PL110572B1 - Insecticide,an acaricide and a nematocide - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek owadobój¬ czy, roztoczobójczy i nicieniobójczy zawierajacy jako substancje czynna nowe N-(amino-metyleno- -amidy) dwuestrów kwasów tio- lub dwutiofosforo- wych.Wiadomo, ze amidy kwasów 0,S-dwualkilotiolo- fosforowych np. N-(metylo- lub Ill-rzed.-butylo- aminometyleno)-amid kwasu 0,S-dwumetylotiolo- fosforowego maja dzialanie owadobójcze i roztoczo- bójcze (opis patentowy RFN nr DOS 2 211338).Stwierdzono, ze nowe N-(aminometyleno)-amidy dwuestrów kwasów tio- lub dwutio-fosforowych o wzorze 1, w którym R i R1 oznaczaja takie same lub rózne grupy alkoksylowe lub alkilotio, R2 ozna¬ cza rodnik alkilowy i X oznacza atom tlenu lub siarki maja doskonale dzialanie owadobójcze, roz- toczobójcze i nicieniobójcze.Otrzymane N-(aminometyleno)-amidy dwuestrów kwasów tio- lub dwutio-fosforowych wykazuja znacznie lepsze dzialanie owadobójcze, roztoczobój- cze i nicieniobójcze niz znane zwiazki o analogicz¬ nej budowie i takim samym kierunku dzialania.Wzbogacaja one zatem stan techniki.Nowe substancje czynne dobrze tolerowane przez rosliny i nieznacznie toksyczne dla stalocieplnych nadaja sie do zwalczania szkodników zwierzat, zwlaszcza owadów, pajeczaków i nicieni wystepu¬ jacych w rolnictwie, lesnictwie, ochronie materia¬ lów i higienie. Dzialaja one na gatunki podatne 10 15 20 25 30 i uodpornione i na wszystkie lub niektóre stadia rozwojowe.Do tych szkodników naleza: — z rzedu Ispoda np. Oniscus Asellus, Armadil- lidium vulgare, Porcellio scaber, — z rzedu Diplopoda np. Blaniulus guttulatus. — z rzedu Chilopoda np. Geophilus carpophagus, ¦ Scutigora spec, — z rzedu Symphyla np. Scutigerella immacu- lata. — z rzedu Thysenura np. Lepisma saccharina, — z rzedu Callembola np. Onychiurus armatus, — z rzedu Orthoptera np. Blatta orientalis, Peri- planeta americane, Leucophaea maderae, Blat- tella germanica, Acheta domesticus, Gryllotalpa spp., Locusta migratoria migratorioides, Melano- plus differentialis, Schistocera gregaria z rzedu Dermaptera np. Forficula auricularia, — z rzedu Isoptera np. Retticulitermes spp., — z rzedu Anoplura np. Phylloxera vastarix, Pemphigus spp., Pediculus humanus corperis, Haematopinus spp., Linognathus spp., — z rzedu Mallophuga np. Trichodectes spp., Domalines spp., — z rzedu Thysanoptera np. Hercinothrips fe- moralis, Thripa tabac, — z rzedu Heteroptera np. Eurygaster spp., Dyspercus intermedius, Piesma auadrate, Cimex lectularius, Rhodnius proloxus, Triatoma spp., — z rzedu Homoptera np* Aleurodes, brassicae, 110 572110 572 - * 3 Bemisia tabaci, Trialeurodes vaporariorum, Aphis gossypii, Brevicoryne brassicae, Cryptomyzus ribus, Doralis fabae, Doralis pomi, Eriosoma lanigerum, Hyalopterus arundinis, Macrosiphum avenae, My- zus spp., Phorodon humuli, Rhopalosiphum padi, Empoasca spp., Euscelis bilobatus, Nephotettix cincticeps, Lecanium corni, Saissetia oleae, Laodel- phax striatellus, Nilaparvata lugens, Aonidiella surantii, Aspidictus hedera, Pseudococcus spp., Psylla spp., — z rzedu Lepidoptera ^np. Pectinophora gossy- piella, Bupalus piniarius, Cheimatobis, brumata, Lithocolletis blancardella, Hyponomeuta, padella, Plutella maculipennts, Melacosoma neustria, Eupro- tis chrysorrhoea, Lymantria