Przedmiotem wynalazku jest zawór wzniosowy, skladajacy sie z uruchamianego wrzecionem za- wieradla z miekkim uszczelnieniem, które ponizej czesci miekko uszczelniajacej posiada pierscien metalowy, dochodzacy podczas zamykania zawie- radla do oparcia w obudowie zaworu, a dalszy ruch zamykajacy wrzeciona powoduje docisk cze¬ sci miekko uszczelnionej do gniazda zaworu.Znany jest z opisu patentowego RFN nr 1087 860 zawór, w którym czesciowo stozkowym gniezdzie zaworu, na poziomo przebiegajacym od¬ sadzeniu opiera sie, umieszczony na koncu wrze¬ ciona zaworu, element gumowy w ksztalcie stozka scietego. W celu zabezpieczenia elementu gumo¬ wego przed nadmiernym dociskiem do gniazda za¬ woru, co mogloby spowodowac jego uszkodzenie, umieszcza sie nad nim tarcze metalowa. Tarcza metalowa posiada srednice zewnetrzna wieksza od górnej krawedzi gniazda zaworu i przy za¬ mknietym zaworze opiera sie na gniezdzie zawo¬ ru.Niebezpieczenstwo sprasowania elementu gumo¬ wego na gniezdzie zaworu jest zatem usuniete, ale niekiedy istnieje mozliwosc jego uszkodzenia przez wystepujacy docisk obrzezy do odsadzenia w gniezdzie zaworu. Odsadzenie gniazda zaworu pogarsza jednoczesnie przeplyw medium wewnatrz zaworu.Znany jest z francuskiego opisu patentowego nr 734 651 ulepszony zawór zawierajacy tarcze meta- 10 15 25 30 Iowa zabezpieczajaca element gumowy przed nad¬ miernym dociskiem do odsadzenia. Element gumowy posiadajacy gumowy pierscien rozprezny opiera sie na tarczy metalowej lezacej ma odsadzeniu w gniez¬ dzie zaworu, i jest dociskany do tego gniazda za po¬ moca umieszczonej nad gumowym pierscieniem rozpreznym drugiej tarczy metalowej. Do wrze¬ ciona zaworu sa umocowane sruba dwie tarcze metalowe i lezacy miedzy nimi gumowy pierscien rozprezny. Zawieradlo wykazuje wprawdzie pro¬ stote, ale moze byc jedynie stosowane w ukla¬ dach o niskich cisnieniach, ze wzgledu na srube przechodzaca przez zwierciadlo. Istnieje równiez niebezpieczenstwo, ze przy wyzszych cisnieniach, medium przenoszone przedostanie sie miedzy ni¬ zej usytuowana tarcze metalowa a leb sruby i spowoduje w górnym obszarze zawieradla wy¬ cisk a ostatecznie nawet i rozerwanie pierscienia gumowego.W rozwiazaniu znanym z opisu wzoru uzytko¬ wego RFN nr 1894 967 metalowy rdzen zawie¬ radla jest zaopatrzony w miekkie uszczelnienie w ksztalcie opony, wspólpracujacej z odsadzeniem cylindrycznego gniazda zaworu.Nieuniknione uszkodzenie na obrzezu odsadze¬ nia zamykajacego miekkiego uszczelnienia po¬ wstaje podobnie jak w opisie patentowym fran¬ cuskim nr 734 651, przez lezacy przed uszczelnie¬ niem metalowy pierscien rozprezny.Miekkie uszczelnienie opiera sie na metalowym 1101143 110114 4 pierscieniu uszczelniajacym umieszczonym z lu¬ zem na cylindrycznym gniezdzie i jest przez me¬ talowy rdzen zawieradla dociskane do cylindrycz¬ nych scian gniazda. W dalszym ciagu istnieje nie¬ bezpieczenstwo wyciskania miekkiego uszczelnie¬ nia z gniazda zaworu wskutek za duzej sily za¬ mykajacej. Nastepuje wtedy zakleszczenie sie za¬ wieradla w gniezdzie zaworu lub porwanie przez przeplywajacy strumien medium w uklad ruro¬ ciagu. Odsadzenie w obszarze gniazda zaworu dziala' na przeplyw ja/k przeslona tak, ze wyste¬ puja znaczne straty przeplywu.Na odsadzeniu w gniezdzie zaworu wymienio¬ nych zaworów wzniosowych osadzaja sie osady, f aow^dptócey i^es^Lelnosc i zniszczenie zawieradla.! Zadaniem 'wynalazku jest stworzenie zaworu wzniosowego, któlego miekkie uszczelnienie bylo- 1fcjp*pew»ie aabeMeczone przed zniszczeniem. Za¬ danie to zostalo rozwiazane dzieki temu, ze gnia¬ zdo zaworu jest wykonane stozkowe, a srednica zewnetrzna metalowego