Przedmiotem wynalazku jest sposób prowadzenia pianowej flotacji przy wzbogacaniu mineralnych rud metali.Flotacjajest procesem szeroko stosowanym przy wzbogacaniu mineralów, zwlaszcza rud siarczkowych i tlenkowych, przez oddzielanie skaly plonnej zawartej w rudzie. Rude kruszy sie i miele na mokro, zwykle az do uzyskania czastek przechodzacych przez sito 48-500 wedlug numeracji SSTM, przy czym okolo 30-50% powinno przechodzic przez sito numer 200. Nastepnie rude miesza sie z woda w celu wytworzenia papki zawierajacej okolo 20-50% wagowych substancji stalych i dodaje sie do niej rózne srodki spieniajace, kondycjonujace i zbierajace, po czym papke napowietrza sie, powodujac wytwarzanie sie pecherzyków powietrza, które wznosza sie do powierzchni papki i do których dzieki dzialaniu zbieracza przyczepiaja sie zadane czastki mineralne, co umozliwia usuwanie tych mineralów w postaci koncentratu. Koncentrat ten mozna dalej poddawac róznym procesom, majacym na celu ekonomiczne uzyskanie odpowiedniego metalu.Zbieraczami flotacyjnymi stosowanymi w znanych sposobach samerkaptany, ksantogeniany, merkaptoben- zotiazole, dwutiokarbaminiany, tienokarbaminiany i dwutiofosforany.W procesie prowadzonym sposobem wedlug wynalazku jako zbieracz flotacyjny stosuje sie merkaptan, a cecha tego sposobu jest to, ze przed dodaniem do mineralnej papki merkaptan ten miesza sie dokladnie z emulgatorem lub substancja zwilzajaca, dzieki czemu polepsza sie dyspersje merkaptanu w papce. Emulgator lub zwilzacz moze byc rozpuszczalny w wodzie i merkaptan oraz emulgator lub zwilzacz moga byc w sobie nawzajem rozpuszczalne i wówczas ich mieszanine dodaje sie do papki w postaci roztworu.Jako merkaptan mozna stosowac merkaptan alkilowy o ogólnym wzorze CnN2n+iSH, w którym n oznacza liczbe 12-16. Zbieracz moze stanowic mieszanine merkaptanów alkilowych i proces pianowej flotacji prowadzi sie w temperaturze, w której ta mieszanina jest ciekla.Zgodnie z wynalazkiem jako emulgator lub zwilzacz stosuje sie poliglikol o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza rodnik fenylowy, rodnik fenylowy podstawiony rodnikiem alkilowym, rodnik alkilowy, atom wodoru albo nasycony rodnik heterocykliczny, R2 oznacza rodnik alkilidenowy, a m oznacza liczbe wieksza niz 2 lub równa 2, przy czym poliglikol ten ma ciezar czasteczkowy od ponad 50 do 2000, a zwlaszcza 200-1000. Korzystnie stosuje sie poliglikol o ogólnym wzorze 2, w którym Ri ma wyzej podane znaczenie, R3 oznacza rodnik —CH2—CH2—, R4 oznacza rodnik o wzorze 3, a n i p stanowia liczby wieksze niz zero i korzystnie oznaczaja liczby 2-5. Na przyklad, jako poliglikol stosuje sie monoeter 4-alkilofenylowy glikolu2 118 546 polietylenopolipropylenowego o wzorze 2, w którym Ri oznacza grupe o wzorze R5—C6H4—, w którym R5 oznac/a prosty albo rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-10 atomach wegla, a grupa —C6H4— oznacza dwupodstawowy benzen, albo jako poliglikol stosuje sieeter glikolu polietylenopolipropylenowego o wzorze 2, w którym R oznacza prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-12 atomach wegla.Jako poliglikol mozna stosowac rozpuszczalny w wodzie monoeter 4-alkilofenylowy glikolu polietyle¬ nowego o wzorze 1, w którym Ri oznacza wyzej opisana grupe o wzorze R5—CsHa— i R2 oznacza rodnik —CH2—CH2—, albo tez alkilowy eter glikolu polietylenowego o wzorze 1, w którym Ri oznacza prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-12 atomach wegla i R2 oznacza rodnik —CH2—CH2—. Mozna takze stosowac rozpuszczalny w wodzie glikol polioksyetylenowy o wzorze 1, w którym Ri oznacza atom wodoru i R2 ©wlacza rodnik —CH2—CH2—, albo tez rozpuszczalny w wodzie glikol polioksypropylenowy o wzorze 1, w l^ói^tn Ri oznacza atom wodoru i R2 oznacza rodnik o wzorze 3.Sposób wedlug wynalazku mozna stosowac do przerobu jednego albo wiekszej liczby mineralów takich jak tlepki i siarczki metali, przy odzyskiwaniu jednego lub wiekszej liczby metali, takich jak miedz, cynk, platyna^*nikiel, olów, antymon, arsen, chrom, srebro i zloto. Sposób ten