spp., Buccultrix thur- beriella, Phylloconistis citrella, Agrotis spp., Euxoe spp., Feltia spp., Earias inszlana, Heliothis spp., laphygma exigua, Mamestra brassieae, Panolis flammea, Prodenia litura, Spodoptera spp., Trichó- plusia ni, Carpocapsa pomonella, Pieris spp., Chile spp., Pyrausta nubilalis, Epbestia kuchniella, Gal- leria mellonella, Caccecia podana, Capua reticulana, Choristoncura fumiferana, Clysia ambiguella, Ko- mena magnanima, Tortrix viridana. — z rzedu Coleoptera np. Anobium punctatus, Rhizopertha dominica, Bruchidius obtectus, Acan- thoscelides obtectus, Hyloptrupes bajulus, Agelas- tica alni, Leptinotarsa decemlineata, Phaedon co- chleriae, Diabrotica spp., Psylliodes"chrysocephala, Epilachna varivestis, Atomaria spp., Oryzaephikis surinamen sis, Anthonomus spp., Sitophilus spp., Otiorrhynobus sulcatus Cosmopolites serdidus, Ceu- thorrhynohus assimillis, Hypera postica, Dermes- tes spp., Trogoderma spp., Antherenus spp., Atta- genus spp., Lyctus spp., Meligethes aeneus, Ptinus app., Niptus hololeucus, Gibbium psylloides, Tri- belium spp., Tenabrio molitor, Agriotes spp., Con- derus spp., Melolontha melolontha, Amphimallon solstitialis, Costelytra zealndica. * — z rzedu Hymonoptera np. Diprion spp., Holoca- mpa spp., Lasius spp., Honomarium phareonis, Ves- pa spp. / — z rzedu Diptera np. Aedes spp., Anopheles spp., Culex spp., Drosophila melanogaster, Mucca spp., Fannia spp., Calliphora erythrocephala, Lu- cilia spp., Chrysomyia spp., Cuterbra spp., Gastro- philus spp., Ryppobosca spp., Stomoxys spp., Oes- trus spp., Hypoderma spp., Tabanus spp., Tannia spp., Bibio hortulanus, Oscinella frit, Phorbia spp., Pegomyia hyoscyami, Ceratitis capitata, Dacus oleae.Tipula paludosa. — z rzedu Siphonaptera np. Xenopsylla cheopis, Ceratopyllus spp., — z rzedu Arachnida np. Scorpio maurus, Latro- dectus mactans. — z rzedu Acarina np. Acarus siro, Argas spp., Ornithodoros'spp., Dermanyssus gallinae, Eriophyes ribis, Phyllocoptruta oleivora, Boophilus spp., Rhi- picephalus spp., Amblyomma spp., Hyalomma spp.Ixodes spp., Psoroptes spp., Chorioptes spp., Sarco- ptes spp., Taxonemus spp., Bryobia praetiosa, Pa- nonychus spp., Tetranychus spp.Do nicieni pasozytniczych na roslinach naleza Tratylenchus spp., Rapopholus similis, Ditylendus dipisaci, Tylenchutus semipenetrans, Heterodera ' 4 spp., Melodogyne spp., Aphelenchoides spp., Longi- dorus spp., Xiphinema spp., i Trichodomus spp., Substancje czynne mozna przeprowadzic w zwy¬ kle preparaty w postaci roztworów, emulsji, prosz- 5 ków zwilzalnych, zawiesin proszków pylistych, pia¬ nek, past, proszków rozpuszczalnych, granulatów, aerozoli, koncentratów zawiesinowo-emulsyjnych, proszków do zaprawiania nasion, wprowadzic do substancji .naturalnych i sztucznych impregnowa¬ lo nych substancja czynna, mikrokapsulek w substan¬ cjach polimetycznych, otoczek nasion, do prepara¬ tów do odmian, takich jak ladunki i swiece dymne oraz preparatów stosowanych w sposobie ULV. Pre¬ paraty otrzymuje sie w znany sposób, np. przez 15 zmieszanie substancji czynnych z rozrzedzalnikami to jest cieklymi rozpuszczalnikami, skroplonymi pod cisnieniem, gazami i/lub stalymi nosnikami, ewentualnie stosujac substancje powierzchniowo czynne, takie jak emulgatory i/lub dyspergatory 20 i/lub