pierscienia uszczelniaja¬ cego odpowiada srednicy powyzej najmniejszej srednicy gniazda stozkowego. Metalowy pierscien uszczelniajacy opiera sie na wykonanym bez zad¬ nego odsadzenia gniezdzie stozkowym o korzyst¬ nym przeplywie, przy czym stanowi on podpore dla miekkiego uszczelnienia. n Aby umozliwic, podczas zamykania nadmierne dociskanie zawieradla do gniazda zaworu, ko¬ rzystnym jest, aby na srednicy zewnetrznej czes¬ ci metalowej zawieradla, lezacej powyzej czesci miekkiego uszczelnienia, znajdowalo sie szereg, rozlozonych na obwodzie wystepów, sluzacych do ograniczenia skoku zawieradla, które przy calko¬ witym docisnieciu zawieradla do gniazda stozko¬ wego przylegaja do jego górnej czesci. Dzieki te¬ mu, nawet przy róznych silach zamykajacych miekkie uszczelnienie nie jest sprasowywane w gniezdzie zaworu. Miekkie* uszczelnienie odksztal¬ ca sie, przy tym tylko .w elastycznym obszarze materialu uszczelki, a zatem jego trwalosc wielo¬ krotnie wzrasta.Dalszym korzystnym uksztaltowaniem jest to, ze na odsadzenie w ksztalcie grzyba, metalowej czesci miekko uszczelniajacego zawieradla jest na¬ suniety metalowy pierscien uszczelniajacy w ro- dzajoi zamkniecia bagnetowego i zabezpieczony osiowo przez przekrecenie.Mozliwe jest równiez, aby metalowy pierscien uszczelniajacy nasuniety na odsadzenie byl za¬ bezpieczony pierscieniem sprezynujacym podtrzy¬ mywanym wpustem lub wystepem.Mozliwa jest i inna forma wykonania, przy której metalowy pierscien uszczelniajacy jest wy¬ konany z materialu sprezystego i zaopatrzony w szczeline zapewniajaca rozpieranie tego pierscie¬ nia, podczas gdy zawieradlo posiada rozszerzajace sie w strone gniazda zaworu odsadzenie do mo¬ cowania pierscienia uszczelniajacego. Takie uksztaltowanie pierscienia uszczelniajacego i pod¬ trzymujacych go czesci prawie uniemozliwia sa¬ moczynne jego luzowanie na zawieradle. Poza tym metalowy pierscien uszczelniajacy i czesci zabezpieczajace jego polozenie jako zawarte w miekkim uszczelnieniu zwiekszaja niezawodnosc eksploatacji na przyklad z powodu korozji. Przez zastosowanie gladkiego i bez wystepów gniazda zaworowego unika sie osadzania zanieczyszczen i znacznie obniza wartosc wspólczynnika oporu C przez korzystny ksztalt przeplywu.W zastosowaniu do okreslonych warunków pra¬ cy istnieje mozliwosc osloniecia zawieradla ela¬ styczna powloka. Przy zamknietym zaworze jest niemozliwe zniszczenie powloki i przyleglych wy- io stepów, poniewaz powloka w obszarze miedzy wystepami jest prowadzona dookola zawieradla.Jedynie powierzchnie przylegania wystepów sa dalej wykonywane bez powloki.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w 15 przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zawór zamykajacy w przekroju wzdluznym z zawieradlem podtrzymywalnym sprezynujacym pierscieniem uszczelniajacym, a fig. 2 — zawieradlo z zamknieciem bagnetowym 20 podtrzymywanym metalowym pierscieniem, a fig. 3 — czesciowy przekrój wzdluzny zawieradla z metalowym pierscieniem uszczelniajacym podtrzy¬ mywanym przez pierscien sprezynujacy.Na wrzecionie 1 jest zamocowana metalowa 25 czesc 2 zawieradla, która jest zaopatrzona w od¬ sadzenie 5 powiekszajace sie w kierunku do stoz¬ kowego gniazda 4 zaworu. Na odsadzeniu 5 jest osadzona miekka uszczelka 3, zabezpieczona spre¬ zynujacym, wyposazonym w szczeline zapewnia- 30 jaca rozpieranie, metalowym pierscieniem uszczel¬ niajacym 6. Metalowy pierscien uszczelniajacy. 