Przedmiotem wynalazku jest lancuch zwlaszcza do cumowania • statków skladajacy sie z szeregu ogniw, z których kazde zawiera pare naprze¬ ciwleglych ramion tworzacych ksztalt litery „U", stosowany równiez do cumowania platform wiert¬ niczych, barek i podobnych jednostek plywaja¬ cych.W znanych lancuchach ogniwowych, kazde ogni¬ wo jest wykonane z preta o przekroju okraglym, odkutego dla utworzenia dwóch naprzeciwleglych czesci w ksztalcie litery „U", które nastepnie sa zgrzewane dla polaczenia z ogniwem uksztaltowa¬ nym uprzednio.Wada znanych lancuchów ogniwowych jest to, ze przy naprezonym lancuchu, ogniwa stykaja sie tylko w jednym punkcie. W lancuchu zna¬ nym z opisu patentowego Wielkiej Brytanii Nr 1372354, zastapiono ogniwo zlozone z dwóch czesci w ksztalcie litery „U" przez ogniwo zawie¬ rajace pret o ksztalcie litery „U", o przekroju prostokatnym i przez kolek laczacy równolegle odcinki o ksztalcie litery „U" sasiadujace z wol¬ nymi koncami preta. Dzieki temu uzyskano styk powierzchniowy pomiedzy podstawa jednego ogni¬ wa o ksztalcie litery „U" z kolkiem laczacym ogni¬ wa nastepnego. Przy lancuchu tworzacym wskutek naprezenia linie prosta, kazde ogniwo ma jednak tylko jeden stopien swobody obrotowej wskutek polaczenia stykajacych sie powierzchni.Korzystnym jest, aby szerokosc przekroju preta byla w przyblizeniu równa dlugosci kolka lub od¬ stepowi miedzy ramionami preta w ksztalcie lite¬ ry „U", by styk pomiedzy ogniwami mial miejsce na calej dlugosci kolka, a to dla zmniejszenia mo¬ mentu zginajacego w miejscu zetkniecia kolka z ramieniem.Para kolejnych ogniw nie moze sie obracac wzgledem siebie wokól osi poprzecznej do osi kol¬ ka, co z kolei moze wywolac w sasiadujacych ogniwach duze naprezenia w lancuchu naprezonym i przechodzacym wokól lukowej powierzchni, gdy wspólna os kolków jest prostopadla do powierzch¬ ni, na przyklad podczas przechodzenia lancucha przez rure kluzy kotwicznej.Te cechy konstrukcyjne znanych lancuchów po¬ woduja to, ze dwa kolejne ogniwa nie maja moz¬ liwosci ukladania sie wzgledem siebie wokól osi kolka, co wywoluje powazne naprezenia zginajace w przylegajacych ogniwach, gdy lancuch jest na¬ piety podczas przesuwania sie wokól powierzchni wygietej w luk z osia stykowa kolka pionowa do tej powierzchni, na przyklad jak ma to miejsce przy przejsciu przez kluze kotwiczna.Celem niniejszego wynalazku jest opracowanie 25 konstrukcji lancucha pozbawionego wymienionych wad.Cel wynalazku zostal osiagniety dzieki temu, ze lancuch, zlozony z wielu ogniw, z których kazde ma pare wypuklych lub wkleslych czesciowo wal- 30 cowych powierzchni z osiami równoleglymi lub 10 15 20 116 0353 odpowiednio wypuklymi oraz wklesle czesciowo walcowe powierzchnie z osiami ustawionymi po¬ przecznie wzgledem siebie, przy czym wklesla cze¬ sciowo walcowa powierzchnia jednego ogniwa la¬ czy sie stykiem powierzchniowym z wypukla czesciowo walcowa powierzchnia przylegajacego ogniwa, gdy lancuch jest naprezony w linii pro¬ stej, charakteryzuje sie tym, iz ogniwa te maja wypukla czesciowo walcowa powierzchnie, pola¬ czona z powierzchniami bocznymi ramion poprzez zakrzywione przejsciowe powierzchnie. Wklesla czesciowo walcowa powierzchnia ma odciazone, przylegajace pwierzchnie boczne, mieszczace za¬ krzywione przejsciowe powierzchnie. Pomiedzy ^aclBiryrnh ogniwami istnieje styk w kilku pun¬ ktach po oddzieleniu powierzchni stykowych, gdy pancuch jest naprezony na powierzchni zakrzy- fwionej. „ { Zgodnie z korzystna cecha wynalazku kazde ogniwo ma profil poprzecznego pólprzekroju wkle¬ slej czesciowo walcowej powierzchni polaczony z uzupelniajacym profilem wzdluznego pólprzekroju wypuklej czesciowo walcowej powierzchni w na¬ prezonym stanie lancucha.Profile poprzecznego przekroju wkleslej i wypu¬ klej czesciowo walcowej powierzchni ogniwa ma¬ ja plaskie powierzchnie przylegania z uzupelnia¬ jacymi sie lukowatymi powierzchniami bocznymi ogniwa.Ponadto pólprofile wkleslej czesciowo walcowej powierzchni maja wypukle powierzchnie boczne.Promien krzywizny linii wypuklych ogniwa jest równy promieniowi czesciowo walcowych po¬ wierzchni.Kazde ogniwo ma srodkowa rozpórke, zamoco¬ wana do równoleglych ramion i jest symetryczne wzgledem poprzecznej plaszczyzny srodkowej ogni- jwa.W praktyce jednak dla uwzglednienia toleran¬ cji produkcyjnych nalezy pozostawic maly prze¬ swit pomiedzy uzupelniajacymi sie lukowatymi powierzchniami bocznymi laczacych sie koncó¬ wek.Lancuch wedlug wynalazku moze przenosic znacznie wieksze obciazenia niz znane lancuchy, wykonane z preta o przekroju okraglym, a ogniwa maja zdolnosc obrotowego laczenia sie wokól tej zbieznej osi, utrzymujac nadal styk powierzchnio¬ wy. Kolejne ogniwa maja zdolnosc laczenia sie wo¬ kól osi poprzecznej do wyzej wymienionej osi zbieznej, gdy lancuch przesuwa sie po powierzchni zakrzywionej.Dzieki temu, ze pomiedzy ogniwami w tym po¬ laczeniu istnieje wielopunktowy styk, umozliwia¬ jac odpowiednia stycznosc miedzy ogniwami do utrzymywania obciazenia, nie powstaja nadmierne naprezenia zginajace w lancuchu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia ogniwa lancucha wedlug wynalazku w przekroju, w widoku z góry, fig. 2 — ogniwo z fig. 1, w widoku z boku, w przekroju wykona¬ nym wzdluz X—X na fig. 1 w powiekszeniu, fig. 3 — ogniwo lancucha w przekroju wykonanym wzdluz N—N na fig. 2, fig. 4 — zakonczenia I 035 4 ogniw w widoku z boku w powiekszeniu, fig. 5 — czesc ramieniowa ogniwa z fig. 1 w przekroju poprzecznym wykonanym wzdluz linii I—I na fig. 2, fig. 6 — czesc ramieniowa ogniwa z fig. 1, — w przekroju poprzecznym, wykonanym wzdluz Unii II—II na fig. 2, fig. 7 — czesc ramieniowa ogniwa z fig. 1, w przekroju poprzecznym, wyko¬ nanym wzdluz linii III—III na fig. 2, fig. 8{ — czesc ramieniowa ogniwa z fig. 1, w przekroju 18 poprzecznym, wykonanym wzdluz linii IV—IV na fig. 2, fig. 9 — czesc ramieniowa ogniwa z fig. 1, w przekroju poprzecznym, wykonanym wzdluz linii V—V na fig. 2, fig. 10 — czesc ramieniowa ogniwa z fig. 1, w przekroju poprzecznym, wyko- 15 nanym wzdluz linii VI—VI na fig. 2, fig. 11 — czesc ramieniowa ogniwa z fig. 1, w przekroju po¬ przecznym, wykonanym wzdluz linii VII—VII na fig. 2, fig. 12 — czesc ramieniowa ogniwa z fig. 1, w przekroju poprzecznym, wykonanym wzdluz li- nii VIII—VII]j na fig. 2, fig. 13 — czesc ramienio¬ wa ogniwa z fig. 1 w przekroju poprzecznym, wy¬ konanym wzdluz linii IX—IX na fig. 2, fig. 14 — czesc ramieniowa z fig. 1, w przekroju poprzecz¬ nym, wykonanym wzdluz linii X—X na fig. 2, fig. „ 15 — czesc ramieniowa ogniwa z fig, 1, w prze¬ za kroju wzdluznym wykonanym wzdluz linii A—A na fig. 2, fig. 16 — czesc ramieniowa ogniwa z fig. 1, w przekroju wzdluznym, wykonanym wzdluz linii C—C na fig. 2, fig. 17 — czesc ramieniowa ogniwa z fig. 1, w przekroju wzdluznym, wyko¬ nanym wzdluz linii E—E na fig. 2, fig. 18 — ko¬ lejne polozenie ogniw podczas ich obracania sie wzgledem