srodki pianotwórcze. WLprzypadku stosowania wody jako rozcienczalnika mozna stosowac np. roz¬ puszczalniki organiczne sluzace jako rozpuszczalni¬ ki pomocnicze.Jako ciekle rozpuszczalniki mozna stosowac za- 25 - sadniczo: zwiazki aromatyczne, np. ksylen, toluen, benzen lub alkilonaftaleny, chlorowane zwiazki aromatyczne lub chlorowane weglowodory alifa¬ tyczne, takie jak chlorobenzeny, chloroetyleny, lub chlorek metylenu, weglowodory alifatyczne, takie 30 jak cykloheksan lub parafiny np. frakcje ropy naf¬ towej, alkohale, takie jak butanol lub glikol oraz ich etery i estry? ketony, takie jak aceton, metylo- etyloketon, metyloizobutyloketon, lub cykloheksa- non, rozpuszczalniki o duzej polarnosci, takie jak dwumetyloformamid i sulfotlenek dwumetylowy oraz wode; przy czym skroplonymi gazowymi roz¬ cienczalnikami lub nosnikami sa ciecze, które w normalnej temperaturze i normalnym cisnieniu sa gazami, np. gazy aerozolotwórcze takie jak chlo- rowcoweglowodory, oraz butan, propan, azot i dwu¬ tlenek wegla. Jako stale nosniki stosuje sie natu¬ ralne maczki mineralne, takie jak kaoliny, tlenki glinu, talk, kreda, kwarc, atapulgit, montmorylonit lub diatomit i syntetyczne maczki nieorganiczne, takie jak kwas -krzemowy o wysokim stopniu roz¬ drobnienia, tlenek glinu i krzemiany. Jako stale nosniki dla granulatów stosuje sie kruszone i frak¬ cjonowane naturalne mineraly takie jak kalcyt, marmur, pumeks, sepiolit, dolomit oraz syntetyczne 50 granulaty z maczek nieorganicznych i organicz¬ nych oraz granulaty z materialu organicznego np. opilek tartacznych, lusek orzecha kokosowego, kolb kukurydzy i lodyg tytoniu.Jako emulgatory i/lub substancje pianotwórcze 55 stosuje sie emulgatory niejonotwórcze i anionowe takie jak estry politlenku i kwasów tluszczowych, etery politlenku etylenu i alkoholi tluszczowych, np. etery alkiloarylopoliglikolowe, alkilosulfoniany, siarczany alkilowe, arylosulfoniany oraz hydroliza¬ ty bialka. Jako dyspergatory stosuje sie np. lignine, lugi posiarczynowe i metyloceluloze.Preparaty moga zawierac srodki przyczepne takie jak karboksymetyloceluloze, polimery naturalne i syntetyczne, sproszkowane i ziarniste lub w pos- 65 taci lateksów takie jak guma arabska, alkohol po-110 572 8 liwinylowy, polioctan winylu. Mozna stosowac barwniki takie jak pigmenty nieorganiczne,. np. tlenek zelaza, tlenek tytanu, blekit pruski i bar¬ wniki organiczne alizarynowe, azowe, metaloftalo- cyjaninowe i substancje sladowe takie jak sole ze- 5 laza, manganu, boru, miedzi, kobalmolibdenu i cynku. Preparaty zawieraja przewaznie 0,1—95% korzystnie 0,5—90% wagowych substancji czynnych.Stosowanie' substancji czynnych prowadzi sie w postaci produktów fabrycznych i/lub przygotowa- 10 nych z nich preparatów roboczych. Zawartosc subs¬ tancji czynnych w preparatach roboczych przygo¬ towanych z produktów fabrycznych waha sie w szerokich granicach. Wynosi ona na ogól 0,0000001—100% fagowych, korzystnie 0,01—10% 15 wagowych. Stosuje sie w sposób uzalezniony od po¬ staci preparatu roboczego.Przy zastosowaniu substancji czynnych w higie^- nie i' przechowalnictwie wykazuja one doskonale dzialanie pozostalosciowe na drewnie, glinie oraz 20- dobra odpornosc na alkalia na podlozu wapiennym.Mozna je równiez stosowac do zwalczania szkod¬ ników