PL111421B1 - Audio frequency corrector - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest korektor czestotliwosci akustycznych, nasta¬ wiany w sposób ciagly przez zmiane rezystancji, za¬ pewniajacy uwydatnienie lub tlumienie skladowych sygnalu uzytecznego, przeznaczony w szczególnosci do zastosowania w torach fonicznych urzadzen stu¬ dyjnych.

Stan techniki. Dotychczas do korekcji charakte¬ rystyki widmowej sygnalu dzwiekowego, dokony¬ wanej w torach fonicznych urzadzen studyjnych, stosowane byly filtry pasmowe, zapewniajace wy¬ lacznie uwydatnienie pewnych uprzednio ustalonych skladowych tego sygnalu. Przy tym korekcja taka byla mozliwa tylko na uprzednio ustalonych dys¬ kretnych czestotliwosciach, a uwydatnienie moglo byc realizowane skokowo lub plynnie. Podbicie, uwydatnienie, pewnych skladowych sygnalu elek¬ trycznego, odwzorowujacego sygnal akustyczny, za¬ pewniane bylo na drodze zastosowania czlonów LC, a mówiac ogólniej — poprzez zapewnienie dodat¬ niego sprzezenia zwrotnego w obwodzie korektora, zawierajacym czlon aktywny, dla tych skladowych przenoszonego sygnalu, które maja byc uwydatnio¬ ne. Poniewaz wzgledna szerokosc pasma, zajmowa¬ nego przez uwydatniane skladowe, ze wzgledu na wlasciwosci ucha ludzkiego, powinna byc utrzymy¬ wana niezmienna, w tych obwodach korekcyjnych dla kazdego zakresu czestotliwosciowego byly prze¬ widywane osobne elementy indukcyjne, ewentualnie jeden element indukcyjny z kilkoma odczepami. 10 20 25 30 W miare postepu w dziedzinie techniki, zwiazanej z zagadnieniami zapisu, odtwarzania i przesylania sygnalów malej czestotliwosci, odwzorowujacych sygnaly akustyczne, byly opracowywane uklady, za¬ pewniajace równiez tlumienie uprzednio wybranych skladowych sygnalu przesylanego. W tym celu stosowane byly zazwyczaj obwody LC, zalaczane na wejsciu wzmacniaczy róznicowych szeregowo z liniowym elementem regulowanym — potencjo¬ metrem. W zaleznosci od ustawienia suwaka poten¬ cjometru mozna w takich ukladach korekcyjnych zrealizowac zarówno uwydatnienie, jak i tlumienie wybranych skladowych sygnalu, zajmujacych okre¬ slone pasmo czestotliwosciowe.

W szczególnosci znany jest korektor czestotliwosci akustycznych, zaprojektowany z wykorzystaniem wzmacniacza operacyjnego. Sygnal uzyteczny, któ¬ rego charakterystyka widmowa ma byc zmodyfi¬ kowana, doprowadzony jest do wejscia nieodwraca- jacego wzmacniacza operacyjnego poprzez rezystor separujacy. Miedzy wyjsciem wzmacniacza opera¬ cyjnego a jego wejsciem odwracajacym zalaczony jest rezystor, zapewniajacy ujemne sprzezenie zwrotne w ukladzie korektora. Miedzy wejsciami nieodwracajacym a odwracajacym wzmacniacza operacyjnego zalaczony jest potencjometr, którego suwak jest polaczony z szeregowym obwodem LC.

Znane jest równiez inne rozwiazanie ukladowe korektora czestotliwosci, zaprojektowanego z wyko¬ rzystaniem wzmacniacza operacyjnego z ujemnym 111 4213 sprzezeniem zwrotnym. W tym drugim znanym rozwiazaniu, opartym na wykorzystaniu wzmacnia¬ czy operacyjnych, do wejscia odwracajacego wzmac¬ niacza dolaczone sa przelaczane elementy korekcyj¬ ne L i C zabocznikowane elementem, zapewniaja¬ cym regulacje stratnosci obwodu korekcyjnego.

