Przedmiotem wynalazku jest uklad przelaczany od¬ chylania pionowego dla odbiornika telewizyjnego.Znany jest z niemieckiego opisu zgloszeniowego nr P ,2603162.9—31 uklad przelaczany odchylania pionowego, w którym energia odchylania poziome¬ go w postaci impulsów powrotu poziomego z trans¬ formatora wyjsciowego odchylania poziomego ukla¬ du odchylania poziomego laduje kondensator pola¬ czony równolegle z uzwojeniem odchylania pio¬ nowego. Pierwszy element przelaczajacy, taki jak tyrystor, dostarcza kolejno mniejsze ilosci energii odchylania poziomego do kondensatora podczas pierwszej czesci okresu wybierania pionowego i drugi element przelaczajacy, taki jak inny ty¬ rystor, dostarcza kolejno wieksze ilosci energii od¬ chylania poziomego podczas drugiej czesci okresu wybierania pionowego. Napiecie na kondensatorze jest calkowane za pomoca uzwojenia odchylania pionowego do postaci piloksztaltnego pradu odchy¬ lania pionowego. Przewodzenie dwóch tyrystoro¬ wych elementów przelaczajacych jest sterowane przez impulsy o szerokosci modulowanej przez impulsy odchylania poziomego, dostarczane z mo¬ dulatora do elektrod sterujacych tyrystorów.Na poczatku powrotu pionowego, drugi tyrystoro¬ wy element przelaczajacy, który poprzednio prze¬ wodzil, zostaje utrzymywany w stanie odciecia.Uzwojenie odchylania pionowego i kondensator tworza obwód rezonansowy powrotu. Odlaczana dioda, która jest dolaczona do elektrody sterujacej 10 15 20 25 30 pierwszego tyrystorowego elementu przelaczajacego, jest spolaryzowana w kierunku zaporowym, dzieki czemu utrzymuje tyrystor w stanie odciecia, nie¬ zaleznie od impulsów sterujacych wytwarzanych przez modulator. Przy braku przewodzenia przez oba tyrystory, uzyskuje sie rezonansowy prad powrotny w uzwojeniu odchylania pionowego. Na poczatku kolejnego okresu wybierania pionowego odlaczana dioda nie jest juz spolaryzowana w kie¬ runku zaporowym. Impulsy sterujace o modulowa¬ nej impulsowo szerokosci dostarczane do pierwsze¬ go tyrystora umozliwiaja doprowadzanie impulsów powrotu poziomego przez tyrystor do kondensatora dla wytwarzania piloksztaltnego pradu odchylania w uzwojeniu odchylania pionowego.Oba tyrystory przewodza stosunkowo duzy prad odpowiednio na poczatku i na koncu okresu wy¬ bierania pionowego. Zaden z tyrystorów nie prze¬ wodzi podczas okresu powrotu pionowego. Zgodnie z tym obciazenie * ukladu odchylania poziomego przez przelaczany uklad odchylania pionowego be¬ dzie najwieksze na poczatku i na koncu okresu wybierania pionowego, przy czym podczas okresu powrotu pionowego nie wystepuje zasadniczo zadne obciazenie. Takie przerwanie obciazenia podczas okresu powrotu pionowego moze spowodowac nie¬ pozadana modulacje pradu odchylania poziomego i niepozadane drgania w ukladzie odchylania po¬ ziomego, które moga byc slyszalne. Drgania te moga pojawic sie na przyklad w kondensatorze 109312109312 3 4 ksztaltujacym „S" lub w uzwojeniach transforma¬ tora wyjsciowego odchylania poziomego, gdy impe- dancja obciazenia ukladu odchylania pionowego nagle zmienia sie. Jest wiec pozadane opracowanie przelaczanego ukladu odchylania pionowego, w którym" zapobiega sie wystapieniu niepozadanych drgan w ukladzie odchylania poziomego.Wedlug wynalazku uklad przelaczany odchylania pionowego