Opis patentowy opublikowano: 30. 09. 1983 117561 Int. Cl.3 C07D 498/04 Twórca wynalazku Uprawniony z patentu: Beecham Group Limited, Brentford (Wielka Bry¬ tania) Sposób wytwarzania nowych eterów kwasu klawulanowego i Przedomiotem wynalazku jest sposób wytwarzania zwiazków zawierajacych grupe (3-laktamowa, a zwla¬ szcza nowych eterów kwasu klawulanowego.W ibelgijskim opisie patentowym nr 827926 mie¬ dzy innymi opisano kwas klawulanowy o ogólnym wzorze 1, oraz jego sole i estry.Kwas klawulanowy, jego sole i estry wykazuja aktywnosc hamowania (3-laktamaz pochodzacych z róznych bakterii i dzieki tej uzytecznej wlasciwosci moga wzmagac skutecznosc dzialajiia penicylin i ce- falosporyn na liczne bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. Stwierdzono, ze niektóre inne pocho¬ dne kwasu klawulanowego takze przejawiaja uzy¬ teczna aktywnosc antybakteryjna i zdolnosc hamo¬ wania p-laktamaz.Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania eterów o ogólnym wzerze 2, w którym R oznacza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, alkenyIowa o 2—4 atomach wegla, benzylowa lub nitrobenzylowa al¬ bo grupe o wzorze Q—i(CH2)n—, w którym n ozna¬ cza cyfre calkowita od 1 do 4, Q oznacza grupe karboksylowa ewentualnie w postaci soli lub estru, grupe alkilokarbonylowa o 1—4 atomach wegla, fe- nylokarbonylowa lub chlorofenylokarbonylowa, cy- janowa, hydroksylowa lub aminowa ewentualnie podstawiona (grupa alkilowa o 1—4 atomach wegla i/lub grupa karboksylowa ewentualnie w postaci soli lub estru a A oznacza atom wodoru lub me¬ talu alkalicznego.Do szczególnie odpowiednich zwiazków wytwa- 10 20 25 30 rzanych sposobem wedlug wynalazku, wykazuja¬ cych szczególnie wysoka aktywnosc wobec pewnych szczepów Staphylococcus aureus wytwarzajacych (3-laktomaze, naleza te zwiazki, w których wzorze R oznacza grupe CH2R9, w którym R9 oznacza gru¬ pe naftylowa, fenylowa lub fenylowa podstawiona atomem chlorowca lub grupa o symbolu R10, lub o wzorze OR10, w którym R10 oznacza grupe alki¬ lowa o nie wiecej niz 3 atomach wegla.Uzywany w opisie termin obojetnie podstawione odnosi sie do podstawienia dokonanego w taki spo¬ sób, ze w jego wyniku dochodzi do wytworzenia zwiazku nietrwalego, który nie moze byc stosowa¬ ny jako srodek leczniczy.Do odpowiednich podstawników o symbolu A na¬ leza atoim wodoru i jony tworzace sól, takie jak metale alkaliczne.Do szczególnie odpowiednich zwiazków wytwa¬ rzanych sposobem wedlug wynalazku naleza zwiazki o ogólnym wzorze 2, w którym A oznacza jon litu, sodu lub potasu, zwlaszcza jon sodu lub potasu, a korzystnie jon sodu.Do odpowiednich estrów zwiazków o wzorze 2 naleza estry o wzorach ogólnych 3 i 4, w których R ma znaczenie podane dla zwiazku o wzorze 2, A1 oznacza grupe alkilowa o 1—8 atomach wegla, ewentualnie podstawiona atomem chlorowca lub grupa o wzorze OA4, OCOA4, SA4 lub S02A4, w których to wzorach A4 oznacza grupe weglowodo¬ rowa o nie wiecej niz 6 atomach wegla, A2 oznacza 117 561nfsfci atom wodoru, grupe alkilowa o nie wiecej niz 4 atomach wegla lub gruge. _fenyJowa,_ ewentualnie^ podstawiona atomem chlorowca lub grupa o symbo¬ lu A5, lub o wzorze OA5„ w którym A5 oznacza gru¬ pe alkilowa o nie wiecej; niz 6 atomach wegla, a A3 oznacza grupe fenylowa ewentualnie podstawiona atomem chlorowca, lub'grupe o symbolu A5, lub o wzorze OA5, w którym A5 ozacza grupe alkilowa.Szczególnie' uzytecznymi estrami zwiazków o wzo¬ rze ogólnym 2, ulegajacymi hydrogenolizie, sa estry. benzylowe. Poprzednio wymienione fragmenty Czasteczki two¬ rzace estry nadaje sie takze do wlaczenia w opi¬ sane w ponizszej czesci opisu zwiazki o wzorach ogólnych 5, 6, 7 i 8.Szczególnie odpowiednia grupe zwiazków stano¬ wia zwiazki o wzorze -ogólnym 5, w którym R12 . oznacza -grupe--alkileaewa-e¦¦*¦4—4~«tomeeh -wegla,- a R13 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla lub grupe alkilowa o 1—4 ato¬ mach wegla podstawiona grupa fenylowa, ich sole lub estry.Korzystnie R12 oznacza grupe —CH2— lub —CH2- •CHa—..Najkorzystniej zwi|aztó o wzorze 5 wystepuja^ w postaci soli dopuszczalnych farmakologicznie.Dalsza szczególnie odpowiednia grupe zwiazków wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku stano¬ wia zwiazki o wzorze ogólnym 6r w którym ;R14 oznacza .dwuwartosciowa grupe weglowodorowa o 2—8 atomach wegla, R1B oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, a R16 ozna¬ cza atom wodoru lub grupe o symbolu R17, lub o wzorze CO-R17 lub C02R17, w którym R17 oznacza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, ewentualnie podstawiona grupa fenylowa, ich sole i estry.Najodpowiedniejszym podstawnikiem o symbolu R14 jest grupa alkilenowa o 2—4 atomach wegla, gru¬ pa fenylowa lub grupa alkilenowa o 2—4 atomach wegla podstawiona grupa fenylowa luBTfenyilenowa.Dalsza szczególnie odpowiednia grupe zwiazków wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku stano¬ wia zwiazki o wzorze ogólnym 7, w którym A ma znaczenie podane dla zwiazku o wzorze 2, a R18 oznacza grupe o takiej budowie, ze CH2R18 oznacza grupe o symbolu R wyzej zdefiniowanym przy oma¬ wianiu zwiazku o wzorze 2.Do szczególnie odpowiednich zwiazków o wzo¬ rze 7 naleza sole i estry typu opisanego w powyz¬ szej czesci opisu.Szczególnie korzystna grupe zwiazków o wzorze ogólnym 7 stanowia zwiazki o wzorze ogólnym 8, w którym R19 oznacza grupe alkilowa o 1—4 ato¬ mach wegla, lub grupe fenylowa, albo jedna z tych grup podstawiona grupa kwasu karboksylowego lub jego soli lub estru Ci-4-alkilowego, albo R19 oznacza grupe kwasu karboksyolwego lub jego so¬ li lub estru Ci-4alkilowego, lub ich farmaceutycz¬ nie dozwolone sole.Sole o wzorze ogólnym 2 mozna wytworzyc z estrów o wzorze 2, poddajac je hydrolizie zasado¬ wej prowadzonej w lagodnych warunkach, takiej jak hydroliza w srodowisku wodnym o pH utrzy-r mywanym^ na poziomie 7—9 przy pomocy powol¬ nego dodawania zasady.Kwasy i sole o ogólnym wzorze. lvifiozria wytwa- ^?g.c_z_ulegajacych hydrogenolizie estrów o wzorze 2, poddajac je uwodornianiu przy umiarkowanym lub niskim cisnieniu wodoru w obecnosci metalu, 5 stanowiacego pierwiastek przejsciowy, jako.^katali¬ zatora. ;¦¦¦;.¦..¦¦-..:¦;¦ ' \ ~ t *;''•; '^Hc .Szczególnie uzytecznymi katalizatorem okazal sie pallad,;np. w postaci;.10% katalizatorapalladowego na weglu drzewnym. Stwierdzono, ze odpowiedni 10 stosunek wagowy zastosowanego 10% katalizatora palladowego na weglu drzewnym do uzytego eteru wynosi1:3. r: * y {, : Reakcje uwodorniania ;korzystni£ |rowaxlzi sie w roztworze, w sródowiisku*rozpuszcfeinjka stunowia- 15 cego czterowodorofuran lub zawierajacego cztero- wodorofuran. , r-*1- Do odpowiednich estrów ulegajacych hydrogenoli- ——~zie naleza^estry-a -wzorze ^^definiowanym wT/o- wyzszej czesci opisu. Korzystnym estrem ulegaja- 20 cym hydrogenolizie jes\ ester benzylowy.W przypadku wprowadzenia do mieszaniny reak¬ cyjnej zasady, takiej jak wodoroweglan sodowy, wodoroweglan potasowy, weglan litowy, weglan wa¬ pniowy i temu podobne, otrzymuje sie zadany zwia- 25_ zek ;w postapi .spUvW przypadjDu_nie ;iyp£owdsenja zadnej tego rodzaju zasady otrzymuje sie zwiazek w postaci wolnego kwasu.Kwasy o wzorze ogólnym 2 mozna wytwarzac tak- . -: ze w sposób polegajacy na lagodnym zakwaszaniu 30 odpowiedniej soli sodowej lub innej soli tego ro¬ dzaju.Wynalazek obejmuje swym zakresem sposób wy¬ twarzania zwiazków o wzorze ogólnym 2, w któ¬ rym COgA oznacza grupe kwasu karboksylowego 35 lub jego soli, który to sposób polega na tym, ze poddaje sie deestryfikacji odpowiedni zwiazek o Wzorze ogólnym 2, w którym C02A oznacza grupe estrowa.Aktywnosc biologiczna. 40 a) Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wyna¬ lazku po .podaniu myszom nie wykazuja znacznej ' toksycznosci, np. zwiazki wytworzone w ten spo¬ sób, wykazywaly przy podawaniu podskórnym war¬ tosc LD60 wyzsza od 250 mg/kg. 45 ib) W standardowym tescie oznaczenia najmniej¬ szego stezenia bakteriostatycznego zwiazki wytwa¬ rzane sposobem wedlug wynalazku badane lacznie z ampicylina wzmagaja skutecznosc dzialania tej penicyliny wobec róznych drobnoustrojów Gram-do- 50 datnich i Gram-ujemnych, takich jak szczepy Sta- phylococcus aureus Russell, Klebsiella aerogenes, Proteus mirabilis i Escherichia coli. Np. wobec szczepu Staphylococcus aureus Russell otrzymano nastepujace wartosci najmniejszego stezenia bakte- "55 riostatycznego ampicyliny w obecnosci róznych zwiazków wytwarzanych sposobem wedlug wyna¬ lazku, uzytych w stezeniu 1 ^g/ml Ampicylina w nieobecnosci zwiazku dzialajacego synergicznie nie -hamowala wzrostu badanych w 60 tym tescie drobnoustrojów w stezeniu nizszym od 250 |xg/ml. Zaden ze zwiazków dzialajacych syner¬ gicznie nie hamowal wzrostu badanych w tym te¬ scie drobnoustrojów w stezeniu nizszym od 5 [ig/ml.Przyklad I. Sposób wytwarzania eteru O-me- 65 tylowego soli sodowej kwasu klawulanowego.117 561 5 6 Tab< Zwiazek wytwarzany w sposób jak wyzej opi¬ sano w przykladzie nr I 11 ' V VII e 1 a Najmniejsze stezenie bakteriostatyczne (|xg/ml) 2 0,3 3 1 Wedlug schematu 1, 30 mg eteru o wzorze (e 3) rozpuszczono w 3 ml czterowodorofuranu i do otrzy¬ manego roztworu dodano 10 mg 10% katalizatora palladowego na weglu drzewnym. Otrzymana mie¬ szanine uwodorniono w ciagu 15 minut w tempera¬ turze i pod cisnieniem otoczenia, po czym przesa¬ czono i do przesaczu dodano 8,4 mg wodoroweglanu sodowego w 0,5 ml wody.Nastepnie odparowano rozpuszczalnik, a pozosta¬ losc rozcierano z eterem, otrzymujac 15 mg soli so¬ dowej o wzorze (e 4), jako ciala stalego bezposta¬ ciowego.IR (tabletka z KBr) : 1790, 1690, 1615 cm-1.NMR (DaO) : 3,07 (1 H), dublet, J 17 Hz, 60-CH), 3,27 (3 H, singlet, OCH3), 3,54 (1H, podwójny dublet, J 17 Hz, J' 2,5 Hz, 6 CH2OCH8), 4,87 (1 H, triplet, J 8 HZ, =CH—CH2), 4,93 (1 H singlet, 3—CH), 5,69 o (1 H, dublet, J 2,5 Hz, 5—CH).Przyblizone wartosci I50 hamowania aktywnosci P-laktamazy w [Ag/nil dla zwiazku o wzorze (e 4) wynosily; Escherichia coli JT4 0,18 Klebsiella aerogenes E 70 0,07 Staphylococcus aureus Russell 0,05 Proteus mirabilis C 889 0,01.Przyklad II. Sposób wytwarzania eteru O- -benzylowego soli sodowej kwasu klawulanowego.Wedlug schematu 2, 150 mg surowego estru ben¬ zylowego kwasu 3^(2-benzyloetylideno)-7-keto-4- -oksa-l-azabicyklo[3, 2, 0]-heptano-2-karboksylowe- go o wzorze (e 1) rozpuszczono w 5 ml czterowo¬ dorofuranu, po czym poddano uwodornianiu w obe¬ cnosci 20 mg 10% katalizatora palladowego na we¬ glu •drzewnym, w ciagu 20 minut, w temperaturze i pod cisnieniem otoczenia. Otrzymany roztwór prze¬ saczano, po czym dodano do niego roztwór 15 mg wodoroweglanu sodowego w 1 ml i rozpuszczalnik odparowano.Otrzymana pozostalosc rozpuszczono w 10 ml wo¬ dy i przemyto 3 razy po 10 ml octanu etylu. Faze wodna odparowano, a pozostalosc rozcierano z ete¬ rem, otrzymujac 35 mg zadanej soli sodowej o wzo¬ rze (e 6), jako ciala stalego bezpostaciowego.IR (KBr): 1790, 1690, 1615 cm"1.NMR (D20) : 3,09 (1 H, dublet, J 17 Hz, 6 P—CH), 3,59 (1 H, podwójny dublet, J 17 Hz, J' 2,5 Hz, 6 a—CH), 4,20 (2 H,. dublet, J 8 Hz, =CH—CH20), 4,48 (2 H, singlet, OCH^Hg), 4,97 (1 H, poszerzo¬ ny triplet, J 8 Hz, =CH—CH20), 499 (1 H, multi¬ plet, 3—CH), 5,74 (1 H, dublet, J 2,5 Hz, 5—CH), 7, 42 6 (5 H, singlet, OCH2C6H5). [a]D= +22,5° (c = 1,15,50% wodny roztwór MeOH).Aktywnosc antybakteryjna in vitro (^g/ml) Klebsiella aerogenesA 125 Staphylococcus aureus Oxford 4,0 Stapsylococcus aureus Russel 8,0 5 Przyblizone wartosci I50 hamowania aktywnosci (3-laktamazy w |ojg/ml dla zwiazku o wzorze (e 6) wynosily: Escherichia coli JT4 0,1 Klebsiella aerogenes E 70 0,04 10 Staphylococcus aureus Russel 0,005 iPtroteus mirabilis C 889 0,02 Pseudomonas dalgleish 0,008 Przyklad III. Sposób wytwarzania eteru etc*- ksykarbonylometylowego soli sodowej kwasu kla- 15 wulanowego.Wedlug schematu 3, 188 mg estru o wzorze (e 7) rozpuszczono w 5 ml suchego czterowodorofuranu, po czym do otrzymanego roztworu dodano 65 mg 10% katalizatora palladowego na weglu drzewnym. 20 Otrzymany roztwór poddano uwodornianiu w ciagu 15 minut, w temperaturze i pod cisnieniem otocze¬ nia, po czym przesaczono przez warstwe ziemi okrzemkowej, a nastepnie dodano 42 mg wodoro¬ weglanu sodowego w.l ml wody. 25 Po odparowaniu rozpuszczalnika otrzymana po¬ zostalosc poddano chromatografii na zelu krzemion¬ kowym, stosujac do elucji mieszanine 4:1:1 buta¬ nolu, etanolu i wody. Otrzymany produkt rozcie¬ rano z eterem, otrzymujac 95 mg soli sodowej o 30 wzorze (e 8), jako ciala stalego bezpostaciowego.IR (KBr) : 1790, 1740, 1690, 1600 cm"1.NMR 3,09 (1 H, dublet, J 17 Hz, 6 p—CH), 3,57 (1 H, po¬ dwójny dublet, J 17 Hz, J' 2,5 Hz, 6 a—CH), 4,14 w (2 H, singlet, OCH2C02C2H5), 4,21 (4 H, dublet i kwartet nalozone na siebie, J = J' 8 Hz, =CH— —CH2— i C02CH2CH3), 4,86 (1 H, triplet, J 8 Hz =CH-^CH2—), 4,96 (1 H, poszerzony singlet, 3—CH), 4,71 8 (1 H, dublet, J 2,5 Hz, 5—CH). 40 W g= 36,5° (c = 1,15, 50% roztwór MeOH).Przyblizone wartosci I50 hamowania aktywnosci fi-laktamazy w \ig/ml dla zwiazku o wzorze wynosily: Escherichia coli JT4 0,16 Klebsiella aerogenes E 70 0,034 Staphylococcus aureus Russel - 0,044 Proteus mirabilis C 889 0,025 Aktywnosc antybakteryjna in vitro (|ig/ml) Escherichia coli 10418 31,0 Klebsiella aerogenes A. 15,0 Proteus mirabilis C 977 62,0 Staphylococcus aureus Oxford 15,0 Staphylococcus aureus Russel 15,0 Przyklad IV. Sposób wytwarzania eteru eto- ksykarbonylometylowego soli sodowej kwasu kla¬ wulanowego.Wedlug schematu 3, 112 mg estru o wzorze (e 7) poddano hydrolizie przy uzyciu 1 normalnego NaOH przy stalym pH, stosujac pH-stat, az do zajscia re¬ akcji do konca. Po chromatografii i rozcieraniu z eterem otrzymano 15 mg soli sodowej o wzorze (e 8), jako ciala stalego bezpostaciowego.Przyklad V. Sposób wytwarzania soli dwuso- dowej eteru karboksymetylowego kwasu klawula- 65 nowego. 45 50 55 60Ii. 117 561 Wedlug schematu 4, 260 mg estru o wzorze (e 9) rozpuszczono w 12 ml mieszaniny 5 :¦¦ 1 czterowodo¬ rofuranu i wody, po czym dodano 100 mg wodoro¬ weglanu sodowego i 150.mg 10% katalizatora palla¬ dowego na weglu drzewnym. Otrzymany roztwór poddano uwodornianiu w ciagu 30 minut w tempe¬ raturze i pod cisnienie otoczenia, po czym. przesa¬ czono i po odparowaniu otrzymano zadana sóldwu- sodowa o wzorze (e 10).IR (KBr): 1780, 1685,. 1600, 1425 cm"1.Przyklad VI. Sposób, wytwarzania soli sodo¬ wej kwasu 9-(0-cyjanometylo)klawulanowego.Wedlug schematu 5, mieszanine 1,56 g estru ben¬ zylowego kwasu &-(0-cyjanometylo)klawulanowego o wzorze (e 11) i 0,399 g wodoroweglanu sodowego w 30 ml mieszaniny 5:1 czterowodorofuranu i wo¬ dy, poddano uwodornianiu w obecnosci 0,5 g 10% katalizatora palladowego na weglu drzewnym w temperaturze pokojowej i pod cisnieniem atmosfe¬ rycznym, az do zaabsorbowania koniecznej ilosci wodoru.Nastepnie otrzymana mieszanine przesaczono i katalizator przemyto woda, po czym przesacze po¬ laczono i odparowano, usuwajac w ten sposób wiek¬ szosc rozpuszczalnika. Pozostaly wodny roztwór przemyto octanem etylu i poddano liofilizacji, otrzymujac 913 mg zadanego zwiazku o wzorze (e 12) w postaci ciala stalego o barwie brazowej. Prób¬ ke tego produktu w ilosci 535 mg przepuszczono przez krótka kolumne wypelniona zelem krzemion¬ kowym, stosujac jako rozpuszczalnik mieszanine 4:1:1 -butanolu, wody i etanolu i otrzymano 213 mg zwiazku o wzorze (e 12) w postaci ciala sta¬ lego o barwie zóltawej.NMR (D2O), 8 3,24 (1 H, dublet, J 16 Hz), 3,66 (1 H, podwójny dublet, J 16 Hz i 3 Hz), 4,30 (2 H, dublet, J 7 Hz), 4,40 (2 H, singlet); 4,91 (1 H, triplet o subtelnym sprzezeniu, J 7 Hz), 5,00 (1 H, singlet), 5,78 (1 H, dublet, 3 Hz).IR (tabletka z KBr) : 1780, 1610 (poszerzone) cm"1.Przyklad VII. Sposób wytwarzania soli dwu- sodowej kwasu 9-[0-/2-karboksyetylo]klawulanowe- go.Wedlug schematu 6, mieszanine 0,17 estru benzy¬ lowego kwasu 9-[0-(2-benzyloksykarbonyloetylo)]- klawulanowego, o wzorze (e 15) i 0,063 g wodoro¬ weglanu sodowego w 12 ml mieszaniny 5 : 1 czte¬ rowodorofuranu i wody, poddano w temperaturze i pod cisnieniem otoczenia, w ciagu 1/2 godziny, uwodornianiu w oibecnosci 0,1 g 10%. katalizatora • palladowego na weglu drzewnym. Otrzymana mie¬ szanine przesaczono i przesacz odparowano, otrzy¬ mujac 0,084 g soli dwusodowej kwasu 9-[0-(2-kar- boksyetylo)]klawulanowego o wzorze (e 16).Vmax (KBr) : 1780, 1690, 1620, 1390, 1310, 1195, 1155, 1085, 1040, 895 cm-1. 6 (D20) : 5,65 (1 H, dublet, J 2,5 Hz, 5—CH), 4,87 (1 H, singlet, 3—CH), 4,81 (1 H, poszerzony triplet, J 8 Hz, 8—CH), 4,06 (2 H, dublet, J 8 Hz, 9—CH2), 3,63 (3 H, triplet, J 7 Hz),.3,51 (1 H, podwójny du¬ blet, J IB Hz, J' 2,5 Hz, 6a—CH), 3,05 (1 H, dublet, J 18 Hz, 6 (3—CH), 2,49 (3 H, triplet, J 7 Hz).Przyklad VIII. Sposób wytwarzania soli sodo¬ wej kwasu 9-acetonyloklawulanowego.Wedlug schematu 7, 80 mg eteru acetonylowego estru benzylowego o wzorze (e 17) poddano uwodor¬ nieniu w mieszaninie 5 : 1 czterowodorofuranu i wo¬ dy, w obecnosci 5 mg wodoroweglanu sodowego i 30 mg 10'% katalizatora palladowego na weglu drze- 3 wnym. Po uplywie 20 minut odsaczono katalizator, a przesacz rozcienczono woda i poddano ekstrakcji octanem etylu. Po liofilizacji otrzymano zwiazek ty¬ tulowy w postaci ciala stalego o barwie bialawej (e 18). 10 IR (KBr) : 1780, 1720, 1690, 1610 cm'-1.NMR (CDCI3): 2,09 (3 H, singlet, —CHS), 3,00 (1 H, dublet, J 17 Hz, 6 (3—CH), 3,45 (1 H, podwójny du¬ blet, J 17 Hz, J' 2,5 Hz, 6 a—CH), 4,08 (2 tt, du¬ blet, J 8 Hz,' =CH—CH2), 4,18 (2 H, singlet, CH2C 15 O), 4,80 (1 H, triplet, J 8 Hz, =CH), 4,90 (1 H, sin¬ glet, 3—CH), 5,65 (1 H, dublet, J 2,5 Hz, 5—CH) Przy k l a d ' IX. Wytwarzanie 9-0- lo)klawulanianu sodu (schemat 3).Roztwór 110 mg 9-[0-(4-nitrobenzyloj]klawulania- 20 nu benzylu (e 13) i 21,7 mg kwasnego weglanu so¬ dowego w 8 ml mieszaniny czterowodorofuranu i wody w stosunku 5:1 uwodarnia sie w ciagu 15 minut w obecnosci 68 mg katalizatora 10% Pd) we¬ glu drzewnym, po czym przesacza przez celit, a osad 25 przemywa sie woda. Polaczone przesacze odparowu¬ je sie, w celu odpedzenia wiekszosci czterowodoro¬ furanu, a uzyskany wodny roztwór przemywa sie octanem etylu i odparowuje, uzyskujac gumiasta pozostalosc, która oczyszcza sie metoda chromato- 30 grafii kolumnowej na Kieselgelu H, eluujac miesza¬ nina n-butanolu, wody i etanolu w stosunku 4: 1 : 1.Uzyskuje sie 39 mg produktu (e 21) o czystosci oko¬ lo 70%, w postaci zóltego osadu o widmie w pod¬ czerwieni (KBr) : 1790, 1605 (szerokie) cm-1; 35 Widmie NMR (DMSO) : 2,83 (1 H, dublet, J = 17 Hz), 3,41 (1 H, podwójny dublet, J = 17 Hz i 3 Hz), 3,88 (2 H, d, J = 7 Hz), 4,4 (2 H, s), 4,52 (1 H, S), 4,67 (1 H, m), 5,57 (1 H, singlet i niewielkim spre¬ zeniem), 6,46 (2 H, d, J = 9 Hz), 6,89 (2 H, d, J = 40 = 9 Hz).Przyklad X. Wytwarzanie 9-0-(3'-hydroksy- propylu)klawulanianu sodu (schemat 9).Mieszanine 0,5 g 9-0^(3-benzyloksykarbonyloksy- propylo)klawulanianu benzylu i 0,05 g kwasnego 45 weglanu sodowego w 12 ml mieszaniny czterowo¬ dorofuranu i wody w stosunku 5*: 1 uwodarnia sie w ciagu 15 minut w temperaturze pokojowej i pod cisnieniem, w obecnosci 0,3 g katalizatora 10% Pd/ /weglu drzewnym, po czym przesacza, a przesacz 50 odparowuje. Uzyskany ' olej rozdziela sie pomiedzy wode i octan etylu. Warstwe wodna liofilizuje sie uzyskujac tytulowy produkt, którego budowe po¬ twierdza wynik analizy widmowej NMR.Przyklad XI. 9-0-{2'- 55 etylo]klawulanian benzylu (schemat 10).Roztwór 90 mg estru benzylowego (e 20) w 5 ml czterowodorofuranu i 1 ml wody uwodarnia sie w ciagu 15 minut w obecnosci 30 mg katalizatora 10% palladu na weglu drzewnym, po czym odsacza ka- 60 talizator i przemywa go woda. Polaczone przesacze zateza sie w celu odpedzenia czterowodorofuranu, a uzyskany roztwór wodny ekstrahuje dwukrotnie octanem etylu.Nastepnie roztwór wodny odparowuje sie, a po- 65 zostalosc oczyszcza metoda chromatografii kolumno-9 117 561 10 wej na sproszkowanej celulozie Whatmana CC31, eluujac mieszanine butanolu, wody i etanolu w sto¬ sunku 4:1:1. Uzyskuje sie 15 mg pozadanego pro¬ duktu : 1790 i 1620 cm"1 i widmie NMR (D^O) potwierdza¬ jacym budowe zwiazku.Przyklad XII. Wytwarzanie 9-0-etdksykarbo- nylornetyloklawulanianiu litowego (schemat 11). 4 g O-etoksykarbonylometyloklawulandanu p-meto- ksybenzylu w 40 ml swiezo przedestylowanego czte¬ rowodorofuranu zawierajacego 0,1 ml wody uwodar¬ nia sie w ciagu 30 minut w temperaturze pokojowej w obecnosci 1,2 g katalizatora 10% Pd/weglu drze¬ wnym. Po uzyskaniu potwierdzenia na drodze ana¬ lizy metoda chromatografii cienkowarstwowej, ze nastapilo calkowite przereagowanie suibstratu, ka¬ talizator odsacza sie, a do przesaczu dodaje-50 ml wody i mieszanine doprowadza do pH = 7,0 za po¬ moca (miareczkowania 1,0 molowym roztworem wodorotlenku litowego (zuzywa sie okolo 7,5 ml roztworu, przy zapotrzebowaniu teoretycznym 10 ml).Nastepnie roztwór zateza sie pod próznia do ja- snozóltego syropu, który krystalizuje po roztarciu z 50 iml acetonu. Osad przemywa sie acetonem i ete¬ rem, a nastepnie suszy na powietrzu uzyskujac 1,6 g prawie bezbarwnego krystalicznego osadu o vmax : 1705 (grupa p-laktamowa C=0) 1735 (grupa estrowa C= 0), 1695 (C=C), 1620 cm"1 (C02-).Przyklad XIII. Wytwarzanie 9-0-butylokla- wulanianu litowego (schemat 12).Roztwór 80 mg 9-0-butyloklawulanianu litowego w 6 ml czterowodórofuranu zawierajacego 0,02 ml wody uwodarnia sie w ciagu 15 minut w obecnosci 40 mg katalizatora 10 Pd/weglu drzewnym. Po uzy¬ skaniu potwierdzenia na drodze analizy metoda chromatografii cienkowarstwowej, ze nastapilo cal¬ kowite przereaigowanie substratu, katalizator odsa¬ cza sie, a do przesaczu dodaje 20i ml wody i mie¬ szanine miareczkuje 0,1 m roztworem wodorotlenku litowego do pH = 7,5.Nastepnie roztwór odparowuje sie pod próznia, a uzyskana pólstala pozostalosc rozciera sie z ace¬ tonem. Odsaczony osad przemywa sie eterem i su¬ szy na powietrzu, uzyskujac 40 mg krystalicznego osadu 9-0-i(n-ibutylo)klawulanianu litowego o vmax: : 1768 (grupa P-laktamowa C = 0), 1698 (C = 0), 1618 (C02-) cm-1, 5 (D20) 0,73 (3 H, .t, J = 7 Hz (OH2)3 CH3) Q,95—1,60 (4 H, m, CHzCHgCHa), 2,94 (1 H, d, J = 17 Hz, 6 p—CH), 3,36 (2 H, t, J = 7 Hz, OCH^CHa), 3,43 (1 H, dd, J = 17 i 3 Hz, 6 a—CH), 3,97 (2 H, d, J = 8 Hz, =CHCH2), 4,76 (1 H, t, J = = 8 Hz, CH=), 4,84 (1 H, S, 3—CH), 5,99 (1 H, d, J = 3 Hz, 5—CH).Przyklad XIV. 9-0-etyloklawulanian litowy (schemat 13). 2,5 g 9-(-etyloklawulanianu p-metbksybenzylu w 25 ml czterowodorofuranu zawierajacego 0,1 ml wo¬ dy uwodarnia sie w ciagu 2 godzin w obecnosci 0,8 ig katalizatora 10% Pd/weglu drzewnym. Po uzy¬ skaniu potwierdzenia na drodze analizy metoda chromatografii cienkowarstwowej, ze nastapilo cal¬ kowite przereagowanie substratu, mieszanine prze¬ sacza sie przez warstwe sproszkowanej krzemionki.Przesacz rozciencza sie równa objejtoscia wody i miareczkuje 1 m roztworem wodorotlenku litowego do pH = 7,0. Po odpedzeniu rozpuszczalników i roz¬ tarciu z acetonem uzyskuje sie 1,05 g soli litowej w postaci jasnokremowego, krystalicznego osadu 5 o widmie w podczerwieni vmax : 1785 (grupa P-lakta- mowa C=0), 1685 (C=C) i 1615 cm"1 {—CO*-).W identyczny sposób miareczkujac 1 m roztwo¬ rem NaOH uzyskuje sie 0,86 g soli sodowej.Przyklad XV. Wytwarzanie krystalicznego io 9-0-metyloklawulainianu litowego (schemat 14). 0,52 g 9-0-metyloklawulanianu benzylu i 0,063 g weglanu litowego w 17 ml mieszaniny etanolu i wo¬ dy w stosunku 6 : 1 uwodarnia sie w ciagu 30 mi¬ nut w temperaturze pokojowej i pod cisnieniem 15 atmosferycznym w obecnosci 0,2 g katalizatora 10% Pd/weglu drzewnym, po czym przesacza, a prze¬ sacz zateza i liofilizuje. Uzyskany bezpostaciowy osad rozpuszcza sie w okolo 1 ml wody i dodaje okolo 30 ml acetonitrylu. Calosc schladza sie w 20 mieszaninie wody z lodem, drapiac w ciagu okolo 30 minut scianke naczynia w celu wywolania kry¬ stalizacji Wytracony osad odsacza sie i suszy, uzy¬ skujac 0,13 g drobnokrystalicznego osadu 0-mety- loklawulanianu litowego. 25 Przyklad XVI. Wytwarzanie 0-etyloklawula- nianu litowego (schemat 15).Odczyn mieszaniny 0,5 g 0-etyloklawulanianu me- toksymetylu, 5 ml czterowodorofuranu i 25 mg wo¬ dy utrzymuje sie w granicach pH = 8,5—9,0 doda- 30 jac za pomoca urzadzenia „Metrohm" pH-istat oko¬ lo 1,8 ml 1,0 m roztworu wodorotlenku sodowego, po czym calosc odparowuje pod próznia do sucha.Uzyskana pozostalosc rozciera sie z acetonem, otrzymujac jasnozólty, krystaliczny osad, który po 35 odsaczeniu przemywa sie eterem i suszy na powie¬ trzu. Uzyskuje sie 0,25 g tytulowego zwiazku o na¬ stepujacych wlasnosciach: vmax : 1'7!85 (grupa |3-lak- tamowa C=0), 1685 (C=C), 1615 cm"1 ,(—COa—); widmo NMR (D20) o 1,11 (3 H, t, J = Hz, CH2 40 CH3) 3,05 (1 H, d, J = 17 Hz, 6 p-CH), 3.48 (2 H, q, J = 7 Hz, CH2CH3), 3,50 (1 H, dd, J = 17 Hz i 3 Hz, 6 a—CH), 4,04 (2 H, d, J = 7 Hz (CH2—CH=) 4,82 (1 H, t, J = 7 Hz, CH=), 4,88 (1 H, s, 3—CH), 5,65 (1 H, d, J = 3 Hz, 5—CH). 45 W podobny sposób mozna uzyskac O-metylokla- wulanian litowy.Przyklad XVII. 9-0-alliloklawulanian sodowy (schemat 16).Roztwór 0,5 g 9-0-alliloklawulanianu benzylu (e 50 14) w 30 ml mieszaniny czterowodorofuranu i wo¬ dy w stosunku 1 : 4 miareczkuje sie w temperaturze pokojowej do stalego pH = 10 wodnym roztworem wodorotlenku sodowego, po czym rozciencza 30 ml wody i usuwa produkt organiczny za pomoca cia- 55 glej ekstrakcji eterem. Roztwór wodny liofilizuje sie i oczyszcza metoda chromatografii na zelu krze¬ mionkowym, uzyskujac mieszanine butanolu, eta¬ nolu i wody w stosunku 4:1: 1,75. Uzyskuje sie 0,01 g tytulowego zwiazku (e 25) o widmie NMR 60 (D20) 8 5,63 (1 H, d, J = 3 Hz, 5^CH), 4,97—5,40 (3 H, m, ^CH=CH2)J 4,87 (1 H, m, 3^CH), 4,83 (1 H, szeroki t, J = 8 Hz, 8—CH), 4,19 (2 H, d, J = 8 Hz, 9—CH2) 3,91 (2 H, szeroki t, J = 6 Hz, ^CH^CH=QH«), 3,4)9 (1 H, dd, J = 18 Hz, J' = 3 Hz, 65 6 a^CH) i 2,97 (1 H, d, J = 18 Hz, 6 fl—CH).117 561 11 12 PL PL PL PL PL PL PL PL