Zasadnicza wada znanych rozwiazan polega na tym, ze nie zapewniaja one jakiejkolwiek mozliwos¬ ci dowolnego wyboru pasma czestotliwosciowego, w którym charakterystyka widmowa sygnalu winna byc poddana modyfikacji. Na skutek tego korekcja charakterystyki czestotliwosciowej toru fonicznego urzadzenia studyjnego moze byc przeprowadzana praktycznie w kilku punktach zakresu czestotliwos¬ ciowego — zazwyczaj; w 5, 6 punktach. Poza tym znane i stosowane dotychczas uklady korekcyjne odznaczaja sie niewystarczajaca skutecznoscia dzialania w tym, sensie, ze stosowanie tych ukladów nie zawsze doprowadza do uzyskania pozadanego efektu akustycznego. To znaczy nie zawsze jest mozliwe do uzyskania odpowiednie wspólbrzmienie pomiedzy kontretnymi skladnikami programu mu¬ zycznego lub innego. Poniewaz mozliwosci wyboru pasma czestotliwosciowego skladowych, które maja byc uwydatnione lub stlumione, sa ograniczone juz na etapie opracowania konstrukcyjnego urzadzenia studyjnego poprzez wyznaczenie konkretnych, z gó¬ ry ustalonych,, czestotliwosci, korekcja charaktery¬ styki widmowej uzytecznego sygnalu moze zapew¬ nic efekt akustyczny tylko w przyblizeniu odpo¬ wiadajacy zamierzeniom.

Znane uklady korekcyjne, odznaczajace sie pros¬ tota budowy, zapewniaja mozliwosc uzyskania uwy¬ datnienia i tlumienia skladowych, zajmujacych pasma czestotliwosciowe o jednakowej wzglednej szerokosci. Ze wzgledu na wlasciwosci ucha ludz- kiego, mniej czulego na tlumienie skladowych, niz na uwydatnienie tych samych skladowych, naleza¬ loby zapewnic tlumienie w stosunkowo szerszym pasmie, niz uwydatnienie.

Dalsza niedogodnosc, zwiazana ze stosowaniem znanych korektorów, jest zwiazana z technologia wytwarzania korektorów i urzadzen studyjnych, w których te korektory sa montowane. Montowane w znanych korektorach elementy indukcyjne sa dro¬ gie, maja dosc duze rozmiary, sa bardzo podatne **a zmiane klimatycznych i innych warunków, w których urzadzenia powinny pracowac, a poza tym odznaczaja sie duzym rozrzutem parametrów.

Z tego wzgledu stosowanie korektorów, zawieraja¬ cych elementy indukcyjne, jest szczególnie niewska¬ zane w urzadzeniach stereofonicznych, gdyz nie¬ stalosc parametrów tych elementów doprowadza do zwiekszenia zaklócen, a mianowicie do zwiekszenia tak zwanego przesluchu miedzy kanalami. Ze wzgledu na duz^ rozrzuty parametrów seryjnie produkowanych elementów indukcyjnych podczas montazu i strojenia urzadzen studyjnych zachodzi koniecznosc dokonywania pracochlonnych i czaso¬ chlonnych operacji, polegajacych na dobieraniu ele¬ mentów indukcyjnych o parametrach, mieszczacych sie w waskich zakresach tolerancji.

Wskazanymi wadami sa obarczone rozwiazania, wykorzystywane obecnie w urzadzeniach, produko¬ wanych przez znane firmy, specjalizujace sie w 421 4 wytwarzaniu aparatury studyjnej, jak na przyklad przez firmy Telefunken, czy Siemens itd.

