Przedmiotem wynalazku jest srodek do zwalcza¬ nia niepozadanej roslinnosci zawierajacy jako sub¬ stancje czynna pochodne kwasu 2-chloro-2-fosfiny- looctowego.Z opisów patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 362*7842, i 3(7712412 znane sa sposoby wy¬ twarzania wielu zwiazków o ogólnym wzorze 3<, w którym X oznacza atom chloru, bromu lub jodu, a R oznacza rodnik alkilowy lub arylowy. Zwiazki te sa substancjami przejsciowymi w procesach wy¬ twarzania srodków zwiekszajacych efekt dzialania detergentów i dodatków do smarów. Z opisu paten¬ towego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3)6i24l41S& znany jest zwiazek o wzorze 4 bedacy substancja przejsciowa w procesie wytwarzania srodków zwie¬ kszajacych efekt dzialania detergentów. Zwiazek ten opisali równiez J. Villieros i inni w Synthesis 1978, 31. Z opisu patentowego Stanów Zjednoczo¬ nych Ameryki nr 2996l48i6 znane jest zastosowanie zwiazku o wzorze 5 jako srodka owadobójczego.W ostatnich latach ujawniono wiele zwiazków o dzialaniu chwastobójczym, jednak nadal istnieje zapotrzebowanie na srodki chwastobójcze o wiek¬ szej aktywnosci. Obecnosc niepozadanej roslinnos¬ ci wywoluje powazne szkody w uprawach roslin uzytkowych, np. ryzu. W obecnej sytuacji swiato¬ wej, w warunkach ostrego niedoboru zywnosci, zapobieganie utracie wartosciowych zbiorów, np. pszenicy i ryzu, jest rzecza bardzo istotna. Niepo¬ zadana roslinnosc przyczynia sie do strat powaz- 10 20 2,5 30 nej czesci tych zbiorów. Tak wiec istnieje koniecz¬ nosc wprowadzenia srodków chwastobójczych o szczególnie efektywnym dzialaniu, niszczacych mozliwie najwieksza ilosc niepozadanej roslinnosci bez czynienia szkód w uprawach roslin uzytko¬ wych, np. pszenicy. Takimi srodkami o silnym dzia¬ laniu chwastobójczym i minimalnym szkodliwym dzialaniu wobec pewnych roslin uzytkowych, np. pszenicy i ryzu, okazaly sie zwiazki wedlug wyna¬ lazku. Srodki te sa zarówno selektywnymi, jak i totalnymi srodkami chwastobójczymi, dzialajacy¬ mi, przed wzejsciem i po wzejsciu roslin.Srodki do zwalczania niepozadanej roslinnosci wedlug wynalazku zawieraja jako substancje czyn¬ na zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym R ozna¬ cza grupe cykloalkoksylowa o 5—6 atomach wegla, grupe alkoksylowa o 1—6 atomach wegla, grupe alkoksylowa o 2—3i atomach wegla podstawiona grupa alkoksylowa o 1—3 atomach wegla, 1—3 ato¬ mami chloru lub 1 atomem bromu, grupe alkenylo- ksylowa o 3—4 atomach wegla, grupe fenylotio, grupe nitrowa, grupe fenoksylowa, ewentualnie podstawiona atomem chloru lub bromu, grupe me- toksylowa lub grupa alkilowa o 1—4 atomach we¬ gla albo grupe o wzorze —NR3R4, w którym R3 oznacza atom wodoru, grupe alkilowa o 1—4 ato¬ mach wegla, grupe cykloalkilowa o 5—6 atomach wegla lub grupe o wzorze 2, w którym V oznacza atom wodoru, fluoru lub chloru lub grupe nitrowa, T oznacza atom wodoru, fluoru, chloru lub bromu, 111716111 716 grupe alkilowa o 1—3. atomach wegla lub grupe trójfluorometylowa, a M oznacza atom wodoru lub chloru, grupe alkoksylowa o 1—.3 atomach wegla lub grupe trójfluorometylowa, przy czym M i T nie oznaczaja jednoczesnie grup trójfluorometylowych, a R4 oznacza atom wodoru, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla lub grupe metoksylowa, przy czym gdy R4 oznacza grupe metoksylowa, wówczas R3 oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, wzgled¬ nie R3 i R4 tworza razem mostek o wzorze (CH2)n, w którym n oznacza liczbe 4, 5 lub 6 lub o wzorze (CH2)2 0(CH2)2 lub o wzorze (CH2)2N(—W)(CH2)2, w którym W oznacza atom wodoru, grupe metylowa lub etylowa, Ri oznacza grupe alkoksylowa o 1—6 atomach wegla, grupe alkoksylowa o 2—3 atomach wegla podstawiona grupa alkoksylowa o 1—3i ato¬ mach wegla, 1—3 atomami chloru lub 1 atomem bromu, grupe alkenyloksylowa o 3—^atomach we¬ gla lub grupe o wzorze —NR3R4, w którym R3 i R4 maja wyzej podane znaczenie, wzglednie R i Ci tworza razem mostek o wzorze —0(CH2)kO—, w którym k oznacza liczbe 2 lub 3 lub o wzorze — 0(CH2)kN(—W)—, w którym W i k maja wyzej po¬ dane znaczenie lub o wzorze —N(—W)(CH2)kN(—W)— w którym W i k' maja wyzej podane znaczenie przy czym kazdy z mostków moze byc podstawiony jedna lub dwiema grupami alkilowymi o 1—2 ato¬ mach wegla, R2 oznacza grupe o wzorze —CHR7R8, w którym R7 i R8 oznaczaja grupy alkilowe o 1—3 atomach wegla, grupe alkenylowa o 3—4 atomach wegla lub grupe cykloalkilowa o 5—6 atomach we¬ gla, ewentualnie podstawiona grupa metylowa, X oznacza atom tlenu lub siarki, a Q oznacza atom wodoru lub chloru, przy czym Q oznacza atom chlo¬ ru, oba podstawniki R' i Rj oznaczaja grupy 1-mety- lopropoksylowe, a X oznacza atom tlenu lub siarki, wówczas podstawnik R2 nie powinien oznaczac gru¬ py 1-metylopropylowej i gdy Q oznacza atom chlo¬ ru, a oba podstawniki R i Rj oznaczaja grupy me- toksylowe, wówczas podstawnik R2 nie moze ozna¬ czac grupy allilowej i gdy Q oznacza atom chloru, a oba podstawniki R i Rx oznaczaja grupy etoksy- lowe, wówczas podstawnik R2 nie moze oznaczac grupy 1-metyloetylowej.Zwiazkami o wzorze 1 korzystnymi ze wzgledu na niski koszt i/lub wieksza aktywnosc sa: 1. zwiazki o wzorze 1, w którym X oznacza atom tlenu; 2. zwiazki o wzorze 1, w którym R2 oznacza gru- "pe o wzorze (CH3)2CH— lub o wzorze CH3CH2(CH3—)CH—; 3. zwiazki o wzorze 1, w którym X oznacza atom tlenu, a R2 oznacza grupe o wzorze (CH3)2CH— lub o wzorze CH3CH2(CH3—)CH—; 4. zwiazki z grupy 3., w których R i Rr sa jed¬ nakowe lub rózne i oznaczaja grupy alkoksy- lowe o 1—4 atomach -wegla, grupy alkoksylo- we o 2—3i atomach wegla podstawione grupa alkoksylowa o 1—3 atomach wegla lub grupy o wzorze —NR3R4, w którym R3 i R4 maja wyzej podane znaczenie; 5. zwiazki z grupy 3,, w których R i Rj sa jed¬ nakowe lub rózne i oznaczaja grupy alkoksy- lowe o 1—4 atomach wegla, grupy alkoksylo- we o 2—3 atomach wegla podstawione grupa alkoksylowa o 1—3 atomach wegla lub grupy o wzorze —NR3R4, w którym R3 i R4 sa jedna¬ kowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru lub grupy alkilowe o 1—4 atomach wegla, albo R3 5 i R4 moga razem tworzyc mostek o wyzej po¬ danej budowie; 6. zwiazki z grupy 5, w których R lub Ri ozna¬ cza grupe alkoksylowa o 1—4 atomach wegla; 7. zwiazki z grupy 5, w których R i Rx oznacza¬ lo ja grupy alkoksylowe o 1—4 atomach wegla.Szczególnie korzystnymi zwiazkami o wzorze 1 wykazujacymi wyjatkowo wysoka aktywnosc iAub majacymi niska cene sa: 2,2-dwuchloro-2-(dwuetoksyfosfinylo)octan 1-me- 15 tylopropylowy; 2,2-dwuchloro-2-(dwuetoksyfosfinylo)octan 1-me- tyloetylowy; 22-dwuchloro-2-![dwu(l-metyloetoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2]o 2,2-dwuchloro-2-i[dwu(l-metylopropoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2„2-dwuchloro- 2-1 [(1-morfolinylo) (1-metyloetoksy) octan 1-metylopropylowy, 22-dwuchloro-2-{dwu(n-propyloksy)fosfinylo] 25 octan 1-metyloetylowy, 2,2-dwuchloro-2M[dwuetyloamino(etoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2,2-dwuchloro-2-i[etoksy(etyloamino)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 30 2,2-dwuchloro-2-[dwu(2-metoksyetoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, * :2,2-dwuchloro-2-[(l-morfolinylo)(l-metyloetoksy) fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2-chloro-2-(dwuetoksyfosfinylo)octan 1-metylo- 35 propylowy, 2-chloro-2h(dwuetoksyfosfinylo)octan 1-metylo¬ etylowy, 2-chloro-2-/[dwu(l-metyloetoksy)fosfinylo]octan 1-metyloetylowy, 40 2-chloro-2n[dwu(l-metylopropoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2-chloro-2-'[dwu(l-metyloetoksy)fosiinylo]octan 1-metylopropylowy, 2-chloro-2-[dwu(n-propyloksy)fosfinylo]octan 45 1-metyloetylowy, 2-chloro-2-i[dwuetyloamino(etoksy)fosfinylo]octan_ 