zawiera elementy przystosowane do wprowadzania w stan przewodzenia pierwszego elementu przelaczajacego podczas okresu powrotu pionowego dla doprowadzania pewnych czesci energii zawartej w sygnalach dostarczanych z cze¬ stotliwoscia odchylania poziomego do elementów pojemnosciowych magazynujacych energie podczas okresu powrotu pionowego dla zapobiegania nie¬ pozadanym drganiom w ukladzie odchylania po¬ ziomego^ Pierwszy element przelaczajacy i drugi element przelaczajacy moga stanowic sterowane elementy pólprzewodnikowe, drugie elementy doprowadzaja pierwszy sygnal i drugi sygnal do pierwszego ele¬ mentu przelaczajacego i drugiego elementu prze¬ laczajacego dla wprowadzenia w stan przewodze¬ nia obu elementów przelaczajacych.Elementy przystosowane do wprowadzania w stan przewodzenia pierwszego elementu przelacza¬ jacego zawieraja uklad transformatora doprowa¬ dzajacego pierwsze sygnaly do pierwszego ele¬ mentu przelaczajacego.Pierwszy element przelaczajacy moze stanowic tyrystor a uzwojenie wtórne transformatora jest wlaczone pomiedzy elektrode sterujaca i katode tyrystora.Uklad wedlug wynalazku zawiera takze elementy dostarczajace sygnaly odchylania pionowego, do¬ laczone do modulatora z transformatorem dla wy¬ twarzania sygnalu z czestotliwoscia odchylania pio¬ nowego dla modulacji pierwszego sygnalu i drugie¬ go sygnalu dostarczanych z czestotliwoscia odchy¬ lania pionowego.Elementy dostarczajace sygnaly odchylania pio¬ nowego stanowia pierwszy obwód dostarczajacy skladowa sygnalu odchylania pionowego, który przerywa przewodzenie drugiego elementu przela¬ czajacego podczas okresu powrotu pionowego.Pierwszy obwód korzystnie stanowi obwód róz¬ niczkujacy RC. Stala czasowa obwodu rózniczkuja¬ cego jest tak dobrana, by zapewnic czas trwania wymienionej skladowej sygnalu dostarczanego a czestotliwoscia odchylania pionowego w zasadzie równy okresowi powrotu pionowego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 11 przedstawia przelaczany uklad odchylania piono¬ wego i fig. 2a — 2g — przebiegi wystepujace w ukladzie z fig. 1.Na fig. 1 impulsy 21 synchronizacji poziomej, powtarzajace sie z czestotliwoscia I/Th, uzyski¬ wane z separatora sygnalów synchronizacji, który nie jest pokazany, sa doprowadzane do zacisku A ukladu 20 odchylania poziomego, który zawiera generator 22 pradu odchylania poziomego dla wy¬ tworzenia pilqjksztaltnego pradu odchylania pozio¬ mego w uzwojeniu odchylania poziomego, które nie jest pokazane, dolaczony do zacisków X — X.Generator 22 pradu odchylania poziomego moze miec konwencjonalna konstrukcje i moze zawierac stopnie generatora odchylania poziomego i steru¬ jacy oraz wyjsciowy, tranzystorowy lub tyrystoro- 5 wy stopien odchylania poziomego. Impulsy 23a powrotu poziomego sa uzyskiwane w uzwojeniu pierwotnym 24a wyjsciowego transformatora 24 odchylania poziomego i sa doprowadzane do kon¬ wencjonalnego obwodu 25 wysokiego napiecia dla dostarczania wlasciwego napiecia do kineskopu, który nie jest pokazany.Uzwojenia wtórne 24b i 24c transformatora 24 doprowadzaja energie odchylania poziomego wpo: staci impulsów 23b i 23c powrotu poziomego do przelaczanego ukladu 30 odchylania pionowego wedlug wynalazku. Przelaczany uklad 30 odchyla¬ nia pionowego zawiera uzwojenie 26 odchylania