6 jest wulkanizowany do miekkiej uszczelki 3. Ta¬ kie polaczenie nawet przy jakichkolwiek, nie¬ sprzyjajacych okolicznosciach uiniemozliwia dzie- 35 ki rozszerzajacym sie odsadzeniem 5 odpadniecie sprezynujacego metalowego pierscienia uszczelnia¬ jacego 6.Na srednicy zewnetrznej metalowej czesci 2, lezacej powyzej miekkiej uszczelki 3, znajduje sie 40 szereg rozlozonych na obwodzie wystepów 7, któ¬ re przy calkowicie docisnietym zawieradle do stozkowego gniazda 4 przylegaja do jego górnej czesci. Wystepy 7 ograniczaja droge zamykania zawieradla i uniemozliwiaja tym samym przecia- « zenie miekkiej uszczelki 3. Podczas operacji za¬ mykania metalowy pierscien uszczelniajacy 6 opiera sie swoja wieksza srednica zewnetrzna na stozkowym gniezdzie 4, stanowiac tym samym oparcie dla zawieradla. 50 Dla unikniecia uszkodzenia stozkowego gniazda 4 wewnetrzna polowa obrzeza pierscienia uszczel¬ niajacego 6, od strony zakonczenia odsadzenia 5 jest wykonana po promieniu.Fig. 2 przedstawia w widoku z góry inny ro- 55 dzaj zabezpieczenia miekkiej uszczelki 3, za po¬ moca metalowego pierscienia uszczelniajacego 9, o wewnetrznym zarysie 8 w ksztalcie elipsy, od¬ powiednim do zarysu odsadzenia 10.Pierscien uszczelniajacy 9 jest osadzony na 60 uksztaltowanym w ksztalcie grzyba (nie przedsta¬ wionym na rysunku) odsadzeniu 10 metalowej czesci 2 zawieradla i zabezpieczony przed odpad¬ nieciem przez jego obrót o 90°.Fig. 3 przedstawia w czesciowym przekroju ^ 65 wzdluznym zawieradlo, z cylindrycznym odsadze-110114 6 niem 12, na którym jest luzno umieszczone miek¬ kie uszczelnienie z metalowym pierscieniem uszczelniajacym 11, które jest zabezpieczone przed odpadnieciem pierscieniem sprezynujacym 13.Pierscien sprezynujacy 13 jest ustalony w swo¬ im polozeniu wpustem 14 lub tym podobnym wy¬ stepem.Zastrzezenia patentowe 1. Zawór wzniosowy, skladajacy sie z urucha¬ mianego wrzecionem zawieradla z miekkim uszczelnieniem, które ponizej czesci miekko uszczelniajacej posiada pierscien metalowy, do¬ chodzacy póTLczas zamykania zawieradla do opar¬ cia w obudowie zaworu, a dalszy ruch zamyka¬ jacy wrzeciona powoduje docisk miekkiego uszczelnienia do gniazda zaworu, znamienny tym, ze gniazdo zaworowe (4) jest stozkowe, a srednica zewnetrzna metalowego pierscienia uszczelniajace¬ go (6, 9, 11) odpowiada srednicy stozkowego gnia¬ zda (4) powyzej jego najmniejszej srednicy, 2. Zawór wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na srednicy zewnetrznej metalowej czesci (2) za¬ wieradla lezacej powyzej miekkiej uszczelki (3) znajduje sie szereg nalozonych na obwodzie wy- 10 15 20 25 stepów (7), sluzacych do ograniczenia skoku za¬ wieradla, które przy calkowicie docisnietym za- wieradle do stozkowego gniazda (4) przylegaja do jego górnej czesci. 3. Zawór wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na odsadzeniu (10), w ksztalcie grzyba metalowej czesci (2) miekko uszczelniajacego zawieradla jest nasuniety metalowy pierscien uszczelniajacy (9) w rodzaju polaczenia bagnetowego, zabezpieczony osiowo przez przekrecenie. 4. Zawór wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze metalowy pierscien uszczelniajacy (11) nasuniety na odsadzenie (12) jest zabezpieczony pierscieniem sprezynujacym (13) podtrzymywanym przez wpust (14) lub wystep. 5. Zawór wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze metalowy pierscien uszczelniajacy (6) wykonany z materialu sprezystego jest zaopatrzony w szcze¬ line, zapewniajaca rozpieranie pierscienia, pod¬ czas gdy zawieradlo posiada rozszerzajace sie w strone gniazda (4) odsadzenie (5) do ustalania pierscienia uszczelniajacego (6). 6. Zawór wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze metalowy pierscien uszczelniajacy (6, 9, 11) i za¬ bezpieczajace czesci (5, 10, 13) jego polozenie znaj¬ duja sie w miekkiej uszczelce (3).Fig. 3 Fig. 2 PL