Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do for¬ mowania cisnieniowego czasz z policzterofluoro¬ etylenu, w szczególnosci czasz pólkulistych.Przetwórstwo policzterofluoroetylenu, ze wzgle¬ du na jego nietypowe wlasnosci, w stosunku do innych znanych tworzyw sztucznych, przede wszy¬ stkim ze wzgledu na wysoka lepkosc w stanie stopionym, odbiega od powszechnie stosowanych me»tod to znaczy wtryskiwania, wtlaczania i od¬ lewania.Powszechnie stosowana metoda przetwórstwa policzterofluoroetylenu polega na prasowaniu tlo¬ cznym,, jednokierunkowym proszku policztero- fluoroetylenowego na zimno, w matrycach, i na¬ stepnie spiekaniu otrzymanych wyprasek w tem¬ peraturze 360—380°C.Z uwagi na jednokierunkowe prasowanie me¬ toda ta otrzymuje sie wypraski o prostych ksztal¬ tach, jak plyty, prety, pierscienie, tuleje, walce itp. Bardziej skompiliikowane ksztaltki powlokowe, jak np. butelki, zlewki z policzterofluoroetylenu wykonuje sie metodami izostatycznymi, w których cisnienie formujace dziala na caly wsad proszku prostopadle do scianek poprzez elastyczny worek np. gumowy, wypelniony plynem w czasie praso¬ wania.Formowanie i prasowanie czasz pólkulistych mogloby sie odbywac przy zastosowaniu metody izostatycznej, ale w przypadku pólkul o malym promieniu metoda ta okazuje sie byc malo wy- 10 15 20 30 dajna i nieekonomiczna. Prasowanie na prasach hydraulicznych z uzyciem zwyklej matrycy z wglebieniem pólkulistym i stempla z koncówka pólkulista nie dawalo zadanego ksztaltu czaszy, przy czym w koncowej fazie prasowania naleza¬ lo uzyc duzej sily, co powodowalo przeprasowa¬ nie dna czaszy i pekniecia na jego zewnetrznej powierzchni, przy jednoczesnie niezupelnym spra¬ sowaniu bocznych scianek czaszy.Celem wynalazku jest urzadzenie, które by umozliwilo wytwarzanie czasz pólkulistych, takze o malych rozmiarach, sprasowanych równomier¬ nie w calej swej masie i majacych jednakowa grubosc.Urzadzenie spelniajace to zadanie stanowi ma¬ tryce, która sklada sie z nieruchomego, pionowego stempla majacego ksztalt tulei, wewnatrz której znajduje sie ruchomy stempel zakonczony u góry glowica naciskowa. Stempel ten polaczony jest u dolu ze sprezyna spiralna za pomoca wkretu regulacyjnego i ograniczony jest w dolnym i gór¬ nym polozeniu wystepami stempla nieruchomego.W sklad matrycy wchodzi takze tuleja zasypo¬ wa, osadzona na zewnetrznej powierzchni nieru¬ chomego stempla, oparta na sprezynie spiralnej i ograniczona w dolnym polozeniu przez wystep na steimplu nieruchomym, zas w poloze¬ niu górnym przez zaczep zewnetrznej tulei zderzakowej nastawialnej za pomoca nakretki. Tu¬ leja zasypowa zamknieta jest u góry nasadka 109 8583 109 858 4 zdejmowana z gniazdem formujacym, którego centryczne polozenie w stosunku do tulei zasypo¬ wej utrzymywane jest za pomoca pierscienia ze¬ wnetrznego.Podstawowa zaleta wynalazku jest otrzymywa¬ nie wyprasek o jednakowej grubosci scianek i równomiernym sprasowaniu, przy czym o stopniu sprasowania a tym samym o ciezarze wypraski decyduje przy danym ustawieniu stempla rucho¬ mego ilosc wprowadzonego do matrycy proszku.Dzieki zdejmowanej nasadce formujacej istnie¬ je mozliwosc latwego wyjmowania wypraski.Opisane rozwiazanie konstrukcyjne stwarza tak¬ ze mozliwosc zastosowania matrycy wielogniaz- dowej.Wynalazek jest objasniony w dalszej czesci opi¬ su w przykladowym wykonaniu, przedstawionym na rysunku.Matryca posiada nieruchomy stempel" 1 w posta¬ ci tulei, ze znajdujacym sie wewnatrz niej ru¬ chomym stemplem, zakonczonym naciskowa glo¬ wica 2, u dolu zas polaczonym ze sprezyna wy¬ pychajaca 3 za pomoca wkretu regulacyjnego 4, sluzacego do nastawiania