Przedmiotem wynalazku jest uklad identyfikacji w odbiorniku telewizji kolorowej systemu PAL lub SE- CAM, zawierajacy uklad sterujacy przelaczaniem linii w dekoderze telewizji kolorowej (zmiana fazy z czestotli¬ woscia linii) do korekcji nieprawidlowego przelaczania z linii na linie. Prawidlowe przelaczanie jest przywracane bardzo szybko i w przypadku urzadzenia zawierajacego równiez automatyczny uklad regulacji barwy oraz uklad eliminatora barwy, widzialne efekty takiej operacji, które w innym przypadku moga byc odbierane przez widza odtwarzanego obrazu, zostaja zmniejszone do zadawalajacego minimum.W znanym systemie telewizji kolorowej PAL skladowa podnosnej R-Yjest przelaczana w fazie o 180° z linii na linie w koderze radiofonicznym. W celu uzyskania tej skladowej R-Yw dekoderze (np. w odbiorniku) musi zachodzic wlasciwe przelaczanie z linii na linie.Zwykle stosowane jest w odbiorniku telewizji kolorowej systemu PAL przelaczanie wejsciowego sygnalu nosnego odniesienia do demodulatora skladowej R—Y w oparciu o przelaczanie z linii na linie, przy czym przela¬ czanie nosnej odniesienia jest realizowane przez wlasciwie przelaczany uklad przerzutnika bistabilnego. Informa¬ cja potrzebna do identyfikacji wlasciwej linii w wyniku przelaczania linii jest zawarta w skladowej synchronizacji kolorów zlozonego sygnalu chrominancji, którego faza jest zmieniana o uprzednio okreslone, równe wartosci wyprzedzajace i opóznione wzgledem fazy odniesienia w oparciu o przelaczanie z linii na linie" Dodatkowe szczególy operacji identyfikacji przelaczania sa przedstawione w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych nr 3 553 357. Stosowane w ukladzie wzmacniacze moga byc typu przedstawionego w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych nr 4 038 681 i nr 3 740 462. Szerokopasmowy synchroniczny detektor i inne stosowane elementy sa typu przedstawionego w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych nr 3 740 456 i 3 740 461. Generator wlasciwy do zastowania jako generator o sterowanym wzmocnieniu jest przedstawiony w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych nr 4 020 500.Okreslona zaleznosc fazowa pomiedzy skladowa synchronizacji kolorówi miejscowo wytwarzanymi sygna¬ lami synchronizacji w czasie, stosowanymi zwykle w dekoderze PAL w polaczeniu z ukladem przelaczajacym PAL do przelaczania wejsciowego sygnalu odniesienia do demodulatora skladowej R-Y w celu zapewnienia9 118 538 wlasciwej demodulacji skladowej R-Y, moze byc niekorzystnie zaklócona z róznych przyczyn. Na przyklad w przypadku odbiornika telewizji kolorowej ta zaleznosc fazowa moze byc zaklócona w wyniku przelaczania z kanalu na kanal. Sygnaly szumu moga równiez zaklócac synchronizacje w czasie miejscowo wytwarzanych sygnalów synchronizacji w czasie. W przypadku nosnika zapisu sygnalów wizyjnych, takiego jak plyta lub tasma magnetyczna, nieciaglosci wystepujace w materialach do zapisu lub wynikle podczas odtwarzania moga powodo¬ wac efekty podobne do efektów wytwarzanych przy zmianie kanalów w odbiorniku telewizyjnym, skutkiem czegojgmicniasie zaleznosc fazowa, o której wspomniano powyzej; i wp*W -przypadku wystepowania nieprawidlowego przelaczania w wyniku jednego lub wiekszej ilosci wyzej wzmiankowanych czynników, pozadane jest miedzy innymi zastosowanie elementów do szybkiego przywracania prawidlowego przelaczania w celu wlasciwej demodulacji skladowej R—Y.Operacja ta jest takze wazna w syste¬ mie przetwarzania sygnalów telewizyjnych zawierajacym automatyczny uklad regulacji barwy.Znany automatyczny uklad regulacji barwy w odbiorniku telewizji kolorowej sluzy do utrzymywania wymaganego, sredniego poziomu nasycenia (natezenia) barwy przy zmianie wzmacniania sygnalów. Wartosc skladowej synchronizacji kolorów moze zapewniac okreslenie wzmocnienia odbieranego sygnalu, jezeli wartosc tej skladowej jest proporcjonalna do wartosci odbieranego sygnalu. Tak wiec dla przykladu automatyczny uklad regulacji barwy bedzie automatycznie powodowal zwiekszenie poziomu sygnalu chrominancji w odpowiedzi na wykrywana skladowa synchronizacji kolorów o stosunkowo malej wartosci. Ponadto jezeli wartosc skladowej synchronizacji kolorów jest mniejsza niz dany poziom, wówczas tak zwany uklad eliminatora barwy, zwiazany zwykle z automatycznym ukladem regulacji barwy, bedzie wstrzymywal