1-metyloetylowy, 2-chloro-2-[etoksy(etyloamino)iosfinylo]octan 1-metyloetylowy, 50 2-chloro-2-j[dwu(2-metoksyetoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2-chloro-2-<[dwu(2-metoksyetoksy)fosiinylo] 1-metyloetylowy.Wsród zwiazków o wzorze 1 zwiazkami nowymi 55 sa te zwiazki, w których R, Ru R2, X i Q maja wy¬ zej podane znaczenie, przy czym gdy Q oznacza atom chloru, oba podstawniki R i Rx oznaczaja gru¬ py 1-metyloetoksylowe, a X oznacza atom tlenu, wówczas podstawnik R^ nie powinien oznaczac 60 grupy 1-metyloetylowej i gdy Q oznacza atom chlo¬ ru, oba podstawniki R i Rj oznaczaja grupy meto- ksylowe lub etoksylowe, a X oznacza atom tlenu*, wówczas podstawnik R2 nie powinien oznaczac grupy 1-metyloetylowej i gdy Q oznacza atom chlo- 65 ru, oba podstawniki R i Rj oznaczaja grupy 1-me—111 716 2B tylopropoksylowe, a X oznacza atom tlenu lub siar¬ ki, wówczas podstawnik R2 nie powinien oznaczac grupy l-metylopropoksylowej i gdy Q oznacza atom chloru, oba podstawniki R i Rj oznaczaja grupy metoksylowe, wówczas podstawnik Rj nie moze oz- 5 naczac grupy alkilowej i gdy Q oznacza atom chlo¬ ru, R2 oznacza grupe 1-metyloetylowa,, a jeden z podstawników R i Rj oznacza grupe n-propylo- ksylowa, wówczas drugi z tych podstawników nie moze oznaczac grupy n-butyloksylowej. 10 Korzystnymi grupami nowych zwiazków o wzo¬ rze 1 sa: 1. zwiazki o wzorze 1, w których X oznacza atom tlenu; 2. zwiazki z grupy 1, w których R2 oznacza grupe J5 o wzorze (CH3)2 CH— lub o wzorze CH3CHi(CH3—) CH-; 3. zwiazki z grupy 7\t w których Q oznacza atom chloru, R ma wyzej podane znaczenie, a Rx oznacza grupe alkoksylowa o 2—3 atomach wegla podsta¬ wiona grupa alkoksylowa o 1—3. atomach wegla lub grupe o wzorze —NR3R4, w którym R3 i R4 ma¬ ja wyzej podane znaczenie; 4. zwiazki z grupy 3, w których Rx oznacza grupe ^ alkoksylowa o 2—3 atomach wegla podstawiona grupa alkoksylowa o 1—3 atomach wegla; 5. zwiazki z grupy 3, w których Rj oznacza gru¬ pe —NR3R4; 6. zwiazki z grupy 5, w których Rj oznacza gru- 30 pe o wzorze —NR3R4, w której R3 oznacza atom wo¬ doru lub grupe alkilowa o 1—3 atomach wegla, a R4 oznacza atom wodoru, grupe alkilowa o 1—3 atomach wegla lub grupe metoksylowa, przy czym gdy R4 oznacza grupe metoksylowa, wówczas R3 35 oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, albo R3 i R4 moga razem tworzyc mostek o wzorze (CH2)n lub o wzorze (CH2)20(CH2)2 lub o wzorze (CH2)aN (W)(CHa)2, w których n i W maja wyzej podane znaczenie; * 7. zwiazki z grupy 5 i 6, w których R oznacza grupe alkoksylowa o 1—4 atomach wegla lub gru¬ pe alkoksylowa o i2—3 atomach wegla podstawiona grupa alkoksylowa o 1—3 atomach wegla; 45 8. zwiazki o wzorze 1, w których Q oznacza atom, X oznacza atom tlenu, a R2 oznacza grupe o wzorze 9. zwiazki z grupy 8, w których R i Rj sa jedna¬ kowe lub rózne i oznaczaja grupy alkoksylowe ^ o 1—4 atomach wegla, grupy alkoksylowe o 2—3 atomach wegla podstawione grupa alkoksylowa o 1—3. atomach wegla lub grupy o wzorze —NR3R4, w którym R3 i R4 maja wyzej podane znaczenie; 10. zwiazki z grupy 1-0, w których R i Rj sa jed- 55 nakowe lub rózne i oznaczaja grupy alkoksylowe o 1—4 atomach wegla lub grupy alkoksylowe o 2—3 atomach wegla podstawione grupa alkoksylowa o 1—3 atomach wegla lub grupy o wzorze —NR3R4, w którym R3 i R4 sa jednakowe lub rózne i ozna- 60 czaja atomy wodoru lub grupy alkilowe o 1—4 ato¬ mach wegla, albo R3 i R4 moga razem tworzyc mo¬ stek o wyzej podanej budowie; 11. zwiazki z grupy 10, w których R lub R2 ozna¬ czaja grupe alkoksylowa; es 12. zwiazki z grupy 10, w których R i Rt oznacza¬ ja grupy alkoksylowe o 1—4 atomach wegla.Szczególnie korzystnie nowymi zwiazkami o wzo¬ rze 1 sa: 2,2-dwuchloro-2-(dwuetoksyfosfinylo)octan 1-me- tylopropylowy, 2,2-dwuchloro-2n[dwu(l-metylopropoksy)fosfinylo] octan 1-metylowoetylowy, 2,2-dwuchloro-2h[dwu(l-metyloetoksy)fosfinylo] octan 1-metylopropylowy, 2,2-dwuchloro-2-»[dwu octan 1-metyloetylowy, 2,2-dwuchloro-2-i[dwuetyloamino(etoksy)fosfinylo] octan l-naetyloetylowy, 2,2-dwuchloro-2-i[etoksy(etyloamino)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, ^2-dwuchloro-2H[dwu(metoksyetoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2,2-dwuchloro-2H[(l-morfolinylo)(l-metyloetoksy) fosfinylo] octan 1-metyloetylowy; 2-chloro-2-<(dwuetoksyfosfinylo) octan 1-metylo- propylówy, 2-chloro-2-(dwuetoksyfosfinylo) octan 1-metylo¬ etylowy, 2-chloro-2-i{dwu(l-metyloetoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2-chloro-2-i[dwu(l-metyloprópoksy)fosfinylo]octan l^metyloetylowy, 2-chloro-2H[dwu(l-metyloetoksy)fosfinylo]octan 1-metylopropylowy, 2-chloro- 2H[dwu(n-propyloksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2-chloro-2-![dwuetyloamino(etoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2-chloro-2-i[etoksy(etyloamino)fósfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2-chloroT2-([dwu(2-metoksyetoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy, 2-chlqro-2-i[dwu(2-metoksyetoksy)fosfinylo] octan 1-metyloetylowy.Substancjami czynnymi srodków do zwalczania niepozadanej roslinnosci wedlug wynalazku moga byc takze wszystkie izomery zwiazków o wzorze 1 powstale na skutek istnienia centrów asymetrii na atomie fosforu i/lub wegla.Zwiazki o wzorze 1, w którym Q oznacza atom chloru, a pozostale podstawniki maja wyzej podane znaczenie mozna wytwarzac droga chlorowcowania zwiazku o wzorze % w którym R, Rlf R2 i X maja wyzej podane znaczenie, za pomoca podchlorynu sodowego, potasowego, litowego lub wapniowego..Metoda ta znana jest z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3G24H8& Reakcje prowa¬ dzi sie w srodowiskach wodnych o wartosciach pH powyzej 7, w temperaturze O—75°C. Zwiazki o wzo¬ rze 1, w którym Q oznacza atom chloru oraz zwia¬ zek o wzorze 6 nie rozpuszczaja sie dobrze w sro¬ dowisku reakcji w wyzej podanych warunkach, w zwiazku z czym mieszanina reakcyjna sklada sie z dwu faz.Zwiazki o wzorze 1, w którym Q oznacza atom chloru mozna równiez otrzymac metoda opisana przez N. D. Bonarchuk'a i innych w J. Gen. Chem.111 716 8 (ZSRR) 39, 16^*3^16<77 (19(08) (CA 71, 1245l2e (1958).Zgodnie z ta metoda zwiazek o wzorze 6 poddaje sie chlorowaniu za pomoca chlorku sulfurylu lub za pomoca chloru i przy zastosowaniu promienio¬ wania aktynicznego. Reakcje te mozna prowadzic 5 w warunkach bezrozpuszczalnikowych lub w odpo¬ wiednim rozpuszczalniku obojetnym, np. w chloro¬ formie, czterochlorku wegla, benzenie lub cztero- chloroetanie.Zwiazki o wzorze 6 mozna wytwarzac metoda 10 opisana w „Organophosphorus Compounds'" G. M.Kosolapoff, John Wiley and Sons, Inc. New York, 1950, str. 121^123. Zgodnie z ta metoda fosforyn o wzorze RRiP-OZ, w którym R i Rx maja wyzej podane znaczenie, a Z oznacza rodnik alkilowy* -i'5 o 1—6 atomach wegla, poddaje sie reakcji z a-chlo- rowcooctanem o wzorze 7, w którym R2 i X maja wyzej podane znaczenie, a Y oznacza atom chloru, robu lub jodu. Reakcje mozna prowadzic w tempe¬ raturze 5'0)—175°C w warunkach bezrozpuszczalni- 20 kowych lub w obecnosci takiego obojetnego rozpu¬ szczalnika organicznego jak benzen, toluen lub ksy¬ len.Fosforyny o wzorze RRxP-OZ mozna wytwarzac poddajac odpowiednim modyfikacjom metody opi- 25 sane w „Organophosphorus Compounds" G. M.Kosolapoff, John Wiley and Sons Inc., New York, 1950, str. 180—210 oraz przez D. W. White'a i innych w J. Amer. Chem. Soc, 92, 7.125—71135- (19701). 