Istota wynalazku. Zadanie zostalo zrealizowane w wyniku zaprojektowania korektora czestotliwosci 5 akustycznych, nastawianego w sposób ciagly przez zmiane rezystancji, zapewniajacego uwydatnienie lub tlumienie skladowych sygnalu uzytecznego, przeznaczonego w szczególnosci do zastosowania w torach fonicznych urzadzen studyjnych, zawieraja- iq cego aktywny obwód sumujacy, aktywny filtr pas¬ mowy oraz obwód mnozacy, Wedlug wynalazku aktywny obwód sumujacy ma co najmniej trzy wejscia i jedno wyjscie, dolaczone do zacisku wyjs¬ ciowego korektora i do wejscia aktywnego filtru 15 pasmowego, strojonego skokowo poprzez przelacza¬ nie rezystorów i plynnie za pomoca potencjometru.

Wyjscie aktywnego filtru pasmowego jest polaczone poprzez obwód mnozacy, zawierajacy podwójny po¬ tencjometr, skladajacy sie z dwóch blizniaczych 20 sekcji, z drugim i trzecim wejsciem obwodu sumu¬ jacego. Przy tym do pierwszego wejscia obwodu sumujacego jest doprowadzany uzyteczny sygnal programowy, którego charakterystyka widmowa ma byc zmodyfikowana. 25 Wyjscie obwodu sumujacego jest polaczone z wej¬ sciem wzmacniacza kompensacyjnego, którego wyjs¬ cie jest polaczone z drugim zaciskiem wyjsciowym korektora oraz poprzez obwód mnozacy — z dru¬ gim i trzecim wejsciem obwodu sumujacego. Przy 30 tym dla sygnalu otrzymywanego na wyjsciu wzmac¬ niacza kompensacyjnego realizowane jest sprzezenie zwrotne odmiennego typu, niz dla sygnalu, otrzy¬ mywanego na wyjsciu aktywnego filtru pasmowego.

Punkty srodkowe dwóch blizniaczych sekcji po- 35 dwójnego potencjometru, zalaczonego w ukladzie obwodu mnozacego, sa dolaczone do wspólnego punktu ukladu.

Objasnienie rysunku wynalazku. Rozwiazanie we¬ dlug wynalazku jest blizej objasnione w przykla- 40 dzie jego realizacji na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu korekcji cha¬ rakterystyki czestotliwosciowej wedlug wynalazku, a fig. 2 przedstawia schemat ideowy ukladu wedlug wynalazku, którego schemat blokowy przedstawio- 45 ny jest na fig. 1.

Przyklad wykonania wynalazku. Uklad zawiera obwód sumujacy 1, majacy trzy wejscia A, B, C i jedno wyjscie D. Wyjscie D obwodu sumujacego 1 jest podlaczone do wejscia K wzmacniacza kom- 50 pensujacego 2 oraz do wejscia E filtru aktywnego 3. Wyjscie L wzmacniacza kompensujacego 2 oraz wyjscie F filtru aktywnego 3 sa polaczone odpo¬ wiednio z pierwszym wejsciem H i drugim wejs¬ ciem G obwodu mnozacego 4, którego pierwsze wyj- 55 scie I i drugie wyjscie J sa odpowiednio polaczone z drugim B i trzecim C wejsciami obwodu sumuja¬ cego 1. Pierwsze wejscie A obwodu sumujacego 1 stanowi wejscie ukladu, do którego doprowadzany jest sygnal uzyteczny, którego widmo czestotliwos- 60 ciowe ma byc poddawane modyfikacji. Wyjscie D obwodu sumujacego 1 oraz wyjscie L wzmacniacza kompensujacego 2 sa dolaczone odpowiednio do za¬ cisków wyjsciowych I i II ukladu.

Przy ustawieniu ukladu na prace liniowa obwód es sumujacy 1 jest wysterowywany tylko sygnalem*111 421 doprowadzanym do jego pierwszego wejscia A.

Przy tym zapewnione jest liniowe przenoszenie tego sygnalu przez uklad — bez wprowadzania ko¬ rekcji jego charakterystyki widmowej.