pionowego, rezystor 27 sprzezenia zwrotnego i kon¬ densator 31. Impulsy 23b i 24c powrotu poziomego sa doprowadzone do kondensatora 31 za pomoca poszczególnych elementów przelaczajacych, pierw¬ szego i drugiego, zawierajacych tyrystory 32 i 33 odpowiednio poprzez magazynujace cewki induk¬ cyjne 34 i 35.Podczas pierwszej czesci okresu wybierania pio¬ nowego, mniejsze czesci energii odchylania pozio¬ mego, to znaczy impulsy 23b powrotu poziomego sa kolejno doprowadzane poprzez cewke indukcyj¬ na 34 i tyrystor 32 dla ladowania kondensatora 31 dodatnio z czestotliwoscia odchylania poziomego, napiecie na kondensatorze 31 ma obwiednie o ma¬ lejacych wartosciach, jak zilustrowano na przebie¬ gu 36 i fig. 1. Podczas drugiej czesci okresu wy¬ bierania pionowego, wieksze czesci energii odchy¬ lania poziomego, to znaczy impulsy 23c powrotu poziomego, sa doprowadzane poprzez cewke induk¬ cyjna 35 i tyrystor 33 dla ladowania kondensatora 31 ujemnie. Uzwojenie 26 odchylania pionowego reaguje na napiecie na kondensatorze 31 i uzwo¬ jeniu 26 odchylania przeplywu piloksztaltny prad 37 odchylania pionowego. Przebieg 37 reprezentuje przebieg 38 napiecia sprzezenia zwrotnego, uzyski¬ wany na rezystorze 27 sprzezenia zwrotnego.Przewodzenie tyrystorów 32 i 33 w kazdym okre¬ sie odchylania pionowego jest zsynchronizowane z poczatkiem wystepowania impulsów 23b i 23c powrotu poziomego za pomoca impulsów 39 i 40 o modulowanej przez impulsy odchylania poziome¬ go szerokosci, doprowadzanych do poszczególnych elektrod sterujacych tyrystorów z modulatora 41.Impulsy 40 sa doprowadzane bezposrednio do elektrody sterujacej tyrystora 33, podczas gdy im¬ pulsy 39 sa doprowadzane poprzez transformator 42, którego uzwojenie wtórne jest dolaczone do elektrody sterujacej i katody tyrystora 32. Rezy¬ story obciazajace 43 i 44 sa dolaczone odpowiednio do elektrod sterujacych tyrystorów 32 i 33.W odpowiedzi na impulsy 45 synchronizacji uzy¬ skiwane z separatora impulsów synchronizacji, który nie jest pokazany, i doprowadzane do za¬ cisku B, generator 49 przebiegu piloksztaltnego od¬ chylania pionowego wytwarza napiecie piloksztalt- ne 46 odchylania pionowego, powtarzajace sie z czestotliwoscia 1/TV. Napiecie piloksztaltne 46 od¬ chylania pionowego jest doprowadzane poprzez kondensator 47, rezystor 48 i rezystor 29 do zacisku 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 109312 6 wejsciowego C modulatora 41. Napiecie 38 sprze¬ zenia zwrotnego jest takze doprowadzane do za¬ cisku wejsciowego C poprzez rezystor 28. Oba na¬ piecia sa laczone dla wytworzenia skladowej pilo- ksztaltnej przebiegu ochylania pionowego napiecia uchybu doprowadzanego do modulatora 41 na za¬ cisku wejsciowym C.Napiecie uchybu i impulsy 23d powrotu pozio¬ mego, uzyskiwane z uzwojenia wtórnego 24d trans¬ formatora 24 sa wykorzystywane przez modulator 41 do wytwarzania impulsów 39 i 40 wlasciwie zsynchronizowanych i o modulowanej impulsowo szerokosci. Jak pokazano na fig 2a, zblizajac sie do konca okresu | wybierania pionowego, przed czasem T, a do poczatku okresu powrotu piono¬ wego, napiecie uchybu 101 jest wzrastajacym w kierunku wartosci dodatnich napieciem piloksztalt- nym lOla. Modulator 41 dostarcza impulsy steru¬ jace 40 z czestotliwoscia odchylania