mozna stosowac do uzyskiwania metali z rud nienadajacych sie do zbierania z alkalicznej piany flotacyjnej, zawierajacych jeden lub wieksza liczbe mineralów z grupy walerytu lub kubanitu.Zbieracz merkaptanowy moze byc stosowany razem z innym zbieraczem z grupy ksantogenianów, merkaptobenzotiazoli, dwutiokarbaminianów, tienokarbaminianów i dwutiofosforanów. Jezeli jako dodat¬ kowy zbieracz stosuje sie ksantogenian, to stosunek wagowy merkaptanu do ksantogenianu powinien wynosic od 8:3 do 8:4. Na 1 tone rudy stosuje sie 0,001-0,05% wagowych (0,01-0,5kg) merkaptanu.Stosujac sposób wedlug wynalazku proces pianowej flotacji mozna prowadzic w wielu stadiach, miano¬ wicie dodajac mieszanine merkaptanu z emulgatorem albo zwilzaczem do papki w kilku stopniach. Jezeli flotacje prowadzi sie w wielu stadiach i stosuje mieszanine merkaptanu z emulgatorem lub zwilzaczem oraz dodatkowo inny zbieracz flotacyjny, to korzystnie jest dodawac ten dodatkowy zbieracz do papki w pierwszym stopniu procesu, a mieszanine merkaptanu z emulgatorem lub zwilzaczem w stopniu nastepuja¬ cym zaraz po tym pierwszym stopniu.Mieszanina merkaptanu z emulgatorem lub zwilzaczem zawiera wiecej niz 50%, korzystnie 70-95%, a najkorzystniej 80-90% merkaptanu w stosunku objetosciowym.Zbieracz stosowany w sposobie wedlug wynalazku moze tez stanowic mieszanine merkaptanu lub merkaptanów z mieszanymi glikolami polipropylenopolietylenowymi o ogólnym wzorze 4 lub 5, w których to wzorach Ri, n i p maja znaczenie podane wyzej przy omawianiu wzoru 1 i 2. Glikole te stanowia preparaty „Pluronics" firmy Wyandotte Chemical Corporation i preparaty „Lissapols4* firmy Imperial Chemical Industries Limited.Wymienione nizej w opisie merkaptany sa produktami stosowanymi w technice, których czystosc wynosi 85-98% lub wiecej.Wynalazek zilustrowano ponizej w przykladach.Przyklad I. Próbki po 2 litry nadawy rudy miedzi z Palabora Mining Company Limited, Phalaborwa, Republika Poludniowej Afryki, podawanej do oczyszczacza, poddawano flotacji w ciagu 6 minut, przy wartosci pH 8,3, w laboratoryjnym urzadzeniu flotacyjnym typu WEMCO, stosujac jako zbieracz amylo- ksantogenian potasu (PAX) w ilosci 18 i 20 g na 1 tone. Próbki uprzednio poddawano wstepnej obróbce przy uzyciu 1,1,3-trójetoksybutanu (TEB) jako srodka pianotwórczego, stosowanego w ilosci 20 g/tone, razem z utrwalaczem piany 41 G firmy Hoechst South Africa (Proprietary) Limited w ilosci 30 g/tone. Odzyskiwano 39,8% miedzi, a koncentrat zawieral 4,14% miedzi.Przyklad II. Postepowano jak w przykladzie I, stosujac taka sama próbke, ale jako zbieracz uzyto merkaptan dodecylu (18 g/tone). Odzyskiwano 44% miedzi, a koncentrat zawieral 4,48% miedzi.Przyklad III. Postepowano w sposób podany w przykladzie II, stosujac jako zbieracz mieszanine merkaptanu n-dodecylu z monoeterem 4-alkilofenyIowym glikolu polietylenowego, przy czym stosunek objetosciowy merkaptanu do eteru wynosil 95:5. Odzyskiwano 50,7% miedzi, a koncentrat zawieral 5,33% miedzi.Przyklad IV. Postepowano w sposób opisany w przykladzie I, stosujac próbki nadawy do oczyszcza¬ cza Palabora inne niz w przykladach I-III, poddawane równiez uprzednio wstepnej obróbce w obecnosci preparatu pianotwórczego TEB i utrwalacza G41, w ilosciach takich jak w przykladzie I. Jako zbieracz stosowano mieszanine merkaptanu n-dodecylu z glikolem polioksyetylenowym w stosunku objetosciowym 80:20. Odzyskiwano 21,6% miedzi, a koncentrat zawieral 3,38% miedzi.Przyklad V. Postepowano w sposób podany w przykladzie IV, stosujac takie same próbki, ale stosujac jako zbieracz amyloksantogenian potasu. Odzyskiwano 8-10% miedzi, a koncentrat zawieral 1,7-1,94% miedzi.Przyklad VI. Postepowano w sposób opisany w przykladzie IV, stosujac takie same próbki, a jako zbieracz merkaptan n-dodecylowy. Odzyskiwano 17-19% miedzi, a koncentrat zawieral 3,3-3,5% miedzi.118 546 3 Przyklady I-VI wykazuja, ze stosowanie eteru poliglikolowego lub poliglikolu z markaptanem daja wyniki lepsze niz sam amyloksantogenian potasu albo sam merkaptan.Przyklad VII. Z róznymi