W przypadku, gdy zachodzi koniecznosc skorygo¬ wania charakterystyki widmowej przesylanego syg¬ nalu malej czestotliwosci, wówczas do ukladu su¬ mujacego 1 doprowadzane sa trzy sygnaly do trzech jego wejsc A, B, C. Przy tym sygnal, doprowadzany do pierwszego wejscia A obwodu sumujacego 1 jest uzytecznym sygnalem progamowym, a sygnaly, do¬ prowadzane do drugiego i trzeciego wejsc B i C sa sygnalami pomocniczymi, otrzymywanymi w wy¬ niku przeksztalcania sygnalu, otrzymywanego na wyjsciu L wzmacniacza kompensujacego 2 i sygna¬ lu, otrzymywanego na wyjsciu F filtru aktywnego 3, w obwodzie mnozacym 4. Przy tym uwydatnienie lub tlumienie pewnych skladowych sygnalu uzy¬ tecznego, zajmujacych okreslone pasmo czestotli¬ wosciowe, uzyskuje sie w zaleznosci od tego, czy w obwodzie sumujacym 1 realizowane jest doda¬ wanie sygnalów, doprowadzanych do wejsc B, C do sygnalu, doprowadzanego do wejscia A, czy tez odejmowanie.

Miara tego efektu jest okreslona wartosciami chwilowymi wielkosci mnozonych przez obwód mnozacy 4.

Zastosowanie wzmacniacza kompensujacego 2 jest niezbedne ze wzgledu na koniecznosc uzyskania korzystnej charakterystyki i liniowego przenoszenia w zakresie czestotliwosciowym, odmiennym od pas¬ ma przepuszczania filtru pasmowego 3. Zapewnia sie to dzieki temu, ze w wyniku dzialania obwodu mnozacego 4 do obwodu sumujacego 1 doprowadza sie sygnaly kompensujace z obwodu kompensacyj¬ nego 2 oddzialywujace w kierunku przeciwnym w porównaniu z kierunkiem oddzialywania sygnalu uzyskiwanego z filtru pasmowego 3.

Dzieki odpowiedniemu odwracaniu faz przez po¬ szczególne obwody ukladu i konkretnemu wyboru punktów przylaczen tych obwodów do zacisków wyjsciowych zapewnia sie spelnienie jednego z po¬ danych wyzej wymagan, a mianowicie zapewnia sie, ze uwydatniane sa skladowe sygnalu uzytecznego, zajmujace wzglednie wezsze pasmo czestotliwos¬ ciowe, niz wynosi szerokosc pasma czestotliwoscio¬ wego, zajmowanego przez skladowe, które sa tlu¬ mione.

Zamknieta petla utworzona przez obwód sumu¬ jacy 1, aktywny filtr pasmowy 3 i obwód mnozacy 4, zapewnia, ze tlumienie niektórych skladowych sygnalu uzytecznego uzyskuje sie wówczas, gdy za¬ pewnione zostaje w tej petli dodatnie sprzezenie zwrotne dla tych skladowych, a uwydatnienie pew¬ nych skladowych wtedy, gdy dla tych skladowych zapewnione jest auasidodatnie sprzezenie zwrotne.

Jest to fakt oczywisty, gdyz ujemne sprzezenie zwrotne w petli powoduje zwiekszenie wzglednej szerokosci pasma czestotliwosciowego, natomiast do¬ datnie sprzezenie powoduje zmniejszenie wzglednej szerokosci pasma* Na podstawie przykladu wykonania wynalazku, przedstawionego na fig. 2, rozpatrzona i wyjasniona jest istota wynalazku.