poziomego, o wzrastajacej szerokosci, jak na fig.2c, i jak po¬ kazano na fig. 2;b i 2d, tyrystor 33 przewodzi co¬ raz wczesniej w kazdym okresie powrotu pozio¬ mego. Impulsy pradowe 102 o wzrastajacej wartos¬ ci przeplywaja przez tyrystor 33 w celu nalado¬ wania kondensatora 31 ujemnie, jak pokazano na fig. 2.Podobnie, podczas pierwszej czesci nastepnego okresu wybierania pionowego, po czasie T3, w kon¬ cu okresu powrotu pionowego, napiecie uchybu 101 jest napieciem piloksztaltnym lOlc o ujemnej, lecz wzrastajacej wartosci. Modulator 41 dostarcza im¬ pulsy sterujace 39 z czestotliwoscia odchylania po¬ ziomego, o malejacej szerokosci, jak na fig. 2a, i jak pokazano na fig. 2b i 2f, tyrystor 32 prze¬ wodzi coraz pózniej w kazdym okresie powrotu poziomego. Impulsy pradowe 103 o malejacej am¬ plitudzie przechodza przez tyrystor 32 dla nala¬ dowania kondensatora 31 dodatnio, jak pokazano na fig. 2g. Nalezy zaznaczyc, ze pomimo tego, ze modulator 41 zapewnia przewodzenie jedynie ty¬ rystora 32 na poczatku okresu wybierania piono¬ wego i przewodzenie jedynie tyrystora 33 na kon¬ cu, jako pokazano na fig. 2c — 2f, przelaczany uklad 30 odchylania pionowego moze byc sterowany obo¬ ma tyrystorami 32 i 33, przy przewodzeniu w pokry¬ wajacych sie przedzialach czasu w kazdym okresie wybierania pionowego. Wielkosc tego przedzialu pokrywania bedzie okreslala na przyklad rozleg¬ losc korekcji bocznych znieksztalcen poduszko¬ wych uzyskiwanych tak, Jak w wyzej wzmian¬ kowanym niemieckim opisie zgloszeniowym.Pomiedzy generator 49 piloksztaltnego przebiegu odchylania pionowego i zacisk wejsciowy C modu¬ latora 41 jest wlaczony obwód rózniczkujacy RC zawierajacy kondensator 50 i rezystory 27 — 29, przy czym kondensator 50 jest polaczony równo¬ legle z polaczonymi szeregowo kondensatorem 47 i rezystorem 48. Na poczatku okresu powrotu pio¬ nowego w momencie Tt z fig. 2a, napiecie pilo- ksztaltne 46 spada nagle do mniejszej wartosci.Obwód rózniczkujacy umozliwia dodanie dodat¬ kowej ujemnej skladowej lOlb z fig. 2a do napie¬ cia uchybu 101 na zacisku C. Ta dodatkowa skla¬ dowa zapewnia to, ze zadne impulsy sterujace nie sa doprowdzane do tyrystora 33 podczas okresu powrotu pionowego, przy utrzymaniu tyrystora w stanie nieprzewodzenia podczas tego okresu. ¦ Stala czasu dla tego obwodu rózniczkujacego jest do¬ brana tak, ze czas trwania ujemnej skladowej lOlb napiecia uchybu 101 jest w przyblizeniu równy 5 okresowi powrotu pionowego, jak pokazano na fig. 2a.Wówczas, gdy tyrystor 33 nie przewodzi, rozpo¬ czyna sie okres powrotu zwiazany ze stanem rezo¬ nansowym. Obwiednia napiecia na kondensatorze 31 jest w zasadzie sinusoidalna, osiagajac maksi¬ mum w chwili T2, jak pokazano na fig. 2g.Jak wzmiankowano uprzednio, jezeli podczas okresu powrotu pionowego, uklad t 20 odchylania poziomego nie jest obciazony, nagla zmiana z mak¬ symalnego obciazenia na poczatku i na koncu wy¬ bierania pionowego na brak obciazenia podczas okresu powrotu pionowego moze powodowac wy¬ stapienie drgan w ukladzie odchylania poziomego.Cecha wynalazku jest zapewnienie obciazenia ukladu 20 poziomego odchylania przez przelaczany uklad 30 odchylania pionowego podczas tego okresu.Zamiast bezposredniego doprowadzania impul¬ sów sterujacych z modulatora 41 do