Przedmiotem wynalazku jest strug weglowy majacy prowadnice obejmujaca kadlub struga i umieszczony w tej prowadnicy, lancuch, którego konce sa zaczepione na kadlubie struga po obu stronach kadluba.Przy strugach wystepuje staly problem pole¬ gajacy na osiagnieciu niezawodnego wchodzenia ich nozy w czolo eksploatowanej sciany. W tym celu znane sa juz obsady nozy ulozyskowane wychylnie, jednak w eksploatacji one czesto za¬ wodza, poniewaz te noze wcinaja sie nierówno¬ miernie w czolo sciany skutek czego powstaje nieregularny skraw. To zachodzi szczególnie wte¬ dy, kiedy oprócz obsady nozy stosuje sie takze i wahacze spagowe ulozyskowane wychylnie.Wcinanie sie nozy w czolo sciany zalezy w zasa¬ dzie jedynie od biernego dzialania nozy i wahacza spagowego. Pod biernym dzialaniem rozuraie sie nie kontrolowane wychyly obsady nozy i wahacza spagowego na skutek wystepujacych miedzy czo¬ lem sciany a kadlubem struga wzglednie wahacza spagowego sit poprzecznych. W wyniku tego nie mozna utrzymac dokladna glebokosc skrawu nozy.Poza tym uzycie znanych strugów weglowych jest problematyczne zwlaszcza w stromych zlozach, poniewaz tam wystepuje z reguly niestale polo¬ zenie nozy miedzy czolem sciany a strugiem.Celem wynalazku jest wykonanie struga weglo¬ wego opisanego na wstepie rodzaju, który by odznaczal sie aktywnym i kontrolowanym wyko- 10 25 30 nywaniem skrawów za pomoca nozy w czole urabianej sciany nawet w stromych zlozach. Cel ten osiagniety zostal przez tó, ze w kadlubie stru¬ ga jest ulozyskowana belka nozawa na pionowej osi wychylnie w kierunku roboczym do- czola sciany i w celu napedzania belki nozy jest ulozyskowany w kadlubie prostopadle do ruchu lancucha pozio¬ my wal sterowniczy, dzwigajacy z jednej strony glowice zwrotna, pracujaca na belce nozowej miedzy dwiema scianami slizgowymi a z drugiej strony zaczepiajacy za pomoca ramienia dzwigni za lancuch sterowniczy/którego konce sa pola¬ czone z koncami lancucha zaczepionego na kad¬ lubie z pewnym luzem, skutkiem czego ruch lan¬ cucha sterowniczego odbywajacy sie tam i z po¬ wrotem w zaleznosci od roboczego kierunku ruchu lancucha powoduje ruch wychylny belki nozowej w jego osi pionowej w roboczym kierunku do czola sciany za pomoca ruchu wychylnego glowicy zwrotnej mieszczacej sie ria poziomym wale ste¬ rowniczym. Te srodki wynalazku powoduja to, ze stosujac uruchamianie lancucha struga za pomoca lancucha sterowniczego osiaga sie planowane wy¬ chylenie belki nozowej mieszczacej sie na kadlubie do czola sciany a tym samym zasadnicze polozenie nozy. Na skutek wychylenia belki nie ma juz znaczenia to, ze miedzy czolem sciany a kadlubem struga znajduja sie okruchy wegla, poniewaz wy¬ stepuje tu aktywne dzialanie, które sterowane za pomoca lancucha sterowniczego umieszczonego 110 0473 110 047 4 miedzy oboma kancami lancucha struga w zalez¬ nosci do roboczego kierunku ruchu struga. Zreszta istnieje mozliwosc umieszczenia przed i za kad¬ lubem struga urzadzenia do oczyszczania z okru¬ chów wegla.Dalsze wlasciwosci wynalazku sa jiastepujace: ramie dzwigni walu sterujacego jest polaczone ko¬ rzystnie bez luzu z lancuchem sterujacym wsku¬ tek czego przy kazdej zmianie kierunku ruchu jest w pelni wykorzystywany luz lancucha steru¬ jacego, wystepujacy na jego zlaczach, za pomoca naciagania lancucha struga. W korzystnym przy¬ kladzie wykonania wynalazku w belce nozowej jest ulozyskowany wychylny z belka nozowa roz¬ widlony czlon wyichylnie na pionowej osi, krtóry dziala na wahacz spagowy w kierunku roboczym do spagu i czola sciany ulozyskowainy na czopie umieszczonym na kadlubie ponizej dzwigara nozy, odchylonym ku górze i o kierunku prostopadlym do kierunku ruchu lancucha i którego rozwidlenie ma dwa konce, miedzy którymi slizga sie pionowy nosek zwrotny wahacza i ruch wychylny czlona rozwidlonego na swojej pionowej osi powoduje ruch wychylny wahacza w tym samym kierunku na jego w poziomym czopie.Nastepnie wedlug wskazan wynalazku posuwa sie o zaplanowana