Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ob¬ róbki zwlaszcza do sferoidyzacji zeliwa plynnego metalu, zwlaszcza w przenosnej kadzi, stosowane do procesów metalurgicznych wymagajacych szczel¬ nego zamkniecia zbiornika. Rozwiazanie dotyczy warunków konstrukcyjno-technologicznych przy których pokrywa zamykajaca otwór zalewowy nie jest zwiazana z konstrukcja kadzi, lecz stanowi element urzadzenia. Wynalazek znajduje szczegól¬ ne zastosowanie do sferoidyzacji zeliwa przez wpro¬ wadzenie do kapieli szybkoparujacych dodatków, naprzyklad magnezu w prety uformowanego.Znane z radzieckiego swiadectwa autorskiego nr 349 714 urzadzenie do obróbki plynnego metalu w przenosnych kadziach posiada pionowa kolumne do której zamocowany jest dzwigniowy uklad prosto- wodowy, przemieszczany w plaszczyznie pionowej cylindrem hydraulicznym. Na koncu ukladu za¬ mocowana jest przegubowo pokrywa, zamykajaca na okres trwania procesu metalurgicznego otwór zalewowy podstawianej kadzi.W zakresie zblizonej technologicznie technice cieplnej obróbki metali, znane sa równiez kon¬ strukcje pieców retortowych których otwór wsa¬ dowy zamykany jest od góry uszczelniona pokry¬ wa, zamocowana na koncu ramienia. Rozwiazanie takie opisane jest miedzy innymi w ksiazce „Ob¬ róbka cieplna metali", Pawel Kosieradzki, War¬ szawa 1955, na stronie 272. Ramie wychylane jest w plaszczyznie poziomej wokól osi lozyskowanej 10 15 20 25 30 w pionowej kolumnie. Pionowy, zamykajacy ruch pokrywy dokonuje cylinder hydrauliczny przesu¬ wajacy w kolumnie os z sztywnie polaczonym z nia ramieniem.Przedstawione konstrukcje powoduja przenosze¬ nie obciazen wynikajacych z sily docisku pokrywy przez konstrukcje plaszcza kadzi. Warunki pracy urzadzenia sa trudne i przykladowo przy procesie sferoidyzacji zeliwa magnezem w szczelnej kadzi temperatury wynosza okolo 1400 do 1500°C, cisnie¬ nie wzrasta nawet do 15 kG/cma. Wysokie cisnie¬ nia narzucaja koniecznosc stosowania odpowiednio duzych sil docisku pokrywy, co stwarza problem techniczny na tle znacznej obnizki wytrzymalosci stalowego plaszcza wynikajacej z wysokiej tem¬ peratury. Z tego powodu dotychczasowo rozwiaza¬ nia wymagaja stosowania grubszych konstrukcji plaszcza zbiornika, a przy niektórych ksztaltach kadzi obliczenia wytrzymalosciowe sa teoretycznie trudne do wyznaczenia.Urzadzenie wedlug wynalazku ma wyelimino¬ wac opisane niedogodnosci przez opracowanie me¬ chanicznego zamkniecia przenosnej kadzi, zamknie¬ cia którego uklad silowy nie oddzialywalby defor- mujaco na konstrukcje plaszcza. W tym celu pokry¬ wa przenoszona w plaszczyznie poziomej na wy- chylnym ramieniu zostalo^ podwieszona na jego koncu za posrednictwem zespolu zamykajacego na hakach. Pokrywa polaczona jest z rama zespolu zamykajacego poprzez dwa przeciwsobnie skiero- 113 580113 580 wane kolanowe uklady dzwigniowe, których srod¬ kowe przeguby stanowia punkty zamocowania si¬ lownika tlokowego. Rama zespolu posiada dwa, w dól skierowane i obejmujace pokrywe ramiona zakonczone stopami oporowymi. Stopy oporowe 5 wspólpracuja z ustalonymi do zbiornika ponizej otworu zalewowego zaczepami. Ponadto, urzadzenie posiada zwiazane z podstawa elementy ustalajace polozenie zbiornika.Przedstawione rozwiazanie zapewnia uklad sil 10 docisku pokrywy zamykajacy sie wewnatrz zespolu zamykajacego, bez obciazenia konstrukcji zbiorni¬ ka metalu. Kolumna i wychylne ramie obciazone sa jedynie ciezarem zespolu zamykajacego, który jest swobodnie* podwieszony na hakach do ramie- 15 nia. Rozwiazanie umozliwia zmniejszenie ciezaru kadzi oraz zapewnia wyznaczalnosc obliczen wy¬ trzymalosciowych. Ponadto, urzadzenie zmniejsza do minimum czasy przygotowawczo-zakonczeniowe Operacji, a wysoka skutecznosc uszczelnienia jest *• bardzo istotna zaleta z uwagi na bezpieczenstwo pracy.Urzadzenie wedlug wynalazku zobrazowane jest w przykladowym wykonaniu na zalaczonym ry- sunku, przedstawiajacym rozwiazanie przystosowa¬ ne do sferoidyzacji zeliwa w przenosnej kadzi beb¬ nowej przez wprowadzanie do kapieli pretów mag¬ nezowych. Fig. 1 przedstawia schemat kinematycz¬ ny zespolu zamykajacego oraz jego podwieszenia, fig. 2 widok z boku, a fig. 3 widok z góry urzadze¬ nia.Posadowiona na podstawie 1 kolumna 2 zakon¬ czona jest pionowym czopem 3, na którym lozys¬ kowane jest ramie 4. Ramie 4 odchylane jest w 35 plaszczyznie poziomej tlokowym silownikiem hyd¬ raulicznym 5. W polozeniu roboczym ramie 4 usy¬ tuowane jest w osi podstawy 1 nad zbiornikiem metalu 15, natomiast w drugim skrajnym polozeniu odchylone jest w bok o 90°. Na koncu ramienia 4 40 na - hakach 6 zawieszony jest zespól zamykajacy otwór zalewowy 16 zbiornika 15. Polozenie prze¬ nosnego zbiornika 15 przy którym os pokrywy 7 pokrywa sie z osia otworu zalewowego 16 ustalone jest na podstawie 1 kolkami centrujacymi 19. Zes- 45 pój zamykajacy posiada rame 8 w ksztalcie litery „C", której ramiona 13 sa w dól skierowane. Mie¬ dzy ramionami 13 znajduje sie pokrywa 7 zawie¬ szona na dwóch przeciwsobnie skierowanych kola¬ nowych ukladach dzwigniowych 9. Srodkowe prze- 60 guby 11 tych ukladów polaczone sa silownikiem hydraulicznym 12. Ustalone w ramie 8 sworznie górne li ukladów dzwigniowych 9 wprowadzone sa jednoczesnie w haki 6. Spelniaja wiec podwój¬ na funkcje: podwieszenia do ramy 8 na ukladach „ dzwigniowych 9 pokrywy 7, a jednoczesnie sa ele¬ mentami za które zawieszony jest zespól zamyka¬ jacy na ramieniu 4 urzadzenia. Ramiona 13 zakon¬ czone sa stopami oporowymi 14 wspólpracujacymi z zaczepami 17 zbiornika metalu 15. Zaczepy 17 zamocowane sa ponizej otworu zalewowego 16 do wzmocnionej konstrukcji czesci zbiornika. Na pod¬ stawie 1, po drugiej stronie kolumny 2 zamoco¬ wana jest stacja hydrauliczna 20 z pulpitem steru¬ jacym, zasilajaca silowniki hydrauliczne 5 i 12.Przy odchylonym w boku ramieniu 4 zbiornik metalu 14 zostaje ustawiony przy uzyciu suwnicy na podstawie 1, w polozenie wyznaczone kolkami centrujacymi 19. Po wykonaniu czynnosci pomoc¬ niczych takich jak: zalozenie na kolnierz otworu zalewowego 16 uszczelki azbestowej, odchyleniu trawersu zbiornika i podlaczeniu do otworu przy¬ laczeniowego 18 zespolu wprowadzania pretów ma¬ gnezowych — uruchomiony zostaje silownik 5 wprowadzajacy nad otwór zalewowy 16 pokrywe 7. Stopy oporowe 14 w pozycji zawieszenia zespolu zamykajacego na hakach 6 znajduja sie na pozio¬ mie nizszym od zaczepów 17 zbiornika. W trakcie zamykania pokrywy 7 spowodowanego dzialaniem silownika 12 wyróznic mozna nastepujace etapy: opuszczanie pokrywy 7 az do oparcia sie o kol¬ nierz zbiornika 15, unoszenie ramy 8 az do opar¬ cia sie stopów oporowych 14 o zaczepy 17, oraz docisk pokrywy 7 do zbiornika. Konstrukcja kadzi obciazona jest jedynie ciezarem zespolu zamyka¬ jacego. Nastepuje wykonanie zabiegu metalurgicz¬ nego przez wprowadzanie z dobrana predkoscia okreslonej ilosci pretów magnezowych. Po krótkim okresie wyczekania koncza proces czynnosci otwar¬ cia pokrywy 7, odchylenia w boczne polozenie ra¬ mienia 4 oraz^ odlaczenia podajnika pretów.Zastrzezenia patentowe li. Urzadzenie do obróbki plynnego metalu, zwlaszcza do sferoidyzacji zeliwa przez wprowa¬ dzanie do kapieli szybkoparujacych dodatków, po¬ siadajace przenosny zbiornik którego otwór zale¬ wowy szczelnie zamykany jest pokrywa przeno¬ szona w plaszczyznie poziomej na wychylnym ra¬ mieniu urzadzenia, znamienne tym, ze pokrywa (7) polaczona jest z ramieniem (4) za posrednictwem zawieszonego na hakach (6) zespolu zamykajacego (7, 8, 9, 12), do którego ramy (8) podwieszona jest na dwóch przeciwsobnie skierowanych kolanowych ukladach dzwigniowych (9), polaczonych miedzy przegubami srodkowymi (11) silownikiem tloko¬ wym (12), a ponadto rama (8) zespolu wyposazo¬ na jest w obejmujace pokrywe (7) dwa, w dól skierowane ramiona (13) zakonczone stopami opo¬ rowymi (14), wspólpracujacymi z zaczepami (17) zbiornika (15), a ustalonymi do niego ponizej otwo¬ ru zalewowego (16). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze podstawa (1) urzadzenia ma elementy ustalajace (19) polozenie zbiornika (15).113 580 JE « -UlkL PL