dzialanie kanalu przetwarzania sygna¬ lów chrominancji odbiornika, skutkiem czego bedzie wytwarzany obraz monochromatyczny. Uklad eliminatora barwy jest równiez pobudzany podczas nieprawidlowego przelaczania.Na dzialanie automatycznego ukladu regulacji barwy i ukladów eliminatora barwy w systemie takim jak system PAL moze wplywac nieprawidlowe przelaczanie. Stan wystepowania skladowej synchronizacji kolorów o niewlasciwej fazie lub jej braku moze powodowac niewlasciwe dekodowanie i moze powodowac zwiekszenie przez automatyczny uklad regulacji barwy wartosci sygnalu chrominancji przy utrzymywaniu sie tego stanu.Takie dzialanie automatycznego ukladu regulacji barwy powoduje z kolei widoczne zwiekszenie nasycenia barwy (tzn. „rozmazanie barw") odtwarzanego obrazu kolorowego przy pobudzaniu ukladu eliminatora barwy. Zjawi¬ sko to moze byc niepozadane dla widza i w zwiazku z tym pozadane jest zmniejszenie do minimum takiego zjawiska w systemie przetwarzania sygnalów telewizji kolorowej systemu PAL.Znany uklad identyfikacji systemu PAL w odbiorniku do przetwarzania sygnalu telewizji kolorowej, zawie¬ rajacego skladowa luminancji, skladowe synchronizacji odchylania przy okreslonych czestotliwosciach linii i pola oraz skladowe chrominancji i synchronizacji kolorów w okreslonej, wzajemnej zaleznosci czasowej i zmieniajace faze z linii na linie, zawiera tor chrominancji do przetwarzania sygnalu chrominancji, wiele demodulatorów chrominancji do demodulacji wybranych faz skladowej chrominancji, elementy do dostarczania sygnalu steruja¬ cego przelaczaniem liniowym jednego z demodulatorów, przy czym wlasciwa praca odbiornika wymaga przela¬ czania demodulatora w prawidlowym synchronizmie w czasie wraz ze zmiana z linii na linie sygnalów odbiera¬ nych przez odbiornik, zródlo okresowych impulsów przelaczajacych pojawiajacych sie z czestotliwoscia linii, oraz elementy synchronizacji dolaczone do elementów przelaczajacych i czule na impulsy przelaczajace dla dostarczania sygnalów synchronizacji o czestotliwosci polowy linii dla okreslania przelaczenia liniowego.Uklad wedlug wynalazku zawiera uklad wytwarzajacy sygnal identyfikacji, zawierajacy korzystnie filtr w detektorze dolaczonym poprzez szerokopasmowy, synchroniczny detektor fazy do wzmacniacza.Wyjscie filtru jest dolaczone poprzez detektor poziomu i uklad eliminatora barwy do wzmacniacza sygna¬ lów chrominancji o sterowanym wzmocnieniu. Natomiast do drugiego wejscia demodulatora sa dolaczone ele¬ menty synchronizacji wykorzystujace sygnaly identyfikacji.Detektor fazy oraz wejscie i wyjscie drugiego detektora sa dolaczone do generatora o sterowanym wzmoc¬ nieniu. Detektor zawiera sterowane przelaczniki próbkowania.Wyjscia sterowanych przelaczników próbkowania sa dolaczone do wejsc filtru o malej stalej czasowej.Elementy synchronizacji zawieraja przelacznik, którego jedno wejscie jest dolaczone do ukladu sterujace¬ go, a wyjscia sa dolaczone do przerzutnika.Uklad sterujacy jest dolaczony poprzez przelacznik do detektora poziomu dolaczonego równiez do wzma¬ cniacza.Przerzutnik jest dolaczony do demodulatora.Wlasciwe dzialanie systemu wedlug wynalazku wymaga tego, zeby demodulator byl przelaczany we wlasciwym synchronizmie ze zmiana z linii na linie sygnalów odbieranych przez ten system.Uklad identyfikacji systemu PAL zawiera elementy synchronizacji w czasie czule na miejscowo wytwarza¬ ne impulsy przelaczajace wystepujace z czestotliwoscia linii dla dostarczenia sygnalów synchronizacji w czasie118 538 3 o czestotliwosci polowy linii dla uzyskania przelaczania demodulatora przelaczanego z linii na linie. Wówczas, gdy przelaczanie demodulatora wystepuje przy nieprawidlowym synchronizmie, z sygnalów przetwarzanych przez tor chrominancji jest uzyskiwany sygnal identyfikacji za pomoca ukladu o czasie odpowiedzi krótkim w porównaniu z czestotliwoscia linii. Wówczas, gdy sygnal identyfikacji jest otrzymywany, jest on wykorzysty¬ wany jako uzupelniajacy, wejsciowy sygnal przelaczajacy dla elementów synchronizacji w czasie dla przestawie¬ nia elementów synchronizacji w czasie i dostarczenia sygnalów synchronizacji w czasie, odpowiadajacym prawi¬ dlowemu synchronizmowi w czasie przy przelaczaniu z linii na linie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia w schemacie blokowym uklad identyfikacji systemu PAL