wielkosc nule tylko belka nozo¬ wa lecz takze wahacz spagowy a wiec ich noze wchodza w spag o kontrolowana wielkosc, przy czym wgryzanie sie nozy w czolo sciany wzglednie w spag wylacza sie za pomoca przets/tawnych ka¬ mieni jarzma i zmiana kierunku ruchu wykonane¬ go zgodnie z wynalazkiem struga weglowego jest zawsze mozliwa. Odchylone ku górze polozenie, czopa jest wykonane dla wahacza spagowego w tym celu, aby on uzyska! kat przylozenia nde tyl¬ ko ze spagiem ale takze z czolem sciany za po¬ moca samego wychylenia w góre. Poniewaz wa¬ hacz pracuje w obszarze przejscioiwym od spagu do czola sciany i musi sie w tym obszarze za¬ równo wlaczac jak i wylaczac. Glowica zwrotna i nosek zwrotny maja ksztalt beczkowaty skutkiem czego mozliwy jest niewatpliwie ruch wzgledny miedzy sciankami^ slizgowymi dzwigara nozy wzglednie koncami czlona widlastego. w toku wla¬ czania i wylaczania dzwigara nozy, czlona widla- sitego i wahacza.Zgodnie z wynalazkiem czlon widlasty moze miec moze wyprzedzajace i wtedy tworzy on glo¬ wice wyprzedzajacego urabiania. W kadlubie znaj¬ duja sie zgodnie z korzystnymi przykladem wyko¬ nania wynalazku ograniczniki jato nastawne ka¬ mienie jarzma dla noska zwrotnego wahacza spa¬ gowego umieszczone z obu stron noska, za pomoca których mozna zmieniac wysokosc polozendia nozy spagowych wedlug potrzeby, skutkiem czego moz¬ na wyznaczac górne i dolne skrawy struga we¬ glowego. Sila tnaca czlooa widlastego wykona¬ nego jako glowica wyprzedzajacego urabiania jest doprowadzana za pomoca konców czlona widlaste¬ go i noska zwrotnego wahacza spagowego., skut¬ kiem czego powstaje zamkniety silowo dceisk.Ograniczniki dla noska zwrotnego wahacza sa ko¬ rzystne wykonane ja/ko kamienie jarzma. W kon¬ cu wynalazek zaklada, ze lancuch struga zaczepia sie na kadlubie w punkcie ciez/kosci ukladu nozjr skrawajacych w skutek czego nastepuje daleko idace wyrównanie momentów.Zalety wynalazku polegaja na tym, ze urze¬ czywistniono strug weglowy, którego belka nozowa i wahacz spagowy wyrózniaja sie aktywnym skra¬ waniem czola eksploatowanej sciany, poniewaz one sa wychylane w kierunku roboczym do czola sciany o zaplanowana wielkosc za pomoca lancu¬ cha sterowniczego. Z fte@o wynika kontrolowana glebokosc skrawów nozy nawet w zlozu stromym^ Zmiana kierunku ruchu w pracy tego struga we¬ glowego jest zapewniona. W wyniku czego ujety wynalazkiem strug weglowy zapewnia urabianie bez zaklócen i przeto racjonalniejsze i ekonomicz¬ niejsze wydobycie wegla niz dotychczas.Przedmiot wyimalazku jest uwidoczniany w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia strug weglowy schematycznie w wido¬ ku z przodu, fig. 2 — przedmiot z fig. 1 w widoku z góry, fig. 3 — przedmiot z fiig. 1 schematycznie w przekroju pionowym, fig. 4 — przedmiot z fig. J w przekroju wedlug linii A — A. Rysunek przed¬ stawia strug weglowy majacy prowadnice 1 obej¬ mujaca kadlub 2 i w prowadnicy 1 umieszczony lancuch 3, którego konce 4 'sa zaczepione na ka¬ dlubie 2. W kadlubie 2 znajduje sie ulczyskowana belka nozowa 5 na pionowej osi 6 wychylnie w kierunku roboczym do czola sciany i w celu na¬ pedzania belki nozowej 5 znajduje sie ulozysko¬ wany prostopadle do kierunku ruchu lancucha poziomy wal sterowniczy 7, dzwigajacy z jednej strony glowice zwrotna 9 pracujaca na belce no¬ zowej 5 miedzy dwiema scianami slizgowymi 8 a z drugiej strony zaczepiajacy za pomoca ramie¬ nia dzwigni 10 za lancuch sterowniczy 11, którego konce sa polaczone z koncami 4 lancucha 3, dzia¬ lajacego na kadlub 2 z pewnym luzem S. Na sku¬ tek tego ruch lancucha sterowniczego 11, odby¬ wajacy sie tam i z powrotem w zaleznosci od roboczego kierunku ruchu lancucha 3, powoduje ruch wychylny belki nozowej 5 na jego osi pio¬ nowej 6 w roboczym kierunku do czola sciany za pomoca ruchu wychylnego glowicy zjwroitnej 9 umieszczonej na poziomym wale sterowniczym 7.Ramie dzwigni 10 walu sterowniczego jest pola¬ czone z lancuchem sterowniczym bez luzu.W belce nozowej 5 jest