próbkami nadawy do oczyszczacza ftilabora stosowano w róznych stosun¬ kach sam merkaptan n-dodecylowy, sam amyloksantogenian potasu (PAX) i mieszaniny merkaptanu n-dodecylowego z eterem 4-alkilofenylowm glikolu polietylenowego w róznych stosunkach. Tak jak w przykladach I-VI, próbki poddawano uprzednio wstepnej obróbce z srodkiem pianotwórczym TEB i utrwalaczem piany 41G, stosowanymi w stezeniach podanych w przykladzie I. Stosowany monoeter 4-alkilofenylowy glikolu polietylenowego, jak w przykladach I-VI, stanowil znana mieszanine scisle spo¬ krewnionych ze soba poliglikoli. Proces prowadzono w sposób podany w przykladzie I i zbieracz dozowano w stalych ilosciach w g/tone. Wyniki prób podano w tablicy 1.Wyniki podane w tablicy 1 swiadcza o tym, ze stosujac zbieracz stanowiacy mieszanine merkaptanu i poliglikolu osiaga sie lepsza selektywnosc i lepsze odzyskiwanie miedzi nizprzy uzyciu samego merkaptanu, a zwlaszcza samego amyloksantogenianu potasu (PAX).Przyklad VIII. Postepujac w sposób podany w przykladzie VII i stosujac rózne próbki nadawy do oczyszczacza zakladów Palabora, badano dzialanie róznych zbieraczy, stanowiacych mieszaniny merkap¬ tanu n-dodecylowego z glikolem polipropylenowym o przecietnym ciezarze czasteczkowym 425 i porówny¬ wano z dzialaniem samego merkaptanu n-dodecylowego i samego amyloksantogenianu potasu. We wszystkich próbach stosowano jednakowe ilosci zbieracza. Wyniki podano w tablicy 2.Takjak w przykladzie VII, najlepsza selektywnosc i najwyzszy stopien odzyskania osiaga sie stosujac jako zbieracz mieszaniny merkaptanu z glikolem zamiast czystego merkaptanu lub ksantogenianu.Przyklad IX. Postepowano w sposób opisany w przykladzie VIII, stosujac stale dawki zbieraczy stanowiacych mieszaniny merkaptanu n-dodecylowego z eterem o wzorze 6, znanym pod nazwa Triton X-100, bedacym produktem firmy Rohm and Haas Company. Wyniki podano w tablicy 3.Wyniki podane w tablicy 3 swiadcza o tym, ze stosujac zbieracz wedlug wynalazku uzyskuje sie lepsza selektywnosc i/albo lepszy stopien odzyskiwania miedzi niz przy stosowaniu samego merkaptanu n- dodecylowego lub samego amyloksantogenianu potasu.Przyklad X. Postepowano w sposób analogiczny do opisanego w przykladach VII-IX, stosujac rózne nadawy oczyszczacza Palabora, dodajac stale ilosci zbieracza 9 g/tone i stosujac jako zbieracze mieszaniny merkaptanu n-dodecylowego z róznymi glikolami polipropylenowymi i preparatem Flotanol C-7, bedacym mieszanina poliglikoli, produkcji firmy Hoechst South Africa(Proprietary)Limited. Parame¬ try prób i wyniki podane w tablicy 4 razem z wynikami prób porównawczych, w których stosowano sam merkaptan n-dodecylowy i sam PAX. PAX stosowano w ilosci 35 g/tone. W pewnych próbach stosowano w miare potrzeby dodatkowo srodek pianotwórczy w ilosci 4 g/tone, w celu przeciwdzialania zmniejszaniu piany przez merkaptan n-dodecylowy. W tablicy 4 podano ciezary czasteczkowe poliglikoli (oprócz Flota- nolu), a stosunek objetosciowy merkaptanu n-dodecylowego do glikolu wynosil we wszystkch próbach 4:1.Liczby podane w tablicy 4 swiadcza o tym, ze zbieracz wedlug wynalazku daje na ogól wyniki lepsze niz sam PAX lub sam merkaptan dodecylowy.Przyklad XI. Postepowano w sposób analogiczny do opisanego w przykladzie X, stosujac takie same dawki, ale dodajac razem z merkaptanem Triton X-100, który oprócz tego stosowano jako dodatkowy srodek pianotwórczy w ilosci 4g/tone. Wyniki podano w tablicy 5.Z tablicy 5 wynika, ze mieszanina merkaptanu dodecylowego z Tritonem X-100 dziala lepiej niz sam merkaptan.Przyklad XII. Powtarzano próby opisane w przykladach X i XI, stosujac poliglikole i monoetery alkilofenylowe glikolu etylowego, a jako dodatkowy srodek pianotwórczy w razie potrzeby stosowano preparat Dowfroth 1012 firmy Dow Chemical Company w ilosci 4g/tone. We wszystkich próbach stosunek objetosciowy merkaptanu dodecylowego do poliglikolu w mieszaninach stanowiacych zbieracze wynosil 4:1. Wyniki prób podano w tablicy 6 Dane z tablicy 6 swiadcza o tym, ze zbieracze w postaci mieszanin merkaptanu z