Przedmiotem wynalazku jest mechanizm zdalne¬ go zamykania i otwierania pokrywy zbiornika, sto¬ sowanego zwlaszcza na samolotach i smiglowcach rolniczych do rozpylanych z powietrza preparatów.Dotychczas ina samolotach i smiglowcach, przez¬ naczonych do celów rolniczych lub innych gospodar¬ czych, nie stosowano zdalnego otwierania i zamyka¬ nia pokryw zbiorników do preparatów. Pokrywy tych zbiorników zamocowane sa z jednej strony na zawiasach, a z drugiej posiadaja recznie otwierane zamki o znanej, prostej konstrukcji.Sposób recznego manipulowania przy otwieraniu i zamykaniu pokryw, stosowany powszechnie przy obsludze znanych krajowych i zagranicznych samo¬ lotów oraz smiglowców rolniczych, ma szereg powaz¬ nych wad. Wymaga on zatrudnienia obslugi naziem¬ nej nawet w przypadku gdy sam zaladunek zbiorni¬ ka wykonuje sie sposobem mechanicznym. Poniewaz wymienione zbiorniki sluza m.in. do pomieszczenia rozpylonych z powietrza preparatów ochrony roslin, obsluga naziemna jest narazona na bezposredni kon¬ takt z bardzo toksycznymi chemikaliami. Reczne otwieranie i zamykanie uszczelnionej na obwodzie pokrywy jest w tych warunkach czynnoscia trudna, pracochlonna i szkodliwa dla zdrowia, a takze prze¬ kraczajaca nieraz ekonomicznie uzasadniony czas postoju samolotu lub smiglowca na ziemi.Znane z innych dziedzin techniki rozwiazania konstrukcyjne zdalnego zamykania pokryw silowni¬ kami nie mogly byc tu wprost zastosowane. Byly to 10 15 20 25 proste mechanizmy polegajace na polaczeniu zawie¬ szonej na zawiasach pokrywy z silownikiem pne¬ umatycznym lub hydraulicznym, którego drugi ko¬ niec przymocowany byl do konsoli na zbiorniku.Nie pozwalaly one na uzyskanie odpowiednio du¬ zego kata otwarcia pokrywy, badz na wywarcie od¬ powiednio duzego nacisku na pokrywe, w koncowej fazie ruchu, celem uzyskania szczelnosci zamknie¬ cia. Niektóre z tych rozwiazan mialy, poza tym, wielkosc i miejsca przylozenia sil niewlasciwe dla lekkiej konstrukcji lotniczej.Celem wynalazku bylo opracowanie mechanizmu do zdalnego otwierania i zamykania pokrywy zbior¬ nika preparatów na samolocie lub smiglowcu rol¬ niczym, przy pomocy którego mozna bedzie wyko¬ nywac te czynnosc z kabiny pilota, bez obslugi na¬ ziemnej. Mechanizm ten musi zapewnic otwieranie pokrywy co najmniej o kat 120°, dla dobrego i wy¬ godnego zaladowania, a po jej zamknieciu zapew¬ nic szczelne przyleganie do otworu zbiornika. Jed¬ noczesnie caly mechanizm powinien miescic sie na górnej powierzchni zbiornika, w poblizu pokry¬ wy, a wprowadzone na zbiornik obciazenia powin¬ ny byc jak najmniejsze.Cel wynalazku zostal osiagniety w ten sposób, ze do otwierania i zamykania pokrywy zbiornika za¬ stosowano znany silownik pneumatyczny, sterowa¬ ny zdalnie z kabiny samolotu. Bez zmiany istoty wynalazku moze byc równiez zastosowany inny rodzaj silownika np. hydrauliczny lub elektro- 109 030109 030 magnetyczny. Silownik polaczony jest z ukladem dzwigni i zamkiem stanowiacymi mechanizm sluza¬ cy do podnoszenia i opuszczania pokrywy oraz do¬ ciskania jej i ryglowania.Istota wynalazku polega na polaczeniu silownika jedna czescia robocza z wahaczem zamocowanym obrotowo na zbiorniku i podpartym lacznikiem, ko¬ rzystnie" regulowanym. Lacznik zamocowany jest drugim koncem do "pokrywy lub jej zawiasy poza punktem obrotu. Druga czesc robocza silownika po¬ laczona jest z pokrywa poprzez dzwignie sprzezona z zamkiem, realizujacym jednoczesnie zamkniecie i docisk pokrywy do obrzeza otworu zbiornika. Sam zamek charakteryzuje sie tym, ze ma uklad docis¬ kajacy i zamykajacy, którego istotnym elementem jest zcjerzak |poycz§hy poprzez zapadke z ryglem . w taki sposób, ze wsuniecie rygla w zaczep na zbior¬ niku jest mozliwe dopiero po zetknieciu sie zderza¬ ka