wystepujacych w weterynarii.Przyklad I. Testowanie Larw Phaedon. Roz¬ puszczalnik — 3 czesci acetonu; emulgator — 1 25 czesc wagowa eteru alkiloarylopoliglikolowego.Celem otrzymania odpowiedniego preparatu subs¬ tancji czynniej miesza sie 1 czesc wagowa substan¬ cji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i po¬ dana iloscia emulgatora i rozciencza sie koncen- 30 trat,woda do zadanego stezenia.Otrzymanym preparatem substancji czynnej opryskuje sie liscie kapusty (Brassica oleracea) do orosienia i obsadza larwami zaczki chrzanówki (Phaedon cothleariae). 39 Po podanym czasie ustala sie smiertelnosc, przy czym 100% oznacza, ze larwy zostaly zabite, a przez 0%, ze zadna larwa nie zostala zabita.W tablicy 1 podaje sie stosowane substancje czynne, stezenie substancji czynnych, czas obser* 40 wacji i uzyskane wyniki. 6 4 Przyklad II. Testowanie Tetranychus (odpor¬ ny). Rozpuszczalnik — 3 czesci wagowe dwumety- loformamidu; emulgator — 1 czesc wagowa eteru alkiloarylopoliglikolowego.W celu otrzymania odpowiedniego preparatu: substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa subs¬ tancji czynnej z podana iloscia emulgatora, po czym koncentrat rozciencza sie woda do zadanego ste¬ zenia.Otrzymanym preparatem substancji czynnej opryskuje sie mglawicowo do orosienia fasole (Phaseolus vulgaris) silnie porazona wszystkimi sta¬ diami rozwojowymi przedziorka chmielowca (Tetra¬ nychus uriticae).Po podanym czasie ustala sie smiertelnosc w %, przy czym 100% oznacza, ze wszystkie przedziorki zostaly zabite, a 0%, ze zaden przedziorek nie zo¬ stal zabity.W tablicy 2 podaje sie substancje czynne, steze¬ nie substancji czynnych i uzyskane wyniki.Tablica 2 Roztocza szkodniki roslin Testowanie Tetranychus (Odporny) T a b 1 i c^a 1 Owady szkodniki roslin Testowanie larw Phaedon Substancje czynne Zwiazek 0 wzorze 3 (znany) Zwiazek 0 wzorze 5 Zwiazek 0 wzorze 6 Zwiazek 0 wzorze 7 Zwiazek 0 wzorze 8 Zwiazek 0 wzorze 9 1 ^ . 1 Stezenie substancji czynnych w% 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 . 0,1 0,01 0,1 0,01 Smiertel¬ nosc w % po 2 dniach 98 0 100 98 100 100 100 [ 98 100 98 100 99 [ [ Substancje czynne pZwiazek 0 wzorze & (znany) Zwiazek o, wzorze 4 Zwiazek 0 wzorze 5 Zwiazek 0 wzorze 6 Zwiazek 0 wzorze 7 Zwiazek 0 wzorze 8 Zwiazek 0 wzorze 9 Stezenie substancji czynnych | w% 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 1 Smiertel¬ nosc w % po 3 dniach 100 A 0 100 100 100 10 100 100 100 100 » 100 100 100 100 1 BO 55 60 65 Przyklad III. Oznaczenie stezenia graniczne¬ go (dzialanie systemiczne przez korzenie. Testowa¬ ny owad: larwy Phaedon cochleariae. Rozpuszczal¬ nik — 3 czesci wagowe acetonu, emulgator — 1 czesc wagowa eteru alkiloarylopoliglikolowego.W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa subs¬ tancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika, dodaje podana ilosc emulgatora, po czym koncen¬ trat rozciencza sie woda do zadanego stezenia., Preparat substancji czynnej miesza sie dokladnie, z gleba, po czym^ stezenie substancji czynnej w preparacie nie odgrywa praktycznie zadnej joli, decyduje tylko dawka substancji czynnej na je¬ dnostke objetosci gleby, -która poddaje sie z ppm (Mg/l).Traktowana gleba wypelnia sie doniczki i wy¬ sadza kapusta (Brassica oleraca). Substancja