Przedmiotem wynalazku jest ogranicznik, zwla¬ szcza dla odsluchu stosowanego w technice pra¬ cy w studio oraz dla wydawania polecen.Stosowane przy pracy w situdiio wzmacniacze do wydawania polecen oraz wzmacniacze do od¬ sluchu zawieraja na ogól ogranicznik. Dzieki te¬ mu zapewnia stie z jednej strony .niezalezny od brzemienia glosu mówiacej osoby poziom glos¬ nosci sygnalów polecen, z drugiej strony nieza¬ leznie od róznych poziomów odsluchu stale sygna¬ ly odsluchu. Znane sa liczne uklady ograniczni¬ ków dla rozwiazania tego problemu. Na przyklad rozwiazanie ogranicznika podane do wiadomosci w Elecitronic Eaiuiipemenit News, str. H28, nr 2, tom 14, 1972.Znany ogranicznik, zalaczony w obwodzie sprze¬ zenia zwrotnego wzmacniacza zawiera tranzystor wejsciowy, którego obwód erniter-baza jest za¬ laczony równolegle do zacisków wejsciowych wzmacniacza, do ograniczania napiecia wyjscio¬ wego ten ogranicznik jest przeznaczony. W ten sposób lacznie z rezystorem, zalaczonym szeregowo w obwodzie wejsciowym tego wzmacniacza tworzy sie dzielnik napiecia. Sygnal wyjsciowy wzmacniacza doprowadza sie do diody, zalaczonej na wejsciu ogranicznika. Wyprostowane napiecie diody jest wykorzystywane do ladowania kondensatora, któ¬ rego obwód rozladowania tworzy rezystor, zala¬ czony równolegle do tego kondensatora. Miedzy tranzystorem, dolaczonym do wejsciowego zacisku wzmacniacza a obwodem RC zalaczony jest wtór¬ nik emiterowy, przeznaczony do sterowania tran¬ zystorem., dolaczonym do wejsciowego zacisku wzmacniacza. W zaleznosci od wartosci potencja¬ lu, do jakiego zostal naladowany kondenstor, zmienia sie impedancja tranzystora dolaczonego do wejsciowego zacisku wzmacniacza, a przez to zmienia sie wartosc sygnalu wejsciowego wzmacniacza.Glówna wada opisanego znanego ogranicznika jest to, ze czas calkowania jest duzy i wynosi na ogól 5—10 ms. Przyczyna tego jest to, ze stala czasowa obwodu ladowania kondensatora jest du¬ za, a przy tym jest ona wyznaczona impedancja diody i impedancja wyjsciowa wzmacniacza, a przy tym ladowanie kondensatora ma miejsce przy malych róznicach napiec. Jednakze ze wzgle¬ du na to, ze kondensator powinien byc ladowany do wartosci szczytowych sygnalu wyjsciowego 20 wzmacniacza, obserwuje sie wydluzanie okresu ladowania tego kondensatora.Tak wiec znane ograniczniki nie spelniaja wy¬ mogów, jakim powinny odpowiadac tego rodzaju uklady.Zadaniem wynalazku jest zaprojektowanie ukla¬ du, któryby spelnial wymogi, stawiane ukladom tego rodzaju, przeznaczonym do zastosowania w technice studyjnej radiofonii, a mianowicie od¬ znaczalby sie bardzo malymi znieksztalceniami, 30 zakresu dynamicznym sterowania równym co naj- 10 15 25 109 921109 921 mniej 20 dB, nie wprowadzalby zaklócen (trzas¬ ków) podczas pracy, odznaczalby sie malym cza¬ sem calkowania, odpowiadalby zaleceniom IEC ^dotyczacym pariametrów . elektrycznych ^urzadzen studyjnych.Zadanie zostalo zrealizowane w wyniku zapro¬ jektowania ogranicznika zalaczanego w obwodzie fepBPBezenja; zwrotnego wzmacniacza, którego na- paecle wyjsciowe ma bjrc ograniczone, zawieraja¬ cego równolegly obwód JRC dolaczony do zalaczo¬ nego na wejsciu wzmacniacza sterowanego dziel¬ nika napiecia.Wedlug wynalazku miedzy obwodem RC a wyj¬ sciem wzmacniacza^ którego napiecie wejsciowe ma byc ograniczone, zalaczony jest sterowany czynny obwód ladowania, polaczony ze zródlem pradu stalego, przeznaczonego do ladowania ob¬ wodu RC, w zaleznosci od poziomu sygnalu wyj¬ sciowego wzmacniacza.W rozwiazaniu wedlug- wynalazku ladowanie kondensatora, wchodzacego w sklad obwodu RC i stanowiacego element pamieci, dokonuje sie nie sygnalem wyjsciowym wzmacniacza, lecz pradem, dostarczanym ze zródla pradu stalego o stosunkowo duzym napieciu i malej impedancji wewnetrznej.Naltomiast sygnal wyjsciowy wzmacniacza wyko¬ rzystuje