Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sy¬ mulowania nierównosci nawierzchni drogowych w procesie cechowania lufo testowania odpowiedniej aparatury pomiarowej, skladajace sie z napedzane¬ go walka oraz dwu kolowych elementów osadzo¬ nych wzgledem siebie i wzgledem walka mimosro- dowo.Znane sa urzadzenia do symulowania nierówno¬ sci nawierzchni drogowych w procesie cechowania lub testowania aparatury, sluzacej do badania nie¬ równosci nawierzchni drogowych metoda pomiaru i analizy przyspieszen pionowych odpowiedniego kola pomiarowego, którego to przypadku dotyczy wynalazek. t Przykladem urzadzenia, które pod wzgledem dzialania zewnetrznego jest zblizone do urzadzenia bedacego przedmiotem wynalazku moze byc wi¬ brator elektrodynamiczny lub elektrohydrauliczny, umozliwiajacy modelowanie ruchów pionowych ko¬ la pomiarowego o zadanej charakterystyce, w tym równiez o przebiegu harmonicznym, jako najbar¬ dziej typowym wymuszeniu ruchu okresowego.Wymienione urzadzenia wibracyjne ze wzgledu na swoja zlozonosc sa dostepne jedynie w wyspe¬ cjalizowanych laboratoriach, co znacznie utrudnia cechowanie lub testowanie aparatury pomiarowej w przypadku prowadzenia badan nierównosci na¬ wierzchni drogowych w rejonach pozarniejiskich.Istotna wada stosowania tego rodzaju urzadzen do 10 15 20 30 symulowania nierównosci nawierzchni drogowych jest to, ze cechowanie lub testowanie aparatury przy nie obracajacym sie kole pomiarowym nie-da¬ je mozliwosci okreslenia wplywu ódksztalcalnosci opony i innych czynników na dokladnosc odwzoro¬ wania i oceny rzeczywistych nierównosci.Celem wyeliminowania wymienionych niedogod¬ nosci znanych urzadzen badawczych zostalo opra¬ cowane urzadzenie w/g wynalazku, umozliwiajace wymuszanie jednoznacznie okreslonych, okreso¬ wych, pionowych ruchów kola pomiarowego o re¬ gulowanych amplitudach i czestosciach, przy jed¬ noczesnym wprowadzeniu kola pomiarowego w ruch obrotowy wokól wlasnej osi. Pod tymi wzgle¬ dem urzadzenie w/g wynalazku realizuje „sposób symulowania nierównosci nawierzchni drogowych" przedstawiony w odrebnym opisie patentowym.Urzadzenie w/g wynalazku wykorzystuje ogólnie znane, lecz odpowiednio ze soba powiazane ele¬ menty, w szczególnosci dwa kolowe elementy, z których jeden, jako czop wewnetrzny, osadzony jest mimosrodowo wzgledem napedzanego walka, lozyskowanego w korpusie, natomiast drugi, jako kolo zewnetrzne, osadzony jest mimosrodowo wzgledem wymienionego czopa. Mimosrody czopa i kola zewnetrznego sa sobie równe, dzieki cze¬ mu, przez wzgledne, katowe przestawienie tych e- lementów mozna uzyskac wypadkowa mimosrodo- wosc kola zewnetrznego wzgledem osi walka nape- 115 8833 115 883 4 dowego równa zeru lub sumie obu mimosrodów.Mozna równiez uzyskac wartosci posrednie miesz¬ czace sie w wymienionych granicach.Przy odpowiednim doborze wartosci promienia kola zewnetrznego i wartosci obu mimosrodów, os kola pomiarowego, opartego na kole zewnetrznym, obracajacym sie mimosrodowo, doznaje przemiesz¬ czen pionowych, okresowo (zmiennych, jednoznacz¬ nie okreslonych, o wymuszeniach bardzo malo róz¬ niacych sie od wymuszen harmonicznych.Realizowana wartosc mimosrodu odpowiada am¬ plitudzie symulowanej nierównosci, natomiast re¬ alizowana predkosc obrotowa walka napedowego odpowiada czestosci wystepowania nierównosci.Wynalazek jest objasniony szczególowo na przy¬ kladzie wykonania urzadzenia, zilustrowanego na rysunku, który przedstawia schematycznie jego przekrój podluzny.Urzadzenie do symulowania nierównosci na¬ wierzchni drogowych w/g wynalazku sklada sie z walka 1 napedzanego najlepiej przez kolo pasowe 2, czopa 3 usytuowanego wzgledem walka 1 mi¬ mosrodowo, kola zewnetrznego 4, osadzonego wzgledem czopa 3 mimosrodowo i obrotowo, unie¬ ruchomionego wzgledem kolnierza oporowego 9 za pomoca nakretki lub sruby 6. Wzgledny ruch ka¬ towy kola 4 i czofca 3 jest ograniczony za po¬ moca kolka 5 osadzonego jednym koncem w kol¬ nierzu oporowym 9 a drugim koncem wchodzace¬ go w poglebienie, wykonane na odpowiednio do¬ branym luku w kole 4, wspólsrodkowo z mimosro- dowym otworem w tarczy tego kola i symetrycz¬ nie wzgledem prostej, przechodzacej przez os o- tworu i geometryczna os kola 4.Po poluzowaniu nakretki 6 istnieje mozliwosc wzglednego przemieszczenia katowego czopa 3 i kola 4 w zakresie 180° i uzyskania mimosrodowo- sci: kola 4 wzgledem osi walu 1 równej zeru lub sumie mimosrodów tych elementów.Kolnierz oporowy 9,. ustalajacy polozenie kola 1, osadzony jest wspólsrodkowo z osia walu 1, po¬ dobnie jak pierscien dociskowy 7. Szerokosc czopa mimosrodowego 3 jest równa szerokosci tarczy kola 4, przy czym obrecz kola 4 osadzona jest sy¬ metrycznie wzgledem jego tarczy srodkowej. Dzie¬ ki temu, jak równiez dzieki odpowiedniemu usy¬ tuowaniu poglebienia w tarczy kola 4, w które wchodzi * kolek 5, zapewniona jest latwosc wywa¬ zenia urzadzenia, gdy pracuje ono z wypadkowa mimosrodowoscia kola 4 wzgledem osi walu 1 róz¬ na od zera. Do tego celu sluzy ciezarek 8, dobie¬ rany odpowiednio do realizowanej mdmosrodowo- sci i osadzany w otworze, lezacym na prostej, prze¬ chodzacej przez os otworu mimosrodowego w tar¬ czy kola 4 oraz przez geometryczna os tego kola.Symetrycznosc obreczy kola 4 wzgledem jego tar¬ czy oraz równosc szerokosci czopa i tarczy zapew¬ niaja, ze wywazenie statyczne jest równowazne z wywazeniem dynamicznym.Mozliwosc latwego i szybkiego uzyskania dwu scisle okreslonych wartosci rniniosrodowosci kola 4 wzgledem walu 1, odpowiadajacych dwu charak¬ terystycznym, przebiegom symulowanych nierów¬ nosci, nie tylko upraszcza czynnosci obslugowe przy cechowaniu lub testowaniu urzadzenia po¬ miarowego, lecz *zapewnia powtarzalnosc warun¬ ków takiej operacji.Przy zerowej wartosci mimosrodu wypadkowego bieznia zewnetrzna kola 4 jest wspólsrodkowa z o- sia walu 1 i stan taki mozna przyjac jako stan zerowy, odpowiadajacy idealnej nawierzchni. E- wentualne wskazania czujnika przyspieszen zwia¬ zanego z kolem pomiarowym, opartym na kole 4, beda w tych warunkach funkcja bicia samego ko¬ la pomiarowego, jego niewywazenia, niejednorod¬ nej struktury i rzezby bieznika opony.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do symulowania nierównosci na¬ wierzchni drogowych zawierajace napedzany wa¬ lek z czopem osadzonym wzgledem osi walka mi¬ mosrodowego oraz kolo zewnetrzne, osadzone wzgledem czopa mimosrodowo, o mimosrodowosci wzgledem osi czopa równej mimosrodowosci czo¬ pa wzgledem osi walka, znamienne tym, ze luk poglebienia, w które wchodzi kolek (5) jest usy¬ tuowany symetrycznie wzgledem prostej, przecho¬ dzacej przez os otworu, prowadzacego kolo (4) na czopie (3) oraz przez geometryczna os kola (4) i tak dobrany, a kolek (5) w kolnierzu oporowym (9) tak usytuowany, ze wzgledny ruch katowy kola (4) i czopa (3) jest mozliwy w zakresie 180°, przy czym w jednym skrajnym polozeniu, ustalonym oporem kolka (5) w wymienionym poglebieniu, mi- mosrodowosc biezni zewnetrznej kola (4) wzgledem osi walka (1) jest równa zeru. 10 15 20 25 30 35 401X5 883 PL