Przedmiotem wynalazku jest sposób formowania runa z ciaglych wlókien chemicznych oraz urzadzenie do formo¬ wania runa.Znane sposoby formowania runa z ciaglych wlókien che¬ micznych polegaja na tym, ze wlókna tloczone z dysz przedzalniczych odbiera sie aerodynamicznie za pomoca aspiratorów zasilanych sprezonym powietrzem i uklada na przesuwajacej sie tasmie transportera. Aspiratory rozmieszczone sa w jednym lub w kilku rzedach, poprze-, cznie w stosunku do ruchu tasmy transportera. Ukladanie wlókien w runo odbywa sie dzieki wykonywaniu przez aspiratory odpowiednio zaprogramowanych ruchów wa¬ hadlowych.W technice stosuje sie równiez ukladanie wlókien w runo za pomoca ruchomych elementów np. rurek, przy nieru¬ chomych aspiratorach. W tym przypadku, ruchome ele¬ menty zamocowane sa w pewnej odleglosci pod aspirato- rami tak, ze wychodzaca z aspiratora wiazka wlókien trafia w otwór wlotowy ruchomego elementu, który ruchem wahadlowym prostopadlym lub skosnym w stosunku do kierunku ruchu transportera, rozklada wlókna na plasz¬ czyznie tasmy transporterowej.Znany jest równiez sposób, gdzie ruchome elementy -wykonuja plaski ruch poprzeczny i nakladajacy sie ruch obrotowy, a wiazki wlókien tworzace runo ukladane sa na tasmie transportera w formie spiral, korzystnie linia zy¬ gzakowata. Sposób ten oparty jest równiez o widopunktowe odbieranie wiazek wlókien, przy czym aspiratory, usytuo¬ wane sa poprzecznie w stosunku do osi symetrii, runa, 10 15 20 25 30 a powstajace spirale sa wzgledem siebie w zasadzie zdystan¬ sowane.Runo uformowane opisanymi sposobami posiada nie¬ równomierna strukture i zróznicowane wlasciwosci fizyko- mechaniczne, co wystepuje szczególnie ostro we wska¬ znikach wytrzymalosci i wydluzalnosci runa.Celem wynalazku bylo znalezienie sposobu formowania z ciaglych wlókien chemicznych runa, o równomiernej strukturze i wyrównanych wlasciwosciach fizykomechani- cznych, szczególnie o wyrównanej wydluzalnosci oraz wytrzymalosci na zerwanie w kierunku poprzecznym i wzdluznym.Zostalo to rozwiazane wedlug wynalazku w ten sposób, ze wytlaczane z dysz przedzalniczych wlókienka odbierane aerodynamicznie rozklada sie na przesuwajacej sie tasmie transportera za pomoca ruchomego elementu przy zasto¬ sowaniu ruchu kolowego o zmiennej chwilowej predkosci obrotowej ruchomego elementu, scisle uzaleznionej od jego usytuowania okreslonego katem utworzonym pomiedzy kierunkiem ruchu transportera a promieniem wodzacym punktu rozkladania wlókna na tasmie transportera, przy czym dlugosc tego promienia stanowi polowe szerokosci formowanego runa.Dzieki powiazaniu ruchu obrotowego ruchomego ele¬ mentu rozkladajacego wiazke wlókien na calej szerokosci runa z ruchem posuwistym tasmy transportera, nastepuje krzyzowanie sie poszczególnych elementarnych wlókienek stykajacych sie ze soba. Powoduje to wytworzenie prze¬ strzennej struktury o wyrównanych wlasciwosciach fizyko- -mechanicznych a szczególnie o wyrównanej wydhizal- 108 627108 627 3 nosci oraz wytrzymalosci na zerwanie w kierunku poprze¬ cznym i wzdluznym. Róznice tych wskazników nie prze¬ kraczaja na ogól 10%.Stosowanie sposobu wedlug wynalazku, umozliwia for¬ mowanie runa przy uzyciu jednego ruchomego elementu podajacego wlókno na tasme transportera, poniewaz roz¬ pietosc kazdego zwoju wiazki lub wiazek swiezo wyprze- dzionych wlókien chemicznych wyznacza szerokosc for¬ mowanego runa. Tak wiec wszelkie nierównomiernosci fizyko-chemiczne wlókien sa rozlozone w runie równomier¬ nie. Zaleta ta ma jeszcze powazniejsze znaczenie przy sto¬ sowaniu wiecej niz jednego ruchomego elementu rozkla¬ dajacego wlókno, szczególnie jesli wlókno to przedzione et z kilku .stapiaczy. W takim przypadku elementy roz¬ dajace wlókno usytuowane sa szeregowo wzdluz osi sy¬ metrii tasmy transportera a ich chwilowe predkosci obro¬ towe sa zsynchronizowane.Szczególnie korzystnym jest fakt, ze przy przemyslo¬ wym wykorzystaniu sposobu wedlug wynalazku, istnieje mozliwosc wylaczania poszczególnych punktów prze¬ dacych ograniczajac sie nawet do pozostawienia jednego — bez koniecznosci przerywania procesu formowania runa, którego grubosc w takich przypadkach reguluje sie zmiana predkosci ruchu tasmy transportera. Ma to duze znacze¬ nie w przypadku np. awarii stapiaczy, koniecznosci czy¬ szczenia czesci aparatury itp.Urzadzenie do formowania runa z ciaglych wlókien chemicznych wedlug wynalazku, sklada sie z wirujacej tarczy wspólpracujacej z rolka osadzona przesuwnie na walku napedowym oraz z ukladu sterowania z krzywka, która wprawia w ruch posuwisto zwrotny rolke, przy czym uklad sterowania sprzezony jest z ruchomym elementem rozkladajacym wlókno na tasmie transporterowej. Krzywka ukladu sterowania napedzana jest z ruchomego elementu rozkladajacego wlókno lub z walka napedowego.Przyblizanie sie rolki do osi wirujacej tarczy powoduje zmniejszenie sie predkosci obrotowej rolki i tym samym zmniejszenie sie predkosci obrotowej elementu rozklada¬ jacego wlókno na tasmie transporterowej, a oddalenie sie rolki od osi wirujacej tarczy powoduje zwiekszenie sie predkosci obrotowej rolki i zwiekszanie predkosci obrotowej elementu rozkladajacego wlókno. Zmiany te odbywaja sie cyklicznie w rytmie obrotów krzywki i sa zsynchronizo¬ wane z aktualnym polozeniem ruchomego elementu roz¬ kladajacego wlókno.Odpowiednio dobrany ksztalt zastosowanej krzywki w ukladzie sterowania, umozliwia programowanie zmiany predkosci obrotowej walka napedowego w sposób ciagly, a mechanizm cierny w postaci wirujacej tarczy z rolka pozwala na uzyskanie bezstopniowo zmiennych, zadanych predkosci obrotowych walka napedowego.W technice korzystne jest stosowanie urzadzenia zawie¬ rajacego wiecej niz jeden ruchomy element do rozkladania wlókien, przy czym elementy te zwiazane sa mechanicznie z walkiem napedowym.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocznione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy sposobu formowania runa za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 2 — schemat kinematyczny urzadzenia do formowania runa, a fig. 3 fragment mechanizmu steru¬ jacego w przekroju wzjmznym na fig. 2.Stopiony polipropylen wytlacza sie w temperaturze 205 °C przez 70-cio otworowa dysze przedzalnicza o wydaj¬ nosci 12 kg/h. 4 Wiazke 1 formowanych wlókien odbiera sie pneuma¬ tycznie przez aspirator 2 z predkoscia strumienia wyno¬ szaca okolo 10.000 m/min. i podaje do ruchomego ele¬ mentu 3, który rozklada rozciagniete w aspiratorze 2 wlókna 6 na tasmie transportera 4 pod która usytuowana jest ssaca komora 5.Ruchomy element 3 rozklada wlókna 6 na tasmie tran¬ sportera 4 ruchem obrotowym po okregu w plaszczyznie równoleglej do tasmy transportera 4. Dlugosc rzutu r ru¬ chomego elementu 3 na plaszczyzne transportera 4 stanowi polowe szerokosci formowanego runa. Kat a utworzony po¬ miedzy kierunkiem ruchu transportera 4 a rzutem r wyz¬ nacza chwilowe usytuowanie ruchomego elementu 3.Predkosc obrotowa ruchomego elementu 3 reguluje sie w zaleznosci od wielkosci kata a, w taki sposób azeby uzyskac zadana grubosc runa. Tak wiec mozna uzyskac ru¬ no o jednakowej grubosci, badz tez o zaprogramowanej, zróznicowanej grubosci dla osiagniecia efektów specjal¬ nych.Ruchomy element 3 wprawiony jest w ruch obrotowy za pomoca elektrycznego silnika 7 z osadzona na nim tarcza 8 wspólpracujaca z rolka 9 osadzona przesuwnie na walku napedowym 10. Rolka 9 wprawiana jest w ruch posuwisto zwrotny za posrednictwem zebatej przekladni 11 osadzo¬ nej na ruchomym elemencie 3 i krzywki 12. Krzywki 12 ma ksztalt umozliwiajacy uzyskanie ciaglej zmiennosci ruchu obrotowego, elementu 3 w granicach 20—60 obr/min: Otrzymuje sie runo o gramaturze 300 G/m2, przy czym po przeiglowaniu wstepnym stosunek wytrzymalosci runa na rozrywanie w kierunku poprzecznym i wzdluznym wynosi 0,9—1,0.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób formowania runa z ciaglych wlókien chemicz¬ nych, gdzie wytlaczane z dysz przedzalniczych wlókienka odbierane aerodynamicznie, uklada sie na przesuwajacej sie tasmie transportera za pomoca ruchomego elementu wykonujacego ruch obrotowy, znamienny tym, ze wlókno rozklada sie na tasmie transportera ruchem kolowym o zmiennej chwilowej predkosci obrotowej ruchomego elementu rozkladajacego wlókno scisle uzaleznionej od jego usytuowania okreslonego katem utworzonym pomiedzy kierunkiem ruchu transportera a promieniem wodzacym punktu rozkladania wlókna na tasmie transportera, przy czym dlugosc tego promienia stanowi polowe szerokosci formowanego runa. 2. Urzadzenie do formowania runa z ciaglych wlókien che¬ micznych, znamienne tym, ze zawiera wirujaca tarcze (8) wspólpracujaca z rolka (9) osadzona przesuwnie na nape¬ dowym walku (10) i polaczona z ukladem sterowania z krzywka (12), która wprawia w ruch posuwisto zwrotny rolke (9), przy czym uklad sterowania sprzezony jest z ruchomym elementem (3) rozkladajacym wlókno na tasmie transportera (4). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze krzywka (12) napedzana jest z ruchomego elementu (3) lub z napedowego walka (10). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze wyposazone jest w dodatkowe ruchome elementy (3) rozkladajace wlókno zwiazane mechanicznie z napedowym walkiem (10). 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55108 627 Fig. *108 627 <2 =1=^ !B Fig.2 fe rh ¦///7T//, 3 * ^'li^g^ ^W^^^^j^^ «7 ^ f ^ P^H ^ X4X W NA N H + fig. 3 LZG Z-d 3, z. 826/1400/80, n. 100+20 egz.Cena 45 zt PL