Przedmiotem wynalazku jest sposób takiego przygotowania w warunkach kontrolowanych na¬ sion buka, przechowywanych uprzednio w chlo¬ dni przez kilka lat, do wysiewu, aby skrócony zostal okres pomiedzy momentem siewu a wscho¬ dami, przy zachowaniu wysokiej zdolnosci kielko¬ wania w temperaturach zarówno bliskich 0°C jak i juz podwyzszonych.Wiadomo, ze drzewa buka owocuja jedynie co kilka lat. Racjonalna gospodarka lesna wymaga jednak, by w szkólkach lesnych wysiewy buka byly dokonywane mozliwie co roku. Stad tez pro¬ wadzono wiele prób przechowywania nasion buka w róznych warunkach i wysiewania ich w miare potrzeby w kolejnych latach. Wiazalo sie to je¬ dnak zazwyczaj ze znacznym spadkiem zdolnosci kielkowania nasion.Znany jest sposób przysposabiania do wysiewu nasion buka skladowanych przez jedna zime po zbiorze w chlodnej temperaturze otoczenia. Ten znany sposób polega na niekontrolowanym pod¬ wyzszaniu zawartosci wody takich nasion (bukwi) az do masowego ich podkielkowania. Czasokresu potrzebnego do uzyskania podkielkowania nie mozna z góry przewidziec. Poniewaz w powyz¬ szym znanym sposobie nie sa sprecyzowane jakie¬ kolwiek jego parametry, wiec jego wyniki nie sa powtarzalne.Inny znany sposób przysposabiania do wysiewu polega na tym, ze nasiona podsuszone i sklado- 10 15 20 30 wane w chlodni przez okres jednej zimy lub kil¬ ku zim poddaje sie stratyfikacji w kontrolowa¬ nych warunkach. Stratyfikacja zwany jest zabieg polegajacy na zmieszaniu nasion z wilgotnym pod¬ lozem) najczesciej miieszanina piasku i torfu w stosunku 1 : 1) i przetrzymywaniu tej mieszaniny w niezmiennej temperaturze nieco wyzszej od 0°C do czasu skielkowania. Sposób ten ma te wa¬ de, ze skielkowane juz nasiona sa bardzo wraz¬ liwe na uszkodzenia, a nasiona jeszcze nie skiel¬ kowane w dniu wysiewu w podwyzszonej tem¬ peraturze gleby zapadaja latwo w stan ponowne¬ go spoczynku lub gina. Sposób ten wykazuje do¬ datkowo te wade, ze stosowane przy stratyfika¬ cji podloze zajmuje w chlodni ardzo wiele miejsca.Jeszcze inny znany sposób B. Suszka, Arbore- tum Kórnickie XI—1966 r. str. 221—240; XIX— —1974 r. str. 105—128; XX—1975 r. str. 299—315; XXI—1976 r. str. 279—298; XXII—1977 r. Suszka i Zieta 237—255) polega na tym, ze nasiona buka natychmiast po zbiorze podsusza sie do okolo 10% zawartosci wody a na pobranej z nich prób¬ ce nasion przeprowadza sie stratyfikacje próbna w temperaturze ok. 3°C w celu ustalenia okresu koniecznego do pojawienia sie w tej temperatu¬ rze pierwszych nasion kielkujacych w powazniej¬ szej liczbie (ok. 10%). Zapas podsuszonych nasion przechowuje sie w temperaturze ponizej 0°C przez pierwsza zime, a nastepnie nawadnia sie w 114 453114 453 3 3°C bez uzycia jakiegokolwiek podloza az do osia¬ gniecia przez nie 28% zawartosci wody. Nawad¬ nianie trwa okolo 6 dni. Napeczniale nasiona o takiej wilgotnosci chlodzi sie odtad (przechowuje^ sie w chlodni) w temperaturze okolo 3°C przez czas ustalony w stratyfikacji próbnej.Stwierdzono przy tym, ze przy 28% zawartosci wody w nasionach przebiegaja procesy biologiczne przygotowujace je do kielkowania, wilgotnosc ta jest jednak za niska dla spowodowania kielko¬ wania w trakcie chlodzenia. Po takim przygoto¬ waniu nasiona podsusza sie do 10% zawartosci wody. Podsuszone nasiona mozna przechowywac w takim stanie co najwyzej przez kilka miesie¬ cy, a nastepnie wysiewa sie je w szkólce. W nor¬ malnych warunkach nasiona takie kielkuja i wschodza w wilgotnej glebie juz w ciagu kilku dni. -Wyzej opisany sposób przysposabiania nasion buka do wysiewu daje pozytywny skutek wylacz¬ nie dla nasion przeznaczonych do wysiewu na pdarwi&za wiosne po zbiorze. Ponadto nasiona tak przysposobione do kielkowania nie mozna nownym podsuszeniu przechowywac w chlodni dluzej niz kilka miesiecy.Zadaniem wynalazku jest opracowanie sposobu skutecznego przysposabiania do wysiewu nasion buka, które byly po zbiorze magazynowane przez kilka lat.Zadanie * to rozwiazano w ten sposób, ze na¬ siona buka w znany w zasadzie sposób bez uzy¬ cia podloza stratyfikuje sie przez nawilzenie do zawartosci 28% wody i chlodzenie w temperaturze 3°C przez taki czas jaki próbka tych samych na¬ sion" poddana stratyfikacji próbnej w podlozu w tej samej temperaturze wymagala do skielkowa¬ nia okolo 10% nasion, przy czym wedlug wyna¬ lazku nasiona skladowane przez kilka lat w chlo¬ dni w temperaturze ponizej 0°C w stanie pod¬ suszonym do 10% zawartosci wody doprowadza sie do zawartosci 28% wody i przy tej zawartosci wody chlodzi sie je w temperaturze 3°C bezpo¬ srednio przed wysiewem do gruntu.Przez stosowanie gposobu wedlug wynalazku u- zyskuje sie te korzysc, ze nasiona skladowane w chlodni, np. przez 4 lata wschodza w szkólce ry¬ chlo w wysokim procencie. Wynosi on dla po¬ szczególnych partii od 43—57%, co stanowi 63—74 laboratoryjnej zdolnosci kielkowania, która w 3°C osiaga 69—77%. Sposób wedlug wynalazku ma jeszcze te zalete, ze prowadzenie stratyfikacji bez podloza pozwala na znaczne ograniczenie po- 5 wierzchni potrzebnej w chlodni do tego celu.Przyklad. Nasiona buka zebrano w miejs¬ cowosci Gromnik lezacej na wysokosci 400 m n.p.m. Po zbiorze nasiona mialy 21,9% wody. Na- tyctimiast po zbiorze nasiona suszono w tempe- io raturze 18 do 20°C przez 10 dni, po którym to czasie zawartosc wody spadla do 10,1%. Nasiona wsypano do worków polietylenowych i przecho¬ wywano je w temperaturze —3°C przez 3 lata.Po tym czasie pobrano próbke zebranych nasion 15 i poddano ja stratyfikacji próbnej. Stratyfikacje próbna prowadzono w temperaturze +3°C w wil¬ gotnej mieszaninie równych objetosciowo czesci piasku i torfu, przy czym w odstepach tygodnio¬ wych badano nasiona w celu stwierdzenia ich 20 kielkowania. Podczas tej stratyfikacji stwierdzo¬ no, ze czas potrzebny do skladowania 10% nasion wynosil 9 tygodni. Zaplanowano, ze wysiew na¬ sion buka w szkólce winien nastapic 15 kwietnia.Od tej daty odliczono wstecz 9 tygodni (63 dni). 25 Wobec powyzszego 5 lutego rozpoczeto nawilza¬ nie bukwi przechowywanej do tego czasu w chlo¬ dni przez 3 lata w stanie podsuszonym, 11 lutego osiagnely one wilgotnosc 28%. Przy tej wilgot¬ nosci nasiona chlodzono nastepnie w temperaturze 30 3°C do 14 kwietnia, a 15 kwietnia nasiona wy¬ siano w szkólce. Po miesiacu stwierdzono, ze 51% nasion wzeszlo i wydalo siewki.Zastrzezenie patentowe 35 Sposób przysposabiania nasion buka do wysie¬ wu, w którym nasiona takie nawilza sie w tem¬ peraturze 3°C do zawartosci 28% wody i w tem¬ peraturze 3°C chlodzi sie je bez zadnego podloza ¦przez talki czas, jaki wymaga jpróbka tych samych 40 nasion poddana stratyfikacji kontrolnej w pod¬ lozu 3°C dla skielkowania okolo 10% nasion, zna¬ mienny tym, ze nasiona skladowane przez kilka lat w chlodni w temperaturze ponizej 0°C w sta¬ nie podsuszonym do 10% zawartosci wody dopro- 45 wadza sie do 28% zawartosci wody i przy tej wil¬ gotnosci chlodzi sie je w temperaturze 3°C bez¬ posrednio przed wysiewem do gruntu.Zakl. Gx Cena 45 zl PL