sie jako sygnal sterujacy, przeznaczony do sterowania obwodem ladowania kondensatora.Przy odpowiednim doborze elementów sklado¬ wych ogranicznika uzyskuje sie czas calkowania mniejszy od 1 ms. Dzieki temu przy zastosowaniu ogranicznika wedlug wynalazku w technice stu¬ dyjnej radiofonii zrozumialosc audycji nie ulega pogorszeniu.Rozwiazanie techniczne wedlug wynalazku jest blizej wyjasnione w przykladzie realizacji wyna¬ lazku w oparciu o zalaczony rysunek, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ogranicznika, zalaczony w obwodzie sprzezenia zwrotnego wzmacniacza, którego napiecie wyjsciowe ma byc ograniczone, a fig. 2 przedstawia schemat ideowy ogranicznika z fig. 1.Ogranicznik,, zalaczony w obwodzie sprzezenia zwrotnego wzmacniacza 1 zawiera obwód ladowa¬ nia 2 dolaczony do wyjscia B wzmacniacza 1.Drugie wejscie obwodu ladowania 2 polaczone jest ze zródlem 5 pradu stalego. Do wyjscia obwodu ladowania dolaczony jest obwód RC (3) skladaja¬ cy sie z polaczonych równolegle kondensatora C i rezystora R2. Wyjscie obwodu RC (3) jest pola¬ czone z wejsciem sterowanego dzielnika napiecia 4, zawierajacego wtórnik emiterowy zrealizowa¬ ny z wykorzystaniem tranzystora T2 oraz stero¬ wany tranzystor Tl, którego obwód kolektor-ba- za zalaczony jest równolegle do wejscia wzmac¬ niacza 1. Miedzy zaciskiem wejsciowym A a wej¬ sciem wzmacniacza 1 zalaczono jest rezystor Rl.Rezystor Rl i obwód koletatornhaza tranzytstora Tl tworza dzielnik napiecia, któregoi napiecie wejscio¬ we^,odprowadzane do., wejscia wzmacniacza 1 jest zalezne od stanu, w jakim znajduje sie tranzy¬ stor Tl.OJbfwód ladowania 2 zawiera tranzystor T3 oraz rezystor R4, zalaczony fw obwodzie bazy tranzy¬ stora T3. Zródlo 5 pradu stalego wykorzysty¬ wane do ladowania obwodu RC 3, wlaczone jest w obwód bazy tranzystora T3. Przy tym do za cisku wyjsciowego wzmacniacza 1 dolaczony jest kolektor tranzystora T3 obwodu ladowania 2, a obwód RC 3 zalaczany jest w obwód emitera te¬ go tranzystora T3.Dzialanie ogranicznika wedlug wynalazku przedstawia sie nastepujaco. W zaleznosci od war¬ tosci napiecia wyjsciowego wzmacniacza 1 zmie¬ nia sie warstosc impedancji obwodu ladowania 2 zalaczonego w obwodzie zródla - 5 pradu stalego a z tego powodu zmienia sie natezenie pradu, przeplywajacego w tym obwodzie, którego ele¬ mentem skladowym jest kondensator C obwodu RC 3. W zwiazku z tym zmienia sie napiecie wej¬ sciowe dla wtórnika emiterowego zrealizowanego na tranzystorze T2, wchodzacego w sklad sterowa¬ nego dzielnika napiecia 4. W zaleznosci od napie¬ cia wejsciowego wtórnika emiterowego zmienia sie sygnal wysterowujacy tranzystor Tl, zalaczo¬ ny w obwodzie wejsciowym wzmacniacza 1. Pa¬ rametry elementów skladowych ogranicznika sa dobierane tak, aby zapewnic minimialna stala czasowa tego ogranicznika i staly poziom sygnalu wyjsciowego uzyskiwanego na wyjsciu B wzmac¬ niacza 1.Zastrzezenia patentowe 1. Ogranicznik zwlaszcza dla stosowanego w technice pracy w studio odsluchu oraz dla wy¬ dawania polecen, zalaczony w obwodzie sprzeze¬ nia zwrotnego wzmacniacza, którego napiecie wyjsciowe ma byc ograniczane, zawierajacy rów- nolegly obwód RC dolaczony do zalaczonego na wejsoiu wzmacniacza sterowanego dzielnika na¬ piecia, znamienny tym, ze miedzy obwodem RC (3) a wyjscliem (B) wzmacniacza (1K którego napiecie wyjsciowe ma byc ograniczone, zalaczony jest sterowany czynny ohwód ladowania (2), polaczony ze zródlem pradu stalego (5), przeznaczonego do ladowania obwodu RC (3) w zaleznosci od po¬ ziomu sygnalu wyjsciowego wzmacniacza (1). 2. Ogranicznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze sterowany czynny obwód ladowania (2) zawie¬ ra tranzystor (T3), stanowiacy czynny sterowany element obwodu ladowania (2). 10 15 20 25 30 35 50109 921 B f%i "fi I Jv2 -l 5 -—, ! L _L i X 1J-3 p Fig.Z B PL