poliglikolem dzialaja lepiej niz sam PAX i sam merkaptan.Przyklad XIII. Postepujac w sposób opisany w przykladzie I prowadzono próby stosujac po okolo 2 kg nadawy. Proces flotacji prowadzono w ciagu 6 minut, przy wartosci pH papki 8,3 i próbki uprzednio poddawano wstepnej obróbce przy uzyciu srodka pianotwórczego TEB i utrwalacza piany 41G, w ilosciach takich jak w przykladzie I. W próbach tych porównywano dzialanie srodka PAX z dzialaniem samego merkaptanu n-dodecylowego i z dzialaniem mieszaniny merkaptanu n-dodecylowego z Flotanolem C-7. W razie koniecznosci stosowano preparat TEB jako dodatkowy srodek pianotwórczy. Stosunek objetosciowy merkaptanu do Flotanolu C-7 w mieszaninach zbieraczy wynosil 4:1. Wyniki prób podano w tablicy 7.4 118546 Wyniki podane w tablicy 7 swiadcza o tym, ze lepsze wyniki, a zwlaszcza selektywniejsze dzialanie uzyskuje sie stosujac mieszanine merkaptanu z Flotanolem C-7 zamiast samego merkaptanu.Przyklad XIV. Postepowano w sposób analogiczny do opisanego w przykladzie XIII, porównujac dzialanie PAX i merkaptanu n-dodecylowego zdzialaniem mieszanin merkaptanu dodecylowego z glikolem polipropylenowym o w zorze 7. W mieszaninach tych objetosciowy stosunek merkaptanu do glikolu wynosil 4: 1. Wyniki prób podano w tablicy 8, w której podano takze ciezar czasteczkowy glikolu.Dane zawarte w tablicy 8 swiadcza o tym, ze mieszane zbieracze wedlug wynalazku daja lepsze wyniki niz sam mer kaptan dodecylowy.Przyklad XV. Postepujac w sposób podany w przykladzie XIV badano dzialanie PAX i samego merkaptanu n-dodecylowego zdzialaniem zbieraczy stanowiacych rózne mieszaniny merkaptanu dodecylo¬ wego z poliglikolami o wzorze 8, stanowiacymi preparaty Dowfroth firmy Dow Chemical Company. Wyniki podano w tablicy 9.Wyniki te swiadcza o tym, ze zbieracze wedlug wynalazku dzialaja skuteczniej niz sam PAX i równie dobrze jak sam merkaptan dodecylu.Przyklad XVI. Postepowano podobnie jak w przykladzie XV, stosujac jako poliglikol preparat Triton X-100, to jest eter oktylofenylowy glikolu dekaetylenowego o wzorze 6, jak równiez inny eter oktylofenylowy glikolu dekaetylenowego dostepny w handlu. Mieszane zbieracze zawieraly merkaptan i poliglikol w stosunku objetosciowym 95:5. Wyniki prób podano w tablicy 10.Przyklad XVII. Postepujac w sposób podany w przykladzie XV prowadzono próby stosujac sam PAX i sam merkaptan dodecylowy i w celach porównawczych mieszane zbieracze zawierajace merkaptany alkilowe z glikolem polipropylenowym przy czym w mieszaninach tych stosunek objetosciowy merkaptanu do poliglikolu wynosil 4:1. Wyniki prób podano w tablicy 11.Wyniki podane w tablicy swiadcza o tym, ze stosujac srodki wedlug wynalazku zawierajace merkaptany inne niz merkaptan dodecylowy uzyskuje sie dzialanie zblizone do dzialania srodków zawierajacych merkap¬ tan dodecylowy.Przyklad XVIII. Rózne próbki rudy miedzi poddawano procesowi flotacji w laboratoryjnym urza¬ dzeniu WEMCO, przy wartosci pH papki 8,3. Dla kazdej próbki prowadzono 2 procesy flotacji w ciagu po 5 minut, przy czym w pierwszym procesie jako zbieracz stosowano amyloksantogenian potasu, a w drugim równiez sam ksantogenian albo sam merkaptan dodecylowy albo mieszanine merkaptanu z poliglikolem o przecietnym ciezarze czasteczkowym 400, przy czym stosunek objetosciowy merkaptanu do glikolu wynosil 4:1. Przed flotacja wszystkie próbki rudy mielono w laboratoryjnym mlynie pretowym w ciagu 10 minut.Wyniki prób podano w tablicy 12 i wykazuja one, ze zbieracze wedlug wynalazku, stanowiace mieszanine merkaptanu z poliglikolem, dzialaja w odniesieniu do róznych rud skuteczniej niz znane zbieracze.Przyklad XIX. W laboratoryjnym urzadzeniu flotacyjnym WEMCO prowadzono w ciagu 6 minut, przy wartosci pH 8,3, flotacje rudy Palabora Mining Company, poddawanej uprzednio dzialaniu zbieracza TEB z utrwalaczem piany 4IG, w dawkach jak w przykladzie I. W celach porównawczych prowadzono flotacje stosujac jako zbieracz sam PAX, sam merkaptan dodecylowy i mieszaniny merkaptanu dodecylo¬ wego z eterem czterowodorofurfurylowym glikolu