Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymy¬ wania faz cieklokrystalicznych stacjonarnych w szerokim zakresie temperatur. Faza cieklokrysta¬ liczna jest stanem przejsciowym pomiedzy stanem stalym a cieklym i daje sie zaobserwowac w bar¬ dzo wielu zwiazkach organicznych. Stan ten, zwa¬ ny równiez stanem mezomorficznym (faza mezo- morficzna), charakteryzuje sie skupieniem cha¬ rakterystycznym dla cieczy oraz uporzadkowa¬ niem molekul dalekiego zasiegu charakterystycz¬ nym dla ciala stalego (krystalicznego). Ze wzgledu na te wlasnosci substancja w fazie cieklokrysta¬ licznej jest ciecza aniizotropowa.Fazy cieklokrystaliczne otrzymuje sie dwiema metodami: metoda termotropowa i metoda liotro- powa.Metoda termotropowa wykorzystuje naturalne wlasnosci czystych substancji organicznych, pole¬ gajace na wystepowaniu faz cieklokrystalicznych w pewnym jednoznacznie okreslonym zakresie temperatur podczas przejscia pomiedzy faza stala a ciekla przy ogrzewaniu substancji oraz pomie¬ dzy faiza ciekla a stala przy chlodzeniu substan¬ cji. Dzialajac rozpuszczalnikami na te substancje mozna zmieniac zakres temperatur, w którym wystepuje faza cieklokrystaliczna. W wyniku sto¬ sowania odpowiednio dobranych rozpuszczalników powstaje mozliwosc modyfikacji struktury cieklo¬ krystalicznej.Metoda liotropowa polega na tworzeniu sie faz 10 2 cieklokrystalicznych w wyniku wzajemnego roz¬ puszczania róznych substancji niekoniecznie two¬ rzacych termotropowe fazy cieklokrystaliczne.Utworzone w ten sposób uklady fazowe charak¬ teryzuja sie wystepowaniem! faz cieklokrystalicz¬ nych w pewnych okreslonych zakresach stezen i temperatur ukladu. Fazy cieklokrystaliczne lio- tropowe mozna uzyskiwac tworzac uklady wielo¬ skladnikowe w wyniku wzajemnego rozpuszcza¬ nia wielu róznych substancji chemicznych.Przeprowadzone eksperymenty wskaizuja na trudnosci w znajdowaniu zwiazków chemicznych, które na drodze termotropowej tworzylyby faze cieklokrystaliczna, stacjonarna w szerokim zakre- 15 sie temperatur, w zaleznosci od potrzeb, szcze¬ gólnie w temperaturach zblizonych do tempera- , tury pokojowej. Otrzymywanie faz cieklokrysta¬ licznych o wyzej wspomnianych wlasnosciach, na drodze liotropowej napotyka na trudnosci zwia- w zane z doborem substancji, która przy tworzeniu u/kladu fazowego, w którym wystapia liotropowe fazy cieklokrystaliczne, traktowana jest jako roz¬ puszczalnik dla zwiazku chemicznego wykazuja¬ cego wlasnosc tworzenia z tym rozpuszczalnikiem 25 faz cieklokrystalicznych. Trudnosci doboru sub¬ stancji jako rozpuszczalnika zarówno w modyfi¬ kacjach faz termotropowych jak i przy tworzeniu faz liotropowych wynikaja z jej lotnosci np. w stosowanych dotychczas do tego celu typowych zo rozpuszczalnikach chemicznych jak woda, etanol 115 097115 097 itp., badz odpornosci chemicznej zwiazanej z od¬ dzialywaniem otoczenia oraz bezposrednio z od¬ dzialywaniem pozostalych skladników tworzonego ukladu fazowego. Dobór odpowiedniej substancji jako rozpuszczalnika musi gwarantowac stacjo- narnosc uzyskiwanych faz cieklokrystalicznych oraz ich wystepowanie w zaleznosci od potrzeb, w szerokim zakresie temperatur tzn. przy zada¬ nym poziomie temperatury, szczególnie w tempe¬ raturach zblizonych do temfperatury pokojowej oraz w mozliwie duzym przedziale temperaturo¬ wym.Sposób wedlug wynalazku polega na tworzeniu ukladów fazowych zwiazków chemicznych two¬ rzacych fazy cieklokrystaliczne i estrów kwasów zywicznych lub ich mieszanin, niemodyfikowanych lub modyfikowanych plastyfikatorami. Przez kwa¬ sy zywiczne rozumie sie kwasy bedace skladni¬ kami zywicy drzewnej, a szczególnie kwasy za¬ warte w kalafonii oraz wszelkie modyfikacje tych kwasów na drodze: uwodorniania, polimeryzacji i izomeryzacji, a takze ich pochodne powstale w wyniiku alkilowania, chlorowcowania, sulfonowania, nitrowania, acylowania, hydroksylowania i sprze¬ gania reszt ikwasów zywicznych.Estry kwasów zywicznych oddzialywuja fizyko- chemjicznie korzystnie na. zakres temperatur two¬ rzonych faz cieklokrystalicznych, ich stacjonarnosc oraz wlasnosci optyczne, mechaniczne i termody¬ namiczne w ukladach fazowych, w których wy¬ stepuje faza cieklokrystaliczna. Wlasnosci te maja duze znaczenie praktyczne, pozwalajace stosowac otrzymane fazy cieklokrystaliczne zgodnie z obec¬ nymi kierunkami zastosowan cieklych krysztalów.Zakres temperatur istnienia tych faz zalezy od ilosci i rodzaju uzytego zwiazku cieklokrystalicz¬ nego i estru kwasu zywicznego oraz ilosci i ro¬ dzaju ewentualnych plastyfikatorów. Jako plasty¬ fikatory stosuje sie organiczne polimery syntety¬ czne np. alkohol poliwinylowy, polistyren, polime¬ takrylan metylu. Stosowanie tego typu plastyfi¬ katorów pozwala uzyskiwac fazy cieklokrystalicz¬ ne o zróznicowanych wlasnosciach fizykochemicz¬ nych. Ilosc stosowanego plastyfikatora dobiera sie w zaleznosci od ilosci stosowanego estru kwasu zywicznego oraz w zaleznosci od wlasnosci fizyko¬ chemicznych fazy jaka chcemy otrzymac. Uzyska¬ ne wg wynalazku fazy cieklokrystaliczne moga znalezc szerokie zastosowanie np. w przemysle elektronicznym, optycznym i byc wykorzystane przy konstruowaniu takich urzadzen jak wskaz¬ niki cieklokrystaliczne reagujace na bodzce ter¬ miczne i elektryczne, siatki dyfrakcyjne itp.Sposób wedlug wynalazku ilustruja podane ni¬ zej przyklady.Przyklad I. Mieszanine 90 czesci molowych p-etoksybenzylideno-p-butyloaniliny oraz 10 cze¬ sci molowych abietynianu cholesterylu ogrzewa sie do momentu rozpuszczenia sie obu skladni¬ ków. Po schlodzeniu otrzymuje sie faze cieklo¬ krystaliczna w temperaturze ok. 20°C posiadaja¬ ca wlasnosci skrecania plaszczyzny polaryzacji swiatla.PZGraf. Koszalin D-607 90 A-4 10 15 20 25 30 35 45 50 60 Przyklad II. Mieszanine 90 czesci molowych p,p-azoksyanizolu oraz 10 czesci molowych abiety¬ nianu metylu rozpuszcza sie w temperaturze ok. 110°C. Po schlodzeniu otrzymuje sie faze cieklo¬ krystaliczna w temperaturze 95—105°C o wlasno¬ sciach skrecania plaszczyzny polaryzacji swiatla.Przyklad III. Mieszanine 80 czesci molowych stearynianu mjetylu oraz 20 czesci molowych abie¬ tynianu etylu ogrzewa sie mieszajac do momentu shomogenizowainia sie w temperaturze ok. 40°C.Po schlodzeniu otrzymuje sie faze cieklokrysta¬ liczna w temperaturach nizszych od pokojowej.Przyklad IV. Mieszanine 40 czesci molowych cholesterolu, 40 czesci molowych glikolu dwuety- lenowego i 20 czesci molowych abietynianu buty¬ lu rozpuszcza sie w temperaturze ok. 150°C. Po schlodzeniu otrzymuje sie faze cieklokrystaliczna w temperaturach 60—80°C.Przyklad V. Mieszanine 85 czesci molowych mirystynianu cholesterylu, 10 czesci molowych abietynianu metylu i 5 czesci molowych abietynia¬ nu etylu ogrzewa sie i rozpuszcza w temperaturze ok. 100°C. Po schlodzeniu uzyskuje sie faze cie¬ klokrystaliczna w temperaturach 60—70°C.Przyklad VI. Mieszanine 60 czesci molowych poli-L-glutaminianu-Y-|benzylowego, 30 czesci mo¬ lowych dwuetyloformaanidu i 10 czesci molowych aibaetynianu butylu ogrzewa sie mieszajac do tem¬ peratury Ok. 150°C. Po shomogenizowaniu sie ma¬ sy chlodzi sie ja. Uzyskana faza cieklokrystalicz¬ na wystepuje w temperaturach 20^100°C.Przyklad VII. Mieszanine 70 czesci molowych poli-L-glutaminianu-Y-ibenzylowego, 20 czesci mo¬ wyeh abietynianu etylu i 10 czesci molowych abietynianu metylu ogrzewa, sie mieszajac do temperatury ok. 150°C. Po shomogenizowaniu sie masy chlodzi sie. Uzyskana faza cieklokrystalicz¬ na wystepuje w teim|peraturach 20—100°C.Przyklad J/III. Mieszanine 40 czesci molo¬ wych cholesterolu, 40 czesci molowych gliceryny, 10 czesci molowych aJbietynianu butylu i 10 cze¬ sci molowych alkoholu poliwinylowego, jako pla¬ styfikatora, rozpuszcza sie w temperaturze poni¬ zej 110°C. Po schlodzeniu otrzymuje sie faze cie¬ klokrystaliczna w temperaturach 60—80°C.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania faz cieklokrystalicznych stacjonarnych w szerokim zaikresie temperatur polegajacy na zmieszaniu substancji tworzacych termotropowe lub liotropowe fazy cieklokrystali¬ czne z rozpuszczalnikiem, znamienne tym, ze jako rozpuszczalnik stosuje sie estry kwasów zywicz¬ nych lub ich pochodnych. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik stosuje sie mieszanine estrów kwasów zywicznych. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny, tym, ze stosuje sie estry kwasów zywicznych mo¬ dyfikowane plastyfikatorami.Cena 100 zl PLThe present invention relates to a method of obtaining liquid crystalline stationary phases over a wide temperature range. The liquid crystalline phase is a state of transition between the solid and the liquid state and can be observed in many organic compounds. This state, also known as the mesomorphic state (mesomorphic phase), is characterized by an aggregation characteristic of a liquid and an ordering of long range molecules characteristic of a solid (crystalline) body. Due to these properties, the substance in the liquid crystalline phase is an anisotropic liquid. Liquid crystalline phases are obtained by two methods: the thermotropic method and the lyotropic method. The thermotropic method uses the natural properties of pure organic substances, which depend on the occurrence of liquid crystalline phases in a certain period the temperature range during the transition between the solid and the liquid phase when the substance is heated, and between the liquid and solid phase when the substance is cooled. By treating these substances with solvents, it is possible to change the temperature range in which the liquid crystal phase occurs. As a result of the use of appropriately selected solvents, there is a possibility of modifying the liquid crystal structure. The liotropic method consists in the formation of liquid crystalline phases as a result of mutual dissolution of various substances, not necessarily forming thermotropic liquid crystalline phases. are subject to occurrence! liquid crystalline phases in certain defined concentration ranges and system temperatures. Liotropic liquid crystalline phases can be obtained by creating multi-component systems as a result of mutual dissolution of many different chemical substances. The conducted experiments indicate difficulties in finding chemical compounds that would form a liquid crystalline phase, stationary in a wide temperature range, by thermotropic method. depending on the needs, especially at temperatures close to room temperature. Obtaining liquid crystalline phases with the above-mentioned properties, by means of a lyotropic method, encounters difficulties related to the selection of the substance, which, when creating a phase clade in which lyotropic liquid crystalline phases occur, is treated as a solvent for a chemical compound. having the property of forming 25 liquid crystalline phases with this solvent. Difficulties in selecting a substance as a solvent both in the modification of thermotropic phases and in the formation of lyotropic phases result from its volatility, e.g. in the so far used typical chemical solvents such as water, ethanol 115 097 115 097 etc., or the chemical resistance related to with the influence of the environment and directly with the influence of the other components of the created phase system. The selection of the appropriate substance as a solvent must guarantee the stationarity of the obtained liquid crystalline phases and their occurrence, depending on the needs, in a wide temperature range, i.e. at a given temperature level, especially at temperatures close to room temperature and in a possibly large temperature range. The method according to the invention consists in the formation of phase systems of chemical compounds forming liquid crystalline phases and esters of resin acids or their mixtures, unmodified or modified with plasticizers. Resin acids are understood to be acids that are components of the wood resin, especially the acids contained in rosin, and any modifications of these acids by hydrogenation, polymerization and isomerization, as well as their derivatives resulting from alkylation, halogenation, sulfonation, nitration, acylation, hydroxylation and the coupling of resin acid residues and acids. The resin acid esters have a physico-chemical advantageous effect. the temperature range of the formed liquid crystalline phases, their solidity and optical, mechanical and thermodynamic properties in phase systems in which the liquid crystalline phase occurs. These properties are of great practical importance, allowing the use of the obtained liquid crystalline phases in accordance with the current directions of liquid crystal applications. The range of temperatures of existence of these phases depends on the amount and type of liquid crystal compound and resin acid ester used, as well as the amount and type of possible plasticizers. Synthetic organic polymers are used as plasticizers, for example polyvinyl alcohol, polystyrene, polymethylmethacrylate. The use of this type of plasticizers makes it possible to obtain liquid crystalline phases with different physicochemical properties. The amount of plasticizer used is selected depending on the amount of resin acid ester used and depending on the physical and chemical properties of the phase that we want to obtain. The liquid crystal phases obtained according to the invention can find a wide application, e.g. in the electronics and optical industries, and be used in the construction of such devices as liquid crystal indicators reacting to thermal and electrical stimuli, diffraction grids, etc. The method according to the invention is illustrated by the following Here are some examples. Example 1 A mixture of 90 parts by mole p-ethoxybenzylidene-p-butylaniline and 10 parts by mole cholesteryl abethate is heated until both components have dissolved. After cooling, a liquid crystal phase is obtained at a temperature of about 20 ° C, which has the property of twisting the plane of polarization of light. Koszalin D-607 90 A-4 10 15 20 25 30 35 45 50 60 Example II. The mixture of 90 mole parts of p, p-azoxyanisole and 10 mole parts of methyl abietate dissolves at a temperature of about 110 ° C. After cooling, a liquid crystalline phase is obtained at a temperature of 95-105 ° C with the property of turning the plane of polarization of light. Example III. A mixture of 80 mole parts of mutyl stearate and 20 mole parts of ethyl abietate is heated with stirring until it homogenizes at about 40 ° C. After cooling, a liquid crystalline phase is obtained at temperatures below room temperature. Example IV. The mixture of 40 mole parts of cholesterol, 40 mole parts of diethylene glycol and 20 mole parts of butyl abethate dissolves at a temperature of about 150 ° C. After cooling, a liquid crystalline phase is obtained at temperatures of 60-80 ° C. After cooling, the liquid crystalline phase is obtained at temperatures of 60-70 ° C. Example VI. A mixture of 60 mole parts of poly-L-Y-benzyl glutamate, 30 mole parts of diethylformaanide and 10 mole parts of butyl aibaethate is heated with stirring to a temperature of approx. 150 ° C. After the mass is homogenized, it is cooled. The obtained liquid crystal phase is present at temperatures of 20-100 ° C. Example VII. A mixture of 70 mole parts of poly-L-ibenzyl glutamate, 20 mole parts of ethyl abethate and 10 mole parts of methyl abethate is heated while stirring to a temperature of about 150 ° C. After the mass is homogenized, it is cooled. The obtained liquid crystal phase is present at temperatures between 20 and 100 ° C. Example J / III. A mixture of 40 mole parts of cholesterol, 40 mole parts of glycerin, 10 mole parts of butyl abetate and 10 mole parts of polyvinyl alcohol as a plasticizer dissolves at a temperature below 110 ° C. After cooling, a liquid crystalline phase at temperatures of 60-80 ° C is obtained. Claims 1. A method of obtaining liquid crystalline stationary phases over a wide range of temperatures, consisting in mixing substances forming thermotropic or lyotropic liquid crystalline phases with a solvent, characterized by the fact that esters of resin acids or their derivatives are used. 2. The method according to claim The process of claim 1, wherein the solvent is a mixture of esters of resin acids. 3. The method according to p. 1 or 2, characterized in that esters of resin acids modified with plasticizers are used. Price PLN 100 PL