30 Inne zwiazki o wzorze 1, w którym Q oznacza atom chloru mozna latwo wytwarzac sposobem po¬ danym na schemacie 1. Na schemacie tym R1; R2, Xi Z maja wyzej podane znaczenie, M' oznacza atom sodu, litu lub potasu, rozpuszczalnik I ozna- j 35 cza rozpuszczalnik, w którym jodek metalu roz¬ puszcza sie w ilosci co najmniej 5% wagowych np. czterowodorofuran, keton metylowoetylowy lub aceton, rozpuszczalnik II oznacza obojetny rozpusz¬ czalnik organiczny, taki jak czterowodorofuran, eter etylowy, chloroform lub toluen, a zasada oznacza trójalkiloamine, alkoholan metalu alkalicznego lub wodorek metalu alkalicznego.Jeszcze inne zwiazki o wzorze 1, w którym Q oznacza atom chloru mozna równiez latwo wytwa- 45 rzac sposobem podanym na schemacie 2, na którym R, R2, X, Z, k, zasada i rozpuszczalnik II maja wy¬ zej podane znaczenie, grupa (CH2)k moze byc ewen¬ tualnie podstawiona jednym lub dwoma rodnikami alkilowymi o 1—2 atomach wegla, a ^ i L2 sa 50 jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy tlenu lub grupy o wzorze —N—W, w którym W ma wyzej podane znaczenie.Zwiazki o wzorze 1, w którym Q oznacza atom wodoru mozna wytwarzac poddajac zwiazek o wzo- 55 rze 1, w którym Q oznacza atom chloru dzialaniu alkilolitefn lub arylolitem, w temp. od —150°C do —3.0°C, w takim rozpuszczalniku jak eter, cztero¬ wodorofuran lub dioksan, a nastepnie kontaktujac otrzymany roztwór z faza wodna o wartosci pH ao ponizej 6. Jako rodnik alkilowy lub arylowy w od¬ czynniku litoorganicznym mozna stosowac np.'rod¬ nik metylowy, n-butylowy, Ill-rz. butylowy lub fe- nylowy. Odczyn fazy wodnej mozna doprowadzac do wartosci pH G lub ponizej 6 za pomoca kwasu «5 mineralnego, np. kwasu solnego lub kwasu orga¬ nicznego, np. kwasu octowego.Zwiazki o wzorze 1, w którym Q oznacza atom wodoru mozna takze wytwarzac ze zwiazków o wzorze 1, w którym Q oznacza atom chloru spo¬ sobami podanymi w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 6i627i842.Zwiazki o wzorze 1, w którym Q oznacza atom wodoru mozna równiez otrzymac chlorujac zwiazek o wzorze 6 za pomoca 1 równowaznika podchlory¬ nu sodowego, potasowego, litowego lub wapniowe¬ go, prowadzac reakcje w srodowisku wodnym. Me¬ toda ta znana jest z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 31772412.Ponizej podano przyklady wytwarzania omówio¬ nych zwiazków. W przykladach tych wszystkie cze¬ sci sa czesciami wagowymi, a temperatura podana jest w °C, o ile nie podano inaczej. Widma NMR wykonywano przy czestotliwosci 60 MHz.Przyklad I. 19,„5 g bromooctanu 1-metylopro- pylowego ogrzewa sie do temperatury 50°C, po czym dodaje sie don w ciagu 0,5( godziny 18,2 g fosforynu trójetylowego. Temperatura wzrasta do 140°C, po czym temperature te utrzymuje sie w ciagu 15 minut. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie w temperaturze. 65°C pod cisnieniem 1 mm Hg w ciagu 30 minut w celu usuniecia lotnych skladni¬ ków. Otrzymuje sie 25,8 g 2-(dwuetoksyfosfinylo) octanu 1-metylopropylowego w postaci jasnozólto zabarwionego oleju o wartosci N27 =1,4278,. Widmo IR (czysta substancja) vmax = 1730 cm-* (C = 0); Widmo NMR (CDC13) 5=«0|,a—l,8 (zlozony multi¬ plet, 14 H); 3,1 (d,JpCH = 22 Hz, 2 H); 4,3 (m, 4H); 5,1 (m, 1H).Poddajac powyzszy tok postepowania odpowied¬ nim modyfikacjom mozna otrzymac zwiazki o wzo¬ rze 6.Przyklad II. Mieszanine 185 ml 5,25% roz¬ tworu technicznego podchlorynu sodowego (Clorox) i 10O ml czterochlorku wegla oziebia sie do tem¬ peratury 0°C. Do intensywnie mieszanej mieszani¬ ny dodaje sie w ciagu 0(,;5 godziny roztwór 12,6 g 2- (dwuetoksyfosfinylo)octanu 1-metylopropylowego w 50 ml czterochlorku wegla. Podczas dodawania utrzymuje sie temperature 0—5°C i wartosc pH 9,0'—9,5 dodajac 1 N kwas solny. Mieszanine reak¬ cyjna miesza sie w temperaturze 0—5l°C jeszcze w ciagu 15 minut, po czym warstwe czterochlorku we¬ gla przemywa sie woda, suszy nad siarczanem mag¬ nezowym i odparowywuje w temperaturze 60°C pod cisnieniem 1 mm Hg otrzymujac 16,0 g 2,2-dwuchlo- ro-2-(dwuetoksyfosfinylo) octanu 1-metylopropylo¬ wego w postaci jasnozólto zabarwionego oleju o wartosci N*7 = 1,4524.D Widmo IR (czysta substancja) vmax = 17(40 cm-1 (C=0).Widmo NMR (CDC13) 5 = 0.,9—2,1 (zlozony multi¬ plet, 14 H); 4,3^4,8 (m, 4 H); 4,9^5,4 (m, 1 H).Po przedestylowaniu oleju za pomoca chlodnicy kulkowej w temperaturze okolo 10O°C i pod cis¬ nieniem 0,1 mm Hg otrzymuje sie jasnozólto zabar¬ wiony olej o wartosci N27 =1,4523.Przyklad III. Roztwór IGOift g 2,,2-dwuchloro- -2-(dwuetoksyfosfinylo)octanu 1-metylopropylo i 75 g1117 9 jodku sodowego w 800 ml ketonu metylowoetylowe- go miesza sie w temperaturze 25°C w ciagu 20' go¬ dzin. Wytracony osad odsacza sie, przemywa keto¬ nem metylowoetylowym i suszy, otrzymujac 91,8 g soli sodowej 2,2-dwuchloro-2-(-etoksyhydroksyfosfi- 5 nylo)octanu 1-metylopropylowego o temperaturze topnienia 245^248°C.Widmo NMR (DMSO-d8) b = 0,8-1,9 (m, 11,3 H); 2,9^,4 (m, 1,8 H); 4,8—5,2 (m,, 0,9 H).Przyklad IV. Mieszanine 3.1 „5 g sproszkowa- 10 nej soli sodowej 2,2-dwuchloro-2-(etoksyhydroksy- fosfinylo)octanu 1-metylopropylowego i 100 ml chlorku tionylu miesza sie ogrzewajac pod chlodni¬ ca zwrotna (w temperaturze 79°C) w ciagu 2 godzin, po czym chlodzi sie ja; do temperatury pokojowej4 1B i dodaje 100 ml chlorku n-butylu. Otrzymana mie¬ szanine przesacza sie przez Celit i odparowywuje pod zmniejszonym cisnieniem przesacz, otrzymujac 23,4 g tis(2,2-dwuchloro)-2,2'-i[oksybis(etoksyfosfiny- lo)]octanu dwu(l-metylopropylowego) w postaci lep- ^ kiego oleju pomaranczowej barwy.Widmo NMR (CDC13) 5=0,8—2,0 (m, 22,2 H); 4,5^9 (m, 4,0 H); 5,0^5,5 (m, 1,8 H).Widmo masowe M/e<=5|G7 (M®1.); 511 [5|67—5fl (CH3CH=CHCH3)]; 455 i[511^56 (CH3CH=CHCH3)]. ™ Przyklad V. Do roztworu 9,3 g bis(2,2-dwu- chloro)-2,2'-[oksybis-(etoksyfosfinylo)]octanu dwu(l- -metylopropylowego) w 100 ml eteru etylowego do¬ daje sie 5 ml dwumetyloaminy, po czym mieszani¬ ne reakcyjna miesza sie w temperaturze 20°C w' 80 ciagu 1 godziny i ogrzewajac pod chlodnica zwrot¬ na w ciagu 1 godziny. Mieszanine reakcyjna chlo¬ dzi sie i przesacza, a przesacz przemywa woda, su¬ szy i odparowywuje pod zmniejszonym cisnieniem otrzymujac przejrzysty olej. Po przedestylowaniu 35 oleju z uzyciem chlodnicy kulkowej w temperatu¬ rze 81O1—13'Q°C i pod cisnieniem 1 mm Hg otrzymuje sie 1,5 g 2,2-dwuchloro-2-i[etoksy(dwumetyloamino)- -fosfinylo] octanu 1-metylopropylowego w postaci przejrzystegooleju. 40 Widmo NMR (CDC13) b = 1,0^1,4 (m, 11 H); 3,0 (d, J = 3 Hz, 6 H); 1,45 (kwartet, 2 H); 5,2 (m, 1 H).Przyklad VI. Do 9,0)5 g bromooctanu izopro¬ pylowego wkrapla sie *w atmosferze azotu w tem¬ peraturze 120)°C 11,0:5 g N,N-dwu(l-metyloetylo) fos- 45 foroamidynianu dwuetylowego. Reakcje doprowa¬ dza sie do konca ogrzewajac wolno mieszanine do temperatury 150°C. Otrzymuje sie 12,0 g 2-l[etoksy- -dwu(l-metyloetylo)aminofosfinylo]octanu 1-mety¬ lopropylowego, który stosuje sie dalej bez dalsze- 5 go oczyszczania.Widmo NMR (CDC13) b = 1,3 2,8 (d, J = 20 Hz, 2 H); 3i,2k-4,4 (m,, 4 H); 5,0 (kwar¬ tet, 1 H).Przyklad VII. Do 100 ml 5,251% roztworu pod- 55 chlorynu sodowego (Clorox) wkrapla sie 6,0 g 2-[etoksy-dwu(l'-metylo)aminofosfinyfo] octanu 1- -metylopropylowego, utrzymujac jednoczesnie war¬ tosc pH 10,5—11,0 poprzez dodawanie 1 n roztworu kwasu solnego. Mieszanine reakcyjna miesza sie 60 jeszcze w ciagu 25 minut, a nastepnie ekstrahuje chlorkiem metylenu. Roztwór w chlorku metylenu suszy sie i odparowywuje pod zmniejszonym cis- es 10 nieniem, otrzymujac 6,2 g 2,2-dwuchloro-2-[etoksy- -dwu(l-metyloetylo)-aminofosfinylo] octanu 1-mety- loetylowego w postaci kwasu.Widmo NMR (CDC13) b = 1,4 (m, 21 H); 3,6 (m, 2 H); 4,2 (m, 2 H); 5,1 (kwartet, 1 H).Widmo masowe: M/e = 346 i[M-15(CH3)], 319 (M-42 (CH3CH=CH2)]; 262 [M-90 (Me2CHN=CMe2)].Przyklad Vin. Mieszanine 206 g 2,2-dwu- -chloro-2-(dwuetoksyfosfinylo)octanu 1-metylopro¬ pylowego i 333 g sproszkowanego pieciochlorku fo¬ sforu miesza sie w temperaturze 100^10|8l0C w cia¬ gu 32 godzin. Stanowiacy produkt uboczony tleno¬ chlorek fosforu usuwa sie droga odparowywania pod zmniejszonym cisnieniem, a pozostalosc pod¬ daje sie destylacji z uzyciem chlodnicy kulkowej pod cisnieniem 0,2 mm Hg, otrzymujac 130' g sub¬ stancji o temperaturze wrzenia 50^1i00°C. Substan¬ cje te poddaje sie destylacji na kolumnie Vigreux otrzymujac 43 g 2;2-dwuchloro-2H(dwuchlorofosfi- nylo)octanu 1-metylopropylowego w postaci oleju o temperaturze wrzenia 79^-8l6l0C pod cisnieniem 0,2 mm Hg.Widmo NMR (CDC13) b = 0,8—2,0 (m, 8,0 H); 5,0—5,6 (m, 1,0 H); Widmo IR (czysta substancja): 1770 cm-* (dublet/ C = O); 1240—1300 cm~i (P = O).Przyklad IX. Do roztworu 18,1 g 2,2hdwu- chloro-2-(dwuchlorofosfinylo) octanu 1-metylopro¬ pylowego w 250 ml eteru etylowego dodaje sie w temperaturze 15—20°C w ciagu 45 ?minut roztwór 5,3 g N,N'-dwumetyloetylenodwuaminy i 12,6 g trój- etyloaminy w 100 ml eteru etylowego. Mieszanine miesza sie w ciagu 1 godziny w temperaturze po- . kojowej, przemywa woda i 5% roztworem wodoro¬ weglanu sodowego, suszy i odparowuje pod zmniej¬ szonym cisnieniem. Pozostalosc poddaje sie desty¬ lacji z uzyciem chlodnicy kulkowej, otrzymujac 7,0 g a^t-dwuchloro-l,3i-dwumetylo-2-keto-l,3,2-dia- zofosfolidynooctanu-2 1-metylopropylowego o tem¬ peraturze wrzenia 130—155°C pod cisnieniem 0,25 mm. * Widmo NMR (CDC13) S= 0,8^2,0 (m, 8 H); 2J5 i 2,90' (d, 5,® H); 3^2—3^5 (ni, 4,3 H); 4,8^5$ (m, 0H).Widmo masowe: M/e=316(M+); 260i[M-56(C4H8)]; 216| 1[2!6W—44 (C02)J.Przyklad X. Do roztworu 6,4 g 2,2-dwuchloror -2-(dwuetoksyfosfinylo)octanu 1-metylopropylowego w 150 ml eteru dodaje sie w temperaturze —70°C w ciagu 15 minut 14 ml 1 m roztworu n-butylolitu w heksanie. Roztwór pozostawia sie do ogrzania do temperatury — 10°C, po czym dodaje sie w tempe¬ raturze,od -HOfC do OfC 60 ml 0,5 n HC1. Po roz¬ dzieleniu faz faze organiczna przemywa sie woda i 5*% NaHC03. Roztwór suszy sie i odparowuje otrzymujac AjO g 2-chloro-2-(dwuetoksyfosfinylo)- -ofctanu 1-metylopropylowego w postaci jasnozólto zabarwionego oleju o wartosci N25= 1,445^.Widmo NMR (CDC13) = 0,8^1,9 (m, 14,,? H); 4,2— -^4,8 (m, 4,5 H, JPCH = 18 Hz); 5,0^5,4 (m, 0,8 H).Widmo masowe: pik m+1 przy 287. Po stracie 56 (C4H8) silny pik przy 23j0.Modyfikujac metody postepowania podane w po- ^111716 11 12 wyzszych przykladach mozna wytwarzac zwiazki oraz zwiazki o wzorze 1, w których R, R2, R2 i X o wzorze 1, w których R, R^ R2 i X maja znacze- maja znaczenie podane w tablicy 2, a Q oznacza nie podane w tablicy 1, a Q oznacza atom wodoru atom chloru.Tablica 1 R i 1 CH3CH2CH2o C2H5(CH3—)CHO— wzór 17 —0(CH3—)CH—CH2(CH3—) CHO (C2H5)2N— C^HsO— (CH3)2CHO— C2HsO— C2H5(CH3—)CHO— (CH3)2CHO— C2H5(CH8—)CHO— (CH3)2CH—O C2H50— C2H50— C^HsO— C2H50— C2HsO— CH30— CH30— CH2j=GHCH20— CH2=CHCH20— CH3CH2CH20— CH3CH2CH20— n—C4H0O— n—C4H90— CH2=C(^-CH3)—CH20— C1CH2CH20— C1CH2CH20— (CHg^CHO— CH30— CH30— OjHgO— (CH3)2CH—CH20— (CH3)2CHCH20— CH3OCH2CH20— CHaOCHiC^O— C2H50— , Ri 2 CH3CH2CH20— CHsO— C2HsO— C2H50— C2HsO- (CH3)2CHO— C^O— C2H5(CH3—)CHO (CH3)2CHO C2H5(CH3—)CHO (CH3)2CHO— C2H50— C2HsO— C2H50— C2HsO— C2HsO- CH30— CHaO— CH^=CHCH20— CHj=CHCH20— CH3CH2CH20— CH3CH2CH20— n—C4H90— n—C4H90— CHi= =CH(—CH3)—CI^O— C1CH2CH20— ClCHiCHzO— (CH3)2CHO— CH30— CHsO— C^O— (CH3)2CHCH20— (CH3)2CHCH20— CH3OCH2CH20— CH3OCH2CHaO— C2H50— X 1 3~ 0 0 Q O O O O O O O O O ' ° O O O O O O O O O 0 O O O O O O O O O O O O O O R2 1 * CjjHs^Hg—)CH— C^sCCHg—)CH— (CH3)2CH— CaHsCCH,—)CH— (CH3)2CH— (CH3)2CH— (CH3)2CH— wzór 8 (CH3)2CH— C2H5(CH3—)CH— C2H5(CH3—)CH— • [ i[(CH3)2CH]2CH- CH3CH2CH^(CH3—)CH— (CH^H^CH— (CH3)2CH—(CH3—)CH— wzór (CH3)2CH— CgHsCCHa—)CH— (CH3)2CH— C^sCCHa—)CH— (CH3)2CH— C^CHa—)CH— (CH3)2CH— C2H5(CH3—)CH— (CH3)2CH— (CH^H— C^sCCHa—)CH^ CH2=C<—CH3)CH20— CH3CH2CH2(C2H5—)CH— wzór 10 wzór 11 (CH3)2CH— C2H5(CH3—)CH— (CH3)2CH— C2H5(CH3—)CH— CH=CH(—CH3)CH^ Wlasciwosci fizyczne 1 ^ Ng = 1,4460 N*j = 1,449© N^ = 1,4970 N2£ = 1,4G31 N2* = 1,45.8.0 N2n = 1,45.08 N*J = 1,4430 N*J = 1,4715 | NjJ = 1,4501 N2J = 1,4481 N*J = 1,44S75 N2] = 1,449Z 'Ng = 1,4561 Ng = 1,4504 NjJ = 1,4534 N2* = 1,451291 Ng =l,4ff45: Ng - 1,4*574; N^ = 1^16 N*J = 1,4699 Ng= 1,4*3 N^ = 1,4511 N*J = 1,4550 Ng = 1,4497 N" = 1,4504 N2* = 1,4733 N2? = 1,4818 N^ = 1,4810 N2J = 1,4026 NjJ = 1,4586 Ng = 1,4770 NjJ = 1,4732 N^= 1,4509 N^ = 1,4501 N*J = 1,46(50 N*J - 1,4588 n£ = 1,4481111 716 13 14 dalszy ciag tablicy 1 1 1 1 a OsH^CHs—)CHO— CaHsCCHs—)CHO- CaHs^Hj—)CHO- J wzór 12 wzór 12 wzór 13 wzór 14 wzór 13 wzór 15 wzór 15 wzór 161 wzór 1© wzór 17 wzór 17 wzór ia wzór 18 CzHsO— CH30— CH3O— CH30— CH3O— C2HsO— C2HsO— (CH3)2CHO— CjHsO— C2H50— OjHgO— C^gO— CjHsO— C2HsO— C2HsO— C2H50— —CKCHj—)CH—CHaCCHj—)CHO— —OCH^CH^CHa—)CHO— —O—CH^H^CH*—)N— —O—CH^CHa—)C—NH— —(CHa—)N—CH2CH2(CH8—)N— (C^H^N- iKCHJaCHlaN— C2H5NH— (CH3)2N— CH3NH— wzór 19 wzór 20i C2H50— C2HsO— C2HsO- C2HsO— C2HsO— C2H50— C2H50— 1 3 O O O O O ° O O O O O O O O O O O O O O O 1 O O O O O O O 4 (CHjJjCH— (CH^jCH— C2H5(CH3—)CH— (CH^H— CjHstCHj—)CH— (CH^H— (CH3)2CH— (CH3)2CH— (CH^jCH— CjHsLCHj—)CH— ' (CH3)2CH— C2H5(CH3—)CH— (CHJ.CH— CjHs^Hj—)CH— (CH3)2CH— C2H5(CH3—)CH— CjHs^Hj—)CH— C2H^CH— C2H5(CU2—)CH— CjHstCHj—)CH— CH8(CH*—)CH— (CHJ^CH— (CHJjCH— (CHJjCH— C2H5(CH3—)CH— CjHrfCH*—)CH— (CHJiCH— (CHjJaCH— 1 * 1 N2^ = 1,4491 N" = 1,45120 N^ = 1,4536 ' nJJ =*¦ 1,4712; temperatura wrzenia -120—13i00C (0,25 mm) temperatura wrzenia = 1©0°C (0,215 mm) N*g=-1,5003; temperatura wrzenia - 170°C (0-4 mm) Ng = 1,505© N2* = 1,4014 n£ = iyngqa 1 N*J = 1,4940 NjJ = 1,5105)9 Ng = 1,5049 Ng = 1,5013 N*J = l,4998i NjJ = ly5$92 Ng = 1,5314 N2J = 1,4703 N*J - 1,47)83 N2J = l,4959i; temperatura wrzenia = 135—H50°C (0i,5 mm) temperatura topnienia = 815—95t°C N2] = 1,5000; temperatura wrzenia = 130—155°C (0,25 mm) N2* = 1,4013 N^f = 1,46&5 Nj? = 1,47?45 .N£ = 1,46125 N2® = 1,4720 Np = 1,4770 N^ = 1,4927111716 15 16 dalszy ciag tablicy 1 1 1 H*N— (CH3)2CHO— C2HsO— (CH3)2CHO— I 02H5O— C2H5(CH3—)CHO— C^CH,—)CHO— C^HgO— (CH3)2CHO— C1CH2(CH3—)CHO— (C2H5)2N- CH30 CH3O C^O wzór 13 2 (CH3)2CHO— (CH3)2CHO— C2HsO— (CH3)2CHO— C2HsO- C2H5(CH3—)CHO— C2H5(CH3-)CHO— C2HsO— (CH3)2CHO— C1CH2(CH3—)CHO— C^O- CH30 CH30 NH2 (C2H5)2N— 3 O S s s s s s s s 0 s 0 0 0 0 4 (CH3)2CH— C2H5(CH3—)CH— (CH3)2CH— (CH3)2CH— C2H5(CH3—)CH C2H5(CH3—)CH— (CH3)2CH— wzór 8 wzór 8 CH3CH2/CH2—CH— (CH3)2CH— C3H7(C2H5—)CH— wzór 21 CjPs^Ha—)CH— (CH3)2CH— 5 N^ = 1,4930' N^ = 1,4828; temperatura wrzenia = 150—155°C (2 mm) N^5 = 1,48188; temperatura wrzenia7 = 126-^134*0 (2 mm) N^5 = 1.47BI5; temperatura wrzenia = ISO—140°C (2 mm) N^5 = 1,41890; temperatura wrzenia = 130^140i°C (2 mm) N2^ = 1,48)04 N^ = 1,4802 1 Ng = 1,5*1.03 N^ = 1,4990 (=0=0)5,68 N^ = 1,4586' Ng = 1,4732 N^J = 1,43©0 N2D7 = 1,5171 Srodki do zwalczania niepozadanej roslinnosci wedlug wynalazku mozna sporzadzac znanymi me¬ todami. Moga miec one postac pylów, granulek, ta¬ bletek, roztworów, emulsji, dajacych sie emulgo¬ wac koncentratów itp., przy czym wiele z tych pre¬ paratów mozna stosowac bezposrednio. Preparaty przeznaczone do opryskiwania mozna rozprowadzac w odpowiednich rozcienczalnikach i stosowac w ilosci od kilku do paruset litrów/akr. Srodki o du¬ zej mocy stosuje sie najpierw jako preparaty wyj¬ sciowe do sporzadzania innych preparatów. Prepa¬ raty zawieraja zazwyczaj okolo 1—99% wagowych substancji czynnej lub substancji czynnych oraz co najmniej okolo 0,1—20% wagowych srodków po¬ wierzchniowo czynnego lub srodków powierzchnio¬ wo czynnych. Przyblizone proporcje poszczególnych skladników w preparatach (w procentach wago¬ wych) podano w tablicy 3.Substancje czynna stosuje sie w mniejszej lub wiekszej ilosci w zaleznosci od przeznaczenia srod¬ ka oraz fizycznych wlasciwosci danego zwiazku.Czasem konieczne jest stosowanie wiekszych sto¬ sunków srodka powierzchniowo czynnego do sub- Tablica 3 Rodzaj preparatu Emulsje, roz¬ twory, daja¬ ce sie emul¬ gowac kon¬ centraty Pyly Granulki i ta¬ bletki Srodki 0 du¬ zej mocy Sub¬ stancja czynna 5—50 1—25i 1—95. 90—9i9 Rozcien¬ czalnik (rozcien¬ czalniki) 4^95 70—99 5^99 0—10 Srodek powierzch¬ niowo czyn¬ ny (srodki powierzch¬ niowo czynne) 0—15 0—5 0—15 0—2 stancji czynnej, co uzyskuje sie wprowadzajac sro¬ dek powierzchniowo czynny do preparatu lub sto- 6*5 sujac mieszanie w zbiorniku.111 716 17 18 Typowe stale rozcienczalniki opisali Watkins i in¬ ni w „Handbook of Insecticide Dust Diluents and Carriers", wyd. 2, Dorland Books, Caldwell, N. J.W przypadku pylów korzystnie stosuje sie rozcien¬ czalniki o wiekszej gestosci. Typowe rozcienczalni- 5 ki ciekle i rozpuszczalniki opisal Marsden w „Sol- vents Guide", wyd. 2, Interscience, Nowy Jork, 1950.Korzystne jest by koncentraty roztworów byly od¬ porne na rozwarstwianie sie w temperaturze 0°C.Srodki powierzchniowo czynne i korzystne ich za- ,10 stosowanie opisane zostaly w „McCu4cheon's Deter- gents and Emulsifiers Annual", Allured Publ. Corp., Ridgwood, New Yersey oraz „Encyclopedia of Sur- face Active Agents" Chemical Publ. Co. Inc., No¬ wy Jork, L9(6(4. Wszystkie preparaty moga zawierac 15 niewielkie ilosci srodków zmniejszajacych pienie¬ nie, zbrylanie, korozje, wzrost mikroorganizmów, itd.Preparaty sporzadza sie znanymi metodami. Roz¬ twory otrzymuje sie przez zwykle zmieszanie sklad- 210 ników. Granulki i tabletki mozna wytwarzac na¬ tryskujac substancje czynna na zgranulowane nos¬ niki lub stosujac scalanie. Metody scalania opisal np. J. E. Browning w „Agglomeration", Chem. Eng., 196f7„ str. 147ff, a inny ich opis znajduje sie w „Per-- 35 ry's Chemical Engineer's Handbook", wyd. 4, Mc Graw-Hill, N. J., 1963, str. 8^99ff.Inne informacje dotyczace preparatów znalezc mozna w opisach patentowych Stanów Zjednoczo¬ nych Ameryki nr nr 32315301, ,3(^0919|2 i 28018615, pra- & cy G. C. Klingmana „Weed Control as a Science", John Wiley and Sons, Inc., N. Y., 1961, str. 8:1—96 i pracy J. D. Fryer'a i innych „Weed Control Hand¬ book",, wyd. 5., Blackwell Scientific Publications, Oxford, 1968,, str.101—103. 35 Ponizej podano przyklady preparatów zawiera1, jacych zwiazki o wzorze 1. W przykladach tych zawartosc skladników preparatów podano w pro^ centach wagowych.Przyklad XI. Dajacy sie emulgowac koncen- 40 trat 2,2-dwuchloro-2-(dwuetoksyfosfinylo)octan 1-metylopropylowy 25/% mieszanina rozpuszczalnych w olejach sul¬ fonianów i eterów polioksyetylenowych 61% 45 rozpuszczalnik aromatyczny z grupy ku- menów 619% Skladniki laczy sie i miesza stosujac lagodne ogrzewanie dla przyspieszenia procesu rozpuszcza¬ nia. Koncentrat filtruje sie przed zapakowaniem 50 przez filtr z cienkiej siatki w celu usuniecia z pro¬ duktu nierozpuszczonych substancji.Przyklad XII. Tabletki-Granulki 2,2-dwuchloro-2-i[dwu(l-metyloetoksy)fosfi- nylo]-octan 1-metylopropylowy 15% 55 bezwodny siarczan sodowy 10% surowy lignosulfonian wapniowy 5% alkilonaftalenosulfonian sodowy 1% bentonit wapniowo-magnezowy 619% Skladniki miesza sie i zwilza dodajac 12% wago-* 60 wych wody.- Mieszanine wytlacza sie w postaci walców o srednicy okolo 3 mm, które tnie sie na tabletki o grubosci okolo 3 mm. Tabletki te mozna stosowac bezposrednio po wyschnieciu lub wysu¬ szone tabletki mozna kruszyc tak, by przechodzily 66 one przez sito o srednicy otworków 0,84 mm. Gra¬ nulki przechodzace przez sito o srednicy otworków 0,42 mm pakuje sie, a drobniejsze czastki zawraca sie do ponownej przeróbki.Przyklad XIII 2,2-dwuchloro-2H[dwuetyloamino(etoksy)- fosfinylo]octan 1-metyloetylowy 36i% mieszanina rozpuszczalnych w olejach sulfo¬ nianów i eterów polioksyetylenowych 8% 2hbutoksyetanol 516% Skladniki laczy sie i miesza do uzyskania roz¬ puszczenia. Po przesaczeniu ciecz mozna stosowac bezposrednio stosujac mala objetosc lub bardzo ma¬ la objetosc tej cieczy; lub emulgowac ja w wodzie przed opryskiwaniem.Przyklad XIV. Granulki 2,2-dwuchloro-2-l[dwu(2-metoksyetoksy)- -fosfinylo]octan 1-metyloetylowy 5% przygotowane uprzednio granulki bentonitu, 20—50 mesh, 9|5% Z substancji czynnej sporzadza sie 20% roztwo¬ rów w izopropanolu, który nastepnie natryskuje sie na granulki bentonitu mieszane w stozkowym mieszalniku bebnowym. Granulki pakuje sie po uprzednim wysuszeniu w celu usuniecia rozpusz¬ czalnika. * Przyklad XV. Dajacy sie emulgowac koncen¬ trat 2-chloro-2-(dwuetoksyfosfinylo)octan 1-metylopropylowy 25% mieszanina rozpuszczalnych w olejach sul¬ fonianów i eterów polioksyetylenowych 6% rozpuszczalnik aromatyczny z grupy ku- menów 691% Skladniki laczy sie i miesza stosujac lagodne ogrzewanie dla przyspieszenia procesu rozpuszcza¬ nia. Koncentrat filtruje sie przed zapakowaniem przez filtr z cienkiej siatki w celu usuniecia z pro¬ duktu nierozpuszczonych substancji.Przyklad XVI. Tabletki-granulki 2nchloro-2-i[dwu(n-propyloksy)fosfinylo]octan 1-metyloetylowy 15% bezwodny siarczan sodowy 10% surowy lignosulfonian wapniowy 5% alkilonaftalenosulfonian sodowy 1% bentonit wapniowo-magnezowy 6!9% Skladniki miesza sie i zwilza dodajac 12% wago¬ wych wody. Mieszanine wytlacza sie w postaci walców o srednicy okolo 3 mm, które tnie sie na tabletki o grubosci okolo 3 mm. Tabletki te mozna stosowac bezposrednio po wyschnieciu lub wysuszo¬ ne tabletki kruszyc tak, by powstale granulki prze¬ chodzily przez sito o srednicy otworków 0,8(4 mm.Granulki przechodzace przez sito o srednicy otwor¬ ków 0;,42 mm pakuje sie, a drobniejsze czastki za¬ wraca do ponownej przeróbki.Przyklad XVII. Koncentrat 2-chloro-2-i[dwuetyloaminoj(etoksy)fosfinyloJ octan 1-metyloetylowy 36fX mieszanina rozpuszczalnych w olejach sul¬ fonianów i eterów polioksyetylenowych 8% 2-butoksyetanol 56% Skladniki laczy sie i miesza do uzyskania rozpu¬ szczenia. Po przesaczeniu ciecz mozna stosowac bez-111 716 19. 20 posrednio lub emulgowac go w wodzie przed opry¬ skiwaniem.Przyklad XVIII. Granulki 2-chloro-2-[dwu(2-metoksyetoksy)fosfinylo]- octan 1-metyloetylowy 5(% 5 przygotowane uprzednio granulki bentonitu, 20—5»0mesh 9)5% Z substancji czynnej sporzadza sie 20% roztwór w izopropanolu, który nastepnie natryskuje sie na granulki bentonitu mieszane w stozkowym mieszal- io niku bebnowym. Granulki pakuje sie po uprzed¬ nim wysuszeniu w celu usuniecia rozpuszczalnika.Srodki do zwalczania niepozadanej roslinnosci wedlug wynalazku mozna stosowac do selektywne¬ go niszczenia chwastów w uprawach roslin uzytko-4 15 kowych, np. bawelny, soji i buraków cukrowych, a takze do calkowitego niszczenia chwastów w ta¬ kich miejscach jak tereny przemyslowe, pobocza dróg i tereny przylegle do pól uprawnych.Zawartosc substancji czynnej w srodkach wedlug zo wynalazku zmienia sie w zaleznosci od zadanego rezultatu zastosowania srodków, rodzaju roslin i gleby, rodzaju preparatu, warunków atmosferycz¬ nych, sposobu nanoszenia, gestosci listowia, itp. Po¬ niewaz zawartosc ta zalezy od tak wielu zmiennych 25 nie jest mozliwe okreslenie odpowiednich dawek wszystkich sytuacji. Na ogól stosuje sie okolo 0,1—15. kg zwiazku o wzorze 1 na 1 hektar. Nizsze dawki z tego zakresu stosuje sie zazwyczaj w przy¬ padku selektywnego niszczenia chwastów w upra- 30 wach roslin uzytkowych, na lzejszych glebach, na glebach o niskiej zawartosci substancji organicz¬ nych lub w sytuacjach, w których zbedne jest uzy¬ skiwanie maksymalnego efektu. Czesto korzystne jest wprowadzenie substancji czynnej do gleby. \ 35 Srodki wedlug wynalazku moga dodatkowo za¬ wierac nastepujace zwiazki: 2-fenylo-4-chloro-5^ -amino-(2H)-pirydazynon-& (Pyrazon), 2-chloro-4*6^ -bis(etyloamino)-s-triazyne (Simazine), 2-chloro-4- -(etyloamino)-6-(izopropyloamino)-s-triazyne (Atra- 40 zine), 2-chloro-4,6Ubis(izopropyloamino)-s-triazyne (Propazine), 2-{[4-chloro-6-(etyloamino)-s-triazyny- lo-2]amino}-2-metylopropionitryl (Cyanazine), 3-(metylotio)-4-amino-Ml ,1-dwumetyloetylo)-1,2,4- -(4H)-triazynon-5. (Metribuzin), l,l-dwumetylo-3 -(3,4rdwuchlorofenylo)mocznik (Diuron), 1,1-dwume- tylo-3-[p-(p-chlorofenoksy)fenylo]mocznik (Chlorox- suron), l,l-dwumetylo-3-[u,aya-trójfluoro-m-tolilo mocznik (Fluormeturbn), l-metylo-l-metoksy-3-(3,4- -dwuchlorofenylo)mocznik (Linuron), 3-III-rz. bu- 50 tylo-5-bromo-6-metylouracyl (Bromacyl), 3-cyklo- heksylo-5,6i-trójmetylenouracyl (Lenacil), l-(3i-eto- ksy-4-nitrofenoksy)-2hchloro-4-(trójfluorometylo) benzen, 2,2-dwutlenek 3-izopropylo-(lH)-2,l,3^ben- zotiadiazyn-(3H)-onu-4 (Bentazone), jon l,l'Tdwu- metylo-4,4'dwupirydiowy (Paraauat), kwas 2,4- -dwuchlorofenoksyoctowy i jego sole i sole sodowe kwasu 2-nitro-5-12-chloro-4-(trójfluorometylo) feno- ksy]benzoesowego (Blazer). Srodki wedlug wynala- ^ zku moga takze zawierac inne srodki chwastobój¬ cze, korzystnie zwiazki typu podstawionych mocz¬ ników, uracyli, triazonów i s-triazyny, co pozwala na zwalczanie chwastów wielu gatunków.Dzialanie srodków do zwalczania niepozadanej es 45 60 roslinnosci wedlug wynalazku badano stosujac opisane ponizej próby, które przeprowadzano w cieplarni.Próba A. Nasiona palusznika krwawego (Digita- ria spp.), chwastnicy jednostronnej (Echinochloa crusgalli), owsa gluchego (Avena fatua), kasji (Cas- sia tora), powoju (Ipomea hederacea), rzepienia (Xanthium spp.),, sorgo, kukurydzy, soi,, ryzu i pszenicy oraz klacza cibory umieszczono w po¬ zywce wzrostowej i przeprowadzono zabieg przed wzejsciem roslin za pomoca zwiazków chemicznych rozpuszczonych w niefitotoksycznym rozpuszczalni¬ ku. Jednoczesnie przeprowadzono opryskiwanie ros¬ liny bawelny o 5 lisciach (z wlaczeniem liscieni), fasoli krzaczastej z wyksztalconym trzecim lisciem trójlistkowym, palusznika krwawego o 2 lisciach, chwastnicy jednostronnej o 2 lisciach, owsa gluche¬ go o 1 lisciu, kasji o 3 lisciach (z wlaczeniem lis¬ cieni), powoju o 4 lisciach (z wlaczeniem liscieni), rzepienia o 4 lisciach (z wlaczeniem liscieni), sprga o 3 lisciach, kukurydzy o 3 lisciach, soi o 2 liscie- niach, ryzu o 2 lisciach, pszenicy o 1 lisciu i cibory o 3—5 lisciach. Rosliny po zabiegu i rosliny kon¬ trolne umieszczono w cieplarni i po uplywie 16, dni przeprowadzono obserwacje porównawcze i wizu¬ alna ocene reakcji na zabieg. Wskazniki zniszcze¬ nia w przypadku stosowania 'poszczególnych, pod¬ danych tej próbie zwiazków podano w tablicy 4.Wskazniki te oparte sa na skali liczbowej 1—10, zgodnie z która zero oznacza brak uszkodzenia, a 10 calkowite, zniszczenie. Litery podane przy wskazni¬ kach oznaczaja: C — chloroze/nekroze, B — oparze¬ nie, G — opóznienie wzrostu, E — zahamowanie kielkowania, H — efekt wzrostu danych czesci ros¬ liny, X — pobudzenie wzrostu pachowego.? Próba B. Nasiona palusznika krwawego (Digita- ria spp.), chwastnicy jednostronnej (Echinochloa crusgalli), owsa gluchego (Avena fatua), kasji (Cas- sia tora), powoju (Ipomoea hederacea), rzepienia (Xanthium spp.), sorgo, kukurydzy, soji, ryzu i psze¬ nicy oraz klacza cibory umieszczono w pozywce wzrostowej i przeprowadzono zabieg przed wzej¬ sciem roslin za pomoca zwiazków chemicznych roz¬ puszczonych w niefitotoksycznym rozpuszczalniku.Jednoczesnie przeprowadzono opryskiwanie rosliny bawelny o lisciach (z wlaczeniem liscieni), fasoli krzaczastej z wyksztalconym trzecim lisciem trój¬ listkowym, palusznika krwawego o 2 lisciach, chwastnicy jednostronnej o 2 lisciach, owsa gluche¬ go o 1 lisciu, kasji o 3 lisciach (z wlaczeniem lis¬ cieni), powoju o 4 lisciach (z wlaczeniem liscieni), kukurydzy o 3 lisciach, soi o 2 liscieniach, ryzu o 2 lisciach, pszenicy o 1 lisciu i cibory o 3—5 lis¬ ciach. Rosliny po zabiegu i rosliny kontrolne umie¬ szczono w cieplarni i po uplywie 10-dni przepro¬ wadzono obserwacje porównawcze i wizualna oce¬ ne reakcji na zabieg. Wskazniki zniszczenia w przy¬ padku stosowania poszczególnych, poddanych tej próbie zwiazków podano w tablicy 5. Wskazniki te oparte sa na skali liczbowej 1—10, zgodnie z która zero oznacza brak uszkodzenia, a 10 calkowite zni¬ szczenie. Litery podane przy wskaznikach oznacza¬ ja: B — oparzenie, G — opóznienie wzrostu, C — chloroze/nekroze, D — utrate lisci, ©Y — opada-111 716 21 22 nie paków lub kwiatków, E — zahamowanie kiel¬ kowania, H — efekt wzrostu danych czesci roslin.Rezultaty próby podano w tablicy 5. Z tablicy tej wynika, iz niektóre badane zwiazki maja zdolnosc selektywnego niszczenia chwastów przed wzejsciem roslin w uprawach soji.Próba C. Dwie miski z tworzywa sztucznego na¬ pelniono uzyzniona i nawapniona pylowo-piaszczy- sta gleba Fallsington. W jednej z misek zasiano kukurydze, sorgo i kilka chwastów trawiastych. W drugiej misce zasiano, soje, bawelne, cibore (Cype- rus rotundus) i kilka chwastów szerokolistnych.Zasiano nastepujace chwasty trawiaste i szeroko- listne: palusznik krwawy (Digitaria sanguinalis), chwastnice jednostronna (Echinochloa crusgalli), owies gluchy (Avena fatua), trawe dallis (Paspalum dilatahun), dzikie sorgo (Sorghum halepense), wlos¬ nice (Setaria faberii), wiechline (Poa pratensis), sto- klose (Bromus secalinus), gorczyce (Brassica arven- sis), rzepien (Xanthium pennsylvanicum), szarlat ¦ (Amaranthus retroflexus), powój (Ipomoea herera- cea), kasje (Cassia tora), slazowiec (Side spinosa), mietlice psia (Abutilon theophrasti) i bielun dzie- dzierzawe (Datura stramonium). Trzecia miske z tworzywa sztucznego o srednicy 12,5 cm równiez napelniono odpoweidnio przygotowana gleba i za¬ siano w niej ryz i pszenice. W czwartej misce o srednicy 12,5 cm zasiano buraki cukrowe. W przy¬ padku wszystkich czterech misek przeprowadzono zabieg przed wzejsciem roslin opryskujac powierz¬ chnie gleby badanymi zwiazkami przed wykielko- waniem nasion. Po uplywie 28 dni przeprowadzono ocene próby stosujac wskazniki jak w próbie A.Rezultaty próby podano w tablicy 6. Z rezultatów tych wynika, ze badane zwiazki niszczace selektyw- i ne chwasty w paru uprawach roslin uzytkowych, miedzy innymi soi i buraków cukrowych.Próba D. Dwie miski z tworzywa sztucznego na¬ pelniono uzyzniona i nawapniona pylowo-piaszczy- sta gleba Fallsington. W jednej z misek zasiano kukurydze, sorgo, wiechline i kilka chwastów tra¬ wiastych. W drugiej misce zasiano bawelne, soje cibore (Cyperus rotundus) i kilka chwastów sze¬ rokolistnych. Zasiano nastepujace chwasty trawia¬ ste i szerokolistne: palusznik krwawy (Digitaria sanguinalis), chwastnice jednostronna (Echinochloa crusgalli), owies gluchy (Avena fatua), dzikie sorgo (Sorghum halepense), trawe dallis (Paspalum dila- tatum), wlosnice (Setaria faberii), stoklose (Bromus secalinus), gorczyce (Brassica arvensis), rzepien (Xanthium pennsylvanicum), szarlat (Amazanthus retroflexus), powój (Ipomoea hereracea), kasje (Cas¬ sia tora), slazowiec (Side spinosa), mietlice psia (Abutilon theophrasti i bielun dziedzierzawe (Dahe- ra stramonium). Trzecia miske z tworzywa sztucz¬ nego o srednicy 12,5 cm równiez napelniono odpo¬ wiednio przygotowana gleba i zasiano w niej ryz i pszenice. W czwartej misce o srednicy 12,5 cm zasiano buraki cukrowe. W przypadku wszystkich czterech misek przeprowadzono zabieg przed wzej¬ sciem roslin stosujac opryskiwanie badanym zwia¬ zkiem. Po uplywie 28 dni przeprowadzono wizual¬ na ocene reakcji roslin na zabieg stosujac wskaz¬ niki jak w próbie A. Aezultaty próby podano w tablicy 7, z której wynika, ze badany zwiazek na- 10 16 20 30 35 40 50 55 60 daje sie do niszczenia chwastów przed wzejsciem roslin w uprawach takich roslin uzytkowych jak soja, bawelna i buraki cukrowe.T Rosliny palusznik krwawy chwastnica jedno¬ stronna sorgo owies gluchy dzikie sorgo trawa dallis wlosnica wiechlina stoklosa kukurydza gorczyca rzepien szarlat cibora bawelna powój kasja slazowiec mietlica psia bielun dziedzierza- wa soja ryz pszenica burak cukrowy a bli c a 7 Zwiazek o wzorze 37 0i,O6 kg/ha 0 0 a 0 0 0. 