stanowiacy czesc toru chrominancji w odbiorniku telewizji kolorowej, wykonanym wedlug standardów przetwarzania sygnalów w systemie PAL i wlasciwym do wykorzystania wynalazku, fig. la-lc - przebiegi sygnalów pomocne w zrozumieniu wynalazku, fig. 2 - czesc ukladu z fig. 1 w schemacie ideowym i fig. 3-5 - czesci ukladu z fig. 1 w schematach ideowych.Na fig. 1 zródlo 10 sygnalów chrominancji dostarcza sygnal reprezentujacy obraz kolorowy, zawierajacy okresowa skladowa synchronizacji kolorów i skladowa chrominancji stosowana do modulacji amplitudy przy wybranych fazach tlumionej podnosnej chrominacji o czestotliwosci w przyblizeniu 4,43 MHz (zgodnie z jednym standardem PAL), dostarczany do wejscia pierwszego sterowanego wzmacniacza 12 sygnalów chrominancji.Skladowa synchronizacji kolorów zwykle obejmuje w przyblizeniu dziesiec okresów niemodulowanej podnosnej chrominacji w fazie zpodnosna i przenoszonej podczas okresu synchronizacji nastepujacego po zakonczeniu kazdej linii obrazu odtwarzanego z informacji o przenoszonym sygnale telewizyjnym. Informacja w postaci skla¬ dowej synchronizacji kolorów wystepuje jedynie przez stosunkowo krótki okres czasu w przyblizeniu 2,5 mikro¬ sekund kazdej linii wybierania poziomego obrazu, trwajacej okolo 64 mikrosekundy. Wzmacniacz 12 dostarcza oddzielone skladowe chrominancji i synchronizacji kolorów w odpowiedzi na miejscowo wytwarzane sygnaly 0b i 0'b' sterujace synchronizacji kolorów o fazach komplementarnych, przy czym ten pierwszy sygnal jest pokaza¬ ny na fig. Ib. Impulsy sterujace synchronizacji kolorów w czasie trwania Tb sa w zasadzie zgodne z okresem skladowej synchronizacji kolorów.Wydzielona skladowa chrominancji ze wzmacniacza 12 jest wzmacniana przez drugi wzmacniacz 14 sygna¬ lów chrominancji o sterowanym wzmocnieniu. Wzmocniona skladowa chrominancji ze wzmacniacza 14 zostaje opózniona w przyblizeniu o jedna linie wybrania poziomego przez uklad opózniajacy PAL zawarty w ukladzie 15 opózniajacym i macierzowym. Sygnaly wyjsciowe z ukladu 15 sa dostarczane do synchronicznych demodula¬ torów 16 i 18 sygnalów, które dostarczaja demodulowane sygnaly B-Yi R-Yróznicowe koloru. Demodulatory 16 i 18 dostarczaja równiez odpowiednie postacie demodulowanych sygnalów (B-Y)' i (R-Y)',które sa laczone w ukladzie macierzowym 19 w celu wytwarzania sygnalu róznicowego koloru G-Y.Jak wiadomo, sygnaly róznicowe koloru R-Y, B-Y i G-Y sa laczone w ukladzie macierzowym 22 z sygnalem luminancji Y z toru luminancji odbiornika w celu dostarczania sygnalów kolorów R, B i G, które sa nastepnie wlasciwie dostarczane do kineskopu odtwarzajacego obraz kolorowy (nie pokazanego).Wydzielona skladowa synchronizacji kolorów ze wzmacniacza 12 i sygnal podnosnej odniesienia 0r z gene¬ ratora 26 o sterowanym wzmocnieniu sa dostarczane jako sygnaly wejsciowe do szerokopasmowego, synchro¬ nicznego detektora 25 fazy. Detektor 25 wytwarza sygnal wyjsciowy 0d reprezentujacy róznice fazy i/lub czestotliwosc pomiedzy sygnalem 0r z generatora 26 o sterowanym wzmocnieniu i skladowa synchronizacji kolorów ze wzmacniacza 12. Z kolei wykryty sygnal 0DJest dostarczany jako wejsciowy sygnal synchronizacji do generatora 26 o sterowanym wzmocnieniu poprzez wlasciwy uklad filtru (nie pokazany) w celu dostarczania sygnalu reprezentujacego sredni poziom sygnalu 0d. Generator 26 dostarcza równiez sygnal 0q odniesienia podnosnej o kwadraturowej zaleznosci fazowej wzgledem sygnalu 0r. Sygnal 0q generatorajest dostarczany do demodulatora 16 w celu demodulacji fazy sygnalu B—Y, a sygnal 0R jest dostarczany do demodulatora 18 poprzez przelacznik PAL 58 w celu demodulacji sygnalu R-Y.Wykryty sygnal 0£ reprezentujacy synchronizacje kolorów (fig. la) zawiera okresowe impulsy o na prze¬ mian zdazajacej w kierunku dodatnim i w kierunku ujemnym wartosci (tzn. o fazie komplementarnej) od jednej linii wybrania poziomego obrazu (1H) do nastepnej. Czas trwania tych impulsów jest zwykle krótszy niz okres Tb impulsów sterujacych. Dodatnie i ujemne impulsy sygnalu Qd pojawiaja sie odpowiednio z czestotliwoscia 7,8 kHz lub polowa czestotliwosci wybierania linii równa 15,6 kHz. W tym przypadku zaklada sie warunek synchronizowanego generatora, skutkiem czego impulsy zawarte w sygnale 0£) maja jednakowa wartosc.Sygnal 0d j^st takze doprowadzany do detektora 30 zawierajacego sterowany