polietylenowego o wzorze 9, z monoeterem etylowym glikolu etylenowego i z monolaurynianem glikolu polietylenowego, przy czym w mieszaninach tych stosunek objetosciowy merkaptanu do glikolu wynosil 4:1. Wyniki podane w tablicy 13 swiadcza o tym, ze zbieracze wedlug wynalazku bedace mieszanina merkaptanu z poliglikolem dzialaja skuteczniej niz znane.Przyklad XX. Prowadzono próby flotacji w sposób analogiczny do opisanego w przykladzie XIX, stosujac jako zbieracz amyloksantogenian potasu, merkaptan n-dodecylowy i mieszaniny merkaptanu dodecylowego z poliglikolem propylenowym o przecietnym ciezarze czasteczkowym 400. W przypadkach koniecznych, w celu zahamowania dzialania zmniejszajacego powstawanie piany i umozliwienia porównania w takich samych warunkach, stosowano jako dodatkowy srodek pianotwórczy poliglikol propylenowy.Wyniki podano w tablicy 14.Przyklad XXI. Próby opisane w przykladzie XX powtarzano stosujac jako poliglikol preparat Flotanol C-7. Wyniki podano w tablicy 15.Przyklad XXII. Próby opisane w przykladach XX i XXI powtarzano stosujac jako poliglikol preparat Dowfroth 1012. Wyniki podano w tablicy 16.Próby opisane w przykladach XX-XXIIwykazuja istotne znaczenie zmieszania merkaptanu z poligliko¬ lem, a mianowicie uzyskuje sie lepsze zdyspergowanie merkaptanu w przerabianej masie niz w przypadku dodawania poliglikolu oddzielnie. Próby te wykazuja, ze w ten sposób uzyskuje sie nie tylko lepsze wytwarza¬ nie piany przez poliglikol, ale ze przy uprzednim zmieszaniu merkaptanu z poliglikolem zachodzi dzialanie synergistyczne, dzieki któremu stopien odzyskiwania metalu jest wyzszy niz przy dodawaniu obu tych skladników w takiej samej ilosci, ale oddzielnie. Poza tym, jak wynika z przykladu XX, w przypadku stoso-. 118 546 5 wania amyloksantogenianu potasowego jako zbieracza dodanie poliglikolu spowodowalo zmniejszenie piany i spadek stopnia odzyskiwania miedzi z 15% na 12,6%, aczkolwiek ogólnie biorac poliglikol stosowany z jakimkolwiek zbieraczem zwieksza stopien odzyskiwania. Swiadczy to o tym, ze na to zwiekszenie stopnia odzyskiwania wplywa nie tylko zdolnosc poliglikolu do wytwarzania piany.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze uzyskuje sie poprawe stopnia zdyspergowania merkaptanu w wodnej papce i równoczesnie zwiekszenie stopnia odzyskiwania metalu, to jest wieksza selektywnosc procesu flotacji. Poza tym, poliglikol zmniejsza dzialanie hamujace wytwarzanie piany, powodowane obecnoscia merkaptanu. Dalsza zaleta srodka wedlug wynalazku jest to, ze umozliwia on obnizenie flotacji, poniewaz poliglikol jest tanszy niz merkaptan, a równoczesnie powoduje zwiekszenie stopnia odzyskiwania miedzi. Przy uzyciu srodka wedlug wynalazku proces ulega uproszczeniu, gdyz poliglikol eliminuje dzialanie merkaptanu hamujace powstawanie piany, a co najmniej ogranicza to dzialanie.Stwierdzono, ze przy pracy na skale techniczna znanymi sposobami, przy stosowaniu samego merkap¬ tanu alkilowego jako zbieracza i 1,1,3-trójetoksybutanu (TEB)jako srodka pianotwórczego, niezaleznie od hamowania powstawania piany przez merkaptan, w pierwszej komorze ukladu flotacyjnego, do której dodaje sie merkaptan, uzyskuje sie flotacje bardzo nieznaczna lub nie uzyskuje sie jej wcale i komora ta jest wykorzystywana jedynie do kondycjonowania, to jest zdyspergowania merkaptanu w papce. Jednakze,jezeli przed dodaniem merkaptanu zmiesza sie go z mala iloscia poliglikolu, wówczas merkaptan ulega zdyspergo- waniu w papce tak szybko, ze juz w tej pierwszej komorze wytwarza sie piana, dzieki czemu komora ta jest lepiej wykorzystywana.Przy stosowaniu sposobu wedlug wynalazku w praktyce na skale techniczna nie mozna z góry przewi¬ dziec dokladnie jaki poliglikol, w jakim stosunku ilosciowym do merkaptanu i jaka ilosc mieszaniny bedzie dawac najlepsze wyniki przy przerobie okreslonej rudy, totez wielkosci te najkorzystniej ustala sie prowadzac najpierw proces na skale póltechniczna. Poza tym, wielkosci te moga ulegac zmianie, gdyzjakosc rudy moze sie wahac. Podane wyzej przyklady wykazuja