siebie, fig. 19 — kolejne polozenie ogniw podczas ich obracania sie wzgledem siebie, fig. 20 — kolejne polozenie ogniw podczas ich obracania —sie wzgledem siebie, fig. 21 — kolejne polozenie ogniw podczas ich obracania sie wzgledem siebie, fig. 22 — ogniwo lancucha podobne do pokazane¬ go na fig. 1, ale majace srodkowy kolek w wi- 40 doku z boku, fig. 23 — kolek z fig. 22 w prze¬ kroju poprzecznym, fig. 24 — polaczone ogniwa lancucha ogniowego wedlug innego przykladu wy¬ konania.Lancuch stosowany zwlaszcza do cumowania 45 morskich jednostek plywajacych ma ogniwa 1, z których kazde (fig. 1) utworzone jest z pary na¬ przeciwleglych zakonczeniowych czesci 2, 3 w ksztalcie litery „U", polaczonych ze soba, ogni¬ wo 1 ma pare równoleglych bocznych ramion 4.M Poszczególne ogniwa 1 lancucha róznia sie od og¬ niw w ksztalcie dwóch liter „U" o przekroju okraglym stosowanych w lancuchach tym, ze pierwsza zakonczeniowa czesc 2 w ksztalcie litery ,,U'1 kazdego ogniwa ma skierowana do wewnatrz 55 wypukla czesciowo walcowa powierzchnie 5, a do¬ kladniej o ksztalcie scietego walca, podczas gdy druga zakonczeniowa czesc 3 ogniwa w ksztalcie litery „U" ma skierowana do wewnatrz wklesla czesciowo walcowa powierzchnie 6, uzupelniajaca 5o w stosunku do wypuklej czesciowo walcowej po¬ wierzchni 5 pierwszej zakonczeniowej czesci 2.Osie 7, 8 obydwu czesciowo walcowych powierzch¬ ni 5, 6 sa wzajemnie prostopadle tak, ze przy lancuchu wyprostowanym i naprezonym po- es wierzchnia wypuklego konca jednego ogniwa116 5 wspólpracuje z powierzchnia wkleslego konca ogniwa poprzedniego lub odwrotnie. Przy calkowi¬ tym zetknieciu czesciowo walcowych powierzchni 5, 6 sasiadujace ogniwa 1 obracaja sie wzgledem siebie wokól wspólnej osi czesciowo walcowych 5 powierzchni 5, 6.Wypukla czesciowo walcowa powierzchnia 5 jest polaczona plaskimi powierzchniami 11 ramion 4 poprzez zakrzywione przejsciowe powierzchnie 19, a wklesla czesciowo cylindryczna powierzchnia la 6 ma przylegajace, odciazone przykrywajace po¬ wierzchnie boczne 10 dla pomieszczenia zakrzy¬ wionych przejsciowych powierzchni 19.Pierwsza zakonczeniowa czesc 2, w wypuklym pólwalcowym kcncu kazdego ogniwa 1 ma prze- 15 krój srodkowo-wzdluzny (fig. 2), którego profil jest okreslany za pomoca pary wkleslych po¬ wierzchni bocznych 9 na bokach prostego odcinka wypuklej czesciowo walcowej powierzchni 5, na¬ tomiast wspólpracujacy poprzeczny profil srodko- 20 wy (patrz. fig. 1) drugiej zakonczeniowej czesci 3 ma pare wypuklych powierzchni bocznych 10, uzupelniajacych w stosunku do wkleslych odcin¬ ków bocznych 9 pierwszej zakonczeniowej czesci 2. Gdy zakonczeniowe czesci 2, 3 kolejnych ogniw ^ 1 wspólpracuja ze soba przy naprezonym lancuchu i ogniwach ustawionych w linie, to uzupelniajace profilowe powierzchnie boczne 9, 10 przylegaja do siebie, jednak w praktyce dla uwzglednienia tole¬ rancji wykonawczych dopuszcza sie istnienie ma- M lego luzu pomiedzy wspólpracujacymi powierzch¬ niami bocznymi 9, 10. Figury 5 do 17 przedsta¬ wiaja zmieniajacy sie ksztalt kazdej z powierzch¬ ni bocznych 9 w miare przechodzenia do czescio¬ wo walcowej powierzchni 5 w zakonczeniowej 35 czesci 2 do plaskiej powierzchni 11 równoleglych ramion 4. Na prawo od linii 12—12 (fig. 2) wzdluz bocznych ramion 4 i w zakonczeniowej czesci 3 przekrój ogniwa jest staly K. Przy duzych obcia¬ zeniach lancucha, uzupelniajace sie profile cdcin- 40 ków srodkowych zetkna sie liniowo w wyniku odksztalcen sprezystych, ograniczajac naprezenia od momentów zginajacych wystepujace na wkle¬ slych powierzchniach bocznych 9 w sasiedztwie wypuklych czesciowo walcowych powierzchni 5. 