Zacisk wejsciowy A obwodu sumujacego 1 jest polaczony poprzez rezystor Rl z wejsciem nieod- wracajacym wzmacniacza operacyjnego 5. Do wejs¬ cia nieodwracajacego wzmacniacza operacyjnego 5 dolaczony jest drugi rezystor R2. Przy tym drugie 5 wyprowadzenie rezystora R2 jest dolaczone do dru¬ giego wejscia B obwodu sumujacego 1. Wejscie od¬ wracajace wzmacniacza operacyjnego 5 jest po¬ laczone z punktem polaczenia trzeciego rezystora R3, zalaczonego miedzy wyjsciem D wzmacniacza io operacyjnego 5 a jego wejsciem odwracajacym i czwartego rezystora R4, zalaczonego miedzy wejs¬ ciem odwracajacym wzmacniacza operacyjnego 5 a trzecim wejsciem C obwodu sumujacego 1. Wyjs¬ cie D obwodu sumujacego 1 jest polaczone z zacis- 15 kiem wyjsciowym korektora I oraz z wejsciem K wzmacniacza kompensacyjnego.

Wzmacniacz kompensacyjny 2 zbudowany jest z wykorzystaniem wzmacniacza operacyjnego 6.

Wejscie odwracajace tego wzmacniacza operacyj- 20 nego 6 jest polaczone ze wspólnym punktem pola¬ czenia piatego rezystora R5, zalaczonego miedzy wejsciem odwracajacym wzmacniacza operacyjnego 6 i wejsciem K wzmacniacza kompensacyjnego Z i szóstego rezystora R6, zalaczonego miedzy wyjs- 25 ciem L wzmacniacza operacyjnego 6 i wejsciem odwracajacym tegoz wzmacniacza. Wejscie nieod- wracajace wzmacniacza operacyjnego 6 jest pola¬ czone ze wspólnym punktem ukladu, z masa. 30 Wyjscie D obwodu sumujacego 1 jest polaczone z wejsciem E aktywnego filtru pasmowego 3, zbu¬ dowanego z wykorzystaniem wzmacniacza operacyj¬ nego 7. Miedzy wejsciem odwracajacym wzmacnia¬ cza operacyjnego 7 a wejsciem filtru aktywnego 3 35 zalaczony jest czwórnik typu T, zawierajacy zala¬ czone szeregowo w galeziach wzdluznych rezystory R7 i R9, a w galezi poprzecznej — rezystor R8.

Miedzy wejsciem odwracajacym wzmacniacza ope¬ racyjnego 7, a jego wyjsciem F zalaczony jest po- 40 tencjometr P3. Miedzy wyjsciem F wzmacniacza operacyjnego, bedacym jednoczesnie wyjsciem ak¬ tywnego filtru pasmowego 3, a jego wejsciem nie¬ odwracajacym zalaczony jest obwód szeregowy, skladajacy sie z kondensatora Clf potencjometru Plb i rezystora Rll. Miedzy wejsciem nieodwraca- jacym a wspólnym punktem ukladu zalaczony jest obwód szeregowo-równolegly, skladajacy sie z za¬ laczonych szeregowo rezystora RIO i potencjometru Pla, zabocznikowych kondensatorem C2. Potencjo¬ metry Pla i Plb stanowia dwie blizniacze sekcje jednego podwójnego potencjometru.

Wyjscie L wzmacniacza kompensacyjnego 2 i wyjscie F aktywnego filtru pasmowego 3 sa odpo¬ wiednio dolaczone do wejsc H i G obwodu mnoza- 55 cego 4. Obwód mnozacy 4 zawiera potencjometr P5, dolaczony do wejscia H obwodu mnozacego 4 i sze¬ regowo do niego dolaczone rezystor R12 i poten¬ cjometr P2a oraz potencjometr P4, dolaczony do wejscia G obwodu mnozacego 4, szeregowo pola- 60 czonego z potencjometrem P2b, którego drugie wy¬ prowadzenie jest polaczone z punktem polaczenia potencjometru P5 z rezystorem R12. Drugie wypro¬ wadzenie potencjometru P2a jest polaczone z wy¬ prowadzeniem potencjometru P4, dolaczonym do 65 wejsciu G. Suwaki potencjometrów P2a i P2b sa7 dolaczone odpowiednio do wyjsc I i J obwodu mno¬ zacego 4. Potencjometry P2a i P2b stanowia dwie blizniacze sekcje jednego podwójnego potencjo¬ metru.

Sygnal, otrzymywany na wyjsciu I obwodu mno¬ zacego 4 jest doprowadzany do drugiego wejscia B obwodu sumujacego 1, a sygnal, otrzymywany na wyjsciu J obwodu mnozacego 4, jest doprowadzany do trzeciego wejscia C obwodu sumujacego 1. W ob¬ wodzie sumujacym 1 realizowane jest dodawanie lub odejmowane sygnalów B i C do sygnalu A, przy czym, jezeli realizowana jest operacja, w któ¬ rej skladowa B wystepuje ze znakiem plus, to skla¬ dowa C wówczas wystepuje ze znakiem minus i od¬ wrotnie: gdy skladowa B wystepuje ze znakiem mi¬ nus, wówczas skladowa C ma znak plus.

Wyjscie D obwodu sumujacego 1 jest dolaczone do zacisku wyjsciowego I. Sygnal, otrzymywany na wyjsciowym zacisku I, ma faze przeciwna w sto¬ sunku do fazy wysterowujacego, doprowadzanego do wejscia A obwodu 1. Wartosci rezystancji rezy¬ storów Rl, R2, R3 i R4 sa tak dobrane, aby spel¬ niony byl warunek Ri _ Ra 1_ R2 ~ R4 ~ 2 ' Wzmacniacz kompensacyjny 2 jest znanym pros¬ tym wzmacniaczem, zrealizowanym z wykorzysta¬ niem wzmacniacza operacyjnego 6, zalaczonego w ukladzie z odwracaniem fazy. Na wyjsciu L wzmac¬ niacza kompensacyjnego 2, polaczonym z zaciskiem wyjsciowym II ukladu, otrzymuje sie sygnal w takiej samej fazie, jaka ma sygnal, doprowadzony do wejscia A ukladu.

Wzmocnienie wzmacniacza kompensacyjnego 2 jest okreslone stosunkiem rezystancji rezystorów R5 i R6. Poprzez odpowiedni wybór rezystancji tych rezystorów mozna uzyskac wymagane wzmocnienie sygnalu przez wzmacniacz kompensacyjny 2. Ko¬ rzystnym jest takie wyregulowanie wzmocnienia wzmacniacza kompensacyjnego 2, aby wzmocnienie ukladu na odcinku od wejscia A do wyjscia II, po¬ laczonego z wyjsciem L, wynosilo 0 dB.

Aktywny filtr pasmowy 3 jest zrealizowany w ukladzie mostka Wiena z zapewnieniem quasi-do- datniego sprzezenia zwrotnego. Poprzez zmiane na¬ stawienia potencjometru, którego sekcje sa zalaczo¬ ne w galezi mostka, których impedancje sa zalezne od czestotliwosci, mozna uzyskac na wyjsciu filtru pasmowego sygnal, którego charakterystyka widmo¬ wa wyznacza czestotliwosc tych skladowych wyjs¬ ciowego sygnalu uzytecznego, które maja byc stlu¬ mione lub uwydatnione. Potencjometr PI zapewnia plynna regulacje czestotliwosci zestrojenia filtru.

Natomiast przy zmianie skokowej wartosci rezys¬ tancji rezystorów RIO, Rll mozna zmieniac skokowo czestotliwosci zestrojenia filtru. Przy tym filtr jest konstruowany tak, iz zapewniona jest stala wzgled¬ na szerokosc pasma przenoszenia filtru. Zakres cze¬ stotliwosciowy, w którym mozliwa jest regulacja pasma przenoszenia filtru, jest okreslony najwiek¬ szym stosunkiem rezystancji potencjometru PI i szeregowo zalaczonych z nim rezystorów RIO i Rll. Obwód, utworzony z rezystorów R7, R8, R9, 11421 8 jest przeznaczony do rozszerzenia zakresu regulacji charakterystyki czestotliwosciowej filtru.