jednak, ze merkaptany mozna bardzo korzystnie stosowacjako zbieracze flotacyjne i ich skutecznosc mozna nieoczekiwanie zwiekszyc przez uprzednie zmieszanie ich z poliglikolem w niewielkim stosunku objetosciowym. Przyklady wykazuja równiez, ze ogólnie biorac uprzed¬ nie zmieszanie merkaptanu z poliglikolem umozliwiaosiaganie wyzszego stopnia odzyskiwania metalu niz to jest mozliwe przy uzyciu samego merkaptanu. W przykladach tych stosowano merkaptany techniczne.Najkorzystniej jest stosowac merkaptany o 12-16 atomach wegla, gdyzsa one ciekle i nie maja tak przykrego zapachu jak merkaptany ó krótszych lancuchach. Szczególnie korzystnie stosuje sie merkaptan n- dodecylowy, bedacy produktem latwo dostepnym. Mozna jednak stosowac i inne merkaptany albo ich mieszaniny.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób prowadzenia pianowej flotacji przy wzbogacaniu mineralnych rud metali ze stosowaniem merkaptanu jako zbieracza flotacyjnego, znamienny tym, ze przed dodaniem merkaptanowego zbieracza do mineralnej papki, merkaptan miesza sie dokladnie ze stanowiacym emulgator lub substancje zwilzajaca poliglikolem o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza rodnik fenylowy, rodnik fenylowy podstawiony rodnikiem alkilowym, rodnik alkilowy, lub atom wodoru, R2 oznacza rodnik alkilidenowy, a m oznacza liczbe wieksza niz 2 lub równa 2 o ciezarze czasteczkowym od 50 do 2000. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamiennytym, ze stosuje sie poliglikol o ogólnym wzorze 2, w którym Ri ma wyzej podane znaczenie, R3 oznacza rodnik —CH2—CH2—, R4 oznacza rodnik o wzorze 3, a oba symbole n i p oznaczaja liczby wieksze niz zero. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie poliglikol o wzorze 2, w którym Ri, Rai R4maja wyzej podane znaczenie, a symbole n i p oznaczaja liczby 2-5. 4. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie monoeter 4-alkilofenylowy glikolu polietyle- nopolipropylenowego o wzorze 2, w którym Ri oznacza grupe o wzorze R5—C liib rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-10 atomach wegla, R3 i R4 majawyzej podane znaczenie,a symbole n i p oznaczaja liczby 2-5. 5. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie eterglikolu polietylenopolipropylenowego o wzorze 2, w którym Ri oznacza prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-12 atomach wegla, R3 i R4maja wyzej podane znaczenie, a symbole n i p oznaczaja liczby 2-5.6 118 546 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie rozpuszczalny w wodzie monoeter 4- alkilofenylowy glikolu polietylenowego o wzorze 1, w którym Ri oznacza grupe o wzorze R5—C6H4—, gdzie R5 oznacza prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-10 atomach wegla, a R2 oznacza rodnik —CH2—CH2—. 7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie eter alkilowy glikolu polietylenowego o wzorze 1, w którym Rioznacza prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-12 atomach wegla,a R2oznacza rodnik —ch2-<:h2—. 8. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie rozpuszczalny w wodzie glikol polioksyetyle- nowy o wzorze 1, w którym Ri oznacza atom wodoru i R2 oznacza rodnik —CH2—CH2—. 9. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie rozpuszczalny w wodzie glikol polioksypropy- lenowy o wzorze 1, w którym Ri oznacza atom wodoru, a R2 oznacza rodnik o wzorze 3. 10. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie poliglikol o ciezarze czesteczkowym 200-1000. 11. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie emulgator lub substancje zwilzajaca rozpu¬ szczalne w wodzie. 12. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie merkaptan i emulgator lub substancje zwilzajaca rozpuszczalne w wodzie nawzajem i ich mieszanine dodaje sie w postaci roztworu do papki. 13. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako merkaptan stosuje sie merkaptan alkilowy o wzorze CnH2irfiSH, w którym n oznacza liczbe 12-16. 14. Sposób wedlug zastrz. 