elektrody ste¬ rujacej tyrystora 32, irtlpulsy sterujace sa dopro¬ wadzane przez transformator 42. Tak wiec nawet pomimo tego, ze napiecie katody tyrystora 32 sta¬ je sie coraz bardziej dodatnie podczas okresu po¬ wrotu pionowego, impulsy sterujace 39a z fig. 2e umozliwiaja doprowadzenie przez tyrystor 32 im¬ pulsów powrotnych odchylania poziomego do kon¬ densatora 31 niezaleznie od napiecia katody tyry¬ stora.Jak pokazano na fig. 2f, prady plynace przez ty¬ rystor 32 wystepuja w postaci impulsów 103a.W wyniku tego, ze napiecie powrotne odchylania pionowego na kondensatorze 31 jest odejmowane od impulsowego napiecia powrotnego 23b odchy¬ lania poziomego, obwiednia impulsów pradowych 104 od chwili Tt — T3 jest odwrotnie zwiazana z obwiednia napiecia powrotnego odchylania piono¬ wego kondensatora 31, przy czym przebieg impul¬ sów pradowych 104 osiaga minimum w chwili T2.Czesc impulsów powrotnych 23b odchylania po¬ ziomego jest doprowadzana do kondensatora 31 podczas okresu powrotu pionowego. Wystepuje pe¬ wne obciazenie ukladu 20 odchylania poziomego -i zapobiega sie wystapieniu niepozadanych drgan w ukladzie 20 odchylania poziomego.Jak wzmiankowano powyzej, dodatkowa skla¬ dowa ujemna lOlb napiecia uchybu 101 zapewnia to, ze tyrystor 33 pozostaje w stanie nieprzewo¬ dzenia podczas okresu powrotu pionowego. Za¬ pewnia to takze, ze tyrystor 32 przewodzi w za¬ sadzie czesc impulsów powrotnych 23b odchylania poziomego. Utrzymywanie tyrystora 33 w stanie nieprzewodzenia podczas okresu powrotu piono¬ wego jest pozadane ze wzgledu na to, ze przy czestotliwosci odchylania poziomego napiecie po- wrotne%odchylania pionowego na kondensatorze 31 reprezentuje napiecie stale, które jest dodawane do napiecia na uzwojeniu wtórnym 24c wyjscio¬ wego transformatora 24 odchylania poziomego. Ze wzgledu na to, ze tyrystor 33, jezeli jest w stanie przewodzenia, reprezentuje zwarcie dla kondensa¬ tora 31 podczas okresu powrotu pionowego, prze- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60109312 wodzenie pradu przez tyrystor 33 podczas okresu powrotu pionowego bedzie powodowalo zwieksze¬ nie mozliwosci wystapienia niepozadanych drgan.Transformator 42 umozliwia dostarczenie dodatnich impulsów sterujacych 39 i 39a do elektrody steru¬ jacej 32 dla wprowadzenia w stan przewodzenia nawet wtedy, gdy napiecie na kondensatorze 31 jest ujemne lub nawet dodatnie, które jest nagle zmieniane do wartosci zblizajacych sie do zera.Jest takze zwiekszona odpornosc na wyladowania lukowe w kineskopie, poniewaz transformator izo¬ luje przeplyw w tyrystorze 32 od innych obwodów przetwarzania odbiornika telewizyjnego.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad przelaczany odchylania pionowego, obej¬ mujacy uklad odchylania poziomego zawierajacy generator do wytwarzania sygnalów z czestotli¬ woscia odchylania pionowego, kondensator maga¬ zynujacy energie, dolaczony do uzwojenia odchy¬ lania pionowego, pierwszy element przelaczajacy i drugi element przelaczajacy, dolaczone do gene¬ ratora i kondensatora oraz^ modulator i transfor¬ mator dolaczone do pierwszego i drugiego elemen¬ tu przelaczajacego dla wprowadzenia w stan prze¬ wodzenia obu elementów przelaczajacych dla do¬ starczania kolejno mniejszych czesci energii za¬ wartej w