przelacznik 32 próbkowania i utrzymywania polaryzacji, sterowany przelacznik 34 próbkowania i utrzymywania sygnalów oraz filtr 35.Detektor poziomu 40 odpowiada na sygnal sterujacy wytwarzany przez filtr 35 w celu dostarczania sygnalu automatycznej regulacji barwy dla sterowania wzmacniaczem pierwszego wzmacniacza 12 i dostarcza sygnal4 118 538 sterujacy na wejsciu ukladu 43 eliminatora barwy, który sluzy do uniemozliwienia pracy drugiego wzmacniacza 14 sygnalów chrominancji przy wystepowaniu, czyli przy widocznych stanach slabego sygnalu chrominancji lub sygnalu obrazu monochromatycznego. Uklad 45 regulacji barwy (np. potencjometr regulowany przez widza) sluzy do regulacji nasycenia barwy odtwarzanego obrazu kolorowego przez zmiane wzmocnienia drugiego wzma¬ cniacza 14. Detektor poziomu 40 dostarcza równiez sygnal przestawienia dla zmiany dzialania przerzutnika 50 (np. multiwibratora bistabilnego) w omawianych warunkach, tak ze jest wytwarzany sygnal wyjsciowy o wlasci¬ wej fazie. Przerzutnik 50 jest normalnie przelaczany w odpowiedzi na czolo sygnalu 0r sterujacego synchroniza¬ cji kolorów, który dostarcza sygnaly 0b sterujace synchronizacji kolorów (fig. 1 b) i sygnaly 0*b ° komplemen¬ tarnych fazach i czestotliwosci wybierania linii.Wlasciwa konstrukcja ukladu sterujacego 54 jest pokazana na fig. 3. Sygnaly wyjsciowe 0'p (fig- 10) i 0p o fazach komplementarnych z przerzutnika 50 spelniaja role sygnalów synchronizacji w czasie dla przerzutnika PAL 58 tak, ze demodulator 18 odbiera sygnal 0R odniesienia podnosnej o wlasciwej fazie w celu wlasciwego demodulowania skladowej R-Y.Sygnaly 0p i 0'F powtarzaja sie z czestotliwoscia polowy wybierania linii i charakteryzuja sie zwykle prawidlowym synchronizmem ze skladowa synchronizacji kolorów. Sygnal wyjscio¬ wy 0'p z przerzutnika 50 wraz z sygnalem 0r sterujacym synchronizacji kolorów steruja dzialaniem przelaczni¬ ka 34 próbkowania sygnalów, co zostanie dalej omówione. Wlasciwy uklad przerzutnika 50 do uzyskiwania sygnalów 0p i 0'p w odpowiedzi na sygnaly wejsciowe o czestotliwosci linii, dostarczane z ukladów odchylania odbiornika, jest pokazany na fig. 4. Przelacznik PAL 58 moze przyjmowac postac pokazana na fig. 5.Zostanie teraz omówiony uklad z fig. 2 w oparciu o fig. 1. Na fig. 2 wykrywany sygnal 0rj reprezentujacy synchronizacje kolorów, z wyjscia detektora 25 jest kierowany bezposrednio z impedancji o malej wartosci po¬ przez tranzystor 200 wtórnika do ukladu przelacznika 34 próbkowania sygnalów i ukladu przelacznika 32 próbkowania polaryzacji. Przelacznik 34 tworzy uklad próbkowania i utrzymywania sygnalów wraz z ukladem filtru zawierajacym rezystor 236 i kondensator magazynujacy 238, które razem okreslaja pierwsza stala czasowa RC, a przelacznik 32 tworzy uklad próbkowania i utrzymywania polaryzacji wraz z ukladem filtru zawierajacym rezystor 232 i kondensator magazynujacy 234, które razem okreslaja druga, stosunkowo dluzsza stala czasowa.Uklad przelacznika 34 próbkowania sygnalów zawiera w ukladzie róznicowym tranzystory przelaczajace 222 i 224, tranzystor 226 zródla pradowego oraz kluczowy tranzystor 228, wtórnika, które sa polaczone tak, jak pokazano na rysunku, wyjscie emiterowe o malej impedancji tranzystora 228 jest dolaczone do pierwszego zacisku T21 za pomoca ukladu zawierajacego rezystor 236 i kondensator 238. Uklad przelacznika 32 próbkowa¬ nia polaryzacji jest podobny do ukladu 34 i zawiera polaczone w ukladzie róznicowym tranzystory przelaczaja¬ ce 212 i 214, tranzystor 216 zródla pradowego oraz kluczowany tranzystor 216 wtórnika, które sa polaczone tak, jak pokazano na rysunku. Wyjscie emiterowe tranzystora 218 wtórnika jest dolaczone do drugiego zacisku T22 za pomoca ukladu zawierajacego rezystor 232 i kondensator 234. Uklad filtru wygladzajacego napiecie, zawierajacy polaczone szeregowo kondensator 240 i rezystor 239, jest wlaczony pomiedzy zaciski T21 iT22 i tworzy uklad filtru 235 wraz z elementami 232, 234 i 236, 238.Uklady przelaczników 32 i 34 próbkowania polaryzacji i sygnalów pracuja w sposób komplementarny pomiedzy stanami o malej i duzej impedancji (tzn. jezeli jeden próbkuje sygnal wyjsciowy detektora 25, drugi jest wylaczony i odwrotnie) w celu naprzemiennego dolaczenia i odlaczenia sygnalu wyjsciowego detektora 25 do zwiazanych z nim ukladów filtrów i ze zwiazanych z nim