PL115622B1 - Process for preparing derivatives of 2,3-dihydro-1,4-benzoxatine and the agent inhibiting lipogenesis in warm-blooded animals - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych pochodnych 2,3-dihydro-l,4- benzoksatiinu wykazujacych wlasciwosc inhibitowania lipogenezy u zwierzat cieplokrwistych.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku objete sa wzorem ogólnym 1, w którym n oznacza zero lub jeden, a R zwiazany jest z atomem wegla w pozycji 6 lub 7 i oznacza atom chlorowca, grupe nitrowa, metylosulfonyloaminowa, trójfluorometylowa, aminowa, alkilowa lub alkoksy, przy czym z tych dwóch ostatnich grup kazda zawiera od 1 do 6 atomów wegla, albo oznacza grupe cykloalkilowa zawierajaca od 3 do 6 atomów wegla, lub grupe fenylowa.Wystepujaca w tych zwiazkach grupa alkilowa lub alkoksy moze miec lancuch prosty lub rozgaleziony i korzystnie zawiera do trzech atomów wegla. Wyzej uzyte okreslenie „atom chlo¬ rowca" objemuje brom, chlor, fluor lub jod, przy tym brom i chlor uwaza sie za korzystniejsze od pozostalych.Konkretne 2,3-dihydro-l ,4-benzoksatiiny o wzorze 1 opisano dalej w przytoczonych przykla¬ dach. Z innych typowych zwiazków o tym wzorze wymienia sie z nastepujacymi podstawnikami R (czyli we wzorze tym n=l): 6-fluoro, 6-nitro, 6-trójfluorometylo, 6-metoksy, 6-amino, 6- metylosulfonyloamino, 6-cykoheksylo, 6-fenylo, 7-metylo, 7-nitro, 7-amino, 7-metylosuflonylo- amino.Wynalazek obejmuje sposób wytwarzania zwiazków o wyzej zdefiniowanym wzorze 1 polega¬ jacy na tym, ze 2,3-dihydro-l ,4-benzoksatiinokarboksylan-2 o wzorze 2, w którym R i n maja wyzej podane znaczenia, a R1 oznacza grupe alkilowa, poddaje sie reakcji z alliloamina w obecnosci rozpuszczalnika. Ri korzystnie zawiera od 1 do 5 atomów wegla i oznacza korzystnie np. metyl lub etyl. Odpowiednim rozpuszczalnikiem jest np. etanol. Reakcje prowadzi sie korzystnie przy zawracaniu par mieszaniny reakcyjnej. Amine stosuje sie z nadmiarem korzystnie cztero- szesciokrotnym. Wytworzony produkt o wzorze 1 mozna wyodrebnic odparowujac rozpuszczalnik i nadmiar uzytej aminy, a nastepnie stosujac typowe metody takie jak ekstrakcja selektywna, krystalizacja i/lub chromatografia na suchej kolumnie.Wyjsciowe 2,3-dihydro-l ,4-benzoksatiinokarboksylany-2 o wzorze 2 mozna otrzymac podda¬ jac reakcji 2,3-dwubromopropionianalkilu z 2-merkaptofenolem o wzorze 3, w którym R i n maja2 115 622 wyzej podane znaczenia, w obecnosci zasady takiej jak weglan potasu i w rozpuszczalniku, np. w acetonie, w temperaturze pokojowej lub nieco podwyzszonej. Grupa alkilowa w 2,3- dwubromopropionianie zawiera 1-5 atomów wegla i korzystnie jest to np. metyl lub etyl.Potrzebny do powyzszej reakcji 2-merkaptofenol mozna otrzymac przez (a) zdwuazowanie odpowiedniego R-podstawionego-2-aminofenolu, (b) potraktowanie tak wytworzonej soli dwua- zoniowej etyloksantogenianem potasu i (c) poddanie redukcji wytworzonego ksantogenianu wodorkiem litowo-glinowym, prowadzac kazdy z tych etapów wedlug metody, która opisali Djerassie et. al., J. Am. Chem. Soc, 77, 568-571 (1955). 2-Amino-4-(trójfluorometylo)fenol otrzymano nastepujaco: 87,6 g dokladnie sproszkowanego wodorotlenku sodu dodano w ciagu 8 godzin do mieszanego roztworu 164,0g 2-nitro-4-(trójfluorometylo)chlorobenzenu w 220 ml sulfotlenku dwumetylo- wego, w temperaturze pokojowej. Mieszanine odstawiono na noc, a nastepnie wylano do 1,51 zimnej wody. Calosc zakwaszono do pH 1 dodajac stezony kwas solny. Wytworzony tak olej oddzielono i rozpuszczono w eterze etylowym, wysuszono siarczanem magnezu i odparowano rozpuszczalnik pod obnizonym cisnieniem. Pozostalosc wymieszano z zimnym roztworem wodo¬ rotlenku sodu i ekstrahowano eterem naftowym. Warstwe wodna zakwaszono stezonym kwasem solnym, po czym wytworzony olej oddzielono i rozpuszczono w eterze etylowym. Roztwór osu¬ szono (MgS04) i odparowano rozpuszczalnik pod obnizonym cisnieniem, otrzymujac 2-nitro-4- (trójfluorometylo)fenol (A). 82,2 g (A) rozpuszczono w 300 ml etanolu, dodano 0,5 g tlenku platyny jako katalizatora i uwodorniono pod cisnieniem 450 kPa. Otrzymany roztwór przesaczono i zatezono, po czym krystalizowano z wody, otrzymujac 2-amino-4-(trójfluorometylo)fenol.Odpowiednie zwiazki z podstawnikiem R oznaczajacym grupe aminowa mozna otrzymac przez uwodornienie posredniego estru, w którym R oznacza grupe nitrowa. Uwodornienie mozna przeprowadzic w typowy sposób, np. rozpuszczajac ester w rozpuszczalniku takim jak etanol i traktujac wodorem w obecnosci takiego katalizatora jak pallad na weglu.Zwiazki R-metylosulfonyloamino mozna otrzymac traktujac wyjsciowy ester R-amino chlor¬ kiem metanosulfonylowym w rozpuszczalniku, np. w chlorku metylenu i w obecnosci zwiazku wiazacego chlorowcowodór, np. w obecnosci trójetyloaminy, w temperaturze obnizonej, np. w zakresie 0-5°C. 2,3-dihydro-1,4-benzoksatiiny o wzorze 1 moga byc stosowane do przeciwdzialania wytwarza¬ nia sie tluszczu u takich zwierzat cieplokrwistych jak zwierzeta domów, zwierzeta w ogrodach zoologicznych, inwentarz zywy, zwierzata futerkowe, w tym (lecz bez organiczenia do wymienio¬ nych zwierzat) psy, koty, norki, owce, kozy, swinie, bydlo, konie, muly, osly i drób.Zatem wynalazek obejmuje srodek inhibitujacy lipogeneze u zwierzat cieplokrwistych zawie¬ rajacy 2,3-dihydro-1,4-benzoksatiin o wyzej okreslonym wzorze 1 i farmaceutycznie dopuszczalny nosnik.Srodek podaje sie zwierzetom konwencjonalnymi metodami, a wiec przez wlewanie do gardla ' lub inkubacje, w karmie tych zwierzat lub wodzie, w dodatkach uzupelniajacych karme lub tez w postaci srodka zestawionego specjalnie do tego celu. Typowymipostaciami takiego zestawionego srodka sa roztwory, zawiesiny, emulsje, tabletki, duze pigulki, proszki, granulki, kapsulki, syropy i aromatyzowane roztwory alkoholowe. Do podawania pozajelitowego srodek moze byc w postaci roztworu, zawiesiny lub emulsji. Srodek mozna podawac jako wszczep lub w postaci srodka o przedluzonym dzialaniu. Mozna stosowac takze nosnik obojetny pod wzgledem farmaceutycznym, przy tym moze to byc jeden lub wiecej nosników, takich jak woda, olej jadalny, zelatyna, laktoza, skrobia, stearynian magnezu, talk i dekstryna.Dawka 2,3-dihydro-l,4-benzoksatiinu potrzebna do powstrzymywania lipogenezy zalezec bedzie od konkretnego zwiazku i od zwierzecia, któremu ten zwiazek bedzie podawany. Na ogól zadowalajace wyniki uzyskuje sie przy dawkach 2,3-dihydro- 1,4-benzoksatiinu od 1 do 500 mg na kg wagi zwierzacia. Ilosc te mozna podawac w jednej dawce lub w kilku dawkach, tego samego dnia lub rozdzielonych na szereg dni. Dla danego zwierzecia sposób podawania powinien byc dobierany indywidualnie pod fachowa kontrola w zaleznosci od tego jaki lub jakie konkretnie 2,3-dihydro- 1,4-benzoksatiiny sie stosuje jako inhibitory i jaki sie chce uzyskac efekt.115622 3 Wynalazek ilustruja nizej przytoczone przyklady. W przykladach dotyczacych preparatyki zwiazków o wzorze 1 lub ich prekursorów identyfikacje tych zwiazków przeprowadzono na podstawie odpowiednich analiz chemicznych i spektralnych.Przyklad I. Wytworzenie 2,3-dihydro-N-allilo-l,4-benzoksatiino-2-karboksamidu (1).Do mieszaniny skladajacej sie z 41,6 g 2,3-dwubromopropionianu etylu, 400 g suchego ace¬ tonu i 11,1 g weglanu potasu, podczas mieszania, wkroplono przy 27°C roztwór 19,5 g o- merkaptofenolu w 75 ml acetonu. Po zakonczeniu wkraplania calosc mieszano w temp. pokojowej przez 10 minut, po czym dodano jeszcze 50,9 g weglanu potasu. Mieszanine reakcyjna ogrzewano pod chlodnica zwrotna przez 2 godziny i odstawiono na noc w temp. pokojowej. Osad odsaczono, przemyto acetonem i przemywki dodano do przesaczu. Z przesaczu odparowano aceton a pozo¬ stala ciecz rozpuszczono w chlorku metylenu.Tak otrzymany roztwór przemyto woda, wysuszono (MgS04) i odparowano rozpuszczalnik.Ciekla pozostalosc chromatografowano na suchej kolumnie z zelem krzemionkowym, stosujac jako eluent mieszanine 4: 16:80 tetrahydrofuranu, octanu etylu i heksanu (rozpuszczalnik 1).Otrzymano ester etylowy kwasu 2,3-dihydro-l,4-benzoksatiinokarboksylowego-2 (1A) w postaci jasnozóltej cieczy.Roztwór 4,5 g (1 A) i 3,4 g alliloaminy w 25 ml etanolu przez 20 godzin utrzymywano we wrzeniu pod chlodnica zwrotna, nastepnie odparowano rozpuszczalnik i nadmiar aminy, a pozo¬ stalosc chromatografowano na suchej kolumnie z zelem krzemionkowym, stosujac rozpuszczalnik 2 jako eluent. Po ekstrakcji i usunieciu rozpuszczalnika otrzymano (1) w postaci zóltej kleistej cieczy.Przyklad II. Wytworzenie 6-metylo-2,3-dihydro-N-allilo-],4-benzoksatiino-2-karboksa- midu (2).Do mieszaniny skladajacej sie z 40,2 g 2,3-dwubromopropionianu etylu i 10,2 g weglanu potasu w 400 ml acetonu dodano powoli podczas mieszania w temp. pokojowej roztwór 20,0 g 4-metylo-2-merkaptofenolu w 75 ml acetonu. Calosc mieszano w temp. pokojowej jeszcze przez 10 minut, a nastepnie przez 16 godzin utrzymywano we wrzeniu pod chlodnica zwrotna. Mieszanine przesaczono, osad przemyto acetonem, z przesaczu odparowano aceton, a pozostalosc rozpu¬ szczono w chlorku metylenu, przemyto woda, wysuszono (MgS04) i odparowano rozpuszczalnik.Pozostalosc chromatografowano na suchej kolumnie (zel krzemionkowy) stosujac rozpuszczalnik (2) jako eluent. Pierwsze pasmo (wysokie Rf) zebrano i ekstrahowano eterem etylowym. Po odparowaniu z ekstraktu rozpuszczalnika pozostalosc wysuszono pod próznia (wciagu 24godzin) i przekrystalizowano z heksanu. Otrzymano ester etylowy kwasu 2,3-dihydro-6-metylo-l,4- benzoksatiinokarboksylowy-2 (2A), w postaci bialych igiel o t. t. 41-43°C.Mieszanine 10,4 g (2A) i 15 g alliloaminy w 20 ml etanolu przez 24 godziny mieszano w temp. pokojowej, po czym odparowano rozpuszczalnik pod próznia, a pozostalosc przekrystalizowano z heksanu. Otrzymano (2) w postaci substancji stalej o t. t. 88-88°C.Przyklad III. Wytworzenie 6-chloro-2,3-dihydro-N-allilo-l,4-benzoksatiino-2-karboksa- midu (3).Postepujac jak opisano w przykladzie I lub II otrzymano kwas 6-chloro-2,3-dihydro-l,4- benzoksatiinokarboksylowy-2 (3A) w postaci substancji stalej o 1.1. 64-66°C. Wydajnosciowym zwiazkiem byl 4-chloro-2-merkaptofenol.Zwiazek (3A) poddano reakcji z alliloamina, otrzymujac produkt (3) w postaci stalej, t. t. 98-100°C.Przyklad IV-Vl. Testy na wykazanie inhibitowania lipogenezy.Skutecznosc zwiazków o wzorze 1 potwierdzono przez zanurzenie na jakis czas próbek wieprzowej tkanki tluszczowej w osrodku cieklym zawierajacym glukoze radioaktywna oraz testowany zwiazek, a nastepnie oddzielenie tluszczu z testowanej tkanki i oznaczenie ilosci pobra¬ nego wegla aktywnego metoda liczenia scyntylacji. Testy te przeprowadzono z wieprzowa tkanka tluszczowa, gdyz u swin glównym miejscem, gdzie zachodzi lipogeneza, jest wlasnie tkanka tluszczowa.A oto dokladniejszy opis ogólnego postepowania: 150 mg scianki wieprzowej tkanki tluszczowej inkubowano przez 2 godziny w 37°C, wytrzasa¬ jac z 3 ml wodoroweglanowego roztworu Krebsa-Ringera zawierajacego 0,5 n stezenie jonów4 115 622 wapnia, 60 mikromoli glukozy, 0,5 mikrokiura glukozy-U14C, 300 mikrojednostek insuliny i 5% dwumetylosulfotlenku (DMSO). Zwiazek testowany dodawano w postaci roztworu lub zawiesiny w DMSO i w takiej ilosci, aby stezenie tego zwiazku w mieszaninie inkubowanej wynosilo 100 mikrogramów w ml.Na zakonczenie inkubacji dodawano 0,25ml In kwasu siarkowego, po czym mieszanine ekstrahowano przy uzyciu w sumie 25 ml mieszaniny chloroform: metanol w stos. obj. 2:1.Ekstrakty przemywano wedlug Folch'a et. al. (J. Biol. Chem. 226, 497-509 /1957/) suszono na powietrzu i liczono w scyntylatorze cieczowym przy uzyciu 15 ml rozpuszczalnika (2 czesci toluenu zawierajacego 0,4% wag./obj. New England Nuclear Omnifluor i 1 czesc Triton X-100). Próby wykonywano trzykrotnie i po jednej próbie kontrolnej, która róznila sie od wlasciwych prób tylko tym, ze nie wystepowal w niej testowany zwiazek. Z otrzymanych danych obliczono procentowe inhibitowanie lipogenezy przez testowany zwiazek w stosunku do próby kontrolnej: Przyklad IV V VI Zwiazek ] 2 3 Procentowe inhibitowanie 63 63 54 Przyklad VII. Srodek wedlug wynalazku w postaci granulatu, zawierajacy jako skladnik aktywny wyzej opisany zwiazek 1, 2 lub 3: % wag. skladnikaktywny 10 „Plasdone" (srodek ulatwiajacy granulowanie) 4 laktoza(nosnik) 86 Srodek ten mozna podawac zwierzetom np. w ilosci odpowiadajacej dziennej dawce 25 mg na kg wagi zwierzecia, dogodnie przez wymieszanie tego srodka z pokarmem, np. dla swini mozna wymagana dawke wymieszac z 1,2 kg karmy.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania 2,3-dihydro-l,4-benzoksatiinu o wzorze ogólnym 1, w którym n oznacza zero lub jeden, a R jest podstawnikiem przy atomie wegla w pozycji 6 lub 7 i oznacza atom chlorowca, grupe nitrowa, metylosulfonyloaminowa, trójfluorometylowa, aminowa, alkilowa lub alkoksy o 1-6 atomach wegla, cykloalkilowa o 3-6 atomach wegla lub fenylowa, znamienny tym, ze 2,3-dihydro-l,4-benzoksatiinokarboksylan-2 o wzorze 2, w którym n i R maja wyzej podane znaczenia, a R1 oznacza grupe alkilowa, poddaje sie reakcji z alliloamina w obecnosci rozpuszczalnika. 2. Sosób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek yyjsciowy o wzorze 2, w którym R1 oznacza grupe alkilowa o 1-5 atomach wegla, a n i R maja wyzej podane znaczenia. 3. Sposób wecllug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o wzorze 2, w którym R1 oznacza grupe metylowa lub etylowa. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o wzorze 2, w którym R oznacza atom bromu lub chloru przy atomie wegla w pozycji 6, a n i R1 maja wyzej podane znaczenia. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o wzorze 2, w którym R oznacza grupe metylowa przy atomie wegla w pozycji 6, a n i R1 maja wyzej podane znaczenia.115622 5 6. Srodek inhibitujacy lipogeneze u zwierzat cieplokrwistych, znamienny tym, zejako zwiazek aktywny zawiera 2,3-dihydro-l,4-benzoksatiin o wzorze ogólnym 1, w którym n oznacza zero lub jeden, a R oznacza podstawnik przy atomie wegla w pozycji 6, taki jak atom chlorowca, grupa nitrowa, metylosufonyloaminowa, trójfluorometylowa, aminowa, alkilowa lub alkoksy o 1-6 atomach wegla, cykloalkilowa o 3-6 atomach wegla lub fenylowa, oraz nosnik dopuszczalny farmaceutycznie. 7. Srodek wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze zawiera zwiazek o wzorze 1, w którym R oznacza atom bromu lub chloru, a n ma wyzej podane znaczenie. 8. Srodek wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze jako zwiazek aktywny zawiera 2,3-dihydro-N- allilo-l,4-benzoksatiino-2-karboksamid. 9. Srodek wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze jako zwiazek aktywny zawiera 6-metylo-2,3- dihydro-1,4-benzoksatiino-2-karboksamid. 1.0. Srodek wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze jako zwiazek aktywny zawiera 6-chloro-2,3- dihydro~N-allilo-1,4-benzoksatiino-2-karboksamid.115622 O H (R).O n r C-N-CH2-CH = CH2 WZÓR 1 (R) n O O I' 1 -C-0-R' S WZÓR 2 (R) n OH SH WZÓR 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL PL PL

Claims (9)

1.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania 2,3-dihydro-l,4-benzoksatiinu o wzorze ogólnym 1, w którym n oznacza zero lub jeden, a R jest podstawnikiem przy atomie wegla w pozycji 6 lub 7 i oznacza atom chlorowca, grupe nitrowa, metylosulfonyloaminowa, trójfluorometylowa, aminowa, alkilowa lub alkoksy o 1-6 atomach wegla, cykloalkilowa o 3-6 atomach wegla lub fenylowa, znamienny tym, ze 2,3-dihydro-l,4-benzoksatiinokarboksylan-2 o wzorze 2, w którym n i R maja wyzej podane znaczenia, a R1 oznacza grupe alkilowa, poddaje sie reakcji z alliloamina w obecnosci rozpuszczalnika.

2. Sosób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek yyjsciowy o wzorze 2, w którym R1 oznacza grupe alkilowa o 1-5 atomach wegla, a n i R maja wyzej podane znaczenia.

3. Sposób wecllug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o wzorze 2, w którym R1 oznacza grupe metylowa lub etylowa.

4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o wzorze 2, w którym R oznacza atom bromu lub chloru przy atomie wegla w pozycji 6, a n i R1 maja wyzej podane znaczenia.

5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o wzorze 2, w którym R oznacza grupe metylowa przy atomie wegla w pozycji 6, a n i R1 maja wyzej podane znaczenia.115622 5

6. Srodek inhibitujacy lipogeneze u zwierzat cieplokrwistych, znamienny tym, zejako zwiazek aktywny zawiera 2,3-dihydro-l,4-benzoksatiin o wzorze ogólnym 1, w którym n oznacza zero lub jeden, a R oznacza podstawnik przy atomie wegla w pozycji 6, taki jak atom chlorowca, grupa nitrowa, metylosufonyloaminowa, trójfluorometylowa, aminowa, alkilowa lub alkoksy o 1-6 atomach wegla, cykloalkilowa o 3-6 atomach wegla lub fenylowa, oraz nosnik dopuszczalny farmaceutycznie.

7. Srodek wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze zawiera zwiazek o wzorze 1, w którym R oznacza atom bromu lub chloru, a n ma wyzej podane znaczenie.

8. Srodek wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze jako zwiazek aktywny zawiera 2,3-dihydro-N- allilo-l,4-benzoksatiino-2-karboksamid.

9. Srodek wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze jako zwiazek aktywny zawiera 6-metylo-2,3- dihydro-1,4-benzoksatiino-2-karboksamid. 1.0. Srodek wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze jako zwiazek aktywny zawiera 6-chloro-2,3- dihydro~N-allilo-1,4-benzoksatiino-2-karboksamid.115622 O H (R). O n r C-N-CH2-CH = CH2 WZÓR 1 (R) n O O I' 1 -C-0-R' S WZÓR 2 (R) n OH SH WZÓR 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz. Cena 100 zl PL PL PL