wysokosci stempla ru¬ chomego. Ruch stempla 2 ku dolowi ograniczony jest przez wystep 5 stempla nieruchomego, zas ruch stempla 2 ku górze ograniczony jest wyste¬ pem 6 steriipla nieruchomego.Na zewnetrznej powierzchni stempla nierucho¬ mego osadzona jest przesuwnie tuleja zasypowa 7 oparta na sprezynie 8 i ograniczona w ruchu ku górze zaczepem nastawnej tulei zderzakowej 9, zas w ruchu ku dolowi ograniczona wystepem 10 na nieruchomym stemplu.Funkcje pomocnicza przy naisitawianiu tulei zde¬ rzakowej spelnia nakretka 11. Tuleja zasypowa 7 zamknieta jest od góry zdejmowalna nasadka z gniazdem formujacym 12, której centryczne polo¬ zenie wzgledem tulei zasypowej utrzymywane jest za pomoca pierscienia centrujacego 13.W celu wykonania wypraski ustawia sie matry¬ ce na stole prasy, zdejmuje sie z tulei zasypowej nasadke e gniazdem formujacym 12 razem ze stale polaczonym z nia pierscieniem centruja¬ cym 13. Tuleje zasypowa napelnia sie proszkiem policzterofluoroetylenowym, bez ubijania, przy czym nadmiar proszku zgarnia sie równo z kra¬ wedzia tulei. Zaklada sie ponownie na tuleje za¬ sypowa nasadke z gniazdem formujacym i pier¬ scieniem centrujacym,, po czym tlokiem prasy wy¬ wiera sie nacisk z góry na nasadke.W czasie prasowania w pierwszej fazie proszek policzterofluoroetylenu uklada sie miedzy po¬ wierzchniami nasadki 12 i stempla 2 w ten spo¬ sób, ze grubosci jego warstwy w pionie sa okolo 5-ciokrotnie wieksze od wymiaru po ostatecznym sprasowaniu. W fazie tej ruchoma jest tylko na¬ sadka 12 i tuleja zasypowa 7 uginajaca spre¬ zyne 8.W nastepnej fazie prasowania material zaczyna s:e zageszczac wywierajac nacisk na stempel ru¬ chomy 2 i wywolujac jego ruch ku dolowi az do oparcia sie o wystep 5 stempla nieruchomego, przy scisnietej sprezynie 3. Wskutek dalszego na¬ cisku tloka prasy material wsadowy zostaje do- prasowany, az tuleja zasypowa osiadzie na wyste¬ pie 10 nieruchomego stempla przy scisnietej spre¬ zynie.8. .W koncowym momencie, cisnienie prasy nalezy utrzymywac na stalym poziomie przez 1,5 minuty.Dalsze zwiekszanie nacisków zewnetrznych na matryce nie ma wplywu na zwiekszenie nacisków wewnetrznych we wsadzie, gdyz matryca jest zamknieta. Cisnienie proszku- jest zalezne tylko od ilosci wsadu piroiszku policzterofluoroetyleno- wego.W czasie podnoszenia tloka prasy, sprezyna 8 podnosi tuleje zasypowa wraz z nasadka, w gniezdzie której znajduje sie wypraska, az do mo¬ mentu oparcia sie o zaczep tulei zderzakowej. W tym samym czasie stempel ruchomy zostaje pod¬ niesiony sprezyna 3 do momentu oparcia sie wkretu regulacyjnego 4 o wystep 6 stempla nie¬ ruchomego. Po recznym zdjeciu nasadki 12, wyj¬ muje sie gotowa wypraske.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do formowania cisnieniowego czasz z policzterofluoroetylenu, majace postac matrycy z ruchomym stemplem, znamienne tym, ze skla¬ da sie z nieruchomego, pionowego stempla (1), 40 majacego ksztalt tulei, wewnatrz której znajduje sie ruchomy stempel zakonczony, glowica nacis¬ kowa (2), u dolu za polaczony ze sprezyna za pomoca wkretu regulacyjnego (4) i ograniczony w dolnym i górnym swoim polozeniu odpowiednio 45 wystepami (5) i (6) stempla nieruchomego, oraz z tulei zasypowej (7) osadzonej przesuwnie na zewnetrznej powierzchni nieruchomego stempla, opartej na sprezynie i ograniczonej w dolnym polozeniu przez wystep (10) na stemplu nierucho- 5Q mym, zas w polozeniu górnym przez zaczep nastaw¬ nej tulei zderzakowej (9), przy czym tuleja zasypowa zamoknieta, jest od góry nasadka zdejmowana z gniaz • dem formujacym (12) wraz z pierscieniem centru¬ jacym (13).IG 15 20 25 30 35 40 45109 858 PL