sygnalach dostarczanych z czestotliwos¬ cia odchylania poziomego do kondensatora podczas pierwszej czesci okresu wybierania pionowego i ko¬ lejno wiekszych czesci energii zawartej w sygna¬ lach dostarczanych z czestotliwoscia odchylania po¬ ziomego podczas drugiej czesci okresu wybierania pionowego dla uzyskania pradu odchylania piono¬ wego w uzwojeniu odchylania pionowego podczas okresu wybierania pionowego znamienny tym, ze modulator (41) i transformator (42) sa przystoso¬ wane do wprowadzania w stan przewodzenia pier¬ wszego elementu przelaczajacego (32) podczas okre¬ su powrotu pionowego dla doprowadzania pew¬ nych czesci energii zawartej w sygnalach dostar¬ czanych z czestotliwoscia odchylania poziomego do kondensatora (31) magazynujacego energie podczas okresu powrotu pionowego dla zapobiegania nie¬ pozadanym drganiom w ukladzie (20) odchylania poziomego. 8 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pierwszy element przelaczajacy (32) i drugi ele¬ ment przelaczajacy (33) stanowia sterowane ele¬ menty pólprzewodnikowe a modulator (41) i trans- 5 formator (42) doprowadzaja pierwszy sygnal (39) i drugi sygnal (40) do pierwszego elementu prze¬ laczajacego (32) i do drugiego elementu przelacza¬ jacego (33) dla wprowadzania w stan przewodze¬ nia obu elementów przelaczajacych. 10 3. Uklad wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze modulator (41) i transformator (42) obejmuja uklad transformatora (42) doprowadzajacego pierw¬ sze sygnaly (39) do pierwszego elementu przela¬ czajacego (32). 15 4. Uklad wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze pierwszy element przelaczajacy (32) stanowi tyry¬ stor a uzwojenie wtórne transformatora (42) jest wlaczone pomiedzy elektrode sterujaca i katode tyrystora. 5. Uklad wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze zawiera elementy, korzystnie rezystor (29) konden¬ sator (47), rezystor (48), generator (49) przebiegu piloksztaltnego i kondensator (50), dostarczajace sygnaly odchylania pionowego, dolaczone do modu¬ latora (41) polaczonego z transformatorem (42) dla wytwarzania sygnalu (46) z czestotliwoscia odchy¬ lania pionowego dla modulacji pierwszego sygnalu (39) i drugiego sygnalu (40), dostarczanych z cze¬ stotliwoscia odchylania pionowego. 6. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze elementy (29, 47 — 50) dostarczajace sygnaly od¬ chylania pionowego stanowia pierwszy obwód, za¬ wierajacy rezystory (29), (48), i kondensatory (47, 50) dostarczajacy skladowa (lOlb) sygnalu odchy¬ lania pionowego, który przerywa przewodzenie drugiego elementu przelaczajacego (33) podczas okresu powrotu pionowego (It — I3) 7. Uklad wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze pierwszy obwód (29, 47, 48, 50) stanowi obwód rózniczkujacy RC. 8. Uklad wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze stala czasowa obwodu rózniczkujacego jest tak dobrana, by zapewnic czas trwania wymienionej skladowej sygnalu dostarczanego z czestotliwoscia odchylania pionowego w zasadzie równy okresowi powrotu pionowego. 25 35 40109 312 10.474 27- l i i W -;:; JUU1JL Tv n C 82Ka 0.0l/xf '-, 8 2Ka |27iu 0.68fl - v29 48^46 „47 6V, P-P Mr 49 k-i r/?. /.Kila l "W 23k,23c ¦ »j fl : HJIc MiLiSi Fig.20 Fig.2f PL PL PL PL PL PL PL PL