Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia ziarniscie ukierunkowanych arkuszy blachy ze stali krzemowej, posiadajacych ukierunkowanie ziaren (100) [001] i latwo magnesowanych w kie¬ runku walcowania, a zwlaszcza arkuszy blachy ze stali krzemowej, pozbawionych smug mniejszych, slabo ukierunkowanych ziaren.Znany sposób otrzymywania ziarniscie ukierun¬ kowanych arkuszy blachy ze stali krzemowej o pierwszorzednych wlasciwosciach magnetycznych w kierunku walcowania polega na poddawaniu arku¬ szy blachy ze stali krzemowej wtórnej rekrystali¬ zacji. W tym sposobie istotna role odgrywaja in¬ hibitory, takie jak MnS i A1N, które musza byc skutecznie kontrolowane dla uzyskania zadowala¬ jacego produktu finalnego.W znanych sposobach stalowe plaskie kesiska sa ogrzewane do wysokich temperatur (na przyklad 1'300°C lub wyzszych) tak, aby w calosci rozpu¬ scic inhibitory przed walcowaniem na goraco, a inhibitory sa kontrolowane w kolejnych etapach, wlaczajac walcowanie na goraco.Temperatury, do których sa ogrzewane kesiska, sa znacznie wyzsze niz temperatury stosowane dla zwyklych gatunków stali, co bardzo czesto prowadzi do nadmiernego wzrostu ziaren. Grube ziarna o strefie (110) osi ziarna równoleglej do kierunku walcowania nie sa w pelni zmiazdzone i pozosta¬ ja w kolejnych etapach, wlaczajac etap walcowa¬ lo 15 20 21 30 nia na goraco. Wskutek tego wtórna rekrystalizacja podczas wyzarzania koncowego jest niezupelna i w produkcie finalnym pozostaja niezupelnie re- krystalizowane ziarna w postaci smug mniejszych, slabo wyrównanych ziaren, które dla uproszczenia beda w dalszej czesci opisu okreslane jako smugi.Z drugiej strony, jesli ogrzewanie kesisk jest prowadzone tylko do stasutnjkowo naisM.cn tempe¬ ratur (na przyklad 1300°C lub nizszych), wów¬ czas inhibitory nie sa w calosci rozpuszczane co ponownie powoduje niezupelna rekrystalizacje wtórna. W takim przypadku smugi wystepuja na calej powierzchni arkusza.Obecnie, stary sposób wytwarzania wlewków do¬ prowadzil do procesu odlewania ciaglego. Jednak¬ ze, wytwarzane w sposo"b ciagly.plaskie kesiska rozwijaja strukture slupkowa z powodu nieunik¬ nionego gwaltownego chlodzenia i krzepniecia, cha¬ rakteryzujacych proces odlewania ciaglego. Dlate¬ go przy wytwarzaniu ziarniscie ukierunkowanych arkuszy blachy ze stali krzemowej jest bardziej prawdopodobne wystepowanie anormalnych zgru¬ bien ziaren podczas etapu ogrzewania kesisk do wysokich temperatur przy odlewaniu ciaglym niz przy kesiskach, wytwarzanych za pomoca znanego sposobu wytwarzania wlewków i walcowania wste¬ pnego. To nienormalne zgrubienie ziaren jest gló¬ wna przyczyna powstawania smug w produktach finalnych po wyzarzeniu koncowym. 