Blizniacze sekcje potencjometru podwójnego P2, zalaczonego w obwodzie mnozacym 4, maja punkty 5 srodkowe, dolaczone do wspólnego punktu ukladu.

Obwód mnozacy jest tak zaprojektowany, aby za¬ pewnic dokladna regulacje wagi sygnalów, otrzymy¬ wanych ze wzmacniacza kompensujacego 2 i filtru aktywnego 3. Dzieki ustawieniu odpowiedniego sto-' 10 sunku miedzy wartosciami sygnalów, wyprowadza^ nych z obwodu mnozacego 4 a doprowadzonych do wejsc B i C obwodu sumujacego 1, umozliwia sie uzyskanie uwydatnienia, lub tlumienia sklado¬ wych sygnalu uzytecznego, zajmujacych wybrane 15 pasmo czestotliwosciowe, lub tez liniowa prace ukladu korekcyjnego, odznaczajaca sie tym, ze charakterystyka widma sygnalu wyjsciowego do¬ kladnie odpowiada charakterystyce widmowej syg¬ nalu, doprowadzanego do wejscia ukladu korekcyj¬ nego. 20 Uklad korekcyjny wedlug wynalazku zapewnia regulacje charakterystyki czestotliwosciowej w gra¬ nicach ± 10—12 dB w pasmie czestotliwosciowym, odpowiadajacym jednej oktawie. 25 Z-astrzezenia patentowe 1. Korektor czestotliwosci akustycznych, nasta¬ wiany w sposób ciagly przez zmiane rezystancji, za¬ pewniajacy uwydatnienie lub tlumienie skladowych 30 sygnalu uzytecznego, przeznaczony w szczególnosci do zastosowania w torach fonicznych urzadzen stu¬ dyjnych, zawierajacy aktywny obwód sumujacy, aktywny filtr pasmowy oraz obwód mnozacy, zna¬ mienny tym, ze aktywny obwód sumujacy (1) ma co 35 najmniej trzy wejscia (A, B, C) oraz jedno wyjscie (D), przy czym wyjscie (D) obwodu sumujacego (1) jest podlaczone do zacisku wyjsciowego ukladu (I) i do wejscia (E) aktywnego filtru pasmowego (3), strojonego skokowo poprzez przelaczenie rezysto- 40 rów (RIO, Rll) i plynnie za pomoca potencjometru (PI), a wyjscie (F) aktywnego filtru pasmowego (3) jest polaczone poprzez obwód mnozacy (4), zawiera¬ jacy podwójny potencjometr (P2), skladajacy sie z dwóch blizniaczych sekcji (P2a, P2b) z drugim (B) 45 i trzecim (C) wejsciem obwodu sumujacego (1), przy czym do wejscia pierwszego (A) obwodu sumujacego jest doprowadzany uzyteczny sygnal programowy, którego charakterystyka widmowa ma byc zmody¬ fikowana. 50 2. Korektor wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wyjscie (D) obwodu sumujacego (1) jest polaczone z wejsciem (K) wzmacniacza kompensacyjnego (2), którego wyjscie (L) jest polaczone z drugim zacis¬ kiem wyjsciowym (II) korektora oraz poprzez obwód 55 mnozacy (4) z drugim (B) i trzecim (C) wejsciem obwodu sumujacego (1), przy czym dla sygnalu, otrzymywanego na wyjsciu (L) wzmacniacza kom¬ pensacyjnego (2) realizowane jest sprzezenie zwrot¬ ne odmiennego typu, niz dla sygnalu, otrzymywa- 60 nego na wyjsciu (F) aktywnego filtru pasmowego (3). 3. Korektor wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze punkty srodkowe, dwóch blizniaczych sekcji (P2a, P2b) potencjometru podwójnego (P2), zalaczo¬ nego w ukladzie obwodu mnozacego (4), sa dolaczo- 65 ne do wspólnego punktu ukladu.111 421 ftg.t f/e. 2