Przedmiotem wynalazku jest czujnik liniowy z induktosynem zawierajacy wspólpracujace ze soba linial oraz suwak.Znane czujniki liniowe z induktosynem stanowia wyposazenie uklad6w zdalnego odczytu dla obra¬ biarek konwencjonalnych, glównie tokarek i znaj¬ duja szerokie zastosowanie w przemysle ulatwia¬ jac obsluge, pozwalaja zmniejszyc czas obróbki o 30—40a/o, przyczyniajac sie do podwyzszenia jej jakosci poprzez wieksze dokladnosci wykonania, oraz mniejsza liczbe braków.Wymienione czujniki wykonane sa w postaci hermetycznych skrzynek z induktosynami w dwu wielkosciach — na ogól o zakresie pomiarowym 170:420 mm w osi poprzecznej x i wzdluznej y obrabiarki, stanowiace przyrzad pomiarowy prze¬ znaczony glównie do tokarek malej i sredniej wiel¬ kosci.Konstrukcje czujnika z induktosynem charakte¬ ryzuje przede wszystkim sposób rozwiazania dwu problemów majacych decydujacy wplyw na do¬ kladnosc dzialania, stopien trudnosci wykonania i walory uzytkowe przyrzadu: sposób przekazywa¬ nia przemieszczen elementu roboczego maszyny na ruchomy organ czujnika — suwak induktosyna znajdujacy sie wewnatrz hermetycznej skrzynki praz zapewnienie wlasciwej odleglosci 0,25 ±0,1 mm miedzy ruchomym suwakiem a linialem induktosy¬ na zamocowanym w skrzynce na calej drodze przesuwu suwaka. 2 W znanych czujnikach z induktosynem do prze¬ kazywania ruchu zastosowano ruchomy pret pro¬ wadzony w przeciwleglych sciankach obudowy co powoduje, ze w trakcie pracy wysuwa sie on na obie stromy skrzynki, przy czym suwak indukto¬ syna mocowany jest do wspornika zamontowanego bezposrednio na ruchomym precie, zas do prowa¬ dzenia wspornika i utrzymywania suwaka w odpo¬ wiedniej plaszczyznie sluzy nieruchomy pret umieszczony wewnatrz skrzynki.Konstrukcja powyzsza odznacza sie duza prostota i latwoscia montazu ale posiada równoczesnie na¬ stepujace wady: ruchomy pret jest dluzszy od skrzynki o wielkosc zakresu pomiarowego co spra¬ wia, ze jest on trudny do wykonania, uzyskanie wlasciwej odleglosci miedzy suwakiem i linialem induktosyna wymaga bardzo dokladnej obróbki korpusu skrzynkowego i wspornika suwaka, zas wysuwajacy sie na obie strony skrzynki pret wy¬ maga osloniecia h ogranicza w niektórych wy¬ padkach przestrzen swobodna wokól obrabiarki.Na ogól niekorzystne zastosowanie czujnika ze wzgledu na wysuwajacy sie pret, eliminowane jest przez szereg innych drozszych urzadzen pomia-ro- 25 wych takich jak uklad z linialami optycznymi, przyrzady z przetwornikiem obrótowo-impulsowym i inne.Celem wynalazku bylo opracowanie zalozen konstrukcyjnych czujników z induktosynami o wiekszych zakresacji pomiarowych niz w oma- 10 15 20 30 115 861115 861 3 4 wianych wyzej urzadzeniach na przyklad o zakre¬ sie pomiarowym 200 i 5O0 mm tak aby mozna bylo wyposazyc w nie wieksza liczbe maszyn, oraz aby przyrzad zajmowal jak najmniej miejsca na obra¬ biarce co zwiekszyloby zakres "jego" zastosowania.' Cel ten zostal osiagniety przez konstrukcje czuj¬ nika liniowego z induktosynem wedlug wynalazku, w którym podstawowe zagadnienie przekazywania ruchu i prowadzenie suwaka induktosyna rozwia¬ zano w sposób odmienny w stosunku do znanych rozwiazan, tak ze ruchomy pret sluzacy do prze¬ kazywania przemieszczen roboczego elementu ma¬ szyny na suwak* imdutotoisyna wysuwa sie tylko z jednej strony skrzynki i ma dlugosc w przy¬ blizeniu równa dlugosci obudowy, zas zespól nosnikowy suwaka induktosyna sklada sie z dwu czesci: wodzika prowadzacego osadzonego na dwu nieruchomych pretach zamocowanych wewnatrz skrzynki i wspornika do którego mocowany jest suwak, przy czym obydwa elementy laczone, sa ze soba w montazu przy wykorzystaniu specjalnego przyrzadu ustawczego, co zapewnia szybkie i do¬ kladne ustawienie odleglosci miedzy suwakiem, i linialem induktosyna w kazdym egzemplarzu czujnika bez koniecznosci zachowania waskich to¬ lerancji wykonawczych przy obróbce korpusu czujnika oraz wspornika suwaka.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym cziujnik lanioiwy z induktgsynem w widoku aksono- metrycznym.Czujnik liniowy z induktosynem sklada sie ze skrzynkowej obudowy 1 wyposazonej we wspól¬ pracujace ^ze soba czesci irwlukitosyna -- linial 2 mocowany na trzech pólkach 15 obudowy 1 i su¬ wak 3 mocowany do przesuwnego wspornika 4.Wspornik 4 polaczony jest z wodzikiem 5 za po¬ moca sruby 6 poprzez zespól podkladek 7 kulistej i stozkowej, przy czym snuba 6 jest zabezpieczona przed odkreceniem. . iWlasciwe polozenie wspornika 4 zapewniajace odpowiednia szczeline miedzy linialem 2 i suwa¬ kiem 3 induktosyna uzyskuje sie w montazu czuj¬ nika przez zastosowanie przyrzadu ustawczego mocowanego w miejsce linialu 2. Dzieki istnieniu dostatecznie duzych luzów miedzy odpowiednimi powierzchniami wspornika 4 i wodzdka 5 oraz zastosowaniu podkladek 7 kulistej i stozkowej, obydwa wymienione "elementy moga byc ustawio¬ ne i polaczone ze soba w odjpowtiadajacynr im^po- lozemiu. Wodzik 5 prowadzony jest na diwu pretach 8 i 9 osadzonych poprzez tulejki 10 w bocznych sciankach obudowy 1 ozuj/nika, przy czym do ¦ przekazywania ruchu z elementu maszyny na suwak 3 jnójuktosyna sluzy przesuwny pret 11 pro¬ wadzony w tulejce 12, którego koniec wewnatrz obudowy polaczony jest z wodzikiem 5 za po¬ moca wTkreta 13, zas na zewnatrz obudowy 1 pret 11 zakonczony jest uchwytem magnetycznym 14.Czujnik sluzy do pomianu przemieszczen ele¬ mentów roboczych obrabiarek na przyklad su- portów lub innych maszyn. Obudowa 1 czujnika mocowana jest do korpusu obrabiarki poprzez indywidualnie przystosowany do danej maszyny W!8jxamtfk.Do zamocowania czujnika sluza gwintowane otwory usytuowane w podstawie obudowy 1, nie pokazane na rysunku. Ustawienie czujnika po¬ winno zapewniac równoleglosc osi przesuwu ruchomego preta 11 do kierunku przemieszczen suportu obrabiarki z dokladnoscia 0,1 mm w ca¬ lym zakresie pomiarowym, Rucnomy pre! 11 laczony jest z supoartem obrabiarki za .pomoca chwytu magnetycznego 14. Przemieszczenia su¬ portu obrabiarki za posrednictwem; preta =. 11 prze¬ kazywane sa na suwak 3 induktosyna. Miedzy plaskimi uzwojeniami suwaka 3 i linialu 2 induktosyna zachodzi zjawisko indukcji elektro¬ magnetycznej dzieki czemu ruchy liniowe suwaka 3 przetworzone sa na sygnaly elektryczne, po prze¬ tworzeniu tych sygnalów w ukladzie elektronicz¬ nym aktualne polozenie suportu wyswietlone zo¬ staje na wkaznikaeh cyfrowych.Zasadnicza zaleta techniczna przedstawionego rozwiazania jest bardziej zwarta konstrukcja1 czujnika w porównaniu ze znanym rozwiazaniem, dzieki temu, ze ruchomy pret sluzacy do przekazy¬ wania przemieszczen wysuwa sie tylko z jednej strony czujnika, zajmuje on dwjukiratnie mniej miejsca na obrabiarce, jest wiec latwiejszy do za¬ montowania na obrabiarce i ma szersze zastosowa¬ nie.Poniewaz pret moze byc calkowicie wsuniety w, obudowe czujnika ulatwione jest równiez jego magazynowanie i transport. Ponadfbo do zasad¬ niczych korzysci nalezy równiez uproszczenie wy¬ konawstwa czujników, w szczególnosci znacznie ulatwiona jest obróbka obudowy czujnika, ponie¬ waz jeden z podstawowych parametrów — od¬ leglosc miedzy linialem a suwakiem induktosyna ustalona jest w montazu. Uzyskanie tego wymiaru w dotychczasowych rozwiazaniach wymagalo do¬ kladnego rozmieszczenia odpowiectomch powierzchni obróbczych w obudowie i we wsporniku suwaka.Dalsza zaleta techniczna jest fakt, ze ruchomy pret wysuwany z czujnika jest blisko dwukrotnie krótszy niz w dotychczasowych rozwiazaniach dzieki czemu jego wykonanie jest równiez znacz¬ nie prostsze.Zastrzezenie patentowe 1. Czujnik liniowy z induktosynem zawierajacy wspólpracujace ze soba linial oraz suwak, zna¬ mienny tym, ze jego linial (2) usytuowany jest na pólkach (15) obudowy (1), zas suwak (3) mocowany jest do przesuwnego wspornika (4) polaczonego za pomoca sruby (6) oraz zespolu podkladek (7) z wodzikiem (5) prowadzonym suwliwie na pre¬ tach (8 i 9) osadzonych za pomoca tulejek (10) w obudowie (1) i wyposazony jest w przesuwny pret (14) prowadzony w tulejce (12) usytuowanej w obudowie (1) tak, ze jego jeden koniec po¬ laczony Jest z wodzikiem (5) za pomoca wkreta (13), drugi koniec zakonczony jest uchwytem magnetycznym (14), zas jego dlugosc jest w przy¬ blizeniu równa dlugosci obudowy i sluzy do prze¬ kazywania ruchu z elementu maszyny na suwak (3) in4uitótcsyna. 10 25 n 25 30 35 40 46 60 55 60ri5 8«f PL