpusu K wykonywane sa dwa otwory Ok pod kolki ustalajace. Centralny otwór Op (poprzez który po- pychacz przenosi sile sprezyny wtryskiwacza na igle rozpylacza) oraz boczny otwór Ob (spelnia¬ jacy funkcje kanalu paliwowego) sluza jako otwo¬ ry bazowe do jednozacznego ustawienia korpusu K w gniazdach .stolu 2 urzadzenia.Gniazda 12 dla obrabianych detali K sa roz¬ mieszczone w stole 2 na jednym okregu 13 rów¬ nomiernie w odleglosci katowej a (fig. 5 i 6). W gniazdach 12 tarczy 2a górneij (fig. 5) osadzone sa wkladki 14, w których znajduja sie otwory 15 pro¬ wadzace narzedzie N i umocowane sa kolki 16 ustalajace detal K w stosunku do tych otworów prowadzacych. Na fig. 6 pokazana -jest tarcza 2b dolna stolu obrotowego z gniazdami 12, w których osadzone sa srubowo — sprezynowe mechanizmy dociskajace detale K do wkladek 14 tarczy 2a gór¬ nej.Szczególy konstrukcyjne wkladki 14 tarczy 2a górnej i mechanizmu dociskowego osadzonego w tarczy 2b dolnej pokazane sa na fig. 7. Kolki 16 ustalajace detal K umocowane sa we wkladce 14 podatnie przy pomocy plaskich sprezyn 17, które zabezpieczaja jednoczesnie kolki 16 przed wypa¬ daniem z wkladki 14. Podatne umocowanie kol¬ ków 16 ulatwia wprowadzenie detalu K na te kol¬ ki.Mechanizm docislkowy srubowo-sprezynowy po¬ siada podatny trzpien 18 oparty na sprezynie 19, umieszczonej w gniezdzie sruby 20. Sriuiba 20 zao¬ patrzona jest w pokretlo 21, którym pokreca sie te srube w celu zamocowania lub odmocowania detalu K. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 108280 6 Mocowanie detalu odbywa sie w nastejpujjacy spo¬ sób: dolnym koncem detalu naciska- ssie na po¬ datny trzpien 18 i naprowadza sie otwory Op i Ob baizowe w górnym koncu detalu na kolki 16 usta¬ lajace, po czym przez pokrecenie snuby 20 po¬ kretlem 21 dociska sie detali K do dolnej powierz¬ chni wkladki 14. Odleglosc miedzy tarczami 2a i 2b stolu obrotowego zostala ustalona tak, a(by byla wystarczajaca dla zamocowania najdluzszego korpusu z okreslonego asortymentu wtryskiwaczy.Dostosowanie stolu do mocowania korpusów krót¬ szych jest proste, gdyz polega tylko na wyimianie trzpieni 18 na odpowiednio dluzsze. ^ Stól urzadzenia do wykonywania otworów Ok pod kolki ustalajace w korpusach K wtryskiwa- ozy ma osiem gniazd 12 rozmieszczanych na okre¬ gu 13 dokladnie co 45°. Otwory Ok pod kolki ustalajace wykonywane sa w trzech nastepuja¬ cych operacjach: nawiercenie, wywiercenie i roz- wiercenie. Glowica 4 wiertarska urzadzenia po- siiaida sizesc wrzecion WG, to znaczy po trzy wrze¬ ciona w strefach FI i F2 obronczych obu otworów (fig. 4).Odleglosc katowa a (miedzy wrzecionami w obu strefach FI i F2 obróbczych jest równa odleglo¬ sci a katowej miedzy gniazdami 12 w stole 2, na- tomiaist odleglosc katowa |3 miedzy tymi strefami obróibczymi jest wieksza od odleglosci katowej a miedzy gniazdami w stole o kat wynikajacy z od¬ leglosci L miedzy otworami Ok w detalu K (fig. 2). Osie wrzecion WG w obu strefach FI i F2 obróbczych nie pokrywaja sie z osiami gniazd 12 w stole 2 obrotowym, co wynika stad, ze detale K mocowane sa w stole 2 wspólosiowo z gniazdaimi 12, wskutek czego osie obu wykonywanych otwo¬ rów Ok znajduja siej poza srodkiem gniazd 12.Usytuowanie osi wrzecion WG, w strefach Fi i F2 obróbczych . w ^stosunku cjfQ osi gniazd 12 stolu 2 uwidocznione" jest ha fig. 4, przedstawiaja¬ cej tarcze 4a glowicy wiertar^iej. W tarczy 4a glowicy wiiertarskiej zaonocowane sa. dwa zatrza¬ ski 22, a w górnej tarczy 2a stolu 2 osadzone sa tulejki 23 dla tych zatrzasków,, tak ze polozenie gniazd 12 obrotowego stolu 2 po kazdym jego prze¬ stawieniu o 45° jest precyzyjnie ustalane przez te zatrzaski 23.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: gniazda 12 w stole obrotowym znajdlujace sie poza stre¬ fami FI i F2 obróbczymd sluza jako pozycje zala- dowczo-rozladowcze. W gniazdach bedacych poza strefami obróbczymi mocuje sie obrabiane detale po kazdym obrocie stolu 2 o 45°. Zamocowany de¬ tal K przechodzi kolejno przez trzy pozycje pierw¬ szej strefy FI obrólbczej i po wyjsciu z niej prze¬ chodzi przez trzy pozycje drugiej strefy F2 ob- róbczej.Po kazdym przestawieniu stolu 2 o 45° urucha¬ mia sie naped wrzeciona WR wiertarki, które prze¬ kazuje obroty na wrzeciona WG glowicy wiertar- skiej i nadaje jej posuw roboczy. Po dojsciu tar¬ czy 4a glowicy 4 do twardego zderzaka (nieuwi- docznionego na rysunku) nastepuje wycofanie tej glowicy do góry, po czym obrotowy stól 2 jest przestawiany o 45°. Detale z wykonanymi otwo¬ rami Ok wyjmowane sa ze stolu 2 po przejsciiu przez obie strefy FI i F2 obróbcze. 5 Urzadzenie do wykonywania otworów pod kolki ustalajace w korpusach silnikowych wtryskiwaczy paliwa mozna latwo dostosowac do wykonywania otworów pod kolki ustalajace w korpusach rozpy¬ laczy paliwa, przez skonstruowanie odpowiednie¬ go stolu obrotowego.W oparciu o przedstawiony wynalazek mozna opracowac urzadzenie do wykonywania otworów w innych detalach; posiadajacych trzy lub wiecej otworów rozmieszczonych blisko siebie, które mo¬ ze miec postac przystawki do uniwersalnej wier¬ tarki lub moze byc wyposazone we wlaisny naped obrotu i posuwu wrzecion.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie wiertarskie wielowrzecionowe do wykonywania otworów rozmieszczonych blisko sie¬ bie, zwlaszcza do wykonywania otworów pod kolki ustalajace w korpusach i rozpylaczach silnikowych wtryskiwaczy paliwa, posiadajace wielowrzeciono- wa glowice i obrotowy stól z jednakowymi gnia¬ zdami dla obrabianych detali, które to gniazda sa równomiernie rozmieszczone na jednym okregu, znamienne tym, ze posiada odrebne strefy (FI, F2) obróbcze dla katzdego otworu (Ok), w których to strefach (FI, F2) znajduje sie tylez wrzecion (WG) roboczych, ile operacji sklada sie na proces wy¬ konania danego otworu (OK), przy czym odleglosc (la) katowa miedzy wrzecionami (WG) w kazdej strefie (FI, F2) obróbczej jest równa odleglosci katowej (a) miedzy gniazdaimli (12) w stole (2), na¬ tomiast odleglosc katowa (fl) miedzy strefami (FI, F2) obróbczymi jest wieksza od odleglosci (a) ka¬ towej mdedizy gniazdami (13) w stole (2) o kat wy¬ nikajacy z odleglosci (L) miedzy otworami (Ok) w detalu (K). 2. Urzadzenie wedlug zagtrz. 1, znamienne tym, ze glowica (4) wiertarska jeist ulozyskowana prze¬ suwnie na pionowych kolqjmnach (9) polaczonych sztywno z plyta (S), do któjrej przymocowana jest podstawa (1) obrotowego sijplu (2), przy czym glo¬ wica (4) posiada zatrzaski (22) ustalajace precy¬ zyjne polozenie gniazd (12) obrotowego stolu (2) wzgledem wrzecion (WG). 3. Urzadzenie wedlug zastfrz. 1, znamienne tym, ze stól (2) obrotowy skjacja sie z podstawy (1) mieszczacej mechanizim obrotowy oraz dwóch tarcz (2a, 2b) polaczonych ze soba tuleja (3) dystanso¬ wa, przy czyim w gniazdach (12) tarczy (2a) gór¬ nej osadzone sa wkladki (1(4) z kolkaimi (16) usta¬ lajacymi detal (K) i otworajmi (15) irowadizacymi narzedzia (N), a w gniazdach (12) tarczy (2b) dol¬ nej osadzone sa srubowo — sprezynowe mechani¬ zmy posiadajace podatny trzpien (18) oparty na sprezynie (19) umieszczonej w gniezdzie snuby (20) dociskajace detale (K), do wkladek (14) tarczy (2a) górnej. 15 2S 25 30 35 40 45 50 55108280 Mi108280108280 RgJ_ 2b !L 16 Ra. 7 Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6, 358/80 Cena 45 zl PL