PL115834B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest mechaniczny ini¬ cjator przeznaczony do wzbudzania w podziemiach kopaln fali sejsmicznej niezbednej dla dokonywa¬ nia pomiaru stanu naprezen górotworu w rejonach zagrozonych tapaniami.

W procesie wybierania kopaliny uzytecznej sy¬ stemem podziemnym wraz ze wzrostem glebokosci eksploatacji rosnie równiez zagrozenie tapaniami.

Zagrozenia te powstaja wówczas, gdy w pewnych w7arunkach cisnienie w górotworze wzrosnie po¬ wyzej granicy wytrzymalosci skal na cisnienie.

Cisnienie takie moze spowodowac tapniecie, które objawia sie naglym, momentalnym zruszeniem ska¬ ly z równoczesnym przemieszczeniem jej w kie¬ runku wyrobiska. Celem zapewnienia bezpieczen¬ stwa dla ludzi zatrudnionych w rejonach zagrozo¬ nych tapaniami stosuje sie wiele metod prognozo¬ wania, miedzy innymi pomiar stanu naprezenia w górotworze za pomoca sejsmicznej aparatury refrakcyjnej typu ABEM-Trio. Stosowanie tej' apa¬ ratury wymaga odpowiedniego przygotowania wy¬ robiska podziemnego, w którym ma byc przepro¬ wadzony pomiar. W tym celu dotychczas w wyro¬ bisku takim wiercono w okreslonych odstepach pewna ilosc otworów strzalowych, które nastepnie odpalano pojedynczo dla wzbudzenia fali sejsmicz¬ nej w górotworze. Taki sposób wzbudzania fali sejsmicznej jest bardzo pracochlonny, a przy tym niebezpieczny, poniewaz kazda detonacja materia- lu wybuchowego w rejonie zagrozonym moze spo¬ wodowac tapniecie.

Okazalo sie niespodziewanie, ze do wzbudzenia fali sejsmicznej, potrzebnej dla dokonania pomia¬ ru stanu naprezenia w górotworze, zamiast mate¬ rialu wybuchowego mozna uzyc urzadzenia mecha¬ nicznego o znacznie mniejszej energii. Taki wlas¬ nie mechaniczny inicjator fali sejsmicznej jest przedmiotem niniejszego wynalazku.

Istota tego inicjatora polega na tym, ze na jed¬ nym koncu wydrazonego, trzonka ma osodzony nie¬ ruchomo bijak oraz mikrowylacznik z elementem sprezystym. Element ten jest. zamocowany sztyw¬ no jednym tylko koncem, a na drugim swobodnym koncu ma umieszczony obciaznik bezwladnosciowy.

Poza tym na drugim koncu trzonka jest zabudo¬ wany przycisk przelacznika zalaczajacego doplyw pradu do aparatury pomiarowej." Zarówno mikro¬ wylacznik jak i przycisk przelacznika sa polaczo¬ ne za pomoca przewodów z aparatura pomiarowa.

Taka konstrukcja inicjatora eliminuje potrzebe stosowania materialu wybuchowego do wzbudza¬ nia fali sejsmicznej, a tym samym znacznie obni¬ za koszt i pracochlonnosc pomiaru stanu naprezen w górotworze.

Przez zastosowanie mikrowylacznika z elemen¬ tem sprezystym uzyskano dodatkowa informacje w postaci impulsu zapisanego w aparaturze po¬ miarowej w momencie dotkniecia bijakiem caliz¬ ny. Natomiast przez zastosowanie przelacznika 115 834115 834 skrócono do minimum czas pracy lampy ksenono- wej. Dodatkowa zaleta mechanicznego inicjatora wedlug wynalazku jest bardzo prosta jego kon¬ strukcja latwa w wykonaniu oraz niezawodna w dzialaniu.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie mechaniczny inicja¬ tor w widoku z boku, fig. 2 — schemat wylacznika impulsowego, a fig. 3 — przelacznik do zalaczania aparatury pomiarowej.

Jak uwidoczniono na rysunku mechaniczny ini¬ cjator wedlug wynalazku sklada sie z wydrazone¬ go trzonka X oraz zabijaka 2 osadzonego nierucho¬ mo ha jednym koncu tego trzonka. Na drugim koncu trzonka .1 jest umieszczony wielostyk 3 dla • podlaczenia przewodu aparatury pomiarowej. Od -Strony bijaka 2,wtrzonku 1 jest zabudowany im¬ pulsowy wylacznik- 4 zlozony z mikrowylacznika 5 i ze sprezystego elementu 6. Element ten jest za¬ mocowany sztywno tylko jednym koncem, a na drugim, swobodym koncu ma osadzony bezladnos- ciowy obciaznik 7. Natomiast od strony wielostyku 3 w trzonku 1 jest umieszczony przelacznik 8 zlo¬ zony z mikrowylacznika 9, przycisku 10 i dociska¬ jacej sprezyny 11.

Wzbudzanie fali sejsmicznej za pomoca mecha¬ nicznego inicjatora wedlug wynalazku odbywa sie w nastepujacy sposób* Po ustawieniu aparatury w miejscu pomiaru i przygotowaniu jej do pracy laczy sie ja za pomoca przewodów z wielostykiem 3 inicjatora. Na umó¬ wiony sygnal operatora, osoba obslugujaca inicja¬ tor najpierw naciska na przycisk 10 przelacznika 8, co spowoduje uruchomienie silniczka i zapalenie sie lampy ksenonowej aparatury pomiarowej. Na¬ stepnie uderza bijakiem 2 o spag lub ocios wyro- biska wzbudzajac tym samym fale sejsmiczna nie¬ zbedna dla okreslenia stanu naprezen w górotwo¬ rze. W momencie zetkniecia sie bijaka 2 z calizna bezwladnosciowy obciaznik 7 odciaga sprezysty element 6 i tym samym spowoduje przerwe w obwodzie impulsowego wylacznika 4. Wskutek te¬ go w aparaturze pomiarowej zostaje zarejestrowa¬ na dodatkowa informacja o momencie wzbudzenia fali sejsmicznej. Ponowne nacisniecie na przycisk przelacznika 8 powoduje zatrzymanie sie apa¬ ratury pomiarowej.

Mechaniczny inicjator fali/ sejsmicznej wedlug wynalazku nadaje sie do stosowania we wszyst¬ kich wyrobiskach podziemnych, a zwlaszcza wsze¬ dzie tam, gdzie wzbudzanie fali sejsmicznej za po¬ moca materialu wybuchowego ze wzgledów bez¬ pieczenstwa jest ograniczone lub wrecz niemozli¬ we.

Zastrzezenie patentowe Mechaniczny inicjator fali sejsmicznej przezna¬ czony do wspólpracy z sejsmiczna aparatura re¬ frakcyjna, znamienny tym, ze na wydrazonym trzonku (1) z jednej strony ma osadzony nierucho¬ mo bijak (2), a z drugiej strony wielostyk (3) do laczenia przewodów aparatury pomiarowej, na któ¬ rym to trzonku od strony bijaka (2) jest zabudo¬ wany impulsowy wylacznik (4) zlozony z mikro¬ wylacznika (5) i ze sprezystego elementu (6) zamo¬ cowanego jednym koncem, a na drugim, swobod¬ nym koncu wyposazonego w bezwladnosciowy ob¬ ciaznik (7), przy czym od strony wielostyku (3) na trzonku (1) jest umieszczony przelacznik (8) zlo¬ zony z mikrowylacznika (9) i przycisku (10) z do¬ ciskajaca sprezyna (11). 1 8 r ^3 "O ^ Fig.1 Fiq.3 Druk WZKart. 1-5037.

Cena 45 zl.

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Mechaniczny inicjator fali sejsmicznej przezna¬ czony do wspólpracy z sejsmiczna aparatura re¬ frakcyjna, znamienny tym, ze na wydrazonym trzonku (1) z jednej strony ma osadzony nierucho¬ mo bijak (2), a z drugiej strony wielostyk (3) do laczenia przewodów aparatury pomiarowej, na któ¬ rym to trzonku od strony bijaka (2) jest zabudo¬ wany impulsowy wylacznik (4) zlozony z mikro¬ wylacznika (5) i ze sprezystego elementu (6) zamo¬ cowanego jednym koncem, a na drugim, swobod¬ nym koncu wyposazonego w bezwladnosciowy ob¬ ciaznik (7), przy czym od strony wielostyku (3) na trzonku (1) jest umieszczony przelacznik (8) zlo¬ zony z mikrowylacznika (9) i przycisku (10) z do¬ ciskajaca sprezyna (11). 1 8 r ^3 "O ^ Fig.1 Fiq.3 Druk WZKart. 1-5037. Cena 45 zl.