ukladów filtrów. Przelacznik 32 polaryzacji próbkuje sygnal odpowiadajacy poziomowi stalego napiecia spoczynkowego na wyjsciu detektora 25 podczas okresl sygnalu 0d, który jest pozbawiony impulsów reprezentujacych synchronizacje kolorów (Tc na fig. la), w którym to czasie nie ma miejsca przelaczanie ukladu przelacznika 34. Dodatnie napiecie stale reprezentujace ten poziom jest odbierane i magazynowane przez kondensator 234. Dla uproszczenia zalozono, ze to napiecie stale pozostaje w zasadzie calkowicie stale.Kazdy' z normalnie dodatnich lub ujemnych impulsów, reprezentujacy wartosc odpowiadajacego mu próbkowanego impulsu sygnalu 0jj jest odbierany i magazynowany przez kondensator 238 i wystepuje na zaci¬ sku T21. Wówczas, gdy sygnal 0'p na bazie tranzystora 222 jest ujemny (tzn. wystarczajacy do wprowadzania tranzystora 222 w stan nieprzewodzenia) i sygnal 0b na bazie tranzystora 224jest dodatni (tzn. wystarczajacy do wprowadzenia tranzystora 224 w stan przewodzenia), tranzystor 228 wtórnika jest kluczowany i impuls sygnalu 0D wystepujacy wówczas na bazie tranzystora 228 jest przenoszony przez zlacze baza—emiter tranzystora 228 do kondensatora 238. Dodatnie lub ujemne napiecie impulsowe odpowiadajace wartosci przenoszonego impulsu wystepuje wówczas na zacisku T21.Po uzyskaniu przez sygnal 0'f dodatniej wartosci, tranzystor 222 powoduje zmniejszenie pradu sterujacego bazy tranzystora 228, co powoduje wylaczenie tranzystora 228 i w zwiazku z tym zapobiega przenoszeniu impul¬ sów sygnalu 0jj do kondensatora 238 i zacisku T21. W tym przypadku kondensator 238 utrzymuje ladunek118538 5 uzyskany podczas ostatniego zakonczonego okresu próbkowania, zmniejszony przez prady uplywowe (np. bar¬ dzo maly prad bazy tranzystora 241 wtórnika). Obserwacje analogiczne do powyzszych prowadza do zastosowa¬ nia operacji przelaczania przelacznika 32 próbkowaniai odpowiedzi na sygnaly 0b i 0B- W tym przykladzie uklad przelacznika 34 normalnie próbkuje dazace do dodatnich impulsy z detektora 25 podczas kazdego okresu Tb w prawidlowych warunkach synchronizacji. Kazdy dodatni impuls jest próbkowany (tzn. jedynie kazdy pozostaly impuls sygnalu 0d jest normalnie próbkowany), gdy dodatnie impulsy 0b steruja¬ ce synchronizacji kolorów pojawiaja sie podczas „ujemnego" okresu sygnalu 0'p (T0 na fig. lc). Zachodzi wlasciwa synchronizacja w czasie sygnalów 0'p i 0B' skutkiem czego dodatnie impulsy sa próbkowane odpowied¬ nio do normalnego i prawidlowego stanu synchronizacji dla tego przypadku.Potencjal odbierany na zacisku T21 normalnie dodatni wzgledem zacisku T2 2, co juz omawiano, jest doprowadzany do baz na wejsciach tranzystorów 242 i 244 komparatora róznicowego odpowiednia przez tranzy¬ story 241 i 243 wtórnika zawarte w ukladzie 40 detektora poziomu. Przy normalnych stanach sygnalu okreslone napiecie sterujace automatycznego ukladu regulacji barwy i ukladu eliminatora barwy pojawiaja sie odpowiednio na kolektorach na wyjsciach tranzystorów np. 246 i 251. W ukladzie 40 jest równiez zawarty uklad opózniajacy dzielnika napiecia, zawierajacy polaczone szeregowo rezystory 255 i 256 dolaczone do kolektora tranzystora 251.Napiecie odbierane na zacisku T21 staje sie mniej dodatnie przy slabszych stanach odbieranego sygnalu chrominancji, poniewaz wykrywany.sygnal 0d reprezentujacy synchronizacje kolorów bedzie wówczas mial odpowiednio zmniejszona amplitude. W odpowiedzi na ten warunek napiecie automatycznego ukladu regulacji barwy na kolektorze tranzystora 241 odpowiednio maleje w kierunku wlasciwym dla zmniejszenia wzmocnienia pierwszego wzmacniacza 12 sygnalów chrominancji w celach kompensacji. Coraz slabsze odbierane sygnaly powoduja wzrost napiecia kolektora tranzystora 251 o odpowiednia wartosc wlasciwa do wprowadzenia tranzy¬ stora 265 ukladu eliminatora barwy w &tan przewodzenia w celu dostarczania wyjsciowego sygnalu sterujacego kolektora dla uniemozliwienia pracy drugiego wzmacniacza 14 sygnalów chrominancji. Normalnie znajdujacy sie w stanie nieprzewodzenia tranzystor sterujacy 260 dostarcza sygnal wyjsciowy kolektora „przestawienia" w celu przelaczenia przerzutnika 50, gdy wystepuje nieprawidlowy stan przelaczenia, co zostanie dalej omówione.Tranzystor 260 przewodzi w celu dostarczania sygnalu przestawienia w odpowiedzi na napiecie odbierane na polaczeniu rezystorów 255 i 