45 Sprezyste zakonczeniowe czesci 2, 3 w ksztalcie litery „U" kolejnych ogniw 1 obracaja sie (fig. 18 do 21) wzgledem siebie wokól osi 13 poprzecznej do srodkowej plaszczyzny symetrii ogniwa, w któ¬ rej lezy os wkleslej czesciowo walcowej po- 50 wierzchni 6, zachowujac przy tym stycznosc w co najmniej dwóch punktach 14, 15, a normalnie w trzech punktach, tzn. w jednym punkcie 14 na wypuklej czesciowo walcowej powierzchni 5 i w dwóch punktach 15 wokól wkleslych po- 55 wierzchni bocznych 9, dzieki czemu lancuch prze¬ chodzi wokól lukowych powierzchni, np. w ru¬ rach kluz kotwicznych bez wywolywania nad¬ miernych naprezen, które wystapilyby w przypad¬ ku pojedynczych styków punktowych. 60 Pamietajac o ograniczeniach dotyczacych wspól¬ pracujacych zakonczeniowych czesci 2, 3 jest zmieniony profil przekroju poprzecznego wzdluz ogniwa 1, w celu uzyskania optymalnego wskaz¬ nika wytrzymalosci. Plaszczyzny boczne 9, 10 za- 65 I konczeniowych czesci 2, 3 w ksztalcie litery „U" stykajace sie zarówno wklesla jak i wypukla czesciowo walcowa powierzchnia sa wykonane ma¬ sywnie, w celu sprostania miejscowo zwiekszonym naprezeniom spowodowanym momentem zginaja¬ cym. Ogniwo o obciazeniu niszczacym 4 600 kN jest wykonane ze stali jakosciowej stosowanej w wiertnictwie naftowym i ma calkowita dlugosc 420 mm, glebokosc 273 mm i szerokosc 90 mm, profil przekroju poprzecznego bocznych ramion 4 i drugiej zakonczeniowe czesci 3 jest staly i zlo¬ zony z prostej linii na wewnetrznej plaskiej po¬ wierzchni 11 i lukowych linii odpowiadajacych wypuklej powierzchni bocznej 10 i zewnetrznym powierzchniom 16, promien wkleslej czesciowo walcowej powierzchni 6 drugiej zakonczeniowej czesci 3 wynosi 47 mm (rozstawienie ramion 4 wynosi 94 mm), a promien wypuklej czesciowo walcowej powierzchni 5 pierwszej „U" — zakon¬ czeniowej czesci 2 wynosi równiez 47 mm, który to koniec ma w rzeczywistosci przekrój poprzecz¬ ny w ksztalcie scietego kola (fig. 1) zlozonego z prostej linii dlugosci 17,75 mm i luku kola o pro¬ mieniu 47 mm i równowartosci 248°. Profil prze¬ chodzi lagodnie poprzez masywne wklesle po¬ wierzchnie boczne 9 w profil bocznych ramion 4 z drugiej zakonczeniowej 3 czesci ogniwa. Dla uwzglednienia tolerancji produkcyjnych pomiedzy wkleslymi powierzchniami bocznymi 9 i pólwal¬ cowym profilem wspólpracujacych zakonczenio¬ wych czesci 2, 3 przewidziano maksymalny luz C 5 mm (fig. 2). Dlugosc L czesciowo walcowych powierzchni 5 (fig. 4) wynosi 62 mm, a zewnetrz¬ ne krawedzie profilu wkleslych powierzchni bocz¬ nych 9 pierwszego konca maja promien 74 mm, liczony od punktu czesciowo cylindrycznej po¬ wierzchni 5, oddalonego o 16 mm od osi wzdluz¬ nej ogniwa.Dla wzmocnienia ogniwa 1 jest przewidziany srodkowy slupek lub kolek 18 (fig. 22, 23) umiesz¬ czony pomiedzy bocznymi ramionami 4 i tworza¬ cy z nimi jednolita calosc.Opisany lancuch ogniowy jest wytwarzany za pomoca odlewania przy zastosowaniu formowania skorupowego w formach skorupowych piasko¬ wych laczacych zywica syntetyczna. W metodzie tej, formy skorupowe sa ksztaltowane wokól ogni¬ wa poprzedzajacego, a ogniwo nastepne jest tak odlewane w formach skorupowych, by byc sprzeg¬ nietym z ogniwem poprzednim. W innym rozwia¬ zaniu sa stosowane formy ogniw z polistyrenu, który podczas odlewania ulega zniszczeniu.W rozwiazaniu z fig. 24, kazde z ogniw 1 lancu¬ cha jest symetryczne wokól poprzecznej plaszczy¬ zny srodkowej, a lancuch zawiera naprzemienne ogniwa, które jak to pokazano, maja odpowiednio podobne zakonczeniowe czesci 2 i podobne zakon¬ czeniowe czesci 3. Wzgledny obrót sasiadujacych ogniw 1 przebiega dokladnie tak jak to pokazano na fig. 18 do 21.Lancuch w obydwu przykladach rozwiazania utworzony jest z jednolitych ogniw 1 ze scalony¬ mi slupkami srodkowymi lub bez tych slupków w ksztalcie podwójnej litery „U", w odróznieniu od ogniw o pojedynczym ksztalcie litery „U" wy 116 035 8 znanych lancuchach. Lancuch wedlug wynalazku wykazuje korzystny styk powierzchniowy sasia¬ dujacych ogniw i ma dodatkowa zalete, polegajaca na tym, ze mozliwe jest przesuwanie lancucha wo* kól wzdluznej powierzchni bez wytwarzania w sasiadujacych ogniwach nadmiernych sil zginaja¬ cych, gdy wspólna os wspólpracujacych powierzch¬ ni jest prostopadla do lukowej powierzchni.Zastrzezenia patentowe . 1. Lancuch zwlaszcza do cumowania statków skladajacy sie z szeregu ogniw, z których kazde ma pare wypuklych lub wkleslych czesciowo wal¬ cowych powierzchni z osiami równoleglymi lub odpowiednio wypuklymi oraz wklesle czescio¬ wo walcowe powierzchnie z osiami ustawio¬ nymi poprzecznie wzgledem siebie, przy czym wklesla czesciowo walcowa powierzchnia jed¬ nego ogniwa laczy sie stykiem powierzchnio¬ wym z wypukla czesciowo walcowa powierzchnia przylegajacego ogniwa, gdy lancuch jest napre¬ zony w linii prostej, znamienny tym, ze ogniwa (1) maja wypukla czesciowo walcowa powierzchnie (5), polaczona z powierzchniami bocznych ramion (4) przez zakrzywione przejsciowe powierzchnie (19), a wklesla czesciowo walcowa powierzchnia (6) ma odciazone przylegajace powierzchnie bocz¬ ne (10), dla pomieszczenia zakrzywionych przej¬ sciowych powierzchni (19), przy czym pomiedzy 10 1S u polaczonymi ogniwami (1) istnieje styk w punk¬ tach (14, 15) po oddzieleniu powierzchni styko¬ wych, gdy lancuch jest naprezony na powierzchni zakrzywionej. 2. Lancuch wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kazde ogniwo (1) ma profil (K) poprzecznego pól- przekroju wkleslej czesciowo walcowej powierzch¬ ni (6) polaczony z uzupelniajacym profilem pól- wzdluznego przekroju wypuklej czesciowo walco¬ wej powierzchni (5) w naprezonym stanie lancu¬ cha. 3. Lancuch wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze profile poprzecznego przekroju wkleslej i wypu¬ klej czesciowo walcowej powierzchni (5, 6) ogni¬ wa maja plaskie powierzchnie (11) przylegania z uzupelniajacymi sie lukowatymi powierzchniami bocznymi (9, 10) ogniwa. 4. Lancuch wedlug zastrz. 2 lub 3, znamienny tym, ze pólprofile wkleslej czesciowo walcowej po¬ wierzchni (6) maja wypukle powierzchnie boczne (10). 5. Lancuch wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze promien krzywizny linii wypuklych ogniwa (1) równa sie promieniowi czesciowo walcowych po¬ wierzchni (5, 6). 6. Lancuch wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w kazde ogniwo (1) ma srodkowy kolek (18), za¬ mocowany do równoleglych ramion (4). 7. Lancuch wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kazde ogniwo (1) jest symetryczne wzgledem po¬ przecznej plaszczyzny, srodkowej ogniwa.Fig.3. '// —-4?/116 035 Fig.2.¥- -I J- £. di ¦z -i-: 5 //- -/ 3 T f/ /A i! ! i, i r i ^ / V-» j ^m fó FigM.f- 116 035 Fig.5. Fig.6. Fig. 7. Fig.8 7 Fig.9.Fig, 12.M]116 035 2 A Fig.22. 4 PL