13, znamienny tym, ze stosuje sie zbieracz bedacy mieszanina merkaptanów alkilowych i prowadzi sie flotacje pianowa w temperaturze, w której mieszanina ta jest ciecza. 15. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze merkaptanowy zbieracz stosuje sie razem z innym zbieraczem z grupy ksantogenianów, dwutiokarbaminianów i dwutiofosforanów. 16. Sposób wedlug zastrz. 15, znamienny tym, ze jako inny zbieracz stosuje sie ksantogenian i stosunek wagowy merkaptanu do ksantogenianu w ich mieszaninie wynosi od 8:3 do 8:4. 17. Sposób wedlug zastrz. 15, znamienny tym, ze najpierw dodaje sie do papki mieszanine merkaptano- wego zbieracza ze zbieraczem z grupy ksantogenianów, dwutiokarbaminianów i dwutiofosforanów, a w nastepnym stadium dodaje sie mieszanine merkaptanu z emulgatorem lub substancja zwilzajaca. 18. Sposób wedlug zastrz. 15, znamienny tym, ze pianowa flotacje prowadzi sie w wielu stadiach i mieszanine merkaptanu z emulgatorem lub substancja zwilzajaca dodaje sie dó papki w wiecej niz wjednym stadium. 19. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na 1 tone przerabianej rudy stosuje sie 0,001-0,05% wagowych merkaptanu. 20. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie mieszanine merkaptanu z emulgatorem lub substancja zwilzajaca zawierajaca w stosunku objetosciowym wiecej niz 50% merkaptanu. 21. Sposób wedlug zastrz. 20, znamienny tym, ze stosuje sie mieszanine merkaptanu z emulgatorem lub substancja zwilzajaca zawierajaca w stosunku objetosciowym 70-95% merkaptanu. 22. Sposób wedlug zastrz. 21, znamienny tym, ze stosuje sie mieszanine merkaptanu z substancja zwilzajaca lub emulgatorem, zawierajaca w stosunku objetosciowym 80-90% merkaptanu. 23. Sposób prowadzenia pianowej flotacji przy wzbogaceniu mineralnych rud metali ze stosowaniem merkaptanu jako zbieracza flotacyjnego, znamienny tym, ze przed dodaniem merkaptanu zbieracza do mineralnej papki, merkaptan miesza sie dokladnie z emulgatorem lub substancja zbilzajaca, przy czym jako emulgator lub substancje zwilzajaca stosuje sie glikol bedacy poliglikolem o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza nasycony rodnik heterocykliczny, R2 oznacza rodnik alkilidenowy, a m oznacza liczbe wieksza niz 2 lub równa 2 o ciezarze czasteczkowym od 50 do 2000. 24. Sposób wedlug zastrz. 23, znamienny tym, ze stosuje sie poliglikol o ogólnym wzorze 2, w którym Ri oznacza nasycony rodnik heterocykliczny, R3 oznacza rodnik —CH2—CH2—, R4oznacza rodnik o wzorze 3, a oba symbole n i p oznaczaja liczby wieksze niz zero. 25. Sposób wedlug zastrz. 23, znamienny tym, ze merkaptanowy zbieracz stosuje sie razem z innym zbieraczem z grupy merkaptobenzotiazoli lub tienokarbaminianów.Numer próby 1 2 3 4 118 546 Tablica Sklad zbieracza w % objetosciowych „, merkaptan poliglikol w n-dodecylowy 95 90 85 80 100 5 10 15 20 — Amyloksantogenian potasu 95 90 85 80 100 Amyloksantogen 95 90 95 80 100 5 10 15 20 — Jan potasu 5 10 15 20 — Amyloksantogenian potasu 95 90 85 80 100 5 10 15 20 — 1 wagowe miedzi koncentracie 5,33 5,10 5,48 4,89 4,48 4,14 5,44 4,43 4,45 4,90 5,44 4,09 3,52 3,59 3,52 3,17 3,79 2,08 3,55 3,41 3,45 4,15 3,78 Stopien odzyskania miedzi (w %) 50,7 50,1 45,2 42,0 44,0 39,8 49,4 52,6 45,0 49,5 47,5 36,6 38,6 36,8 38,5 36,1 36,5 26,6 38,8 37,8 38,1 36,5 41,7 Amyloksantogenian potasu 2,45 23,6 Tablica 2 Numer próby 1 2 Sklad zbieracza w % objetosciowych merkaptan n-dodecylu 90 80 70 60 50 100 Amyloksantogen 90 80 70 60 50 100 poliglikol 10 20 30 40 50 — ian potasu 10 20 30 40 50 — Zawartosc miedzi i przedgon 0,1178 0,1220 0,1179 0,1277 0,1266 0,1205 0,1205 0,1282 0,1252 0,1185 0,1233 0,1283 0,1228 wagowych koncentrat 2,70 2,88 3,09 3,88 3,47 3,51 1,70 3,00 3,38 2,88 3,82 3,00 3,36 w % pogon 0,097 0,097 0,097 0,105 0,103 0,100 0,111 0,105 0,099 0,099 0,101 0,111 0,100 Stopien odzyskania miedzi (%) 18,3 21,2 18,3 18,3 19,2 17,5 8,5 18,7 21,6 17,1 18,6 14,0 19,1 Amyloksantogenian potasu 0,1190 1,94 0,108 9,8Sklad zbieracza Numer objetosciowy! merkaptan pc dodecylu Ta w % :h diglikol 1 Amyloksantogenian potasu 100 95 90 85 80 2 Amyloksantogeniar 100 95 90 85 80 3 Amyloksantogeniar 