256 dzielnika napiecia, który spelnia role ukladu opózniajacego tak, ze tranzystor 260 przewodzi po wprowadzeniu tranzystora 265 w stan przewodzenia.Uwaza sie, ze nieprawidlowy stan przelaczania systemu PAL wystepuje, gdy zaleznosc w czasie pomiedzy impulsem sterujacym 0b i okresem T0 sygnalu 0'p synchronizacji przerzutnika jest taka, ze uklad przelacznika 34 próbkowania jest zmuszony do próbkowania ujemnych impulsów sygnalu 0£. Ten nieprawidlowy stan synchronizacji odpowiada w zasadzie nieprawidlowej zaleznosci w czasie skladowej synchronizacji kolorów i sy¬ gnalu przelaczania przerzutnika i moze powodowac wiele zjawisk, z których kilka bylo wzmiankowanych wcze¬ sniej. Konieczne jest szybkie poprawienie tego stanu.Opisany, nieprawidlowy stan synchronizacji powoduje pojawienie sie odfiltrowanego napiecia na zacisku T2 ! o dazacej do ujemnej (czyli mniej dodatniej) wartosci, jezeli uklad 32 próbkuje wówczas raczej te dazace do ujemnych impulsy, anizeli dodatnie impulsy sygnalu 0q. Kondensator 238 laduje sie wówczas w odpowiedzi na dazace do ujemnych impulsy, co powoduje wystapienie dazacego do ujemnego impulsu napieciowego na zacisku T21. Tonapiecie jest dalej wzmacniane jako napiecieidentyfikacji. ,1 Nalezy zaznaczyc, ze wartosci rezystora 236 i kondensatora 238 sa dobrane tak, aby umozliwic szybka odpowiedz kondensatora 238 na impulsy sygnalu 0rj o stosunkowo krótkim czasie trwania (w przyblizeniu 2,5 mikrosekund) przy zapewnieniu zadawalajacego usuwania szumów w wyniku skierowania wysokoczestotliwoscio- wych sygnalów szumu i przypadkowych sygnalów z ukladami filtrów 236, 238 i 239, 240 okreslaja czas odpowiedzia który jest wystarczajaco krótki dla zapewnie¬ nia szybkiej odpowiedzi na informacje identyfikacji stanu przelaczania, zapewniona przez impulsy sygnalu 0d reprezentujace synchronizacje kolorów przy czestotliwosci wybierania linii. Tenkrótki czas odpowiedzi zapewnia odbieranie napiecia identyfikacji o wlasciwej wartosci na zacisku T21 w odpowiedzi na pojedynczy, ujemny impuls sygnalu 0d o wlasciwej wartosci. Równiez wartosc kondensatora 240 jest dobrana wlasciwie dla wygla¬ dzenia napiecia odbieranego pomiedzy zaciskami T21 i T22, szczególnie podczas kazdego okresu powrotu pola, w którym to czasie napiecie to moze byc w innym przypadku zaklócone w tym stopniu, ze powoduje zaciemnie¬ nie odtwarzanego obrazu, co daje dzialanie automatycznego ukladu regulacji barwy w odpowiedzi na to napiecie.Nalezy równiez zaznaczyc, ze czas odpowiedzi ukladów filtrów 236 i 238 jest znacznie krótszy niz czas odpowiedzi zwiazany z dzialaniem ukladu eliminatora barwy. Ten ostatni czas odpowiedzi jest funkcja stalej6 118 538 czasowej okreslonej przez skuteczna impedancje kolektor-emiter tranzystora 265 ukladu eliminatora barwy przy* przewodzeniu, wraz z wartoscia kondensatora 279 filtru ukladu 270 regulacji barwy, zawierajacego równiez rezystory 274 i 275 i potencjometr 273 regulowany przez widza, które sa polaczone jak na rysunku. Czas odpowiedzi przy pracy ukladu eliminatora barwy jest wystarczajaco dlugi, tak, ze uklad eliminatora barwy nie odpowiada na szybkie czy chwilowe zmiany poziomu odbieranego sygnalu (np. zwiazane z szumem lub szybkim spadkiem wartosci odbieranego chrominancji) w normalnych, prawidlowych warunkach synchronizacji. W prze¬ ciwnym przypadku widzialny efekt dzialania ukladu eliminatora barwy w odpowiedzi na takie zmiany moze byc niekorzystny dla widza.Impulsowe napiecie identyfikacji wytwarzane na zacisku T2i w odpowiedzi na nieprawidlowy stan synchronizacji powoduje wzrost o odpowiednia wartosc napiecia sterujacego na kolektorze tranzystora 251 i skutkiem tego napiecia na polaczeniu rezystorów 255 i 256, co powoduje wytwarzanie przez tranzystor steruja¬ cy 260 dazacego do ujemnego impulsu „przestawienia" do przelaczania przerzutnika 50. Sygnal sterujacy z tran¬ zystora 251 jest równiez doprowadzany do bazy na wejsciu tranzystora 265 ukladu eliminatora barwy, lecz dzialanie drugiego wzmacniacza 14 sygnalów chrominancji nie zostaje natychmiast uniemozliwione ze wzgledu na stosunkowo dlugi czas odpowiedzi ukladu eliminatora barwy.Impuls przestawienia z tranzystora 260 powoduje zmiane dzialania przerzutnika 50 w sposób taki, aby wytwarzac prawidlowy impuls synchronizacji sygnalu 0'p po identyfikacji nieprawidlowego stanu przelaczania.Mozna to uzyskac pomiedzy jednym okresem próbkowania i nastepnym, jak to omówiono ponizej w polaczeniu z rozwiazaniem ukladu przerzutnika 50 z fig. 4.Przy nieprawidlowym stanie przelaczania podczas danego okresu próbkowania sygnalu, dazacy do ujemne¬ go impulsu sygnalu 0d wystepuje na bazie tranzystora 228 (fig. 2). Dolaczone tranzystory 410 i 412 przelacza¬ jace przerzutiiik (fig. 4) sa kolejno w stanie przewodzenia i nieprzewodzenia, skutkiem czego wytwarzaja wyjscio¬ we sygnaly 0*f i 0F kolektorów o komplementarnych fazach i o ujemnych i dodatnich wartosciach, jak pokaza¬ no na rysunku. Dazacy do ujemnego, impuls przestawieniajest wówczas wytwarzany w wyniku ujemnego impul¬ su napiecia identyfikacji podczas okresu próbkowania. Impuls przestawienia jest wytwarzany szybko i przestawia przerzutnik 50 w wyniku wprowadzenia tranzystorów 410 i 412 przerzutnika w stan nieprzewodzenia i przewo¬ dzenia, skutkiem czego poszczególne sygnaly wyjsciowe (0'f i 0f) kolektorów zmieniaja polaryzacje.Uzyskany dodatni poziom sygnalu 0'f jest wytwarzany w zasadzie w zgodnosci czasowej z koncem zwiaza¬ nego z nim okresu impulsu sterujacego synchronizacji kolorowej zgodnie z szybka operacja przelaczania przerzut¬ nika 50. Ten stan sygnalu 0p odpowiada prawidlowemu stanowi synchronizacji w czasie, poniewaz sygnal 0'p ma ujemna wartosc, gdy przerzutnik 50 jest przelaczany przez czolo nastepnego impulsu 0b synchronizacji kolorów. W tym czasie bedzie wystepowal i bedzie próbkowany dodatni impuls sygnalu 0d Bedzie wówczas odbierane wynikowe, dodatnie napiecie identyfikacji, reprezentujace prawidlowy stan synchronizacji w czasie i normalna praca przerzutnika 50 pozostanie niezaklócona podczas prawidlowego stanu synchronizacji w czasie.Wówczas jest ponownie ustalany prawidlowy stan synchronizacji, zwykle w czasie jednej linii obrazu, w wyniku okreslenia w omówiony sposób stalych czasowych ukladu. Szybko w zwiazku z tym zostaje przywrócona wlasciwa demodulacja skladowej R-Y.Przywrócenie prawidlowego stanu synchronizacji w czasie moze wymagac zastosowania wiecej niz jednego okresu próbkowania (tzn. wiecej niz jednej linii obrazu) w pewnych przypadkach, poniewaz wartosc uzyskanego impulsu identyfikacji zalezy od wartosci okreslonego próbkowania ujemnego impulsu sygnalu 0j).Dla przykladu, wartosc wydzielonej skladowej synchronizacji kolorów ze wzmacniacza 12 moze miec wartosc mniejsza od danego poziomu, gdy wystepuja slabsze odbierane sygnaly Chrominancji. Wartosc próbko¬ wanego ujemnego impulsu sygnalu 0d i w wyniku tego wartosc uzyskanego impulsu identyfikacji beda wówczas odpowiednio zmniejszac sie tak, ze impuls identyfikacji wytwarzany z jednego próbkowanego, ujemnego impulsu bedzie mial wartosc niewlasciwa do przelaczenia przerzutnika 50. Wymagane bedzie wówczas zastosowanie wiecej niz jednego próbkowanego impulsu w celu przyczynienia sie do wytwarzania impulsu identyfikacji o wla¬ sciwej wartosci dla przelaczenia przerzutnika 50.Sygnal automatycznego ukladu regulacji barwy sluzy normalnie do regulacji wzmocnienia wzmacniacza 12, tak ze wydzielone skladowe synchronizacji kolorów i chrominancji maja okreslone wartosci przy wystepowa¬ niu poziomów odbieranych sygnalów chrominancji w danym zakresie. W tym przypadku pojedynczy, próbkowa¬ ny impuls sygnalu 0d reprezentujacy synchronizacje kolorów, majacy okreslona wartosc, dostarcza impuls identyfikacji wlasciwej do przelaczenia przerzutnika 50. Wyzej wzmiankowany warunek, przy którym moze byc wymagane zastosowanie wiecej niz jednego okresu próbkowania w celu przywrócenia prawidlowej synchronizacji w czasie, moze wystepowac, gdy poziom odbieranego sygnalu chrominancji lezy ponizej zakresu automatyczne¬ go ukladu regulacji barwy.118 538 7 Dazacy do ujemnego impuls identyfikacji wytwarzany na zacisku T21 symuluje stan slabego, odbieranego sygnalu, co powoduje wytwarzanie przez detektor poziomu 40 blednego sygnalu automatycznego ukladu regulacji barwy, dzialajacego w kierunku zwiekszenia wzmocnienia wzmacniacza 12 i skutkiem tego wartosci sygnalów przetwarzanych przez wzmacniacz 12. Efekt takiej pracy automatycznego ukladu regulacji barw (tzn. „rozmycie barw") sa rzeczywiscie nieodbieranc przez widza odtwarzanego"obrazu kolorowego, gdy nieprawidlo¬ wy stan przelaczania, który spowodowal bledna prace automatycznego ukladu regulacji barwy zostanie szybko poprawiony, co juz omawiano i w tym czasie bledny sygnal automatycznego ukladu regulacji barwy zostanie usuniety.Uklad eliminatora barwy nie jest pobudzany w tym czasie ze wzgledu na stosunkowo dluzszy czas odpo¬ wiedzi ukladu eliminatora barwy.Pomimo tego, ze wynalazek zostal opisany dla warunków zalecanego rozwiazania, nalezy zaznaczyc, ze moga byc dokonane rózne modyfikacje przez fachowca w tej dziedzinie bez oddalania sie od zakresu wynalazku.Wartosci elementów i inne przyklady parametrów roboczych byly wzmiankowane w uzupelnieniu wyjasnienia wynalazku i nie sa przewidziane jako ograniczenie.W opisanym, zalecanym wykonaniu z fig. 2 napiecie automatycznego ukladu regulacji barwy jest konwen¬ cjonalnie uzyskiwane z tych samych ukladów 34, 236 i 238, które dostarczaja napiecia identyfikacji synchroniza¬ cji kolorów na zacisku T21. Jednakze napiecia automatycznego ukladu regulacji barwy i identyfikacji moga byc wytwarzane niezaleznie przez oddzielne uklady. Czasy odpowiedzi tych oddzielnych ukladów moga byc indywi¬ dualnie dobierane w celu spelnieniaokreslonych .wymagan danego systemu. Przykladowo moze byc zastosowany uklad identyfikacji o stalej czasowej okreslajacej krótki czas odpowiedzi zgodnie z omawianymi powyzej zasada¬ mi, przy czym automatyczny uklad regulacji barwy moze byc zrealizowany wlasciwie dla zapewnienia stosunko¬ wo dluzszego czasu odpowiedzi.Uklady identyfikacji sterujace stanem przelaczania wedlug wynalazktesa wykorzystane nie tylko w odbior¬ nikach telewizyjnych systemu PAL, lecz takze i innych urzadzeniach systemu PAL, w których wymagane sa identyfikacja i sterowanie stanem przelaczania (np. magnetofony, kamery i monitory obrazu). Sterowanie we¬ dlug wynalazku moze byc takze korzystnie zastosowane w polaczeniu z dekoderami systemu SECAM.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad identyfikacji w odbiorniku telewizji kolorowej systemu PAL lub SECAM, zawierajacy uklad sterujacy przelaczaniem linii w dekoderze odbiornika telewizji kolorowej, stanowiacy czesc toru chrominancji, zawierajacy na wejsciu zródlo sygnalów chrominancji dolaczone do wzmacniaczy sygnalów chrominancji, które sa dolaczone poprzez uklad opózniajacy i macierzowy do co najmniej dwóch demodulatorów chrominancji, które sa dolaczone do ukladów macierzowych, przy czym do demodulatorów jest dolaczony uklad sterujacy przelaczaniem linii dolaczony do zródla okresowych impulsów przelaczajacych i do ukladu sterujacego przela¬ czaniem jest dolaczony uklad synchronizacji, znam ip nny ty m, ze zawiera uklad wytwarzajacy sygnal identyfikacji, zawierajacy korzystnie filtr (35) w detektorze (30) dolaczonym poprzez szeroko-pasmowy, synchroniczny detektor (25) fazy do wzmacniacza (12), a wyjscie filtru (35) jest dolaczone poprzez detektor poziomu (40) i uklad (43) eliminatora barwy do wzmacniacza (14) sygnalów chrominancji o sterowanym wzmo¬ cnieniu, natomiast do drugiego wejscia demodulatora (18) sa dolaczoneElementy przelaczajace, wykorzystujace sygnalyidentyfikacji. < 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze detektor(25) fazy oraz wejscie i wyjscie detektora (30) sa dolaczone do generatora (26) o sterowanym wzmocnieniu. 3. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze detektor (30) zawiera sterowane przelaczniki (32, 34)próbkowania. 4. Uklad wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze wyjscia sterowanych przelaczników (32, 34) próbkowania sa dolaczone do wejsc filtru (35) o malej stalej czasowej. 5.Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze elementy synchronizacji zawieraja przelacznik (50), którego jedno wejscie jest dolaczone do ukladu sterujacego (54), a wyjscia sa dolaczone do przerzutnika (58). 6. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze uklad sterujacy (54) jest dolaczony, poprzez przelacznik (50), do detektora poziomu (40) dolaczonego równiez do wzmacniacza (12). 7. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze przerzutnik (58) jest dolaczony do demodulatora (18).118 538 A-p-j *i (l-Y)' (l-T)' i-v H5 l-T «-Y l-T ^ i—i—r& I € I Tm Fig. I118 538 0.5V + 2.8 :£ Tf J\ /*/£. /J *• " n n n Fig. ,* *'r +3.5 i + 2.0- TO 1 Fig. te ? + 3.9 H K -H- 4; -II- 5.8pf 5.6 F ^ f» -^V- lOk v *a—i ^^ -^ I Ok 50 L* /¦/?. *118 538 ?M Fig. 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL