Przedmiotem wynalazku jest mechanizm wychyl¬ ny maszyny wrebowej ograniczonego skrawania wyposazony w ramie wychylne z osadzonym na nim narzedziem, w którym to mechanizmie obroto¬ wa glowica osadzona jest w plaszczyznie poziomej i jest wychylana wokól osi poziomej i pionowej na zamocowanej sztywno do ramy wrebiarki tarczy lozyskowej, której zewnetrzny pierscieniowy obszar jest obustronnie otoczony plaszczyznami slizgowy¬ mi glowicy wychylnej. Osadzone na koncu tego ra¬ mienia narzedzie wrebiajace musi pokonywac duzy opór skrawania, wskutek czego ramie wrebiajace poddane jest znacznym obciazeniom. Podtrzymuja¬ cy to ramie mechanizm wychylny musi wiec byc uksztaltowany odpowiednio do tych duzych obcia¬ zen.Obciazenie mechanizmu wychylnego zostaje zwie¬ kszone w wyniku surowych warunków pracy w ko¬ palni, jak równiez w wyniku wytwarzania sie wiel¬ kich ilosci plynu, tak, ze w przypadku znanych roz¬ wiazan mechanizm wychylny podlega duzemu zu¬ zyciu i jest latwo podatny na zaklócenia w dziala¬ niu. Znanym jest przy tym stosowanie jako elementu lozyskowego polaczonej sztywno z rama wrebiarki tarczy lozyskowej o duzej srednicy, której zewne¬ trzna strefa pierscieniowa objeta jest z obu stron przez plaszczyzny slizgowe glowicy wychylnej. Te¬ go rodzaju tarcza lozyskowa przenosi sily osiowe dzialajace w kierunku pionowym, a dzieki duzej srednicy tarczy lozyska równiez i wywierane przez ramie wrebiajace sily przechylowe zostaja prze- 111020 10 20 25 30 niesione jako sily pionowe. W wyniku dzialania ro¬ boczego nacisku narzedzia wrebiajacego wywierane sa jednak równiez i znaczne sily dzialajace na tar¬ cze lozyskowa w kierunku promieniowym, które to sily sa w znanym rozwiazaniu przeniesione przez lozysko promieniowe, osadzone w pewnym odstepie ponizej tarczy lozyskowej.W tym znanym rozwiazaniu naped mechanizmu wychylnego nastepuje za pomoca ustawionej po¬ przecznie do wychylnego ramienia zebatki, wspól¬ pracujacej z kolem zebatym, zaklinowanym na wy¬ chylnej czesci mechanizmu wychylnego. W celu utrzymania tego kola zebatego we wlasciwym za¬ zebieniu z zebatka, wspomniane lozysko promie¬ niowe jest usytuowane w poblizu kola zebatego.Z tego powodu, w tego rodzaju rozwiazaniu ko¬ nieczne sa dwa ulozyskowania za pomoca tarczy i za pomoca lozyska promieniowego. Pomiedzy tar¬ cza lozyskowa i lozyskiem promieniowym umiesz¬ czone sa tlokowe silowniki, sluzace do wychylania ramienia wrebiajacego w plaszczyznie pionowej, wskutek czego wspólpracujace z zebatka kolo ze¬ bate musi byc usytuowane ponizej lozyska promie¬ niowego. W wyniku umieszczenia tarczy lozysko¬ wej powyzej tlokowych silowników wywolujacych wychylanie ramienia wrebiajacego ^v plaszczyznie pionowej, ponizej nich lozyska promieniowego, a nastepnie wspólpracujacego z zebatka kola zeba¬ tego, wysokosc calego mechanizmu wychylnego staje sie bardzo duza.Wynalazek obejmuje mechanizm wychylny w któ-111020 3 4 rym glowica osadzona jest wychylnie w plaszczy¬ znie pionowej na ramieniu wrebiajacym i jest osa¬ dzona obrotowo, w przyblizeniu do pionowej osi na zamocowanej sztywno do ramy maszyny tarczy lo¬ zyskowej, której zewnetrzna pierscieniowa strefa jest obustronnie objeta miedzy plaszczyznami sliz¬ gowymi glowicy wychylnej przy czym ta ostatnia jeat wyposazona w mechanizm wychylny.Przedmiot wynalazku zostal rozwiazany przez to, ze mechanizm wychylny posiada dwie zebatki, osa¬ dzone równolegle do pionowej plaszczyzny srodko¬ wej ramienia wrebiajacego, które sa przesuwne we wzajemnie przeciwnych kierunkach i które to ze¬ batki zazebiaja sie w dwóch róznych miejscach le¬ zacych po przeciwnych stronach wienca kola ze¬ batego, zamocovjanego wspólosiowo z tarcza lozys¬ kowa. Dzieki temu, ze do napedu mechanizmu wychylnego wokól osi pionowej zastosowane sa dwie zebatki, które leza równolegle do plaszczyzny srodkowej ramienia wychylnego i symetrycznie wzgledem tej plaszczyzny, zebatki te zazebiaja sie w dwóch przeciwleglych miejscach z kolem zeba¬ tym, zamocowanym do tarczy lozyskowej, przez co sily dzialajace wzdluz ramienia wrebiajacego i skie¬ rowane promieniowo wzgledem osi tarczy lozysko¬ wej, zostaja przejete przez te dwie zebatki. Te os¬ tanie przejmuja w postaci nacisku miedzyzebnego sily dzialajace wzdluz ramienia wrebiajacego, po¬ niewaz zas sa one osadzone w glowicy wychylnej, wiec leza zawsze równolegle do pionowej srodko¬ wej plaszczyzny tego ramienia, dzieki czemu sily dzialajace wzdluz ramienia w kazdym polozeniu ra¬ mienia dzialaja wzdluz zebatek. Tym sposobem zby¬ teczne jest stosowanie promieniowego lozyska dla przenoszenia sil dzialajacych wzdluz ramienia wre¬ biajacego, dzieki czemu wymiar wysokosci mecha¬ nizmu wychylnego ulega znacznemu zmniejszeniu.Wedlug wynalazku, kazda z zebatek polaczona jest z co najmniej jednym tlokiem zespolu hydrau¬ licznego silowników tlokowych, a kazda przestrzen robocza tloka uruchamiajacego zebatke jest pola¬ czona hydraulicznie z przeciwlegla przestrzenia ro¬ bocza tloka uruchamiajacego druga zebatke. Tym sposobem zostaja zapewnione równomierne nacis¬ ki na boki zebów obu zebatek, a co za tym idzie, równiez i równomierne przenoszenie sil dzialaja¬ cych wzdluz ramienia wrebiajacego.W korzystnej postaci wykonania wynalazku, tlok uruchamiajacy dana zebatke jest rozdzielony na dwa wspólosiowe i poddane jednostronnemu dziala - niu hydraulicznego czynnika cisnieniowego tloki, miedzy którymi osadzona jest zebatka, przy czym przestrzenie robocze tych poddanych jednostronne¬ mu dzialaniu tloków znajduja sie przy ich po¬ wierzchniach czolowych, odwróconych od zebatki.Tym sposobem uzyskano prosta konstrukcje, w któ¬ rej sily wywierane przez tloki zostaja przeniesione bezposrednio i wspólosiowo na zebatke. Zamoco¬ wane wspólosiowo do tarczy lozyskowej kolo zeba¬ te jest przy tym celowo usytuowane bezposrednio nad tarcza lozyskowa. Dzieki temu, ze kolo zebate jest usytuowane nad tarcza lozyskowa, tarcza moze byc umieszczona na ramie maszyny w mozliwie najnizszym polozeniu, dzieki temu zas ze celowy odstep miedzy kolem zebatym i tarcza lozyskowa 10 15 25 35 45 50 55 jest zredukowany do minimum, zredukowane sa tez do minimum naroza. Zewnetrzna srednica tarczy lo¬ zyskowej jest przy tym korzystnie wieksza od sred¬ nicy podzialowej kola zebatego. Jakosc ulozyskowa¬ nia ulega polepszeniu dzieki duzemu wymiarowi srednicy tarczy lozyskowej, gdyz obciazenia wywie¬ rane przez ramie wrebiajace tym lepiej moga byc przejmowane przez tarcze lozyskowa, podczas gdy dociski miedzyzebne miedzy kolem zebatym i ze¬ batka, wywolane przez sily dzialajace wzdluz ra¬ mienia wrebiajacego, sa niezalezne od srednicy po¬ dzialowej kola zebatego. Ze wzgledu na to, ze na zewnatrz kola podzialowego znajduja sie zebatki, korzystnie jest gdy srednica tego kola jest mniej¬ sza od srednicy zewnatrznej tarczy lozyskowej tak, aby zebatki i ich naped nie byly wieksze od sred¬ nicy tarczy lozyskowej.Tarcza lozyskowa i kola zebate wedlug wynalazku sa celowo usytuowane miedzy dwoma silownikami 1 hydraulicznymi, sluzacymi do odchylenia w plasz¬ czyznie pionowej, wokól poziomej osi, ramienia wy¬ chylnego. Dla silowników tych, wiekszy promienio¬ wy odstep od osi obrotów jest korzystniejszy po¬ niewaz wywierane sily sa mniejsze, a przez to osiaga sie, ze wysokosc mechanizmu wychylnego moze byc utrzymana w ograniczonym wymiarze. W korzyst¬ nym wykonaniu wynalazku, tarcza lozyskowa i ko¬ lo zebate maja postac pierscieniowa i sa przysru¬ bowane do obsady, polaczonej na sztywno ^ rama wrebiarki.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, na którym fig. 1 i 2 przedstawiaja ma¬ szyne wrebowa w widoku z boku i w widoku z góry, fig. 3 — mechanizm wychylny w przekroju podluz¬ nym wedlug linii III—III, z przylaczonym do niego przegubowo koncem ramienia wrebiajacego, fig. 4 — mechanizm wychylny w czesciowym widoku z góry i czesciowym przekroju poziomym wedlug linii IV—IV, na fig. 3, a fig. 5 — przekrój wedlug linii V—V na fig. 3.Glowica wychylna 1 osadzona jest obrotowo na obsadzie 2, na prawie pionowej osi 3. Obsada 2 jest zamocowana sztywno do ramy 5 maszyny wrebowej ograniczonego skrawania, poruszajacej sie na gasie¬ nicach 6. Z glowica wychylna 1 jest polaczony prze¬ gubowo wychylny w poziomej osi 7 mostek 8 dzwi¬ gajacy ramie wrebiajace 9, na którego zewnetrznym koncu osadzona jest obrotowo, wirujaca w pozio¬ mej osi 11 glowica wrebiajaca 10. Na swym drugim koncu glowica obrotowa ma uchwa 12, do których za posrednictwem osi 13 polaczone sa przegubowo hydrauliczne silowniki 15, których tloki 14 poprzez os 16 polaczone sa z mostkiem 8. Silowniki 15 sta¬ nowia naped ramienia wrebiajacego 9 do wychyla¬ nia sie wokól poziomej osi 7. Os 4 ramienia wre¬ biajacego 9 daje sie wychylac w obie strony o oko¬ lo 30°, az do polozen 4' i 4".Na figurach 3 do 5 pokazane sa w powiekszeniu szczególy mechanizmu wychylnego obejmujace glo¬ wice wychylna 1 i obsade 2. Do sztywno zamoco¬ wanej na ramie 5 obsady 2 przysrubowana jest pierscienia tarcza lozyskowa 17 za pomoca srub 18.Ponadto, do tej samej obsady 2 przysrubowany jest, za pomoca srub 21, wieniec zebaty 19. W ten spo¬ sób tarcza lozyskowa 17 i wieniec zebaty 19 saUJ020 6 sztywno zwiazane z rama 5 wrebiarki. Glowica wy¬ chylila 1 obejmuje z obu strony zewnetrzna piers¬ cieniowa strefe 20 tarczy lozyskowej 17. Powierz¬ chnie slizgowe 22, za pomoca których glowica wy- chylna 1 obejmuje z obu stron zewnetrzna piers¬ cieniu 20 tarczy lozyskowej 1T utworzone sa wyko¬ nane z tworzywa sztucznego okladziny 23. Pomie¬ dzy zewnetrznym obwodem 24 tarczy lozyskowej 17 i glowica wychylna 1 moze byc pozostawiony niewielki luz, lecz obwód 24 moze przylegac do glowicy wychylnej 1.W glowicy wychylnej 1 ulozyskowane sa prze¬ suwnie w kierunku wzdluznym dwie zebatki 25 i 26, które sa zazebione z kolem zebowym 19 po dwóch jego przeciwleglych stronach. Poniewaz ze¬ batki 25 i 26 sa ulozyskowane w glowicy 1, to leza one przy wszystkich wychyleniach ramienia wre- biajacego 9 równolegle do jego plaszczyzny srod¬ kowej 27. Sily dzialajace wzdluz ramienia wrebia- jacego dzialaja równiez wzdluz zebatek 25 i 26 i zo¬ staja przeniesione w postaci docisku miedzyzebnego.Z kazda z zebatek 25 i 26 polaczone sa wspólosio¬ wo po dwa tloki 26 i 29, wzglednie 30 i 31. Prze¬ strzenie robocze tych tloków oznaczone sa liczbami 32, 33, 34 i 35. Przez równoczesne poddanie dzialaniu cisnienia przestrzeni roboczych 32 i 35 zostaje spo¬ wodowane odchylanie sie ramienia wrebiajacego w kierunku, patrzac na fig. 4, przeciwnym do ru¬ chu wskazówek zegara, a przez równoczesne pod¬ danie dzialaniu cisnienia do przestrzeni roboczych 33 i 34 zostaje spowodowane odchylenie sie ramie¬ nia wrebiajacego w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara. W ten sposób tloki uruchamia¬ jace zebatke 25 oddzialywuja na dwa poddane z je¬ dnej strony cisnieniu tloki 26 i 29, a tlok urucha¬ miajacy zebatke 26 oddzialywuje na dwa podda¬ ne cisnieniu tloki 30 i 31.W celu zapewnienia prawidlowego dzialania cis¬ nienia na przestrzenie robocze 32 i 33 tych tloków 26 i 29 sa polaczone hydraulicznie odpowiednio z przeciwleglymi przestrzeniami roboczymi 35 i 34 tloków 31 i 30. W ten sposób przestrzen robocza 32 jest polaczona z przestrzenia robocza 35, a prze¬ strzen robocza 33 z przestrzenia robocza 34. Sily dzialajace wzdluz ramienia wrebiajacego 9 zostaja tym sposobem zrównowazone przez cisnienie panu¬ jace w przestrzeniach roboczych 33 i 35, dzieki cze¬ mu zostaje uzyskane oparcie glowicy wychylnej 1 w kierunku promieniowym, wystepujace przeciw silom pochodzacym od ramienia wrebiajacego 9.- Silowniki hydrauliczne z tlokami 14, sluzace do wychylania ramienia wrebiajacego 9 wokól pozio¬ mej osi 7, sa umieszczone po obu stronach obsady 2. Tarcza lozyskowa 17 i kolo zebate 19 w widoku z góry znajduja sie miedzy tymi oboma silownika¬ mi hydraulicznymi 15, dzieki czemu mozliwe jest zmniejszenie wysokosci konstrukcji, która jest o- kieslona wielkoscia niezbednego odstepu sworznia 16 od osi 7.Zastrzezenia patentowe 1. Mechanizi.i wychylny maszyny wrebowej ogra¬ niczonego skrawania, wyposazony w ramie wychyl- ne z osadzonym na nim narzedziem, w którym to mechanizmie obrotowa glowica osadzona jest w pla¬ szczyznie poziomej i jest wychylana wokól osi po¬ ziomej i pionowej na zamocowanej sztywno do ra¬ my wrebiarki tarczy lozyskowej, której zewnetrzny pierscieniowy obszar jest obustronnie otoczony pla¬ szczyznami slizgowymi glowicy wychylnej, przy czym glowica jest wyposazona w naped wychylny, znamienny tym, ze mechanizm wychylny posiada dwie zebatki (25, 26), osadzone równolegle do pio¬ nowej plaszczyzny srodkowej (27) ramienia wre¬ biajacego (9), które sa przesuwne we wzajemnie przeciwnych kierunkach i które to zebatki sa za¬ zebione w dwóch róznych lezacych po przeciwnych stronach wienca kola zebatego (19) zamocowanego wspólosiowo z tarcza lozyskowa (17). 2. Mechanizm wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kazda z zebatek (25, 26) polaczona jest z co naj¬ mniej jednym tlokiem (26, 29, 30, 31) zespolu hy¬ draulicznych silowników tlokowych, a kazda prze¬ strzen robocza (32, 33, 34, 35) tloka uruchamiajace¬ go zebatke (25, 26) jest polaczona przestrzenia ro¬ bocza tloka uruchamiajacego druga znajdujaca sie po przeciwnej stronie zebatke. 3. Mechanizm wedlug zastrz. 1 albo 2, lnamien- ny tym, ze uruchamiana kazdorazowo zebatka (25, 26) poddawana jest jednostronnemu dzialaniu hy¬ draulicznego czynnika cisnieniowego z dwóch tlo¬ ków (28, 29) wzglednie (30, 31), miedzy którymi osa¬ dzona jest zebatka (25, 26), przy czym przestrzenie robocze (32, 33, 34, 35) tych poddanych jednostron¬ nemu dzialaniu cisnienia tloków, znajduja sie po przeciwnej stronie na powierzchniach czolowych zebatki. 4. Mechanizm wedlug zastrz. 1., znamienny tym, ze zamocowane wspólosiowo do tarczy lozyskowej (17) kolo zebate (19) jest usytuowane bezposrednio nad tarcza lozyskowa (17). 5. Mechanizm wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zewnetrzna srednica tarczy lozyskowej (17) jest wieksza od srednicy podzialowej kola zebatego (19). 6. Mechanizm wedlug zastrz. 1, mamienny tym, ze tarcza lozyskowa (17) i kolo zebate (19) usytu¬ owane sa miedzy dwoma tlokowymi silownikami hydraulicznymi (14, 15) sluzacymi do odchylania wychylnego ramienia (9), w plaszczyznie pionowej wokól poziomej osi. 7. Mechanizm wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tarcza lozyskowa (17) i kolo zebate (19) maja ksztalt pierscieniowy i sa zamocowane do obsady (2), polaczonej na sztywno z rama wrebiarki. to 15 20 25 30 35 40 45 53111020 FI63 hm nnto 7~t-^' r—T -'*r *P— ZGK 0334/1110/81 120 szt. Dodiuk nakladu w UP PRL. Cena zl 100.- PL