0 ¦9 0 0 0 0 0 0 . 0 •0 ¦0 0 0 0 •0 0 0 0 '0,12 kg/ha 0' 4H 3G -a 0 0 4H 3G 0 0 '0 0 0 ¦0 0 0 0 0 0 0 0 3C 3G 0 • ¦0,5 kg/ha 6H 8H 4H 6H 8H 5H . 8H 9H 5H; o 0 0 0 : 6G 3G 0 0- • o 0 0 0 ¦ 3G 3G 0 Próba E. W miskach z tworzywa sztucznego za¬ wierajacych uzyzniona pylowo-piaszczysta glebe Fallsington zasiano na glebokosci 2,5 cm od po¬ wierzchni gleby kukurydze, soje i bawelne. Wierz¬ chnia warstwe gleby o grubosci 2,5 cm zmieszano równomiernie z mieszanina nasion palusznika krwawego (Digitaria sanguinalis), chwastnicy jed¬ nostronnej (Echinochloa crusgalli), wlosnicy (Seta¬ ria faberii), dzikiego sorga (Sorghum halepense), mietlicy psiej (Abutilon theophrashi), bielunia dzie- dzierzawy (Datura stromonium) i gorczycy (Brassi¬ ca arvensis). Natomiast po zasianiu powierzchnie gleby opryskano roztworem badanego zwiazku w niefitotoksycznym rozpuszczalniku. Na jednej gru¬ pie misek przeprowadzono zwykly zabieg opryski¬ wania przed wzejsciem roslin, na drugiej grupie przeprowadzono zabieg polegajacy na wymiesza¬ niu naniesionego na powierzchnie gleby roztworu z warstwa gleby o grubosci 2,5 cm, zawierajaca nasiona chwastów. Nastepnie miski podlewano z góry w ciagu 160 minut, dostarczajac w tym czasie okolo 4 mm wody. Miski po zabiegu i miski kon¬ trolne umieszczono w cieplarni i po uplywie 28 dni przeprowadzono wizualna ocene próby stosujac wskazniki i symbole stosowane poprzednio. Rezul¬ taty próby podano w tablicy8. i23 111716 24 Zwiazek • o wzorze 20 Zwiazek o wzorze 25 Zwiazek o wzorze 24 Zwiazek o wzorze 23 Zwiazek o wzorze 22 2 kg/ha 0,4 kg/ha 10, kg/ha 2 kg/ha xi 2 kg/ha CS X M o5 0,4 kg/ha | 2 kg/ha 0,4 kg/ha Rosliny PO WZEJSCIU ROSLIN O 0pq 0 0 K 0000 Mppóinocóóp^Ninm lO pqpqpqcQPQ pqpqpqpqpqpqpqpQ C-KPC^i-H^Oi-H^rHi-Hi-HrHi-HPl pq pq pq pq pq pq OOl-Hi-i^oOi-ioOi-ii—iOC 00poOoocr W 0 ffi W 0 PQ PQ E O O O pq E 0 PQ 0 W W m k o o w O^COfi^OOÓ5COOOcS 0 O 000©e<2iOi-HOOÓC20 0 W W ffi <^czoooccocóo fasola krzaczasta bawelna powój rzepien kasja cibora palusznik krwawy chwastnica jednostronna owies gluchy pszenica kukurydza soja 1 ryz sorgo PRZED WZEJSCIEM ROSLIN oWOwffiffilUHffiffiwW i «-ieoiooocoiOdii-HOo OOt-HOiOiOOiOlt—COOiOi W ffi ffi ffi oooooooooooo o(i)ooo tri K W E E OH! ^O^ooóicoait-Oi-HC- I l—l 1 o w e o o <3c*3omc^oCiooCc^ 1 E E ffi 0 E OK cpooobiOi^toF-odco 1 E E O 6oaO(3)ftOCpOQlO I 0 E E 0 E E w E OOOC-<35O000505OOO powój rzepien kasja cibora palusznik krwawy chwastnica jednostronna owies gluchy pszenica kukurdyza soja ryz sorgo25 111716 26 Zwiazek o wzorze 3'2 Zwiazek o wzorze 31 Zwiazek o wzorze 30 Zwiazek o wzorze 29 Zwiazek o wzorze 28 Zwiazek o wzorze 27 2 kg/ha 0,4 kg/ha 2 kg/ha 03 "ub 2 kg/ha 0,4 kg/ha 2 kg/ha 0,4 kg/ha 0,4 kg/ha | 2 kg/ha Rosliny PO WZEJSCIU ROSLIN OO K K K K K O "^"^ 0505CD C^N C- ok k « OOOOOOOÓCDOOOi—1O1-1 « K w K w o K K K Km HHHOówaaoopoiHoO K K K OOOOi—lOOit—OOOOOO X lO 0 pq oq pq pq ffi UJ ffi K O O O CO K O O K K Oi-noQc<]Oa2oooooi-HOO 0 lO K K K K OOOOOOfMmOOCJiOOO 0000000000 oi-hoo [ii K KOK KO i-H O "tf OOi—lOiO^OOOCOiOO K K O K O O i—lOi-HO0C0 fasola krzaczasta bawelna powój rzepien kasja cibora palusznik krwawy chwastnica jednostronna owies gluchy pszenica kukurydza soja ryz sorgo PRZED WZEJSCIEM ROSLIN OOOiOCSldiOiCOOiCOOOOl 0 K K K K KOK K KOwKKKKKwK i-iOCMt-OOOOO^OO 1—1 l-H l—t 1-H T—1 T f T—1 pq x 0 0 K ffiffi OOOOOlOt-TfCOOOiO T^H T—1 0 KKKKKKOK ic ó o o a a h w a ifi ^ t- HKKKKKKOK fiOOOd)03000)OOHflJO) KKKKKKOOO W K oooomi—ioooooo K KKKKKOwK OOOOOdJOiCJDOi.—iCOOOS K W OK ooOocoooooooinm powój rzepien kasja L cibora palusznik krwawy* chwastnica jednostronna owies gluchy pszenica kukurydza soja ryz sorgo27 111716 28 Zwiazek o wzorze 42 Zwiazek o wzorze 41 Zwiazek o wzorze 40 Zwiazek o wzorze 3& Zwiazek o wzorze 38 Zwiazek o wzorze 37 Rosliny 2 kg/ha 0),4 kg/ha 2 kg/ha 2 kg/ha [ 0,4 kg/ha 0,4 kg/ha 0,4 kg/ha 2 kg/ha 0,4 kg/ha 2 kg/ha ^ O O tf PQ PQ o c^l »-i O O O O o pq pq E O E E 00 H ^ p ^ ^ Q OD «tf O E E E w I ^ "^ ^ Oi pq pq pq K K 0 E O OWffiO i-H C\l i-H i-H C*5 D- Oi COOC^t-C-lOO E 0 W E E W E 0 io t* Oi o pcf pcf pcf pq pcf 0 o uOOtfWrftU »-H ^f i-H »-l ,-H f. lO C^050iT-Hl^H<3 Om E E W c<] ,-i o ^ A? e pq e e o e ^ e o e O O O O © <£ <^ O fff O E i-h -h o o o o m i—» © o cp o o <^ Q pq pcf E E O O i O N O O O Q H O) C3 O < E 0 E~ pcf trf ffi h h p 6 9 o n c* O © o o o 0 E lO CS E pq pq o cf o o o E W fÓ H O C^ H Q 0PÓOO-HO^H fasola krzacza sta bawelna powój rzepien kasja cibora palusznik krwawy chwastnica jednostronna owies gluchy pszenica kukurydza soja ryz sorgo PRZED WZEJSCIEM ROSLIN 0 E E E E E OK o © cp cm o ojr-OiLOOirtm SoSSS S 0 E E E 0 E 1 i—t i-H0ÓOi^ll— di K W u w w Mffiffi WMw W O »-H CM C O C30500iOiOO Kmmww E y E E ^ w E o ^ U P P © o © <^ |JL< c c pq E E 0 E E W E O O O O O Ci C- di <3l E w E E E w E E w E m O O O di C di O C? i-h <3 di 1 0 E E E E E E E «p O o os o) © op di co o di di O E E E E E E H E © © O IS C? C CO di di i—i © di O _ w w E E E E E g E CO © © O O O dl © © CO O di CD E E o~ 0 w E E E E E w E CC «-H —I di O © di di di CM © Q S o U K U W H H E E E E W E M W H d O O d) Ó O CP Q O powój rzepien kasja cibora palusznik krwawy chwastnica jednostronna owies gluchy pszenica kukurydza soja ryz sorgo29 111 716 30 CO cd 4J3 X XX XXXX „O O i O O o £ooiocooooooooo 44 N N cd ¦^ ¦ "Sb OX ^ O i cp cpcpcpcC'ttcoOCoOoC?cpcoo I o cp cp o c? o cd 43 ---. , 44 O O i O W i O i i i cp icoóloooolc^lolol I o I o I (U Cd W) o ocpOocpcPcpoo I o I o | o cp cp N a 43 ¦*-» .W) X O O O O O CD O OJ 43 W) 44 O 0000<±CpOcS<£CP o o CO lO x OWE CO lO LO H CO 43 "ab I X 43 tb X PC PCPhPCPhPChhPhPC O CPCPOSOOOOCP X O Oi O o o C LO W O OC-00OOCpcpCJ2 I O O O O w w O O O 00 t 44 N cc 4£ ~£b I 44 cp PCPCPCPChCPCPCPh pH ^LOCOrfCOCPcpoOOtC1 6 6 O o o o o o o cd 43 "wj I 44 X X X X X X «# C- O lO O o O P O ^ O OJ 43 "tb I 44 K PC PC PC PC HM 00 O $3 o x .a £ w fi 5 N t/3 V-i ^2 cd 13 cd 43 """* o W) o r, r 3 W) m.O £ O OiJ U o w kie N ri 53 cd .5 ^ 4h w 43 P O cd N 2* 43 44 <1 Cd Cd (U cd o N N .2 T3 w ar ar, u d £ £ 'w S cd o cd jo 42 a 44 ^ .2 o -- S 2 rd .A -N N D,31 111716 32 Tablica O Rosliny | PRZED WZEJSCIEM ROSLIN 1 Chwasty Trawy Szerokolistne Rosliny uzytkowe Kukurydza Soja Bawelna Wprowadzanie do gleby Chwasty Trawy Szerokolistne Rosliny uzytkowe Kukurydza Soja Bawelna ai0l3 kg/ha 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0,00 kg/ha 0 0 <0 0 0 0 0 0 0 < 0 Zwiazek o '0,12 kg/ha 3H 0 0 0 0 3H 0 0 o . 0 wzorze 22 01,26 kg/ha 3H , 0 0 0 0 4H 0 0 0 0 1 1 kg/ha »H 0 - 0 3G # 0 8H <0 . 5H 3G <0 , — | 0 0 •0 0 ti Q 0 0 •0 0 30 Zastrzezenia patentowe : 1. Srodek do zwalczania niepozadanej roslinnosci, zawierajacy substancje czynna i staly lub ciekly rozcienczalnik oraz substancje powierzchniowo Czynna, znamienny tym, ze jako czynna substancje zawiera zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza atom tlenu lub siarki, Q oznacza atom chloru, R oznacza rodnik alkilowy lub" chlorowco- alkilowy o 1—4 atomach wegla, rodnik fenylowy^ 35 rodnik fenylowy podstawiony 1 lub 2 atomami chlo¬ rowca albo 2 rodnikami alkilowymi lub alkoksylo- wymi o 2—4 atomach wegla, rodnik fenoksylowy albo rodnik fenoksylowy podstawiony 1—$ atoma¬ mi chlorowca lub rodnikiem alkilowym o 1—4 ato¬ mach wegla albo 1 lub 2 grupami nitrowymi, Rj oznacza rodnik alkoksylowy o ,2—41 atomach wegla, a R2 oznacza grupe o wzorze —CHRfRa, w którym R7 i RB sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru, rodniki alkilowe o 1—6 atomach wegla albo razem tworza pierscien karbocykliczny o 2-^G atomach wegla ewentualnie podstawiony rodnikiem metylowym, przy czym grupa o wzorze —HCR7R8 zawiera najwyzej 7 atomów wegla, a gdy R7 albo R8 oznaczaja atom wodoru,, wówczas R oznacza rod¬ nik fenylowy albo rodnik fenylowy podstawiony 1 lub 2 atomami chlorowca albo 2 rodnikami alkilo¬ wymi o 1^4 atomach wegla. 2. Srodek do zwalczania niepozadanej roslinnosci, zawierajacy substancje czynna i staly lub ciekly rozcienczalnik oraz * substancje powierzchniowo czynna, znamienny tym, ze jako czynna substancje zawiera zwiazek o ogólnym wzorze 1,, w którym X oznacza atom tlenu lub siarki, Q oznacza atom chlo¬ ru, R oznacza rodnik cykloalkoksylowy o 5—© ato¬ mach wegla, rodnik alkoksylowy o 1—61 atomach wegla, rodnik alkoksylowy o 2—3 atomach wegla podstawiony rodnikiem alkoksylowym o 1—& ato¬ mach wegla, 1—3 atomami chloru albo jednym ato¬ mem bromu, rodnik alkenyloksylowy 0 3—4 ato- 40 45 50 55 80 65 mach wegla, rodnik fenoksylowy, rodnik fenoksylo¬ wy podstawiony atomem chloru lub bromu, rod¬ nikiem metoksylowym, rodnikiem alkilowym o 1^4 atomach wegla albo grupa nitrowa, rodnik fenylo- tio albo grupe o wzorze —NRgR4, w którym R3 oznacza atom' wodoru, rodnik alkilowy o 1—4 ato¬ mach wegla, rodnik cykloalkilowy o 5—fr atomach wegla, albo grupe o wzorze 2, w którym V oznacza atom wodoru, fluoru lub chloru albo grupe "nitro¬ wa, T oznacza atom wodoru, fluoru, chloru lub bro¬ mu, rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla lub rod¬ nik trójfluorometylowy, a M oznacza atom wodoru lub chloru, rodnik alkoksylowy o 1—3 atomach al¬ bo rodnik trójfluorometylowy, przy czym tylko jeden z podstawników M i T moze oznaczac rodnik trójfluorometylowy, zas R4 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla lub rodnik metoksylowy, przy czym gdy R4 oznacza rodnik metoksylowy, wówczas R3 oznacza atom wodoru lub rodnik metylowy, albo tez R3 i R4 razem ozna¬ czaja grupe o wzorze —(CH2)n—, w którym n ozna¬ cza liczbe 4, 5. lub 6, albo R3 i R4 razem oznaczaja grupe o wzorze —(CH2)2—O—(Clj2)2— lub grupe o wzorze —(CH2)2—N(W)—(CH2)2, w którym W oz¬ nacza atom wodoru, rodnik metylowy lub etylowy, Ri we wzorze 1 oznacza rodnik alkoksylowy o 1—6 atomach wegla, rodnik alkoksylowy o 2 lub 3 ato¬ mach wegla podstawiony rodnikiem alkoksylowym 0 1^3 atomach wegla, 1—3 atomami chloru lub 1 atomem bromu, rodnik alkenyloksylowy o 3—4 atomach wegla albo grupe o wzorze —NR3R4, w którym R3 i R4 maja wyzej podane znaczenie, albo tez R i Rx razem tworza grupe o wzorze —O—(CH2)k—O—, albo o wzorze —O—(CH2)kN(W)— lub o wzorze —N(W)—(CH2)k—N(W)—, w których to wzorach k oznacza liczbe 2 lub 3, a W ma wyzej podane znaczenie, przy czym kazda z tych grup moze byc podstawiona L lub 2 rodnikami'alkilowy- wymi o 1 lub 2 atomach wegla, a R^ we wzorze 1 oznacza grupe o wzorze —CHRyRj, w którym R733 111 716 34 i R8 oznaczaja jednakowe lub rózne rodniki alki¬ lowe o 1—3 atomach wegla, albo R2 oznacza' rod¬ nik alkenylowy o 31—4 atomach wegla lub rodnik cykloalkilowy o 5—0 atomach wegla, ewentualnie podstawiony rodnikiem metylowym, przy czym gdy 5 ' oba podstawniki R i Rx oznaczaja grupy 1-metylo- propoksylowe, a X oznacza atom tlenu lub siarki, wówczas R2 nie oznacza rodnika 1-metylopropylo- wego i gdy oba podstawniki R i ^ oznaczaja rod¬ niki metoksylowe, wówczas R2 nie oznacza rodnika 10 allilowego, zas gdy oba podstawniki R i Rj oznacza¬ ja rodniki etoksylowe, wówczas R2 nie oznacza rod¬ nika 1-metyloetylowego. 3. Srodek do zwalczania niepozadanej roslinnosci zawierajacy substancje czynna i staly lub ciekly 15 rozpuszczalnik, znamienna tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza atom tlenu lub siarki, Q oznacza atom wodoru, R oznacza grupe cykloalkoksylowa o 5—6 atomach wegla, grupe alkoksylowa o 1—6 20 atomach wegla, grupe alkoksylowa o 2—3 atomach wegla podstawiona grupa alkoksylowa o 1—3i ato¬ mach wegla, 1—3 atomami chloru lub 1 atomem bromu, grupe alkenyloksylowa o 3—4 atomach we¬ gla, grupe fenylotio, grupe fenoksylowa albo grupe 25 o wzorze —NR3R4, w którym R3 oznacza atom wo¬ doru, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, grupe cykloalkilowa o 5'—6 atomach wegla lub grupe o wzorze 2, w którym V oznacza atom wodoru, flu¬ oru lub chloru lub grupe nitrowa, T oznacza atom 30 wodoru, fluoru, chloru lub bromu, grupe alkilowa o 1—3 atomach wegla lub grupe trójfluorometylo- wa, a M oznacza atom wodoru lub chloru, grupe alkoksylowa o 1—3l atomach wegla lub grupe trój- fluorometylowa, przy czym M i T nie oznaczaja jednoczesnie grup trójfluorometylowych, a R4 ozna¬ cza atom wodoru, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla lub grupe metoksylowa, przy czym gdy R4 oznacza grupe metoksylowa, wówczas R3 oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, albo tez R3 i R4 tworza razem grupe o wzorze ^(CH2)n—, w którym n oznacza liczbe 4;, 5 lub 6 lub R3 i R4 razem two¬ rza grupe o wzorze —(CH2)2—O—(CH2)2— lug grupe o wzorze —(CH2)2—N—(W)—(CH2)2—, w którym W oznacza atom wodoru, grupe metylowa lub etylo¬ wa, Rj we wzorze ,1 oznacza grupe alkoksylowa o 1—6 atomach wegla, grupe alkoksylowa o 2^-3 atomach wegla podstwiona grupa alkoksylowa 0 1—3 atomach wegla, 1—3 atomami chloru lub 1 atomem bromu lub grupe o wzorze —NR3R4, w którym R3 i R4 maja wyzej podane znaczenie, albo tez R i Rj tworza razem grupe o wzorze —O—(CH2)k—O—, w którym k oznacza liczbe 2 lub 3 lub R i ¦ Rj razem tworza grupe o wzorze —O—(CH2)k—N—(W)— albo —N—(W)—(CH2)k—N— —(W)^, w których to wzorach W i k maja wyzej podane znaczenie, przy czym kazda z tych grup moze byc podstawiona jedna lub dwiema grupami alkilowymi o 1—2 atomach wegla, R2 we wzorze 1 oznacza grupe o wzorze —CHR7R8, w którym R7 i R8 oznaczaja grupy alkilowe o 1—3 atomach we¬ gla, albo R2 oznacza grupe alkenylowa o 3—4 ato¬ mach wegla lub grupe cykloalkilowa o 5—61 ato¬ mach wegla, ewentualnie podstawiona grupa mety¬ lowa. o ao v R-p-c-cxr2 T^Q}- Wzór 1 0 Wzór Z (ro)2pchxco2r Wzór 3 o o ' £2^0)2 PCHCIC0-C2H5 Wzór 4 o ' o (C2H50)2PCCl2 CO-C2H5 Wzór 5 o o o R-P-CH2CXR2 YCH2CXR2 Rl Wzór 7 Wzór 6 Wzór 8 HK Wzór 10 Wzór 12 Wzór 14 Wzór 13 a-®-o- ^0- ¦CH, 3 Wzór {$ 0- CHaCKO^O- Wzór 16 Wzór 17111716 9 CH2 (C2HsO)2Pcci2co2-(!:h Wzór 22 XCH3 O CH3 (CH3CH20)2PCCl2C02^s) Wzór 23 /CH3 O CH2 (n-C4C90)2PCCl2C02-CH O CH3 (C2H50)2 PCCl2 C02CH (- C-CH3)2 Wzór25 3 CH3 O CH2CH3 VOJi VH2 < JP-CCI2COrCH CHa „ ,XCH3 Wzór Jo111 716 n /CH3 n /CH3 0° ch.- ° Cp-CCI2C02-C2 CH3 Wzór 27 N \ri1 nr u LH5 CH3 UC2H5 Wzór 31 CH3 /CH3 O /CH3 lslx9 9Hi (OVSP-CCI2C02-CH N/P-CCI2C02-CH W ^ sCn3 I.. LH; P-CC12C02-CH V-V r\r u CH \ UU2M5 CH3 *z«wa 3 "t*"-32 0 0 /CH3 H3C_CH< P /CH3 (C2H50)2PCC12CS-CH HC-OP-CClz C02-CH CH3 - / I \ ^zcr 33 CH3 OCH3 CH3 0 VCH3 9*"* 7CH3 O-^C02-^HCH CH3CH20P-CC12C02-CH 0CH*CH3 CH3 H3CX /Nx /CH3 XCH3 ^^ CHW 0 /Cl CH3 CH3 (CH30CH2CH20)2-P-CCl2C02CH ^roo Wzor35 CHrCHs111716 O CHs O O CH2CH3 CH30CH2CH20)2-PCC[2C02-CH (CHaCHzCHzO^HClCO-CH CH3 CH3 Wzór53 Wzór 40 0 0 CH2-CH3 n ¦rn . II II / 0 0 H3 C2H50)2 PCHCICO-CH |iriinJ[n /m XCH3 (C2H5)2N-PCHClC0-CH CHn3 tfzor37 OC2H5 CH3 /CH2 /yz©r 47 u r_ r|_) 3 x0 0 ° CH2-CH3 H3CO u\ii 11 / PCHCICO-CH2 OCH, XCH3 ^0? 0 /CH3 \ , PCHCICO-CH OC2H5 XCH3 Wzór 38 CH3x 0 0 CH2-CH3 (^PCHCICO-CH w^42 CH3 N(:H^ Wzór ig ZGK 5, Btm. zara. 9109 — 100 egz.Cena 45 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL