Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do zabez¬ pieczenia wysokonapieciowego dla odbiorników te¬ lewizyjnych.W odbiornikach telewizyjnych wysokonapiecio¬ wy potencjal przyspieszajacy dla elektrod, oddzia¬ lujacy na prad wiazki, w wielu przypadkach jest uzyskiwany z napiecia otrzymywanego na uzwo¬ jeniu trójnym wyjsciowego transformatora od¬ chylenia linii. W tranzystorowym ukladzie od¬ chylania wysokie napiecie jest funkcja takich czynników jak regulowane napiecie robocze, war¬ tosci elementów w obwodzie rezonansowym i im- pedancja wewnetrzna transformatora wyjsciowego oraz wysokonapieciowe uklady prostujace i mno¬ zace. Wartosc wysokiego napiecia zmienia sie dla okreslonych pradów w lampie elektronopromienio¬ wej, przy czym wysokie napiecie wzrasta stosun¬ kowo gwaltownie dla spadków pradu wiazki przy malych pradach wiazki.Znane sa urzadzenia do zabezpieczenia wysoko¬ napieciowego, stosowane w odbiorniku do zabez¬ pieczenia przed wytwarzaniem szkodliwego pro¬ mieniowania X. Urzadzenie do zabezpieczenia wy¬ czuwa wysokie napiecie, przy czym napiecie jest odbierane z uzwojenia wtórnego wyjsciowego transformatora odchylania linii i zaklóca normal¬ na prace odbiornika przy przekroczeniu okreslonej granicy, to znaczy napiecia przelaczenia. Ze wzgle¬ du na to, ze zwiekszony prad wiazki wytwarza zwiekszone promieniowanie X dla danego wyso- 10 15 25 30 kiego napiecia, graniczne wysokie napiecie dla bezpiecznego promieniowania X maleje odpowied¬ nio do wzrostu pradu wiazki. Urzadzenie do za¬ bezpieczenia, czule jedynie n'a wysokie napiecie, musi byc w zwiazku z tym czule na stosunkowo male napiecie przelaczenia przy duzych pradach wiazki. .Pewne uklady odbiornika telewizyjnego, takie jak uklady ograniczajace prad wiazki, sa przezna¬ czone do reagowania na duze prady wiazek. Jed¬ nakze ich funkcja nie jest zabezpieczanie przed wytwarzaniem szkodliwego promieniowania X, lecz zabezpieczanie elementów lampy elektronopromie¬ niowej przed uszkodzeniem w warunkach przecia¬ zenia, zwiazanych z nadmiernym sygnalem wizyj¬ nym, szumem wytwarzanym w kanale i chwilo¬ wym wyladowaniem lukowym pomiedzy elektro¬ dami wyrzutni.Uklady ograniczajace prad wiazki zaczynaja dzialac jedynie przy stosunkowo duzych pradach wiazki. Urzadzenie do zabezieczenia wysokona¬ pieciowego musi zapewniac zabezpieczenie przy wszystkich wartosciach pradu wiazki. Jednakze, jezeli urzadzenie do zabezpieczenia jest czule je¬ dynie na napiecie, jego napiecie przelaczenia po¬ woduje stosunkowo male zmiany wraz ze zmiana¬ mi pradu wiazki., Mozliwa jest w przypadku okreslonego odbiornika telewizyjnego praca przy malych pradach wiazki i przy duzych napieciach, które mimo ze nie powoduja wytwarzania szkodli- 116 5023 wego promieniowania X, sa wieksze od napiecia przelaczania ukladu zabezpieczenia. Normalna praca odbiornika telewizyjnego bedzie w sposób niekorzystny uniemozliwiona. W zwiazku z tym jest pozadane zaprojektowanie urzadzenia do za¬ bezpieczenia wysokonapieciowego, które eliminuje takie szkodliwe przelaczanie.W znanych urzadzeniach pewne sytuacje unie¬ mozliwiaja wlasciwa prace odbiornika wystepuja przy mniejszych potencjalach elektrod, gdy wyste¬ puje duzy prad wiazki. Jednakze znane urzadze¬ nia zwiekszajace czulosc ukladów zabezpieczania wysokonapieciowego podczas okresów wystepowa¬ nia duzego pradu wiazki wymagaja zastosowania duzych ilosci obwodów, które zwiekszaja wymia¬ ny i koszty odbiorników telewizyjnych, wspólpra¬ cujacych z takimi obwodami.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera diode wlaczona miedzy zacisk ukladu zabezpieczenia wysokonapieciowego a zacisk ukladu wyczuwajace¬ go prad wiazki.Uklad wyczuwajacy prad wiazki zawiera dziel¬ nik napiecia, zawierajacy korzystnie rezystory, przy czym zacisk ukladu wyczuwajacego prad wiazki stanowi punkt" polaczenia dwóch rezysto- rówg dzielnika napiecia.Uklad zabezpieczenia wysokonapieciowego zawie¬ ra detektor wartosci miedzyszczytowej, zawiera¬ jacy kondensatory i diody, dolaczony na wejsciu poprzez rezystory do uzwojenia wtórnego trans¬ formatora odchylania linii i dolaczony na wyjsciu do emitera tranzystora, którego baza jest dolaczo¬ na do zródla napiecia odniesienia, korzystnie do stabilizowanej temperaturowo diody i którego ko¬ lektor jest dolaczony do diody dolaczonej do za¬ cisku wejsciowego ukladu odchylania linii. - Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do zabezpieczenia wysoko¬ napieciowego wedlug wynalazku, fig. 2 — przebie¬ gi zwiazane z ukladem z fig. 1 i fig. 3 — cha¬ rakterystyki robocze wysokiego napiecia w funkcji pradu wiazki.Na figurze 1 zródlo nieregulowanego napiecia na zacisku 68, przykladowo napiecia stalego +150V, jest dolaczone do regulatora 69 napiecia. Napiecie wyjsciowe regulatora 69 napiecia na koncówce 55, przykladowo +110V, jest doprowadzone do wyso¬ konapieciowego obwodu strojeniowego, zawiera¬ jacego równolegle polaczone cewka 30 i kondensa¬ tor 31, nastepnie poprzez uzwojenie pierwotne 29a wyjsciowego transformatora 29 odchylania linii do ukladu 56 odchylania linii. Uklad 56 odchylania linii zawiera generator 22 odchylania linii, uklad - sterujacy 23 odchylaniem linii, wyjsciowy tranzy¬ stor 24 odchylania linii, diode tlumiaca 25, kon¬ densator 26 oraz polaczone szeregowo uzwojenie 27 odchylania linii i kondensator 28 ksztaltujacy „S", poprzez które plynie prad wybierania linii.Napiecie sterujace jest doprowadzone do zacisku wejsciowego 21 z ukladu automatycznego sterowa¬ nia czestotliwoscia i faza, który nie jest pokaza- dla synchronizacji pracy ukladu 56 odchylania li¬ nii z doprowadzonymi impulsami synchronizacji linii. / 502 4 Napiecia wybierania i powrotu, odbierane na uzwojeniu pierwotnym' 29a, sa transformowane przez uzwojenie wtórne 29b wyjsciowego transfor¬ matora 29 odchylania linii, dla dostarczenia' do 5 zacisku 62 wysokonapieciowego potencjalu przy¬ spieszajacego dla pradu wiazki w lampie elektro¬ nopromieniowej 42. Jeden koniec uzwojenia wtór¬ nego 29b jest pojemnosciowo dolaczony do masy przez kondensator 32, drugi koniec jest dolaczony io do zacisku wejsciowego 58 potrajacza 33 wysokiego napiecia. Obwód dla skladowej stalej pra.du wiazki prowadzi do zacisku 57 potrajacza 33 wysokiego napiecia ze zródla +27V poprzez uklad 66 wyczu¬ wajacy prad wiazki, zawierajacy polaczone szere- 15 gowo rezystancje 34, 35 i 36.Wysokie napiecie na zacisku 62' bedzie zmieniac sie wraz ze wzrostem pradu wiazki, wystepujace¬ go w lampie elektronopromieniowej 42. W zalez¬ nosci od takich czynników, jak impedancja we- 20 wnetrzna utworzona przez wyjsciowy transforma¬ tor 29 odchylania linii i potrajacz 33 wysokiego na¬ piecia oraz zdolnosc regulacji przy obciazeniu re¬ gulatora 69 napiecia, otrzymuje sie okreslona cha¬ rakterystyke robocza wysokiego napiecia w funkcji 25 pradu wiazki dla typowego odbiornika telewizyj¬ nego, jak przedstawiono na fig. 3 przez charakte¬ rystyke robocza 67. Wysokie napiecie maleje wraz ze wzrostem pradu wiazki. Wszystkie uklady od¬ biornika telewizyjnego charakteryzuja sie pewna 30 zmiennoscia w ich pracy, zaleznie na przyklad od tolerancji elementów oraz zespolów. W zwiazku z tym niektóre odbiorniki telewizyjne beda mialy nieznacznie rózniaca sie charakterystyke robocza, taka jak górna, graniczna charakterystyka robo- 35 cza 64 z fig. 3.Uklad 37 ograniczajacy wiazke jest dolaczony do punktu polaczenia rezystorów 34 i 35 dla ograni¬ czenia pradu wiazki dostarczanego przez katody 41a, 41b i 4lc lampy elektronopromieniowej, gdy nadmiarowy prad wiazki jest wytwarzany w zwia¬ zku z wyladowaniem lukowym pomiedzy elektro¬ dami w lampie elektronopromieniowej z nadmia¬ rowymi, sterujacymi sygnalami wizyjnymi itd.Uklad 37 ograniczajacy wiazke pracuje w kon- 45 wencjonalny sposób, przy czym prad jest kierowa¬ ny od zacisku +27V w celu doprowadzenia sygna¬ lu ograniczajacego wiazke do ukladu 38 przetwa¬ rzajacego sygnaly wizyjne. Sygnal odciecia z ukla¬ du 38 przetwarzajacego sygnaly wizyjne jest do-' 50 prowadzany do ukladu 40 sterujacego sygnalami wizyjnymi dla odciecia wyjsciowego sygnalu ste¬ rujacego od katod 41a, 41b i 41c.Uklad 39 zabezpieczenia wysokonapieciowego, 55 pracujacy niezaleznie od ukladu 37 ograniczajace¬ go prad wiazki, uniemozliwia prace ukladu 56 odchylania linii, gdy wysokie napiecie na zacisku 62 przekracza okreslona wartosc, mianowicie war¬ tosc napiecia przelaczajacego, skutkiem czego za- on pobiega wytwarzaniu szkodliwego promieniowania X na ekranie lampy elektronopromieniowej.Wyjsciowy transformator 29 odchylania linii po¬ siada równiez uzwojenie wtórne 29c. Dzielnik na-, piecia zawiera rezystory 43 i 44 i jest dolaczony 65 46 oraz wlasciwie spolaryzowane diody 47 i 48,116 502 5 6 miedzyszczytowej, zawierajacy, kondensatory 45 i do uzwojenia wtórnego 29c. Detektor wartosci jest dolaczony do zacisku A dolaczonego do rezy¬ storów 43 i 44.Napiecie wyjsciowe w punkcie 59 detektora war¬ tosci miedzyszczytowej w punkcie 59 jest dopro¬ wadzone do emitera tranzystora 49. Napiecie od¬ niesienia uzyskiwane w punkcie 60 z temperaturo¬ wo stabilizowanej diody 50, jest doporowadzane do bazy tranzystora 49 poprzez rezystor 51. Zasilanie +210V jest doprowadzone poprzez rezystor 52 do punktu 60. Kolektor tranzystora 49 jest dolaczony do zacisku wejsciowego 21 ukladu 56 odchylania linii poprzez diode 53.W szkodliwych warunkach, takich jak uszkodze¬ nia regulatora 69 napiecia, w celu wlasciwej pra¬ cy wysokie napiecie moze wzrosnac poza bezpiecz¬ na granice dopuszczalna dla danych warunków dla pradu wiazki. Dla danego typu odbiornika te¬ lewizyjnego taka bezpieczna granica moze byc o- kreslona przez charakterystyke naswietlania przy wysokim napieciu w funkcji pradu wiazki, jak przedstawiono przez charakterystyke naswietlania 63 z fig. 3. Normalna praca odbiornika telewizyj¬ nego powinna odbywac sie w obszarze ponizej cha¬ rakterystyki naswietlania 63. Wytwarzanie szkodli- wej"ilosci promieniowania X jest funkcja zarówno wysokiego napiecia, jak i pradu wiazki. Bezpiecz¬ na granica wysokiego napiecia, a wiec krzywa naswietlania, maleje wraz ze wzrostem pradu wia¬ zki, poniewaz wiekszy prad wiazki wytwarza wiek¬ sze promieniowanie X dla danego wysokiego na¬ piecia.Napiecie w punkcie 59 reprezentuje napiecie na uzwojeniu wtórnym 29c, które z kolei reprezen¬ tuje wysokie napiecie na zacisku 62. Jezeli pomi¬ niemy w tym momencie wplyw diody 54 (której oddzialywanie bedzie opisane ponizej) na prace ukladu 39 zabezpieczenia wysokonapieciowego i wysokie napiecie na zacisku 62 wzrasta wystar¬ czajaco do osiagniecia bezpiecznej granicy, napie¬ cie w punkcie 59 równiez wzrasta i dla wysokich napiec, które przekraczaja okreslone wartosci rzy danych pradach wiazki, napiecie w punkcie 59 staje sie wieksze niz napiecie odniesienia na ba¬ zie tranzystora 49.Tranzystor 49 przewodzi i napiecie uniemozliwia¬ jace prace jest kierowane z kolektora tranzystora 49 do koncówki wejsciowej ukladu 56 odchylania linii. Napiecie to znacznie zwieksza czestotliwosc generatora 22 odchylania linii, uniemozliwiajac normalna prace ukladu 56 odchylania linii co po¬ woduje powstawanie niewlasciwej osnowy obrazu telewizyjnego i powoduje zmniejszenie wysokiego napiecia, skutkiem czego zapewnione jest zabez¬ pieczenie przed wytwarzaniem szkodliwego pro¬ mieniowania X.Dla typowych ukladów odbiornika telewizyjnego wartosci wysokiego napiecia dla danych pradów wiazki czy napiecia przelaczania, powyzej których uklad 39 zabezpieczenia wysokonapieciowego unie¬ mozliwia prace ukladu 56 odchylania linii, sa przed¬ stawione na figv 3 za pomoca charakterystyk prze¬ laczania 65 i 65a. Uniemozliwienie pracy bedzie' mialo miejsce przed wytworzeniem szkodliwego promieniowania X.Uklad 39 zabezpieczenia wysokonapieciowego jest czuly na napiecie miedzyszczytowe wystepujace na 5 uzwojeniu wtórnym 29c, które reprezentuje wyso¬ konapieciowy potencjal przyspieszajacy na zacis¬ ku 62. Wówczas, gdy prad wiazki zmienia sie przy duzych pradach wiazki, w poblizu pradu I3 z fig. 3, charakterystyka przelaczania 65 i charaktery¬ styki robocze 64 i 67 maja stale nachylenia. Przy mniejszych pradach wiazki, w poblizu pradu ^ na fig. 3, wysokie napiecie ma tendencje do wzrostu na przyklad w zaleznosci od wyjsciowej impe- dancji potrajacza 33 wysokiego napiecia, przedsta¬ wionej przez wzrastajace nachylenie dla charakte¬ rystyk roboczych 64 i 67 przy malejacym pradzie wiazki. W wyniku tego, ze wysokie napiecie jest wyczuwalne za pomoca napiecia miedzyszczyto- wego na uzwojeniu wtórnym 29c, nachylenie cha¬ rakterystyki przelaczania 65a nie wzrasta w tym stopniu, jak w przypadku charakterystyk robo¬ czych.W przypadku niektórych odbiorników telewizyj¬ nych, na przyklad tych odbiorników, dla których tolerancje przy wytwarzaniu elementów i zespo¬ lów zapewniaja uzyskanie obwodów posiadajacych charakterystyki robocze w poblizu górnej, granicz¬ nej charakterystyki roboczej 64, charakterystyka robocza i charakterystyka przelaczania przecinaja sie przy malych pradach wiazki, w poblizu pradu IA z fig. 3. Dla pradów wiazki mniejszych niz prad Ii, uklad 39 zabezpieczenia wysokonapieciowego uniemozliwia normalna prace ukladu 56 odchyla¬ nia linii. Ma to miejsce nawet wówczas, gdy" od¬ biornik telewizyjny pracuje w obszarze znacznie ponizej charakterystyki naswietlania 63, wiec nie jest wytwarzane zadne szkodliwe promieniowanie X.Znane odbiorniki telewizyjne wspólpracowaly juz z ukladami ograniczajacymi prad wiazki i ukladami zabezpieczenia wysokonapieciowego, a niniejszy wynalazek zapewnia bardzo proste urza¬ dzenie do zmniejszenia czulosci ukladu 39 zabez¬ pieczenia wysokonapieciowego przy malych pra¬ dach wiazki dla zapobiegania niepotrzebnemu prze¬ laczeniu.Zaleta wynalazku jest zapobieganie niepotrzeb- - nemu przelaczaniu przez dolaczenie anody diody 54 do zacisku B dolaczonego do rezystorów 35 i 36 wyczuwajacych prad wiazki i katody diody 54 do zacisku A ukladu 39 zabezpieczenia wysokona¬ pieciowego, w wyniku czego uklad 39 zabezpiecze¬ nia wysokonapieciowego staje sie równiez czuly na zmiany pradu wiazki.Przy duzych pradach wiazki napiecie Va na zacisku A ma wartosc miedzyszczytowa Vpp, jak przedstawiono na fig. 2a. Napiecie Vb na zacisku B, które jest zródlem sygnalu pradu wiazki, jest ujemne i ma wartosc —V0. Przy duzych pradach wiazki dioda 54 jest przeciwnie spolaryzowana. dla kazdego calego cyklu odchylania. Rezystory wy^ czywajace prad wiazki sa odlaczone od ukladu 39 zabezpieczenia wysokonapieciowego i uklad pra¬ cuje jak uprzednio opisano. 15 20 25 30 35 40 45 '50 55 60 .116 502 Przy malych pradach wiazki, mniejszych niz prad I2 z fig. 3, wartosc napiecia Vb na zacisku B zmienia sie na wartosc —V'0. Wówczas, gdy na¬ piecie Va na zacisku A stanie sie wystarczajaco ujemne w'poblizu poczatku okresu wybierania w celu spolaryzowania w kierunku przewodzenia diody 54, napiecie Va jest stabilizowane jako spa¬ dek napiecia jednej diody bardziej ujemny niz —V'0. Zacisk A podczas okresu wybierania jest obciazony przez uklad 66 wyczuwajacy prad wiaz¬ ki, co powoduje zmniejszenie napiecia miedzy- szczytowego na zacisku A do wartosci V/pp, która jest mniejsza niz Vpp dla duzych wartosci pradu wiazki.Spadek napiecia miedzyszczytowego na zacisku A dla malych pradów wiazki powoduje zwieksze¬ nie wartosci wymaganych wysokich napiec, po¬ wyzej których uklad 39 zabezpieczenia wysokona¬ pieciowego uniemozliwia normalna prace ukladu 56 odchylenia linii. Nowe nachylenie charaktery¬ styki przelaczania, czyli charakterystyki przelacza¬ nia 65b, wzrasta przy pradach wiazki mniejszych niz prad I2 tak, ze nawet górne, graniczne charak¬ terystyki robocze, takie jak charakterystyka robo¬ cza 64 nie beda przecinac charakterystyki przela¬ czania.Uniemozliwienie normalnej pracy odbiornika te¬ lewizyjnego nie bedzie mialo miejsca. Nalezy ro¬ zumiec, ze niepotrzebne przelaczenie moze byc spowodowane przez róznice wartosci charaktery¬ styk przelaczania 65 i 65a dla róznych odbiorni¬ ków, co jest zwiazane z czynnikami takimi, jak tolerancja elementów i zespolów. W wyniku tego przy zastosowaniu ukladu 39 zabezpieczenia wy¬ sokonapieciowego wystarczajaco czulego zarówno na wysokie napiecie jak i prad wiazki, niepo¬ trzebne przelaczanie zostaje w zasadzie wyelimi¬ nowane. 8 Zastrzezenia patentowe 10 15 20 25 30 35 1. Urzadzenie do zabezpieczenia wysokonapiecio¬ wego dla odbiorników telewizyjnych, zawierajace transformator wysokonapieciowy, którego uzwo¬ jenie pierwotne jest dolaczone z jednej strony do ukladu odchylania linii, a z drugiej strony — do obwodu strojeniowego polaczonego z regulatorem napiecia, uzwojenie trójne jest dolaczone do po- trajacza wysokiego napiecia dolaczonego poprzez drugi zacisk do ukladu wyczuwajacego prad wiaz¬ ki, dolaczonego poprzez uklady przetwarzajace do lampy elektronopromieniowej oraz dolaczonego do ukladu zabezpieczenia wysokonapieciowego, wla¬ czonego miedzy zacisk wejsciowy ukladu odchy¬ lania linii a uzwojenie wtórne transformatora wy¬ sokonapieciowego, znamienne tym, ze zawiera dio¬ de (54) wlaczona miedzy zacisk (A) ukladu (39) zabezpieczenia wysokonapieciowego a zacisk (B) ukladu (66) wyczuwajacego prad wiazki. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze uklad (66) wyczuwajacy prad wiazki zawiera dzielnik napiecia, zawierajacy korzystnie rezysto¬ ry (34, 35, 36) przy czym zacisk (B) ukladu (66) wyczuwajacego prad wiazki stanowi punkt pola¬ czenia rezystorów (35, 36) dzielnika napiecia. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ ne tym, ze uklad (39) zabezpieczenia wysokonapie¬ ciowego zawiera detektor wartosci miedzyszczyto- wej, zawierajacy kondensatory (45, 46) i diody (47, 48), dolaczony na wejsciu poprzez rezystory (43, 44) do uzwojenia wtórnego (29c) transforma¬ tora (29) odchylania linii i dolaczony na wyjsciu do emitera, tranzystora (49), którego baza jest do¬ laczona do zródla napiecia odniesienia, korzystnie do stabilizowanej temperaturowo diody (50) i któ¬ rego kolektor jest dolaczony do diody (53) dola¬ czonej do zacisku wejsciowego (21) ukladu (56) odchylania linii.Fig. I.116 502 1 vpp ov "V0 Fig. 2a.T Fig. 2b. PL PL PL PL PL PL PL PL PL