100 95 90 85 80 — 5 10 15 20 i potasu — 5 10 15 20 i potasu — 5 10 15 20 4 Amyloksantogenian potasu 100 95 90 85 80 — 5 10 15 20 118 546 b 1 i c a 3 Zawartosc miedzi wagowych przedgon 0,1247 0,1322 0,1262 0,1324 0,1335 0,1280 0,1341 0,1374 0,1347 0,1349 0,1186 0,1288 0,0782 0,0829 0,0822 0,0878 0,0822 0,0790 0,0831 0,0816 0,0825 0,0812 0,0816 0,0797 koncentrat 4,14 4,48 5,33 5,10 5,48 4,89 4,09 5,44 5,54 4,43 4,45 4,90 2,08 3,79 3,52 3,59 3,52 3,17 2,45 3,78 3,55 3,41 3,45 4,15 w % pogon 0,076 0,075 0,063 0,067 0,074 0,075 0,086 0,073 0,069 0,065 0,066 0,066 0,058 0,053 0,051 0,056 0,051 0,051 0,064 0,048 0,051 0,051 0,051 0,051 Stopien miedzi w% 39,8 44,0 50,7 50,1 45,2 42,2 36,6 47,5 49,4 52,6 45,0 49,5 26,6 36,5 38,6 36,8 38,5 36,1 23,6 41,7 38,8 38,8 38,1 36,5 Tablica 4 Numer próby 1 Zbieracz i jego ciezar czasteczkowy Merkaptan n-dodecylowy Merkaptan/Flotanol C-7 Merkaptan n-dodecylowy Merkaptan i glikol polipropylenowy (400) Dodatkowy srodek pianotwórczy Flotanol C-7 Flotanol C-7 Glikol polipropylenowy (400) Glikol polipropylenowy (400) Zawartosc miedzi w przedgonie 2,21 2,05 1,72 1,37 Stopien (%) odzyskania miedzi 33,9 34,1 30,9 34,6 2 Amyloksantogenian potasu Merkaptan n-dodecylowy 0,98 1,06 3 Merkaptan i glikol polipropylenowy (425) Merkaptan i glikol polipropylenowy (1200) Merkaptan i glikol polipropylenowy (2000) 22,3 27,8 1,17 1,25 1.12 28,8 26,7 28,8118 546 Tablica 5 Zbieracz Stopien (%) Dodatkowy srodek Zawartosc miedzi odzyskania pianotwórczy w przedgonie (%) miedzi Sam merkaptan dodecylowy Merkaptan dodecylowy i Triton X-100 Triton X-100 Triton X-100 1,72 1,71 30,4 31,6 Tablica 6 Zbieracz Stopien (%) Dodatkowy srodek Zawartosc miedzi odzyskania pianotwórczy w przedgonie (%) miedzi Sam amyloksantogenian potasu Sam merkaptan dodecylowy Merkaptan i eter fenylowy glikolu etylenowego Merkaptan i monoeter glikolu izopropylenowego Merkaptan i eter glikolu trójetylenowego Merkaptan i monoeter butylowy glikolu etylenowego Masa próbki Zbieracz i jego ilosc kg g/tone 2,135 PAX (10) 1,996 Sam merkaptan dodecy¬ lowy (9) 1,943 Merkaptan dodecylowy i Flotanol C-7 (9) — — Dowfroth 1012 — — — Tablica Dodatkowy srodek pianotwórczy g/tone TEB (6) TEB (9) — 7 0,98 1,06 1,14 1,16 1,04 1,11 Zawartosc miedzi przedgon 0,136 0,134 0,133 koncentrat 2,94 3,10 3,82 22,3 27,8 26,2 25,9 28,4 29,3 (%) Stopien (%) odzyskania pogon miedzi 0,096 30,4 0,077 43,7 0,078 42,310 118 546 Tablica Masa próbki kg 2.078 2,047 2,029 2,024 2,132 2,111 2,123 Masa próbki kg 1,980 2,178 2,183 2,084 2,115 Zbieracz, jego ilosc g/tone i ciezar czasteczkowy glikolu PAX (10) Merkaptan n-dodecylo- wy (9) Merkaptan dodecylowy i glikol polipropylenowy (425) (9) Merkaptan dodecylowy i glikol polipropylenowy (1025) (9) Merkaptan dodecylowy i glikol polipropylenowy (1200) (9) Merkaptan dodecylowy i glikol polipropylenowy (2000) (9) Merkaptan dodecylowy i glikol polipropylenowy (2025) (9) Zbieracz g/tone PAX (10) Merkaptan dodecylu (9) Merkaptan dodecylu i Dowfroth-200 Merkaptan dodecylu i Dowfroth- 250 (9) Merkaptan dodecylu i Dowfroth-1012 (9) Dodatkowy srodek pianotwórczy g/tone TEB (6) TEB (9) TEB (3) TEB (3) TEB (3) TEB (3) TEB (3) Tablica Dodatkowy srodek Zawartosc miedz przedgon 0,130 0,134 0,130 0,131 0,137 0,134 0,131 9 koncentrat 2.41 3,66 3,05 2,77 2,50 2,78 2,22 Zawartosc miedzi pianotwórczy przedgon g/tone TEB (6) TEB (9) — — — 0,128 0,134 0,133 0,129 0,129 koncentrat 2,44 2,40 2,67 2,02 2,26 i (%) pogon 0.084 0,079 0,080 0,075 0,090 0,084 0,085 (%) pogon 0,086 0,078 0,082 0,082 0,076 Stopien (%) ~~ odzyskania miedzi 36,8 42,0 39,7 43,8 35,7 38,9 36,6 Stopien (%) odzyskania miedzi 33,9 43,2 39,5 38,0 42,7 Masa próbki kg 2,156 1,923 2,086 2,059 Zbieracz g/tone PAX (10) Merkaptan n-dodecylu Merkaptan dodecylu i Triton X-100 (9) Merkaptan dodecylu i (9) inny eter oktylofenylowy deka- etylenu Tablica Dodatkowy srodek 10 Zawartosc miedzi pianotwórczy przedgon g/tone TEB (6) TEB (9) TEB (6) — 0,126 0,129 0,131 0,127 koncentrat 2,10 2,34 2,48 2,20 PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL