Przedmiotem wynalazku jest przyrzad suwmiarkowy przeznaczony do pomiaru odleglosci osi otworów od podstawy i posrednio miedzy nimi podczas kontroli wy¬ konania korpusów czesci maszyn lub urzadzen technicz¬ nych.Dotychczas pomiar osi otworów od podstawy w czes¬ ciach maszyn dokonywany jest najczesciej za pomoca dwóch odrebnych przyrzadów. Za pomoca wysokoscio¬ mierza mierzona jest odleglosc górnej krawedzi otworu od podstawy, a np. za pomoca suwmiarki okreslona jest srednica otworu.Wynik pomiaru uzyskuje sie przez dodanie do wymiaru odczytanego na wysokosciomierzu grubosci szczeki wy- sokosciomierza w miejscu pomiaru i odjecie polowy wy¬ miaru sredaicy otworu. Pomiar taki jest pracochlonny, obarczony znacznym bledem wynikajacym z duzej ilosci pomiarów i wymaga przeprowadzania rachunku.Znane jest równiez dakonywanie pomiaru odleglosci osi otworów za pomoca przyrzadów suwmiarkowych wyposazonych w koncówki pomiarowe w formie klów stozkowych. Koncówki te przytwierdzone sa sztywno do szczek pomiarowych. Pomiar dokonywany tymi przy¬ rzadami jest jednak niedostatecznie dokladny z powodu sztywnego ustawienia kla w otworze. Zachodzi wtedy bowiem trudno zauwazalne nieprzyleganie tworzacej stozka pomiarowego do krawedzi otworu.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej opisanych wad pomiaru.Rozwiazanie wedlug wynalazku przewiduje zastoso¬ wanie do pomiaru odleglosci osi otworów od podstawy 10 15 20 25 so w czesciach maszyn, przyrzadów suwmiarkowych wy¬ posazonych w koncówke pomiarowa w postaci kla stoz¬ kowegouchylnego.W rozwiazaniu wedlug wynalazku na szczece suwaka przyrzadu suwmiarkowego zamocowana jest obejma z klem stozkowym uchylnym. Górna powierzchnia zwezo¬ nego chwytu kla stozkowego uchylnego pokrywajaca sie z osia stozka, przylega sprezyscie co najmniej jednym punktem do powierzchni mierniczej szczeki pomiarowej suwaka. Szczelina utworzona miedzy powierzchnia mier¬ nicza szczeki suwaka i górna powierzchnia zwezonego chwytu kla, okreslona wzrokowo lub przy pomocy czuj¬ nika, oznacza ze szczeka wysokosciomierza swoja plasz¬ czyzna miernicza nie jest ustawiona w osi mierzonego otworu. Prawidlowe ustawienie koncówki w otworze uzys¬ kuje sie przez taki przesuw suwaka w prowadnicy wy¬ sokosciomierza, aby szczelina ta zanikla.Zaleta wynalazku jest zwiekszenie dokladnosci, zmniej¬ szenie czasu pomiaru oraz wyeliminowanie koniecznosci prowadzenia rachunku przy ustalaniu odleglosci osi otwo¬ ru od podstawy. Odstepy pionowe miedzy otworami okresla sie z róznicy wysokosci osi tych otworów od pod¬ stawy.Przedmiot wynalazku zostanie blizej przedstawiony w przykladach wykonania pokazanych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z boku wysokosciomie¬ rza suwmiarkowego z obejma i z uchylnym klem stoz¬ kowym, a fig. 2 — widok z boku wysokosciomierza suw¬ miarkowego z obejma, uchylnym klem stozkowym i czuj¬ nikiem w oprawie. 108 456108 456 3 Na fig. 3, 4 przedstawiono szczegól skrajnego poloze¬ nia kla stozkowego uchylnego, ze szczelina pomiedzy po¬ wierzchnia miernicza szczeki pomiarowej suwaka, a gór¬ na powierzchnia czesci chwytowej kla stozkowego pow¬ stala na skutek niedokladnego trafienia plaszczyzna mier¬ nicza szczeki pomiarowej suwaka wysokosciomierza w os otworu mierzonego. Szczeline zredukowana do zera, po wlasciwym ustawieniu suwaka, oznaczono So i przed¬ stawiono na fig. 1.Wysokosciomierz suwmiarkowy przedstawiony na f;'g. 1, skladajacy sie z listwy mierniczej osadzonej w podstawie i zaopatrzony w prowadnice, z która jest polaczony suw- liwie suwak 1 ze szczeka pomiarowa, ma na szczece po¬ miarowej zamocowana obejme 2 z klem stozkowym uchyl¬ nym 3. Kiel stozkowy uchylny 3 wsuniety w obejme 2, jest sciety zbieznie z dwóch stron na czesci stozkowej, a z drugiej strony posiada chwyt 4 ze zwezona plaszczyzna górna, pokrywajaca sie z osia stozka i dociskana do po¬ wierzchni mierniczej szczeki suwaka sprezyna docisko¬ wa 5, przytwierdzona do uchwytu nitem 6. Sprezyna odporowa 7, przymocowana do uchwytu nitem 8, za¬ pewnia luz, pozwalajacy na uchylne ustawienie kla stoz¬ kowego podczas pomiaru oraz elastyczny docisk kla do krawedzi mierzonego otworu. Wlasciwe ustawienie szczeki pomiarowej suwaka w osi otworu, uzyskuje sie przez obserwacje wzrokowa wielkosci szczeliny utworzonej miedzy duza powierzchnia miernicza suwaka, a górna plaszczyzna czesci chwytowej kla stozkowego i zreduko¬ wanie jej do zera przez przesuw suwaka wzdluz prowad¬ nicy wysokosciomierza suwmiarkowego.Na fig. 2 przedstawiono wysokosciomierz suwmiarko¬ wy, który na szczece pomiarowej suwaka 1 ma obejme 2 z uchylnym klem stozkowym 3 wyposazona w czujnik 9 w oprawie czujnika 10. Zamontowanie czujnika umozli- 4 wia liczbowa obserwacje wielkosci szczeliny i jak po¬ przednio zredukowanie jej do zera, przez przesuw su¬ waka wzdluz prowadnicy wysokosciomierza suwmiarko¬ wego. 5 Stosowanie wynalazku polega na dosunieciu szczeki suwaka z obejma i klem stozkowym uchylnym, do zet¬ kniecia powierzchni stozkowej kla z krawedzia otworu, a nastepnie na takim ustawieniu suwaka, aby wielkosc szczeliny pomiedzy powierzchnia miernicza szczeki su¬ waka, a górna powierzchnia zwezonego chwytu kla, o- okreslona wzrokowo lub przy pomocy czujnika, zosta¬ la zredukowana do zera.Po zdjeciu obejmy z uchylnym klem stozkowym ze szczeki pomiarowej suwaka, przyrzad moze byc w dal¬ szym ciagu uzytkowany tak jak poprzednio.Zastrzezenia patentowe 1. Przyrzad suwmiarkowy do pomiaru odleglosci osi otworów od podstawy w czesciach maszyn, skladajacy sie z listwy mierniczej osadzonej w podstawie i zaopatrzony w prowadnice, z która jest polaczony suwliwie suwak ze szczeka pomiarowa, znamienny tym, ze na szczece suwaka (1) przyrzadu suwmiarkowego jest zamocowa¬ na obejma (2) z klem stozkowym uchylnym (3), które¬ go górna powierzchnia zwezonego chwytu kla (4), po¬ krywajaca sie z osia stozka, przylega sprezyscie co naj¬ mniej jednym punktem do powierzchni mierniczej szcze¬ ki pomiarowej suwaka (1). 2. Przyrzad suwmiarkowy wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze obejma (2) ma czujnik (9) sprezystego przy¬ legania wspomnianego zwezonego chwytu kla (4) do wspomnianej powierzchni mierniczej szczeki pomiarowej suwaka (1). 15 20 25108 456 fig. i108 456 fig. Z LZG Z-d 3, z. 613/1400/80, n. 95+20 egz.Cena 45 zt PL