Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do rozta¬ czania dlugich otworów stozkowych, a w szczegól¬ nosci cylindrów wytlaczarek.Znane jest rozwiazanie przyrzadu wytaczarskiego do roztaczania stozkowych otworów, w którym za¬ stosowano stozkowe wytaozadlo, ulozyskowane na swoich koncach, wykonujace ruch obrotowy i po¬ siadajace na calej dlugosci wyzlobiony rowek, w którym umieszczony jest suwliwie imak narze¬ dziowy z narzedziem skrawajacym. W tym samym rowku ulozony jest luzno plaski pret, sluzacy do przesuwania imaka narzedziowego wzdluz wyta¬ czadla.Przesuw preta, a za jego posrednictwem imaka narzedziowego, realizowany jest (umieszczona w osi rwytaczadla sruba, zakonczona popychaczem z pro¬ mieniowo wystajacym kolkiem wchodzacym w ot¬ wór plaskiego preta.Ulozyskowana na koncu stozkowego wytaczadla nakretka otrzymuje niezalezny ruch obrotowy, dzie¬ ki czemu nastepuje przesuw wzdluzny sruby.W przyrzadzie zastosowano zasade laczenia plas¬ kiego preta popychajacego imak narzedziowy z kil¬ ku odcinków. W zwiazku z tym dlugosc stozko¬ wego wytaczadla jest równa dlugosci wykonywa¬ nego otworu powiekszonej o dlugosc odcinka plas¬ kiego preta.Takie rozwiazanie powoduje, ze w cyklu obróbki nalezy kilkakrotnie zatrzymywac proces skrawania 10 19 celem wycofania sruba popychacza i zalozenia ko¬ lejnego odcinka plaskiego preta.Znane jest równiez rozwiazanie przyrzadu do roztaczania otworów stozkowych, które od przy¬ rzadu wyzej opisanego rózni sie jedynie sposobem realizowania ruchu posuwistego imaka narzedzio¬ wego wzdluz wytaczadla.W tym celu wzdluz wytaczadla, równolegle do rowka wiodacego imak narzedziowy wykonany jest otwór, który na calej dlugosci przecina sie z w/w rowkiem.W otworze tym osadzona jest sruba ulozysko¬ wana na obu koncach, z których jeden zaopatrzo¬ ny jest dodatkowo w tarcze zabierakowa powodu¬ jaca w czasie obrotu wytaczadla zaczepianie sie o nieruchomy palec oraz obrót sruby o pewien kat, sruba z kolei wkreca sie w nakretke przy¬ mocowana na stale do imaka narzedziowego po¬ wodujac tym samym jego przesuw. Wytaozadlo to jest krótsze od wyzej opisanego, jednak dodat¬ kowy otwór na calej dlugosci zasadniczo obniza jego sztywnosc.Omawiane rozwiazanie przyrzadów wytaczarskich nie zapewnia wystarczajacej sztywnosci stozko¬ wego wytaczadla przy wykonywaniu dlugich otwo¬ rów stozkowych, co z kolei zasadniczo obniza ja¬ kosc i wydajnosc obróbki sikraiwaniem, a w przy¬ padkach, gdy stosunek dlugosci stozkowego wyta¬ czadla do jego sredniego przekroju przekracza pewna wartosc, stosowanie wyzej opisanych roz- 111 211r 111211 3 4 wiazan do roztaczania otworów ze wzgledu na niska sztywnosc staje sie wrecz niemozliwe. Poza opisanymi przyrzadami nieznane sa zadne inne rozwiazania przyrzadów sluzacych do obróbki dlu¬ gich otworów stozkowych.Celem wynalazku jest osiagniecie wyzszej wy¬ dajnosci obróbki skrawaniem z jednoczesnym pod¬ wyzszeniem jakosci powierzchni ksztaltowej i wy¬ miarowej obrabianego otworu stozkowego.Istota wynalazku polega na tym, ze do gladko¬ sciowego roztaczania stozkowego otworu zastoso¬ wano wytaczadlo o ksztalcie scietego ostroslupa, na którego powierzchniach bocznych zaopatrzonych w odpowiednie prowadnice umieszczone sa imaki narzedziowe, z których jeden posiada narzedzie skrawajace, a pozostale elementy dogniatajace po¬ wierzchnie obrobiona tymze narzedziem, przy czym kazdy z imaków narzedziowych zaopatrzony jest dodatkowo we wkladki prowadzaco-tlumiace po¬ siadajace ciagla regulacje swego promieniowego przesuniecia zapewniajaca scisle Ach przyleganie do powierzchni obrabianego otworu.Imaki narzedziowe sprzezone sa z suportem po¬ suwu wzdluznego obrabiarki za pomoca listew wi¬ rujacych wspólnie z wytaczadlem otrzymujacym ruch obrotowy wokól osi bezposrednio z wrzeciona obrabiarki.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, gdzie fig. 1 przed¬ stawia przekrój wzdluzny przyrzadu, a fig. 2 prze¬ krój poprzeczny plaszczyzna A-A.Na lozu obrabiarki 6 osadzona jest nieruchoma podstawa 1 sluzaca do mocowania obrabianego przedmiotu 7. Na tym samym lozu osadzony jest korpus 4 posiadajacy mozliwosc przesuwu wzdluz loza celem wyciagniecia wytaczadla z gotowego otworu i umozliwienia zalozenia nastepnego przed¬ miotu oraz podpora 5 polaczona trwale z tuleja 3 ulozyskowana na lozyskach 9 w korpusie 4. Tu¬ leja 3 posiada stozkowy otwór stanowiacy przedlu¬ zenie powierzchni roztaczanego w przedmiocie 7 stozkowego otworu. Powierzchnie boczne wytacza¬ dla 2 zaopatrzone sa w prowadnice 10, na których osadzone sa suwliwie imaki narzedziowe 12 i 13.W imaku 12 osadzone jest narzedzie skrawaja¬ ce 14, a w imakach 13 narzedzia dogniatajace 15 powierzchnie stozkowego otworu obrobiona tymze narzedziem skrawajacym. Zarówno w imaku 12 jak i w imakach 13 umieszczone sa wkladki prowa- dzaco-tlumiace 16 posiadajace ciagla regulacje swego promieniowego przesuniecia, dzieki czemu zapewnione jest scisle ich przyleganie do powierz¬ chni obrobionego otworu stozkowego w trakcie obróbki lub do powierzchni stozkowego otworu tulei 3 przed rozpoczeciem procesu obróbki.Imaki narzedziowe 12 i 13 polaczone sa listwa¬ mi 23 z tarcza zabierajaca 24 ulozyskowana na lozyskach 11 w podporze 5.Tarcza zabierajaca 24 osadzona jest .przesuwnie na przyklad za pomoca wpustu 17 na dragu 18 po¬ laczonym trwale z wytaczadlem 2.Na dragu 18 umieszczone sa tarcze 19 usztyw¬ niajace listwy 23 oraz tarcza uszczelniajaca 20. Tar¬ cza ta oraz uszczelka 21 zabezpieczaja uklad przed wyciekami cieczy smarujacej — chlodzacej dopro¬ wadzonej do roztaczanego otworu przewodem 25.Ruch obrotowy wytaczadla 2 przenoszony jest w znany sposób bezposrednio z wrzeciona 22f obra¬ biarki. Proces gladkosci/Owego roztaczania dlugich otworów stozkowych przedstawia sie nastepujaco: Przedmiot 7 ze wstepnie wykonanym stopniowo otworem mocuje sie na podstawie 1, w tym czasie wytaczadlo 2 wycofane jest za' pomoca suportu posuwu wzdluznego 8 obrabiarki w kierunku strzalki oznaczonej linia przerywana celem umo¬ zliwienia .zamocowania przedmiotu 7. Po zamoco¬ waniu przedmiotu 7 na podstawie 1 dosuwa sie korpus 4 wraz z wytaczadlem 2 do zetkniecia z podstawa 1 i laczy sie trwale sprzegajac jedno¬ czesnie cienszy koniec wytaczadla 2 z wrzecionem 22 obrabiarki. Imaki narzedziowe 12 i 13 umiesz¬ czone sa w stozkowym* otworze tulei 41 Z^lfolei wlacza sie naped wrzeciona 22 obrabiarki oraz na¬ ped suportu posuwu wzdluznego 8 obrabiarki z równoczesnym doprowadzeniem cieczy smaruja- co-chlcdzacej.Po roztoczeniu otworu wycofuje sie wytaczadlo 2 wlaczajac przesuw suportu 8 w kierunku strzalki oznaczonej linia przerywana.Omawiany przyrzad bedacy przedmiotem wyna¬ lazku zapewnia duza sztywnosc wytaczadla, co z kolei pozwala na stosowanie wysokich paramet¬ rów obróbki przy jednoczesnym zachowaniu wyso¬ kiej dokladnosci ksztaltowej i wymiarowej rozta¬ czanego otworu oraz podwyzszenie gladkosci po¬ wierzchni wykonywanego otworu w stosunku do dokladnego roztaczania.Przyrzad przystosowany jest do wspólpracy z ty¬ powymi obrabiarkami wyposazonymi w odpowied¬ nio dlugie noze.Zastrzezenia patentowe 1. Przyrzad do gladkosciowego roztaczania dlu¬ gich otworów stozkowych skladajacy sie z wyta¬ czadla o ksztalcie scietego ostroslupa i wykonuja¬ cego ruch obrotowy wokól osi roztaczanego otworu, znamienny tym, ze na powierzchniach bocznych wytaczadla (2) zaopatrzonych w prowadnice (ICf) umieszczone sa imaki narzedziowe (12 i 13) sprze¬ zone z suportem przesuwu wzdluznego (8) obra¬ biarki, listwami (23) wirujacymi wspólnie z wyta¬ czadlem (2), otrzymujacym ruch obrotowy bezpo¬ srednio z wrzeciona obrabiarki. 2. Przyrzad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w jednym z imaków narzedziowych umieszczone jest narzedzie skrawajace (14), a w pozostalycfi natomiast elementy dogniatajace (15) powierzchni^ obrobiona tymze narzedziem, przy czym kazdy z imaków narzedziowych z&popatrzony jfcst dodat¬ kowo we wkladki prowadzaco-tlumiace ^16) posia¬ dajace ciagla regulacje swego promieniowego prze¬ suniecia zapewniajaca scisle przylegania wkladek (16) do powierzchni obrobionego otworu* lub po¬ wierzchni stozkowego otworu tulei (4). v 3. Przyrzad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze grubszy koniec wytaczadla (2) polaczony jest^brwale z tuleja (3) ulozyskowana w korpusie (4) i-posia¬ dajaca stozkowy otwór stanowiacy prze powierzchni roztaczanego o^yoru. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60111211 14 12 16 3 25 20 23 19 24 5 17 F01 « 10 16 12 13 Fig.2. PL