117 573117 573 Dla zapoibiegainlia wystepowaniu smug w produk¬ tach otrzymywanych z odlewanych w wyrób cia¬ gly plaskich kesisk opracowano metode, podana w amerykanskich opisach patentowych nr 3764406 i 3841924, w której ciagle kesisko jest wstepnie o- grzane i walcowane przed etapem walcowania na goraco, tak aby zapobiec zgrubieniu ziaren pod¬ czas ogrzewania kesiska do wysokiej temperatury w kolejnym etapie walcowania na goraco.Jesli jednakze, ze wzgledu» na korzysci prze¬ myslowe, wyzszosc metody odlewania ciaglego w stosunku do wytwarzania wlewków polega na eli- min^fr**eta|u walcowania wstepnego, to wstepne ogrzews^e^^^loowanie przed etapem walcowa¬ nia^ na goraco, wymagane w tego rodzaju znanych metodach, w znacznym stopniu zmniejszaja zna- c^g*i^|^!feteu^^o Prz^ppoS^hwnp intensywne badania róznych zjawisk podczaV walcowania na goraco ciaglych stalowych kesisk, i uzyskano arkusze blach ze sta¬ li krzemowej, ziarniscie ukierunkowane i pozba¬ wione wspomnianych wyzej defektów, wskutek za¬ stosowania podanych nizej specjalnych warunków obróbczych.Celem wynalazku jest otrzymanie sposobu wy¬ twarzania ziarniscie ukierunkowanych arkuszy bla¬ chy ze stali krzemowej, wykorzystujacego w pelni zalety procesu odlewania ciaglego i zapobiegajace¬ go wystepowaniu smug w produkcie finalnym.Dalszym celem wynalazku jest otrzymanie z cia¬ glych kesisk stalowych ziarniscie ukierunkowanych arkuszy blachy ze stali krzemowej, posiadajacych duza wartosc indukcji magnetycznej, ale niska war¬ tosc strat rdzeniowych.Sposób wytwarzania ziarniscie ukierunkowanych arkuszy blachy z plaskich kesisk ze stali krzemo¬ wej, polegajacy na walcowaniu na goraco kesisk uzyskanych w drodze odlewania ciaglego i korzy¬ stnie wyzarzaniu tak otrzymanego arkusza, po czym walcuje sie na zimno otrzymany arkusz w drodze jedno- wzglednie dwustopniowego walcowania z wyzarzaniem posrednim, a nastepnie przeprowa¬ dza sie odweglanie i wyzarzanie wykanczajace we¬ dlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze przy walcowaniu kesiska na goraco stosuje sie przynaj¬ mniej jedno przejscie z gniotem rekrystalizujacym od 30 do 8d°/o w zakresie temperatur od 1190 do 960°C.Korzystnie stosuje sie gniot nie mniejszy niz Przejscie z gniotem rekrystalizujacym przepro¬ wadza sie korzystnie podczas przynajmniej jedne¬ go przejscia walcowania wykanczajacego w etapie walcowania na goraco.Wedlug wynalazku grube ziarna, które narosly podczas ogrzewania kesisk w wysokiej temperatu¬ rze, sa zmiazdzone w kolejnym etapie walcowania na goraco, a zwlaszcza w etapie walcowania wy¬ kanczajacego, w którym warunki walcowania sa tak kontrolowane, aby dokonywac kontrolowanego wct!co*wania rekrytsftaliztijacego, a tak uzyskane ar¬ kusze stalowe sa poddawane obróbkom koniecz¬ nym do uzyskania stalowych arkuszy, które ulegly calkowitej rekrystalizacji wtórnej i pozbawionych smug po wyzarzaniu koncowym.Kesisko ze stali krzemowej, do którego mozna zastosowac wynalazek sklada sie z: °/o wagowe Si 2,0 ~ 4,0 5 C 0,085 lub mniej jeden lub wiecej z Al, N, Mn, S, Se i Te jako inhibitory z zelazem kompensujacym i nieuniknionymi zanieczyszcze¬ niami.Zaleca sie, aby kesisko ze stali krzemowej za- 10 wieralo nie. wiecej niz 0,065D/» Al jako inhibitora.Przyczyna powyzszych ograniczen w skladzie, zwlaszcza w odniesieniu do ilosci Si i C jest to, ze