ulozyskowany wychlny z belka nozowa czlon rozwidlony 13 wychylnie na pionowej osi 12, który dziala na wahacz spagowy 15 w kierunku roboczym do spagu i czola sciany ulozyskowany na czopie 14 umieszczonym na kad¬ lubie 2 ponizej belki nozowej 5, odchylonym ku górze i o kierunku prostopadlym do kierunku ruchu lancucha i którego rozwidlenie ma dwa konce 16 miedzy którymi slizga sie pionowy nosek zwrotny 17 wahacza 15 i ruch wychylny czlona rozwidlonego 13 na pionowej osi 12 powoduje ruch wychylny wahacza 15 w tym samym kierunku roboczym na jego w zasadzie poziomym czopie 14.Glowica zwrotna 9 i nosek zwrotny 17 maja ksztalt teczkowaty celem poprawienia wlasciwosci slizgania. Czlon rozwidlony 13 moze posiadac noze wyprzedzajacego urabiania 18 a wiec moze byc wykonany jako glowica wyprzedzajacego urabia¬ lo 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60110 047 nia. W kadlubie 2 sa ulozyskowane swoznie na- stawcze 19 dla noska zwrotnego 17 na wahaczu 15 majace z dwu stron noska zderzaki w ksztalcie kamieni jarzma 20. Ulozyskowany w wycieciu 21 beilki onzy 5 ozlon rozwidlony 13 przylega swymi scianami slizgowymi/ 22 o ksztalcie beczkowatym do scianek bocznych 23 wyciecia 21 a wiec moze wykonac pewien ruch wzgledny w stosunku do belki nozy ale moze byc takze zabierany przez belke nozy w fazie ruchu wychyinego. Lancuch struga 3 jest zaczepiony na belce nozy 2 w punk¬ cie ciezkosci ukladu nozy skrawajacych.Zastrzezenia patentowe 1. Strug weglowy majacy prowadnice obejmu¬ jaca kadlub struga i umieszczony w tej prowad¬ nicy lancuch, który ma konce zaczepione po obu stronach kadluba, znamienny tym, ze w kadlubie struga (2) jest ulozyskowana belka nozowa (5) na pionowej osi (6) wychylnie w kierunku robo¬ czym do czola sciany i w celu napedzania belki nozowej (5) jest ulozyskowany w kadlubie (2) pro¬ stopadle do kierunku ruchu lancucha poziomy wal sterowniczy (7), dzwigajacy z jednej strony glo¬ wice zwrotna (9) pracujaca na belce nozowej (5) miedzy dwiema scianami slizgowymi (8) a z dru¬ giej strony zaczepiony za pomoca ramienia dzwi¬ gni (10) za lancuch sterowniczy (11), którego konce sa polaczone z koncami (4) lancucha (3) zaczepio¬ nego na kadlubie (2) z pewnym luzem (S), skut¬ kiem czego ruch lancucha sterowniczego (11) od¬ bywajacy sie tam i z powrotem w zaleznosci od roboczego kierunku ruchu lancucha (3) powo- 10 15 20 25 30 35 duje ruch wychylny belki nozy (5) w jego osi pionowej (6) w roboczym kierunku do czola scia¬ ny za pomoca wychlnego glowicy zwrotnej (9) ulozyskowanej na poziomym wale sterowniczym (7). 2. Strug weglowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ramie dzwigni (10) walu sterowniczego (7) jest polaczone z lancuchem bez luzu. 3. Strug weglowy wedlug zastrz. 1 lub 2, zna¬ mienny tym, ze w belce nozowej (5) jest ulozys¬ kowany wychylny wzgledem belki czlon rozwi¬ dlony (13) wychylnie na osi pionowej (12), który naciska na wahacz spagowy (15) w kierunku ro¬ boczym do spagu i do czola sciany i ulozyskowany jest na czopie (14) umieszczonym na korpusie (2) ponizej dzwigara nozowego (5), odchylonym ku górze o kierunku prostopadlym do kierunku ruchu lancucha i którego rozwidlenie ma dwa konce (16), miedzy którymi slizga sie pionowy nosek zwrotny (17) wahacza (15), przy czym wahacz (15) jest wychylny w kierunku roboczym na poziomym czopie (14) na skutek ruchu wychyinego (16a) roz¬ widlonego (13) ma pionowej osi (12). 4. Strug weglowy weglug zastrz. 1 znamienny tym, ze czlon rozwidlony (13) ma noze wyprze¬ dzajacego urabiania (18). 5. Strug weglowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w kadlubie (2) sa ulozyskowane swoznie nastawcze (19) dla noska zwrotnego (17) na waha¬ czu (15) majace z obu jego stron ograniczniki w ksztalcie kamieni jarzma (20) i ze ulozyskowany w wycieciu (21) belki nozowej (5) czlon rozwidlo¬ ny (13) przylega swymi powierzchniami slizgowymi (22) o ksztalcie beczkowatym do bocznych scianek (23) wyciecia (21). 2 '/ A Fig. 2 Fig.4 Fig.3 PL