z korpusem zaczepu Mechanizm wedlug wynalazku cechuje sie duzym katem otwarcia pokrywy zbiornika, to jest powyzej 120° oraz prawidlowa charakterystyka silowa, pole¬ gajaca na tym, ze w calym zakresie ruchu moment zamykajacy od silownika zachowuje wartosc zblizo¬ na do maksymalnej, a w koncowej fazie zamykania, przy ryglowaniu, zmienia sie sposób dzialania sily przylozonej przez silownik na elementy zamka, któ¬ re rozpierane dociskaja pokrywe z duza sila do ob¬ rzeza otworu.Próby potwierdzily niezawodnosc dzialania w wa- rukach zapylania i duza trwalosc mechanizmu.Wynalazek przedstawiony jest w przykladzie wy¬ konania, na rysunkach, na których fig. 1 pokazuje mechanizm z boku, a fig. 2 widok zamka z boku.Pokrywa 1 zamocowana jest do zbiornika 2 przy pomocy zawiasy 3. Do zbiornika 2 zamocowany j"s'c równiez jednym koncem wahacz 5, którego drugi koniec podlaczony jest do silownika 4. Drugi ko¬ niec silownika 4 polaczono przegubowo z dzwignia 7. Pomiedzy wahaczem 5 a zawiasa 3 znajduje sie regulowany lacznik 6. Do górnej czesci dzwigni 7 zamocowano popychacz 9, natomiast jej dolna czesc ulozyskowana jest w obsadzie 8, znajdujacej sie na pokrywie 1. Na koncu popychacza 9 podpartym wahaczem 11 umieszczony jest rygiel 16. Wahacz 11 ulozyskowany jest w podstawie zamka 10, do której przymocowana jest równiez zapadka 12 i zderzak 13, który dociskany jest do zaczepu 15 za posrednictwem sprezyny 14. Zaczep 15 przymocowany jest do zbior¬ nika 2.Dzialanie mechanizmu przebiega w ten sposób, ze chcac otworzyc pokrywe 1 uruchamia sie silow¬ nik 4, który skracajac sie pociaga w pierwszej fazie ruchu za dzwignie 7 i popychacz 9. Popychacz 9 5 cofajac sie powoduje wysuniecie sie rygla 16 z za¬ czepu 15 i obrót wahacza 11 do polozenia umozli¬ wiajacego jego zaczepienie z zapadka 12. W tym czasie dzwignia 7 obraca sie do swojego koncowego polozenia, wyznaczonego przez ogranicznik obrotu io umieszczony w obsadzie 8. Od tej chwili nastepuje druga faza ruchu, w której silownik 4 skracajac sie dalej, powoduje otwarcie pokrywy 1.Chcac zamknac pokrywe 1 nalezy zmienic kieru¬ nek dzialania silownika 4, który wydluzajac sie 15 naciska za posrednictwem dzwigni 7 i obsady 8, na pokrywe 1 powodujac jej zamykanie. Dzwignia 7 jest unieruchomiona, w stosunku do pokrywy 1, po- pychaczem 9, który nie moze sie przesuwac, gdyz nie pozwala na to zaczepienie wahacza 11 20 o zapadke 12. Dopiero zblizenie sie pokrywy 1 do zamykanego otworu na odleglosc, przy której zderzak 13 opierajac sie o zaczep 15, podnosi zapadke 12, powoduje zwolnienie wahacza 11 i umozliwia prze¬ suniecie popychacza 9. Naciskany przez silownik 4 25 za posrednictwem dzwigni 7, popychacz 9 powoduje obrót wahacza 11 i wsuniecie rygla 16 w zaczep 15.Nastepuje docisniecie pokrywy 1 do uszczelnionego obrzeza 17 otworu zbiornika 2. Uklad zlozony z wahacza 11 i rygla 16 zostaje rozparty poza mart- 30 wy punkt, co zapewnia zamkniecie zamka nawet po zwolnieniu nacisku na popychacz 9.Zastrzezenia patentowe 35 1. Mechanizm zamykania i otwierania pokrywy zbiornika, stosowanego zwlaszcza na samolotach i smiglowcach rolniczych do rozpylanych z powietrza preparatów, uruchamiany silownikiem, znamienny 40 tym, ze silownik (4) polaczony jest jednym koncem z wahaczem (5), zamocowanym obrotowo do zbior¬ nika (2) i podpartym lacznikiem (6) do pokrywy (1) lub zawiasy (3) poza punktem jej obrotu przy otwie¬ raniu, natomiast drugi koniec silownika (4) polaczo- 45 ny jest za posrednictwem dzwigni (7) i popychacza (9) z pokrywa (1) oraz z ryglem (16), który osadzo¬ ny jest obrotowo na wahaczu (11), przy czym wa¬ hacz (11) posiada wystep umozliwiajacy unierucho¬ mienie go zapadka (12), a uruchomienie zderzakiem 50 <13-109 030 7 9 10 1613 15 Fid.l 8 Vi IZ 13 16 PL