Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie tenso¬ metryczne do pomiaru przemieszczen w ustrojach nosnych i kadlubach maszyn.Wedlug dotychczasowego stanu techniki pomiary tensometryczne przeprowadza sie przez naklejanie tensometrów bezposrednio na badanym ustroju.Znane jest tez przymocowywanie do ustroju nosne¬ go czujników, których wskazania sa proporcjo¬ nalne do przemieszczen, przy czym baza pomia¬ rowa tych czujników jest ograniczona ich kon¬ strukcja.Stosowanie jednych i drugich urzadzen daje dobre wyniki w przypadku dostatecznie duzych odksztalcen ustroju, wywolujacych wyrazne zmia¬ ny opornosci tensometrów. Natomiast male od¬ ksztalcenia sa transformowane na male zmiany opornosci, których pomiar jest obarczony znacz¬ nym bledem.Urzadzenie wedlug wynalazku ma na celu uzy¬ skanie duzych odksztalcen czujnika przy malych odksztalceniach badanego ustroju, co umozliwi po¬ miar malych obciazen i malych przyrostów obcia¬ zen.Cel wedlug wynalazku osiagnieto przez skon¬ struowanie urzadzenia, którego baza pomiarowa jest zlozona z lacznika o duzej sztywnosci na rozciaganie i polaczonego z nim czujnika o malej sztywnosci na rozciaganie, na którym to czujniku sa umieszczone tensometry. Lacznik i czujnik sa polaczone przegu^wo ze soba oraz z punktami 16 15 20 25 30 skrajnymi bazy pomiarowej wykonanymi w po¬ staci sztywnych wsporników. Ponadto urzadzenie jest wyposozane w element napinajacy sluzacy do skasowania wszelkich luzów na dlugosc bazy po¬ miarowej i do wstepnego napinania wspomnia¬ nego czujnika.Konstrukcja wedlug wynalazku charakteryzuje sie prostota i dogodnoscia stosowania. Osiaga sie bez trudu czulosc urzadzenia 100-krotnie wyzsza od czulosci tensometrów naklejonych bezposrednio na odksztalcany ustrój nosny lub kadlub maszyny.Odczyt mierzonej wielkosci takiej jak przemiesz¬ czenie, naprezenie, sila lub moment, nastepuje przez porównanie zmierzonej zmiany opornosci tensometrów naklejonych na czujniku z krzywa cechowania urzadzenia, badz tez przez pomnozenie zmierzonej zmiany opornosci przez znaleziona na drodze rachunku teoretycznego stala przyrzadu.W niektórych przypadkach, na przyklad zgina¬ nia, przemieszczenia punktów skrajnych bazy po¬ miarowej urzadzenia zostaja dodatkowo zwiekszo¬ ne przez odsuniecie przegubów od osi obojetnej zginanego elementu.Wynalazek jest dokladniej objasniony na przy¬ kladzie wykonania w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju podluznym, a fig. 2 — to samo urzadzenie w prze¬ kroju poprzecznym wzdluz linii A—A na fig. 1.Jak pokazano na rysunku, urzadzenie ma lacznik 1 o duzej sztywnosci na rozciaganie polaczony 113 771113 771 z czujnikiem 2 o malej sztywnosci na rozciaganie.Lacznik 1 jest podzielony na dwie czesci, miedzy którymi jest umieszczony napinajacy element 3 w postaci sruby róznicowej. Lacznik i czujnik sa ze soba polaczone za pomoca przegubu 4 oraz sa przymocowane do wsporników 5 i 6 za pomoca przegubów 7. Sztywne wsporniki 5 i 6 sa przy¬ stosowane do przytwierdzenia na badanym ustroju.Przegub 4 jest zaopatrzony w sworzen o powiek¬ szonej dlugosci, którego wystajace konce sa umieszczone w prowadnicach 8 wykonanych w sciankach wspornika 5. Czujnik 2 jest przysto¬ sowany do naklejenia na nim tensometrów.W opisanym przykladzie urzadzenie o bazie po¬ miarowej dlugosci 1 m i czujniku 2 dlugosci 15'mm^zostalp uzyte ao badania suwnicy o udzwigu 30 T. Po umocowaniii na belce suwnicy wsporni¬ ków 5 i 6 i po naklejeniu na czujniku 2 tensome¬ trów, . •za pomoca robracania elementu 3 zlikwido¬ wano lUzy w " przegubach 4 i 7 oraz uzyskano wstepne napiecie czujnika 2. Przy zmianie dlugosci bazy pomiarowej o 0,001 mm odksztalcenie lacznika 1 jest pomijalnie male, zas odksztalcenie czujnika 10 15 20 2 jest rzedu 0,05%. Równoczesnie odksztalcenia skrajnych wlókien czolownicy sa rzedu 0,0005%, wobec czego za pomoca urzadzenia uzyskano 100-krotne zwiekszenie czulosci pomiaru.Urzadzenie moze byc zastosowane do pomiaru wielkosci zarówno statycznych jak dynamicznych, gdyz dzieki wstepnemu napieciu i zastosowaniu prowadnic 8, przejmujacych czesc ciezaru lacznika 1, jest ono niewrazliwe na drgania.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie tensometryczne do pomiaru prze¬ mieszczen w ustrojach nosnych i kadlubach ma¬ szyn, znamienne tym, ze jego baza pomiarowa jest zlozona z lacznika (1) o duzej sztywnosci na roz¬ ciaganie i polaczonego z nim czujnika (2) o malej sztywnosci na rozciaganie, na którym to czujniku sa umieszczone znane tensometry, a podzielony na dlugosci na dwie czesci lacznik (1) ma napinajacy element (3), zas lacznik (1) i czujnik (2) sa po¬ laczone ze soba oraz ze sztywnymi wsporni¬ kami (5, 6) za pomoca przegubów.Fig. I Fig,2 LZGraf. Z-d Nr 2 — 264/82 100 egz. A4 Cena 45 zl PL