Przedmiotem wynalazku jest uklad sterowania wewnetrznego skokiem nastawnej sruby napedo¬ wej statku.Znane sa rozwiazania ukladów sterowania we- 5 wnetrznego skokiem sruby nastawnej z rozrzadem suwakowym znajdujacym sie w osi walu srubo¬ wego oraz z pompami zamocowanymi na wale, a takze z awaryjnym blokowaniem okreslonego ustawienia skrzydel sruby przy pomocy kolka 10 umieszczonego promieniowo w wale posrednim.Rozrzad suwakowy w tych rozwiazaniach wyko¬ nuje sie obecnie z przykryciami ujemnymi. Umoz¬ liwia to znaczne zmniejszenie strat energetycznych ukladu hydraulicznego sruby nastawnej podczas 15 dlugich okresów bezmanewrowej pracy sruby, jed¬ nakze kosztem zmniejszonej dokladnosci sterowania w stosunku do rozrzadu suwakowego z przykry¬ ciami zerowymi. Bez wzgledu na usytuowanie roz¬ rzadu na przyklad w piascie sruby lub w wale 20 suwak rozrzadu sterowany jest z zewnatrz przez pomocnicze silowniki hydrauliczne.Tloczyska sterowania wewnetrznego tych silow¬ ników polaczone sa z kamieniami slizgowymi wspólpracujacymi z pierscieniem przesuwnym, któ¬ ry poprzez przetyczke i drag przestawczy zwiaza¬ ny jest z suwakiem sterujacym. Stosowane do chwili obecnej rozwiazania blokady awaryjnego polozenia skrzydel srub nastawnych przy pomocy kolka wymagaja podczas takiego blokowania opróz- 25 30 2 nienia wnetrza walu i piasty sruby z oleju i po¬ laczenie go z atmosfera, co stwarza niebezpieczen¬ stwo przedostania sie wody morskiej do ukladu.Uklad wedlug wynalazku wyposazony w wiru¬ jace pompy i suwakowy rozdzielacz z przykryciem zerowym oraz uklad obciazenia pomp i blokade awaryjnego ustawiania skrzydel sruby zawiera przelacznik wyzszego cisnienia umieszczony za roz¬ dzielaczem w ukladzie wirujacym. Przelacznik ten ma postac tulejki zawierajacej szereg osiowych otworów przelotowych i co najmniej jeden otwór nieprzelotowy, w którym znajduje sie sterujacy tloczek, przy czym otwór ten polaczony jest z wnetrzem rury oraz z komora nad grzybkiem zaworu przelewowego. Hydrauliczne silowniki' ste¬ rowania wewnetrznego maja nieruchomy tlok i ru¬ chomy cylinder usytuowany równolegle do osi walu srubowego. Wystep tego cylindra sprzegniety jest z -przesuwnym pierscieniem sterujacym dragiem i polaczonym z nim suwakiem rozdzielacza. Ko¬ mora, w której umieszczony przedni koniec" prze- stawczego draga z obwodowym kanalem do awa¬ ryjnego ustawiania skrzydel sruby jest uszczelnio¬ na przed doplywem oleju za pomoca uszczelniania.Zaleta wynalazku jest zwiekszenie dokladnosci sterowania, przy jednoczesnym optymalnym od¬ ciazeniu ukladu energetycznego, a takze bardzo zwarta konstrukcja. Uszczelnienie komory z przed¬ nim koncem przestawczego draga od pozostalych 116 660l 116660 i 3 4 przestrzeni olejowych ubiozliwia blokowanie sko¬ ku sruby bez usuwania pleju wypelniajacego wne¬ trze sruby nastawnej.Przedmiot wynalazku ^est przedstawiony w przy- 5 kladzie wykonania na rjysunku w przekroju osio¬ wym. : Na tylnej powierzchni | kolnierza 1 walu 2 zamo¬ cowane sa dwie pompy izebate 3. Walki napedowe tych pomp sprzegniete sa z walem 2 za pomoca kola zebatego 4 wspólpracujacego z kolem zeba¬ tym 5 o wewnetrznym ;!uzebieniu. Pompy 3 pola¬ czone sa ze zbiornikiein grawitacyjnym poprzez otwór 6 i z suwakowynji rozdzielaczem 7 otwora¬ mi 8. Otwory 8 lacza te% te pompy ze sterowanym zaworem przelewowym 9 i z zaworem bezpieczen¬ stwa, nie pokazanym ria rysunku. Rozdzielacz 7 posiada przykrycia zerowe i polaczony jest z wne¬ trzem rury 10 i z komora 11, które polaczone sa z silownikiem w piascie sruby nastawnej. W ko¬ morze 11 umieszczony jest przelacznik 12 wyzszego cisnienia w postaci tulejki zawierajacej szereg osio¬ wych otworów 13 przelotowych i co najmniej je¬ den otwór 14 nieprzelotowy, w którym umieszczo¬ ny jest sterujacy tloczek 15, przy czym nieprzelo¬ towy otwór 14 polaczony jest z wnetrzem rury 10 oraz z komora 16 nad grzybkiem zaworu przele¬ wowego 8. Tloczek 15 zabezpieczony jest przed wypadnieciem pierscieniem 17.Wylot zaworu 9 polaczony jest otworami 19 z komora przekladniowa 18 i wnetrzem walu sru¬ bowego 2 oraz piasty sruby nastawnej. Komora przekladniowa 18 polaczona jest poprzez otwór 33 ze zbiornikiem grawitacyjnym, otworem 20 ze skrzynia rozrzadu oleju 21. W skrzyni rozrzadu 21 umieszczone sa co najmniej dwa silowniki hy¬ drauliczne sterowania wewnetrznego zawierajace nieruchomy tlok 23 i ruchomy cylinder 24 usytuo¬ wany równolegle do osi walu srubowego 2, zas wy¬ step tego cylindra sprzezony jest z przesuwnym pierscieniem 25 polaczonym przetyczka 26 z prze- stawczym dragiem 27 i polaczonym z nim suwa¬ kiem rozdzielacza 7, przy czym w komorze 28 umieszczony jest przedni koniec przestawczego dra¬ ga 27 z obwodowym kanalem 29 do blokowania skoku sruby za pomoca kolka umieszczonego w otworze 30. Komora 28 uszczelniona jest przed doplywem oleju za pomoca uszczelnienia 31.Pompy zebate 3 uzyskuja ruch obrotowy przy obrotach walu 2 za posrednictwem kola zebatego 4 wspólpracujacego z nieruchomym kolem zeba¬ tym 5 o uzebieniu wewnetrznym. Olej ze zbior¬ nika grawitacyjnego przewodami poprzez otwór 6 doplywa do pomp 3, które tlocza go otworami 8 do suwakowego rozdzielacza 7 z przykryciami ze¬ rowymi oraz równolegle otworami 8 do sterowa¬ nego zaworu przelewowego 9 i zaworu bezpieczen¬ stwa. Olej z rozdzielacza 7 w zaleznosci od polo¬ zenia suwaka kierowany jest do wnetrza rury 10 lub do komory 11, a stad na jedna z dwu stron tloka silownika w piascie sruby nastawnej. Prze¬ lacznik 12 wyzszego cisnienia umozliwia swobodny przeplyw oleju poprzez osiowe otwory 13, zas na tloczek 15 umieszczony w nieprzelotowym otworze 14 dziala cisnienie oleju z wnetrza rury 10 oraz komory 11.W zaleznosci od tego, które cisnienie bedzie wieksze tloczek 15 przyjmie jedno z dwu skraj* nych polozen, laczac przestrzen o wyzszym cisnie¬ niu z komora 16 nad grzybkiem sterowanego za¬ woru przelewowego 9. Na grzybek zaworu 9 dzia¬ la zatem z jednej strony cisnienie tloczenia pom¬ py 3, a z drugiej strony cisnienie robocze w silow¬ niku hydraulicznym sruby nastawnej.Przez zmiane napiecia sprezyny dociskajacej grzybek do gniazda zaworu 9 mozna regulowac róznice cisnien niezbedna do jego otwarcia, a za¬ tem pompy 3 zawsze beda tloczyc olej pod ci¬ snieniem odpowiednio tylko wiekszym od aktual¬ nego cisnienia roboczego panujacego w silowniku sruby nastawnej. W czasie bezmanewrowej pracy sruby praktycznie caly olej przeplywa przez za¬ wór 9, a nastepnie otworami 19 do komory prze¬ kladniowej 18, skad poprzez otwór 22 odprowa¬ dzany jest do zbiornika grawitacyjnego.Silowniki hydrauliczne z ruchowymi cylindrami 24 wspólpracuja slizgowo z przesuwnym pierscie¬ niem 25 polaczonym przetyczka 26 z przestawczym dragiem 27. Ustawieniu skrzydel sruby na zna¬ mionowa prace „naprzód" odpowiada takie polo¬ zenie draga 27, w którym obwodowy kanal 20 bedzie znajdowal sie naprzeciw otworu 30, w któ¬ rym w razie awarii ukladu hydraulicznego umiesz¬ cza sie blokujacy kolek.Zastrzezenie patentowe Uklad sterowania wewnetrznego skokiem na¬ stawnej sruby napedowej statku wyposazony w suwakowy rozdzielacz z przykryciami zerowymi oraz uklad odciazenia pomp i blokade awaryjnego ustawienia skoku skrzydel sruby, znamienny tym, ze za rozdzielaczem (7) w ukladzie wirujacym umie¬ szczony jest przelacznik (12) wyzszego cisnienia w postaci tulejki zawierajacej szereg osiowych otworów (13) przelotowych i co najmniej jeden otwór (14) nieprzelotowy, w którym znajduje sie sterujacy tloczek (15), przy czym otwór (14) pola¬ czony jest z wnetrzem rury (10) oraz z komora (16) nad grzybkiem zaworu przelewowego (9), nato¬ miast hydrauliczne silowniki sterowania wewnetrz¬ nego posiadaja nieruchomy tlok (23) i ruchomy cy¬ linder (24) usytuowany równolegle do osi walu srubowego (2), przy czym wystep tego cylindra sprzegniety jest z przesuwnym pierscieniem (25) sterujacym dragiem (27) i polaczonym z nim su¬ wakiem rozdzielacza (7), zas komora (28), w której umieszczony jest przedni koniec przestawczego dra¬ ga (27) z obwodowym kanalem (29) do blokowania awaryjnego ustawienia skoku skrzydel sruby, jest uszczelniona przed doplywem oleju za pomoca uszczelnienia (31), 20 25 30 35 40 45 50 55116 660 1K 4- 4- ±1 18 21 25 1U 26 27 31 fA ///s\ 28 29 30 PL