Przedmiotem wynalazku jest elektryczny lacznik prózniowy.W znanych lacznikach prózniowych, zmiana po¬ lozenia styków umieszczonych w komorze próznio¬ wej nastepuje pod wplywem sil wywieranych przez naped usytuowany poza komora i przekazujacy swe dzialanie poprzez uklad dzwigniowy. W celu umoz¬ liwienia przesuwania sie styku ruchomego oraz od¬ izolowania wnetrza komory prózniowej od otaczaja¬ cej atmosfery laczniki te sa wyposazone w odpo¬ wiednie mieszki sprezyste. W rozwiazaniach tych zamykanie styków nastepuje pod wplywem sily . cisnienia atmosferycznego dzialajacej na powierzch¬ nie mieszka, przy czym sila ta z reguly przekracza znacznie wartosc sily niezbednej dla zapewnienia wymaganego docisku styków. \ Znane laczniki prózniowe zawieraja komory ga¬ szeniowe, które sa zabezpieczone przed wstrzasami zewnetrznymi i naprezeniami przez elastyczne po¬ laczenie cylindrycznego pojemnika szklanego za po¬ moca elementów sprezystych z metalowymi dnami, z których jedno, od strony styku ruchomego, jest osadzone suwliwie w prowadnicy, a drugie, od stro¬ ny styku nieruchomego, jest przymocowane do izo¬ latora dolnego za posrednictwem elementu spre¬ zystego. Styk ruchomy jest napedzany w kierunku otwierania za pomoca zespolu sprezyn talerzowych, opartych z jednej strony na uchwycie zamocowa¬ nym na styku ruchomym, a z drugiej strony na oporze zamocowanej na izolatorze górnym.Znane sa równiez laczniki prózniowe, w których w celu zapewnienia wymaganego docisku styków stosuje sie specjalne uklady odciazajace. Dzialanie tych ukladów polega na przylozeniu praktycznie 5 stalej sily pochodzacej od sprezyny i skierowanej przeciwnie do dzialania sily docisku atmosferycz¬ nego. Dzieki temu zostaje obnizony docisk na zam¬ knietych stykach do wymaganej wartosci.W znanych rozwiazaniach sprezyna odciazajaca io powiazana jest ze stykiem ruchomym, a wyprowa¬ dzenia przylaczowe komory prózniowej polaczone sa z pozostalymi podzespolami lacznika za posrednic¬ twem przegubów wahliwych, w ten sposób, ze jeden z elementów przegubu wahliwego polaczonego z wy- 15 prowadzeniem styku nieruchomego komory próz¬ niowej jest polaczony trwale z korpusem lacznika, natomiast jeden z elementów przegubu wahliwego polaczonego z wyprowadzeniem styku ruchomego jest polaczony z ruchomym elementem napedu za 20 posrednictwem zlacza umozliwiajacego wzajemna zmiane polozenia zlaczonych elementów. Zawiesze¬ nie to pozwala na niewielkie ruchy wahadlowe ko¬ mory, natomiast uniemozliwia jej przesuniecie osio¬ we. 25 Niedogodnoscia znanego lacznika prózniowego, wedlug rozwiazania pierwszego, sa duze sily docisku zestykowego, znacznie przekraczajace wartosc sily niezbednej dla zapewnienia wymaganego docisku styków. Powoduje to koniecznosc stosowania odpo- 30 wiednio silnych oraz duzych sprezyn talerzowych 1114113 otwierajacych styki i przyczynia sie do powstawa¬ nia duzych naprezen mechanicznych w prózniowych komorach gaszeniowych, jak równiez w ukladzie napedowym lacznika prózniowego, co ogranicza znacznie trwalosc mechaniczna tego lacznika i po¬ woduje znaczny wzrost jego ciezaru oraz gabarytów.Niedogodnoscia obu znanych rozwiazan lacznika prózniowego jest to, ze w chwili zetkniecia sie styków nastepuje gwaltowny wzrost sily oporowej, który jest zwiazany z zanikiem oddzialywania sily cisnienia atmosferycznego, wspomagajacej zamyka¬ nie. Prowadzi to do zahamowan ruchu styków, a w konsekwencji do odskoków i sczepien styków, ogra¬ niczajac^£h ,trw«tlostnlczeniowa lacznika próznio- wegJ*X«i I Eaktryczny lacznik ppózniowy, wedlug wynalaz¬ ku, ttawiera prpzniowe gomory gaszeniowe, zawie- szoi|! Wkbfpusie laczijika w sposób przesuwny i us^el^Qwa*iyT^*2T*uklad napedowy z odciaze¬ niem i charakteryzuje sie tym, ze element odcia¬ zajacy jest umieszczony pomiedzy wyprowadzeniem jednego ze styków, a nieruchoma podpora tak usy¬ tuowana, ze kierunek dzialania sily elementu od¬ ciazajacego jest zgodny z kierunkiem dzialania sily napedu sprowadzonej do osi komory, która po ze¬ tknieciu sie styków jest przemieszczana wzdluz swej osi równiez zgodnie z kierunkiem dzialania sily napedu. Ponadto co najmniej jedna z podpór, pomiedzy którymi jest umieszczony element od¬ ciazajacy, jest nastawialna.Dzieki