czyn¬ na jest pobierana z gleby przez korzenie i przeno¬ szona do lisci. / Celem ustalania dzialania systemicznego przez korzenie obsadza sie po 7 dniach tylko liscie testo-110 572 wanymi zwierzetami. Po 2 dniach ocenia sie wynik liczac lub szacujac liczbe martwych zwierzat.Z otrzymanych danych wyprowadza sie wskaznik dzialania systemicznego przez korzenie. Wynosi on 100% gdy wszystkie zwierzeta testowane sa mar¬ twe i 0% gdy zyje taka sama ich liczba jak w pró¬ bie kontrolnej.W tablicy 3 podaje sie substancje czynne, dawki w— oraz wyniki., Tablica 3* Dzialanie systemiczne przez korzenie larwy Phaeton cochleariae Substancje czynne Zwiazek o wzorze 3 (znany) Zwiazek o wzorze 5 ' Smiertelnosc w % przy stezeniu substancji czynnej 1,25 ppm 0 100 [ Przyklad IV. Oznaczenie stezenia graniczne¬ go. Testowany nicien: Meloidogyne incognita. Roz¬ puszczalnik — 3 czesci wagowe acetonu; emulgator — 1 czesc wagowa eteru alkiloarylopoliglikolowego.W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa subs¬ tancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika, do¬ daje podana ilosc emulgatora, po czym koncentrat rozciencza sie woda do zadanego stezenia.Preparat substancji czynnej miesza sie doklad¬ nie z gleba silnie zakazona testowanym nicieniem, przy czym stezenie substancji czynnej w prepara¬ cie nie odgrywa zadnej roli, decyduje tylko dawka substancji czynnej na jednostke objetosci gleby, 10 M 25 która podaje sie w ppm. Traktowana gleba wypel¬ nia sie doniczki, wysiewa salate i utrzymuje do¬ niczki w szklarni w temperaturze 27°C.Po 4 tygodniach bada sie korzenie salaty na po¬ razenie nicieniem i ustala skutecznosc dzialania substancji czynnej w %. Wynosi ona 100%i, gdy stwierdza sie calkowity brak porazenia i 0% gdy porazenie jest takie samo jak w próbie kontrolnej.W tablicy 4 podaje sie substancje czynne, dawki i uzyskane wyniki.Tablica 4 Nematocydy Meloidogyne incognita Substancje czynne Zwiazek o wzorze 2 (znany) Zwiazek o wzorze 3 (znany) Zwiazek o wzorze 5 i Smiertelnosc w % przy stezeniu substancji czynnej 1,25 ppm 0 0 100 Zastrzezenie patentowe Srodek owadobójczy, roztoczobójczy i nicieniobój- czy zawierajacy substancje czynna, nosniki i/lub substancje powierzchniowoczynne, znamienny tymK ze jako substancje czynna zawiera N-(aminomety- leno)-amidy dwuestrów kwasów tio- lub dwutio- -fosforowych o wzorze 1, w którym R i R1 oznacza¬ ja takie same lub rózne grupy alkoksylowe lub al- kilotio; R2 oznacza rodnik alkilowy i X oznacza atom tlenu lub siarki.R X P - N = CH - N R CO-CH, R WZÓR 1 ChUO v O CH3S -N=CH-NH-C(CH3)3 CI-LO v 0 3 \ u CH30 P-N-CH-NH-CK WZÓR 2 WZÓR 3 LDA. Zaklad 2. zam. 319/81. 110 egz. PL PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek owadobójczy, roztoczobójczy i nicieniobój- czy zawierajacy substancje czynna, nosniki i/lub substancje powierzchniowoczynne, znamienny tymK ze jako substancje czynna zawiera N-(aminomety- leno)-amidy dwuestrów kwasów tio- lub dwutio- -fosforowych o wzorze 1, w którym R i R1 oznacza¬ ja takie same lub rózne grupy alkoksylowe lub al- kilotio; R2 oznacza rodnik alkilowy i X oznacza atom tlenu lub siarki. R X P - N = CH - N R CO-CH, R WZÓR 1 ChUO v O CH3S -N=CH-NH-C(CH3)3 CI-LO v 0 3 \ u CH30 P-N-CH-NH-CK WZÓR 2 WZÓR 3 LDA. Zaklad2. zam. 319/81. 110 egz. PL PL PL