Przedmiotem wynalazku jest ksztalt wycinka komutatora, w którym wieniec wycinków moco¬ wany jest stozkowymi czolowymi pierscieniami do¬ ciskowymi. Komutator moze byc stosowany w ma¬ szynach elektrycznych pradu stalego, pradu prze¬ miennego oraz w przetwornikach elektromaszyno¬ wych.Znane sa komutatory których wycinki mocowane sa stozkowymi czolowymi pierscieniami docisko¬ wymi. W komutatorach tych wystepuja naprezenia wywolane ograniczeniem swobody wydluzen ciep¬ lnych wycinków w kierunku osiowym. Naprezenia te w zaleznosci od dlugosci wycinka komutatora i jego przyrostu temperatury, moga osiagac duze wartosci w porównaniu z naprezeniami pochodza¬ cymi od sprezania wstepnego i sil odsrodkowych.W celu wyeliminowania naprezen wywolanych dy- latacja termiczna w kierunku osiowym stosuje sie specjalnego ksztaltu pierscienie sprezynujace. Pier¬ scienie te umieszczone sa miedzy czolowym pier¬ scieniem stozkowym, a mocujacym go elementem.Zastosowanie pierscienia sprezynujacego pozwala na swobodne wydluzenie cieplne wycinków w kie¬ runku osiowym i wyeliminowanie zwiazanych z tym naprezen. Wada stosowania pierscieni sprezy¬ nujacych jest znaczne skomplikowanie konstrukcji komutatora jak i podniesienie kosztów wykonania, co powoduje tylko sporadyczne stosowanie tego typu rozwiazan. ii 15 W komutatorze wedlug wynalazku zastosowano wycinki wienca komutatora posiadajace w jaskól¬ czym ogonie naciecia. Najkorzystniejszym usytu¬ owaniem naciecia jest usytuowanie w srodku jaskólczego ogona. Przy jednakowym usytuowaniu naciec w poszczególnych wycinkach, naciecia te w zlozonym wiencu komutatora tworza szczeline w plaszczyznie prostopadlej do osi komutatora.Najkorzystniejsza wysokoscia naciecia w jaskól¬ czym ogonie jest wysokosc jaskólczego ogona po¬ mniejszona o promienie zaokraglenia jaskólczego ogona.Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku w stosun¬ ku do rozwiazan klasycznych komutatora jest moz¬ liwosc wyeliminowania naprezen wywolanych po¬ osiowa dylatacja termiczna wycinków. W stosunku do rozwiazan komutatorów z pierscieniem sprezy¬ nujacym zaleta jest uproszczenie konstrukcji oraz obnizenie kosztów wykonania. Ponadto zastosowa¬ nie rozwiazan wedlug wynalazku nie pociaga za soba koniecznosci zmiany dotychczasowej kon¬ strukcji jak i technologii wykonania komutatora, a pozwala na polepszenie jego parametrów wy¬ trzymalosciowych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 jest rzutem wycinka na plaszczyzne przechodzaca przez os komutatora, a fig. 2 jest rzutem wycinka na powierzchnie prostopadla do tej osi. Wycinek 1 komutatora posiada naciecia 2 o szerokosci a i wy- 111 8323 111 832 4 sokosci h. Zakonczenie naciecia 2 zaokragleniem 3 poprawia rozklad naprezen w wycinku. Jaskólczy ogon wycinka posiada zaokraglenia o promieniu r i obrabiany jest na srednicy di. Srednica wewne¬ trzna wienca wycinków wynosi d^. Optymalna wartosc wysokosci h naciecia 2 wyznacza zaleznosc h = 2"(dt—d„, ) — 2r, natomiast szerokosc a nacie¬ cia 2 dobiera sie odpowiednio do maksymalnej dlu¬ gosci jaskólczego ogona komutatora oraz maksy¬ malnego przyrostu temperatury miedzi wycinków. 10 Ksztalt naciecia 2 moze byc dowolny, np. prosto¬ katny, trapezowy, itd.Zastrzezenia patentowe 1. Komutator maszyny elektrycznej, o wycinkach mocowanych stozkowymi czolowymi pierscieniami dociskowymi, znamienny tym, ze wycinki (1) wienca komutatora posiadaja w jaskólczym ogonie na¬ ciecia (2). 2. Komutator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze naciecia (2) usytuowane sa korzystnie, w srodku jaskólczego ogona wycinka (1).Rf.1 fy.Z.OZGraf. Z.P. Dz-wo, z. 7S7 -(105+15) 2.8 Cena 45 zl PL