takiemu zawieszeniu komory i usytuowa¬ niu elementu odciazajacego wzrost sily oporowej wystepujacy po zetknieciu sie styków równa sie róznicy powstalej przez odjecie od sily cisnienia atmosferycznego dwukrotnej wartosci sily odciaze¬ nia, czyli w stosunku do znanych rozwiazan jest mniejszy o jedna wartosc sily odcnazenia. W zalez¬ nosci od wartosci sily odciazenia mozna w szerokich granicach regulowac wartosc wzrostu sily oporowej, który w przypadku szczególnym, gdy wartosc sily odciazenia bedzie równa polowie wartosci sily cis¬ nienia atmosferycznego wyniesie zero. Dzieki temu uklad wedlug wynalazku jest ukladem bezodskoko- wym z mozliwoscia dopasowania charakterystyki oporowej do charakterystyki napedowej. Oznacza to, ze naped lacznika moze byc zaprojektowany oszczedniej, zapewniajac jednoczesnie zwiekszenie trwalosci laczeniowej.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu kinematycznego lacz¬ nika jednobiegunowego, a fig. 2 — charakterystyke sily oporowej lacznika.W prózniowej komorze gaszeniowej 1 umieszczo¬ ny jest styk nieruchomy 2 oraz styk ruchomy 3 po¬ laczony z mieszkiem sprezystym 4. Wyprowadzenie 5 styku ruchomego 3 jest polaczone z jedna czescia przegubu kulistego 6, którego druga czesc 7 jest polaczona na stale z dzwignia napedowa 8 przycia¬ gana przez rdzen elektromagnesu 9 pokonujacego sile sprezyny zwrotnej 10. Na wyprowadzeniu 11 styku nieruchomego 2 znajduje sie regulowana 411 4 podpora 12 oraz element nastwny 13, ponad któ¬ rym usytuowana jest nieruchoma podpora 14. Po¬ miedzy regulowana podpora 12, a nieruchoma pod¬ pora 14 umieszczona jest sprezyna odciazajaca 15. 5 Przez zmiane polozenia regulowanej podpory 12 zmienia sie sile sprezyny odciazajacej 15, zas za pomoca elementu nastawnego 13 ustala sie wielkosc przechylu p i rozwarcia r (fig. 2) styków 2, 3.Dzialanie napedu lacznika, zilustrowane na fig. 2, io jest nastepujace. Przed uruchomieniem napedu styki lacznika sa utrzymywane w stanie rozwartym pod wplywem dzialania sily sprezyny zwrotnej 10. Po uruchomieniu napedu, pokonuje on sile sprezyny zwrotnej 10 pomniejszona o róznice sil pomiedzy 15 sila cisnienia atmosferycznego PA a sila P0 sprezyny odciazajacej 15 — odcinek b na fig. 2. Po zetknieciu sie styków 2 i 3 lacznika (punkt d na fig. 2) zanika oddzialywanie sily cisnienia atmosferycznego Pa — 2P0 gdyz dzieki przesuwnemu zamocowaniu komory 20 1 sila odciazenia dziala w dalszym ciagu w kierun¬ ku zgodnym z kierunkiem sily napedowej. W kon¬ cowym etapie czynnnosci laczeniowych charaktery¬ styka przebiega wzdluz linii c zbieznej z linia a sta¬ nowiaca charakterystyke sprezyny zwrotnej. Po 25 wylaczeniu napedu elementy ruchome lacznika, pod wplywem dzialania sprezyny zwrotnej 10 wracaja do polozenia wyjsciowego, przy czym w chwili utra¬ ty stycznosci nastepuje skokowy wzrost sily opo¬ rowej o wartosci PA — 2PQ. 30 W ukladzie tym istnieje mozliwosc regulacji pa¬ rametrów ukladu stykowego, takich jak rozwarcie, sila docisku itd.Zastrzezenia patentowe 35 1. Lacznik prózniowy wyposazony w prózniowe komory gaszeniowe, zawiszone w korpusie lacznika w sposób przesuwny i usprezynowany, oraz w uklad napedowy z odciazeniem, znamienny tym, ze ele¬ ment odciazajacy (15) jest umieszczony pomiedzy elementem zwiazanym z wyprowadzeniem jednego ze styków, a nieruchoma podpora (14) tak usytuo¬ wana, ze kierunek dzialania sily elementu odciaza¬ jacego (15) jest zgodny z kierunkiem dzialania sily napedu sprowadzonej do osi komory (1), która po zetknieciu sie styków (2, 3) jest przemieszczana wzdluz swej osi równiez zgodnie z kierunkiem dzia¬ lania sily napedu. 50 2. Lacznik prózniowy wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze element odciazajacy (15) jednym swym koncem jestowiazany bezposrednio z wyprowadze¬ niem styku. 3. Lacznik prózniowy wedlug zastrz. 1, znamien- 55 ny tym ze co najmniej jedna z podpór (12), pomie¬ dzy którymi umieszczony jest element odciazajacy, jest nastawialna. 4. Lacznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze rozwarcie styków jest ustalane przez zmiane poloze- 60 nia nastownego elementu (13) zamocowanego na tym wyprowadzeniu styku (11), na którym zamocowana jest nastawna podpora (12).A 111 411 -9 /M u9 2 PL