wprowadzenie ponad 4% Si spowoduje trudnosci w walcowaniu na zimno, zas mniej niz 2% Si spo- 15 woduje pogorszenie sie wlasnosci magnetycznych, a zwlaszcza wzrost wartosci straty rdzeniowych.Z drugiej strony ponad 0,085% C utrudni doko¬ nanie zupelnego wyzarzania odweglajacego.Material wyjsciowy stosowany w sposobie we- 20 dlug wynalazku, moze zatem byc wytwarzany zna¬ nymi metodami stalowniczymi, poprzez topnienie i wytwarzanie kesisk, z tym jedynym warunkiem, ze jego sklad miesci sie w obrebie okreslonych po¬ wyzej granic. 25 Sposób wedlug wynalazku jest szczególnie korzy- stny wówczas gdy jest stosowany) do ciaglych, ke¬ sisk stalowych.Wedlug wynalazku, material wyjsciowy a mia¬ nowicie kesisko stalowe okreslone powyzej, jest 30 walcowane na goraco w arkusz stalowy i ten wal¬ cowany na goraco arkusz stalowy jest poddawa¬ ny znanym etapom obróbczym, wykorzystywanym przy produkcji, zwyklych arkuszy blachy ze stali krzemowej, ziarniscie ukierunkowanych. Zawieraja 35 one jeden lub wiecej etapów walcowania na zi¬ mno i wyzarzania, za pomoca których grubosc arkusza jest redukowana do grubosci finalnej. Wy¬ zarzanie odweglajace i wyzarzanie koncowe po wal¬ cowaniu na zimno moga byc przeprowadzone w 40 znany sposób.Techniczna wlasciwosc wynalazku polega na eta¬ pie walcowania na goraco. Bardziej szczególowo, etap walcowania na goraco wedlug wynalazku sklada sie z kilku przejsc walcowania wykancza- 45 jacego. Po rozwalcowaniu wstepnym stalowego ke¬ siska z pieca grzewczego do okreslonego wymiaru arkusza stalowego walcowanego na goraco. Pod¬ czas przynajmniej jednego przejscia walcowania wykanczajacego, stalowe kesisko lub arkusz jest 50 poddawany walcowaniu rekrystalizujacemu (jak be¬ dzie opisane ponizej) dla zmiazdzenia grubych zia¬ ren powstalych w etapie ogrzewania kesiska do wysokiej temperatury, tak, aby uzyskac wyroby o trwalej rekrystalizacji wtórnej, pozbawione smug 95 we wszystkich kolejnych etapach. Walcowanie re- krystalizujace moze byc dokonywane podczas do¬ wolnego pozadanego przejscia lub przejsc walco¬ wania wykanczajacego, przy czym jedyny warunek sprowadza sie do tego, aby bylo dokonane przy- w najmniej jedno tego rodzaju walcowanie.Warunki walcowania wykanczajacego w etapie walcowania na goraco odgrywaja bardzo wazna ro¬ le przy produkcji, ziarniscie ukierunkowanych ar¬ kuszy blachy ze stali krzemowej, o trwalej rekry- w stalizacji wtórnej, pozbawionych smug.5 117 573 6 Przedmiot wynalazku zostanie przedstawiony na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia graficzny wykres przebiegu rekrystalizacji i pod¬ czas walcowania na goraco, fig. 2—1 — fotogra¬ fie obrazujaca strukture ziarnista stalowych kesisk 5 po ogrzewaniu w wysokiej temperaturze, fig. 2—2 — fotografie, obrazujaca przekrój kesiska, walcowa¬ nego w warunkach panujacych w strefie A z fig. 1, fig. 2—3 — fotografie, obrazujaca przekrój ke¬ siska, walcowanego w warunkach panujacych w w strefie B z fig. 1, fig. 2—4 — fotografie, obrazu¬ jaca przekrój kesiska, walcowanego w warunkach panujacych w strefie C z fig. 1, fig. 3—1 — foto¬ grafie, obrazujaca mikrostrukture (X 70) kesiska ze stali krzemowej (C :0,05%, Si: 2,9%), poddanego sta- u lemu przesycaniu przy 1350°C, ochlodzonego*w po¬ wietrzu do 1100°C i gwaltownie ochlodzonego w wodzie, fig. 3—2 — fotografie, obrazujaca mikro¬ strukture (X 70) kesiska ze stali krzemowej, iden¬ tycznego do pokazanego na fig-. 3—1 i poddanego 20 identycznej obróbce z tym wyjatkiem, ze po ochlo¬ dzeniu w powietrzu do 1100°C zostalo poddane 30% gniotowi, przy 1100°C, po czym gwaltownie ochlo¬ dzono je w wodzie, fig. 4—1, 4—2, 4—3 — fotogra¬ fie, obrazujace odpowiednio makrostruktury próbek » (1), (2), (3), uzyskanych w przykladzie 1, fig. 5 (a) — fotografie obrazujaca przekrój preta stalo¬ wego przed walcowaniem w przykladzie 2, fig. 5 (b) — wykres graficzny przebiegu rekrystalizacji w warunkach okreslonych w przykladzie 2 (X re- 30 prezentuje regenerowane lub rekrystalizowane zia¬ rna, A reprezentuje podziarna, a O reprezentuje w calosci rekrystalizowane ziarna), a fig. 6 (a) do (d) — fotografie, obrazujaca w przekroju makro¬ struktury arkusze walcowanego na goraco po pier- w wszym i drugim przejsciu: (a) po pierwszym przej¬ sciu: (b) — po drugim przejsciu, 20% gniotu, (c) — po druglim przejsciu, gniot 30% i (d) — po drugim przejsciu, gniot 50%.Kesisko ze stali krzemowej wydobyte z wysoko- 40 temperaturowego pieca grzewczego i poddane wal¬ cowaniu na goraco ulega zmianom w strukturze ziarnistej, zaleznym od gniotu i od temperatury walcowania. Zainteresowano sie tymi zmianami i przeprowadzono badania w zwiazku z walcowa- « niem wykanczajacym dla wyjasnienia zachowania sie struktury ziarnistej.Wzajemna zaleznosc miedzy struktura ziarnista kesiska lub arkusza ze stali krzemowej a napre¬ zeniem roboczym i temperatura walcowania przy W której byly walcowane wykanczajace, jest przed¬ stawiona graficznie na fig. 1.Na figurach 2—1, przedstawiajacej ziarnista stru¬ kture kesiska po ogrzaniu przy wysokiej tempe¬ raturze, obserwuje sie obecnosc grubszych ziaren. 55 Gdy kesisko jest walcowane na goraco w warun¬ kach strefy A na fig. 1, wówczas na miejsce re¬ konstrukcja ziaren i w walcowanej strukturze, po¬ kazanej na fig. 2—2, wystepuja grube ziarna, re¬ konstruowane z ziaren, które uniknely zgniecenia •• i pozostaly w postaci wydluzonej.Walcowanie w strefie A odpowiada walcowaniu zgrubnemu. Ziarniscie ukierunkowane kesisko ze stali krzemowej jest ogrzane do wysokiej tempe¬ ratury rzedu 1300°C lub wyzszej tak, aby rozpu- « scic inhibtitor(y), a nastepnie jest walcowane zgru¬ bnie do postaci kesiska stalowego o okreslonej gru¬ bosci. W tym momencie musi byc utrzymywane mo¬ zliwie wysoka temperatura kesiska w celu zapo- bLegarilia wydzielamim sie inhibitoraj(ów).Z tego wzgledu, walcowanie zgrubne, jest prze¬ prowadzane przy bardzo wysokich temperaturach, tak, ze w tym stanie jest nieskuteczne zgniatanie grubych ziaren i rekrystalizacja.W strefie C rekrystalizacja zanika z tego powo¬ du, ze temperatura walcowania {^wielkosc gniotu sa za niskie. Gdy przeprowadza sie walcowanie w tej strefie, wówczas grube ziarna nie sa zgnie¬ cione i pozostaja w postaci wydluzonej podobnie jak w strefie A. Struktura ziarnista uzyskana wskutek walcowania w tej strefie jest pokazana na fig. 2—4.Gdy walcowanie jest przeprowadzane w warun¬ kach strefy B, wówczas ziarna rekrystalizuja, a struktura zawiera w calosci zgniecione i bardzo drobno rekrystalizowane ziarna jak pokazano na fig. 2^3.Przez okreslenie „walcowanie rekrystalizujace" nalezy tu rozumiec walcowanie w strefie B rekry¬ stalizacji na fig. 1, i przy takim walcowaniu re- krystalizacyjnym wazne jest dobranie odpowied¬ niej kombinacji temperatury walcowania i wielko¬ sci gniotu (co jest kontrolowane przez wybór wiel¬ kosci gniotu).Rekrystalizacja, majaca miejsce podczas walco¬ wania na goraco, w strefie B, przebiega w na¬ stepujacy sposób: z jednej strony, naprezenie pod¬ czas postepowania walcowania na goraco narasta, zas z drugiej strony naprezenie to jest równoczes¬ nie rozladowywane poprzez rekonstrukcje ziaren.Rekrystalizacja moze zachodzic jedynie wówczas, gdy naprezenie resztkowe przekracza pewien mi¬ nimalny poziom. W strefie A z fig. 1 rekonstrukcja przebiega tak szybko, ze zapobiega osiagnieciu przez naprezenie resztkowe minimalnego poziomu koniecznego do wystapienia rekrystalizacji tak, ze rekrystalizacja wcale nie zachodzi.W strefie B rekonstrukcja postepuje wolniej i naprezenie resztkowe osiaga wysoki poziom tak, ze ma miejsce rekrystalizacja. W strefie C, chociaz naprezenie resztkowe^ jest wystarczajaco duze, ale temperatura jest tak niska, ze tempo rekrystaliza¬ cji jest zwolnione do takiego zakresu, ze stopien rekrystalizacji nie moze posunac sie do wystarcza¬ jacej rozciaglosci podczas walcowania na goraco.Przed rozwazeniem wlasciwych warunków tem¬ peratury walcowania i naprezenia walcowania (sto¬ sunku) nalezy wprowadzic inne wazne spostrzeze¬ nia. Podczas badania struktury kesisk ze stali krze¬ mowej przed i po walcowaniu, zauwazono zjawi¬ sko pokazane na fig. 3—1 i 3—2. Fig. 3—1 przed¬ stawia mikrostrukture (X70) kesiska ze stali krze¬ mowej (C :0,05%, Si: 2,9%) poddanego stalemu prze¬ sycaniu przy 1350°C, ochlodzonego w powietrzu do 1100°C i gwaltownie ochlodzonego w wodzie.Figura 3—2 przedstawia mikrostrukture (X 70) identycznej próbki, obrabianej w identycznych wa¬ runkach z tym wyjatkiem, ze po ochlodzeniu w powietrzu do 1100°C byla ona poddana walcowa¬ niu gniotem 30% i nastepnie gwaltownie ochlodzo-117 573 8 na w wodzie. Zostanie podkreslone, ze przemiana a-+y (zaznaczona czarna faza wydzielona na fig. 3_1) wystapila juz we wstepnie walcowanym ke¬ sisku i ze w walcowanym kesisku pokazanym na fig. 3—2 zrekrystalizowane ziarna wystapily blisko ziaren y po walcowaniu.Obecnosc w stalowym kesisku przed walcowa¬ niem czastek takich jak ziarna y} powodujace nie¬ jednolite deformacje jest wielce korzystna, ponie¬ waz tego rodzaju czastki pobudzaja rekrystaliza¬ cje.Dla jeszcze silniejszego pobudzania przemiany a-+y jest dopuszczalne zwiekszenie ilosci wtracen wegla (dodatek niewielkiej ilosci Cu, Ni itd. jest takze skuteczny) lub utrzymywanie przez krótki okres czasu kesdislka w temperaturze walcowania rekrystalizujacego przed walcowaniem rekry- stalizujacym.Stwierdzono na podstawie przeprowadzonych ba¬ dan, ze korzystne jest aby rekrystalizowana struk¬ tura ziarnista byla budowana przez cala grubosc stalowego arkusza. Pomimo tego, zadania wynalaz¬ ku moga byc spelnione nawet wówczas, gdy w pe¬ wnych lokalnych powierzchniach pozostaja warun¬ ki jodziarna, stwierdzone mikroskopowo.Dla uzyskania pozadanej struktury musi byc przeprowadzony przynajmniej jeden gniot nie mniejszy niz 30%, a korzystnie nie mniejszy niz 50% w zakresie temperatur od 1190°C do 960°C, a zwlaszcza od 1150°C do 1050°C podczas etapu walcowania * na goiraco. Ten przynajmniej jeden gndot w takich warunkach tworzy etap walcowa¬ nia rekrysitalizujacego wedlug wynalazku.Jednakze, nawet jesli przynajmniej jedno wal¬ cowanie rekrystalizujace jest przeprowadzone pod¬ czas przejscia walcowania na goraco, to ilosc wal¬ cowania w zakresie temperatur nizszych niz za¬ kres dla walcowania rekrystalizacyjnego (ilosc ta jest okreslona jako stosunek takiego walcowania do calkowitej ilosci walcowania na goraco w wa¬ runkach czasu, liczby przejsc itd), powinna byc ma¬ la.Spowodowane jest to tym, ze w przypadku ke¬ sisk stalowych zawierajacych Al, przykladowo, walcowanie w niskim zakresie temperatur bedzie, powodowalo wydzielanie i narastanie Al N, co spra¬ wia, ze rekrystalizacja wtórna w kolejnych etapach bedzie niezupelna, a wyrób finalny bedzie posia¬ dal pogorszone wlasnosci magnetyczne. Wydziela¬ nie i rozrost Al N zalezy od ilosci wtracen Al i N, ale generalnie jest najbardziej zauwazalne w za¬ kresie temperatur od 850°C Bo 950°C.Walcowanie rekrystalizujace zostalo, opisane po¬ wyzej jako dokonywane podczas etapu walcowa¬ nia wykanczajacego przy walcowaniu na goraco, poniewaz jest to najbardziej korzystne.Jednakze, przy odpowiednich warunkach zezwa¬ lajacych, walcowanie rekrystalizujace moze byc przeprowadzone w etapie walcowania zgrubnego walcowania na goraco.Odnosnie obróbki nastepujacej po walcowaniu na goraco pozadane jest, szczególnie w przypadku sta¬ li krzemowej zawierajacej Al, wyzarzanie i gwal¬ towne ochlodzenie walcowanego na goraco arkusza dla. wydzielenia Al i N dla poddania arkusza jed- 10 15 nemu przejsciu silnego walcowania na zimno, po¬ niewaz procedura ta jest skuteczna dla wytwarza¬ nia zierniscie ukierunkowanego arkusza blachy ze stali krzemowej, majacego duza wartosc indukcji magnetycznej i niska wartosc strat rdzeniowych.Przedmiot wynalazku dla lepszego zrozumienia zostanie przedstawiony w nastepujacych przykla¬ dach, w których sa bardziej przejrzyscie zilustro¬ wane warunki walcowania wykanczajacego.Przyklad I. Ciagle plasikie keslilsko stalowe o grubosci 200 mm, zawierajace: C : 0,05% wagowych; Si: 3,0% wagowych; Al: 0,03% wagowych. zostalo ogrzane do temperatury 1400°C i przewal- cowane w czterech przejsciach w plaskownik o grubosci 30 mm. Struktura po ogrzewaniu zawiera¬ la zgrubiale, rozrosniete ziarna jak pokazano na fig. 2—1. Temperatura plaskownika bezposrednio po zakonczeniu czterech przejsc walcowania wynosi¬ la 1250°C.Nastepnie cztery próbki plaskownika zostaly przewalcowane wykanczajaco w nastepujacych wa¬ runkach do postaci walcowanych na goraco arku¬ szy o grubosci 2,3 mm. 25 30 35 45 55 60 65 Wielkosc gniotu Grubosc | arkusza Pierwsze przejscie 73% 8 mm Drugie przejscie 63)% 3 mm Trzecie przejscie 24% 2,3 mm | Próbka (1) (2) (3) 1 (4) Temperatura walcowania o o o o w o o o • 1200°C 1150°C 1020°C 900°C -j CO CO CO o o o o o o o o o o o o Walcowane na goraco arkusze byly w sposób ciagly wyzarzane przy 1150°C, gwaltownie ochlo¬ dzone, wytrawiane w kwasie, a nastepnie prze¬ walcowane na zimno do koncowej grubosci 0,3 mm.Walcowane na zimno arkus-ze byly poddane wy¬ zarzaniu odweglajacemu przy 850°C i wyzarzaniu wykanczajacemu przy 1200°C. Makrostruktura tak uzyskanych wyrobów jest pokazana na fig. 4—1 do 4—3.Próbka (1) fig, 4—1 zawiera smugi pochodzace z resztkowych wydluzonych, roz¬ rosnietych ziaren.Próbka (2) i (3) fig. 4—2 przedstawia calkowita re- .krystalilzacje wtórna.Próbka (4) fig. 4—3 przedstawia niezupelna rekry¬ stalizacje wtórna odpowiednio do wydzielania inhibitorów, spowodowanego przez wiecej przejsc walcowania w strefie niskiej temperatury.Z powyzszych rezultatów wynika, ze zupelna re¬ krystalizacja wtórna w wyrobie finalnym moze byc uzyskana przy przeprowadzeniu silnego walcowa-117 573 9 10 nia z gniotem nie mniejszym niz 30°/o przynaj¬ mniej raz w zakresie temperatury rekrystalizacji, a mianowicie od 1190°C do 960°C, przy którym in¬ hibitory nie wydzielaja sie podczas walcowania wykanczajacego.Wlasnosci magnetyczne powyzszych wyrobów sa podane ponizej: Próbka KD (2) (3) (4) B10(T) 1,875 1,948 1,955 1,763 Wi7/50(w/kg) 1,20 1,05 1,02 1,75 | Próbki (2) i (3), które byly poddane wlasciwemu walcowaniu rekrystalizujacemu przy duzych war¬ tosciach gniotu, wykazuja znakomite wlasnosci ma¬ gnetyczne.Przyklad II. Ciagle plaskie kesisko ze sta¬ li krzemowej o grubosci 200 mm, zawierajace C : 0,05% wagowych; Si: 3,0% wagowych; Al : 0,03% wagowych. zostalo ogrzane do 1400°C i przewalcowane w pla¬ skownik o grubosci 40 mm w czterech przejsciach walcowania. Temperatura plaskownika bezposred¬ nio po zakonczeniu czterech przejsc wynosila 1250°C. Próbki plaskownika byly poddane jedne¬ mu przejsciu walcowania w nastepujacych warun¬ kach.Temperatura walcowania Wielkosc gniotu 1250°C do 870°C 20 do 80% Struktura ziemista plaskownika przed walcowa¬ niem jest przedstawiona na fig. 5 (a), a stany re¬ krystalizacji róznych próbek plaskownika po wal¬ cowaniu sa pokazane na fig. 5 (b).Z uzyskanych rezultatów mozna wyciagnac na¬ stepujacy wniosek: (1) Plaskownik przed walcowaniem zawiera zrege¬ nerowane, wydluzone, grube ziarna, (2) Wydluzone, grube ziarna- nie sa zgniecione na¬ wet przez walcowanie z duza wartoscia gniotu, do¬ póki walcowanie jest przeprowadzane przy 1200°C lub wiecej, (3) W zakresie temperatury walcowania od 1190°C do 1160°C, walcowanie z gniotem o wartosci 50% lub wiecej jest pozadane dla uzyskania rekrysta¬ lizacji. (4) Nawet w zakresie temperatury walcowania od 1160°C do 960°C mozna uzyskac bardziej komplet¬ na rekrystalizacje przy wiekszym gniocie (30% lub wiecej). (5) Wydluzone, grube ziarna pozostaja w postaci niekrystalizowanej, gdy walcowanie jest przepro¬ wadzane przy 950°C lub nizszej.Tak wiec w celu zgniecenia rozrosnietych ziaren i uzyskania zupelnej rekrystalizacji, konieczne jest przeprowadzenie przynajmniej jednego przejscia walcowania zgnitowego w zakresie temperatur od 1190°C do 960°C z duza wartoscia gniotu w poje¬ dynczym przejsciu rzedu 30%, podczais walcowa¬ nia wykanczajacego.Przyklad III. Plaskownik stalowy o grubo¬ sci 40 mm zostal przygotowany z tego samego ma¬ terialu i w ten sam sposób jak w przykladzie 2.Plaskownik ten (1250°C) byl walcowany w naste¬ pujacych warunkach: [40 mm —? Temp. - walco¬ wania 1200°C pierwsze przejscie Gniot 60% Gru¬ bosc 16 mim Prób¬ ka (1) (2) (3) -? drugie przejscie Temp. walc. * 1100°C „ „ Gniot 20% 30% 50% Struktura ziarnista po pierwszym przejsciu oraz odpowiednie próbki po drugim przejsciu pokazane sa na fig. 6 (a) do 6 (d).Po pierwszym przejsciu obserwuje sie nieprze- rekrystalizowane, wydluzone grube ziarna. Jednak¬ ie po drugim przejsciu próbki walcowane przy 1100°C z wartoscia gniotu rzedu 30% lub wiecej wykazuja calkowite przekrystalizowanie. Oczywiste stad, ze wsród kilku przejsc walcowania wykancza¬ jacego, przynajmniej jedno przejscie musi byc do¬ konane przy okolo 1100°C z wielkoscia gniotu 30% lub wiecej.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania ziarniscie ukierunkowa¬ nych arkuszy blachy z plaskich kesisk ze stali krze¬ mowej polegajacy na walcowaniu na goraco kesisk uzyskanych w drodze odlewania ciaglego i korzyst¬ nie wyzarzaniu tak otrzymanego arkusza, po czym walcuje sie na zimno otrzymany arkusz w drodze jedno- wzglednie dwustopniowego walcowania z wyzarzaniem posrednim, a nastepnie przeprowa¬ dza sie odweglanie i wyzarzanie wykanczajace, znamienny tym, ze przy walcowaniu na goraco kesiska stosuje sie przynajmniej jedno przejscie z gniotem rekrystalizujacym od 30 do 80% w zakre¬ sie temperatur od 1190 do 960°C. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie gniot nie mniejszy niz 50%. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przejscie z gniotem rekrystalizujacym przeprowa¬ dza sie podczas przynajmniej jednego przejscia walcowania wykanczajacego w etapie walcowania na goraco. 10 15 20 ¦5 30 35 40 45 50Fig. 2-3 Fig. 2 - 4 Fig. 3 -1 Fig. 3-2 Fig. 4 ¦ 1Fig. 4 - 3 Fig. 6 (a) po pierwszym przejsciu Fig.6(b) po drugim przejsciu gniot 20% Fig.6(c) po drugim przejsciu gniot 30% Fig.6(d) po drugim przejsciu gniot 50 %117 573 Fig. 5(a) Fig.5(b) o c o o "o o l_ D "o 0) o.E 0 10 20 30 <0 50 60 70 BO Wielkosc gniotu (%) (jedno przejscie) PL PL PL PL