Przedmiotem wynalazku jest sposób produkcji walcowaniem rur poprzecznie spiralnie zebro¬ wanych, stosowanych w wymiennikach ciepla.Dotychczas wytwarzanie spiralnych zeber na rurach polega na dociskaniu do walcowanej rury zespolu napedzanych narzedzi, zwykle trzech osadzonych na walkach pakietów profilowanych krazków o rosnacych w kierunku walcowania srednicach i grubosciach. Zebrowane rury sa bimetalowe i monometalowe. W rurach bimetalowych zebra wytwarza sie na rurze zewnetrznej, wykonanej z wzglednie plastycznego metalu, na przyklad z aluminium. Rura ta osadzona jest na sztywnej, zwykle stalowej rurze wewnetrznej, na której zaciskana jest w trakcie walcowania tworzac nierozlaczne polaczenie. Odcinki rury monometalowej i —dla rur bimetalowych —rury zewnetrznej, przed ich wprowadzeniem do walcarki ukosuje sie stozkowo zewnetrznie.Pozwala to uzyskiwac zmniejszenie obciazen narzedzi w pierwszych fazach formowania zeber oraz pewne zlagodzenie uderzeniowego charakteru pracy krazków podczas wprowadzenie rury.Na stozkowo zukosowana rure oddzialywuja wówczas wierzcholki krazków walcowniczych, równiez ulozone stozkowo. Jednakze przy niewielkim zwykle zróznicowaniu katów wierzcholkowych tych stozków, dochodzi do niemal równoczesnego rozpoczynania walcowania rury przez kilka sasied¬ nich krazków. Stwarza to warunki do wystepowania czasami miejscowego scinania materialu walcowanej rury na skutek chwilowego wzrostu obciazen, a w rezultacie do powstawania braków.Dotychczas podczas walcowania, a zwlaszcza w czasie wprowadzenia rur do walcarki, narze¬ dzia i rury obficie natryskiwane sa emulsja olejowa, odprowadzajaca nadmiar wydzielonej w czasie pracy energii cieplnej oraz zmniejszajaca tarcie miedzy rura a narzedziami. Przy wytwarzaniu rur bimetalowych pewna ilosc tej emulsji przedostaje sie do przestrzeni miedzyrurowej i przy dociska¬ niu rur rozprowadzana jest wzdluz nich tworzac cienka warstewke miedzy powierzchniami styku rur. Warstewka ta szkodliwie zmniejsza parametry przeplywu ciepla przez rure w wymiennikach ciepla, w których stosuje sie zebrowane rury bimetalowe. Próby ograniczenia natryskiwania emulsji w poczatkowych fazach walcowania, dla wyeliminowania tej warstewki, nie przyniosly korzystnych rezultatów, gdyz wystepowalo wtedy scinanie zarysu zebra na skutek wzrostu tarcia.2 120336 Istota sposobu produkcji rur poprzecznie spiralnie zebrowanych monometalowych wedlug wynalazku walcowaniem krazkami profilowanymi polega na tym, ze jeden z konców odcinka rury ukosuje sie wewnetrznie stozkowo o kat wierzcholkowy od 10° do 40°, a najmniejsza grubosc zukosowanej scianki wynosi od 0,2 do 0,5 grubosci scianki rury, a nastepnie w znany sposób przeprowadza sie walcowanie zeber na rurze rozpoczynajac od jej zukosowanego konca.Po zastosowaniu sposobu wedlug wynalazku w produkcji rur monometalowych bardzo wyraznie zmalala w porównaniu do znanych sposobów — ilosc braków oraz — nieoczekiwanie — kilkakrotnie wzrosla zywotnosc krazków walcowniczych.Istota sposobu produkcji rur poprzecznie spiralnie zebrowanych bimetalowych wedlug wyna¬ lazku walcowaniem krazkami profilowanymi polega na tym, ze jeden z konców rury zewnetrznej ukosuje sie wewnetrznie stozkowo o kat wierzcholkowy od 10° do 40°, a najmniejsza grubosc zukosowanej scianki wynosi od 0,2 do 0,5 grubosci scianki rury zewnetrznej, po czym rure zewnetrzna do rury wewnetrznej dociska sie pierscieniowo tak, ze rozpoczynajacy sie w odleglosci od 1 do 40 grubosci scianki rury zewnetrznej od konca zukosowania walcowy odcinek styku rur na szerokosc od 1 do 20 grubosci scianki rury zewnetrznej, a nastepnie w znany sposób przeprowadza sie walcowanie zeber na rurze rozpoczynajac od jej zukosowanego konca. Korzystne jest, jezeli dociskanie rury zewnetrznej do rury wewnetrznej przeprowadza sie walcowaniem, szerokosc odcinka styku rur wynosi od 4 do 8 grubosci scianki rury zewnetrznej, a odcinek ten rozpoczyna sie w odleglosci od 1 do 5 grubosci scianki rury zewnetrznej od konca zukosowania.Rury bimetalowe wytwarzane sposobem wedlug wynalazku — na skutek wyeliminowania warstewki emulsji oddzielajacej powierzchnie styku rur — charakteryzuja sie wysokimi wspólczyn¬ nikami przenikania ciepla, a ich wytwarzanie — podobnie jak przy wytwarzaniu rur monometalo¬ wych — przebiega z niewielka iloscia braków oraz duza zywotnoscia narzedzi.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w czterech przykladach wykonania i wyjasniony na rysunkach, z których fig. 1 przedstawia przekrój konca rury monometalowej, a fig. 2 — przekrój rury bimetalowej.Jeden z konców rury monometalowej wedlug fig. 1 ukosuje sie stozkowo wewnetrznie pod katem a, zawartym w granicach od 10° do 40° tak, by mniejsza grubosc zukosowanej scianki a wynosila od 0,2 do 0,5 grubosci scianki rury g. Podobnie, zachowujac powyzsze zaleznosci ukosuje sie — w trakcie wytwarzania rur bimetalowych przedstawionych na fig. 2 — rure zewnetrzna 1. Po zukosowaniu, rure zewnetrzna 1 dociska sie do rury wewnetrznej 2 na odcinku b o szerokosci zawartej w granicach od 1 do 20 grubosci scianki rury zewnetrznej g. Odcinek b styku rur odlegly jest od konca zukosowania o odcinek c, którego wielkosc zawarta jest w granicach od 1 do 40 grubosci scianki rury zewnetrznej.Przyklad I. Rure aluminiowa o srednicy zewnetrznej 40mm i grubosci scianki g = 7mm ukosuje sie pod katem a =35°, przy czym najmniejsza grubosc zukosowanej scianki wynosi 0.3g = 2,1 mm. Po wprowadzeniu rury zukosowanym koncem do walcarki i wykonaniu zeber w znany sposób uzyskano produkcje praktycznie bezbrakowa rur o srednicy zewnetrznej zeber 57mm przy podzialce 2,8mm.Przyklad II. Rure miedziana o srednicy zewnetrznej 28mm i grubosci scianki g = 5mm ukosuje sie pod katem a =20°, przy czym najmniejsza grubosc zukosowanej scianki wynosi 0,2g=l,0mm. Po walcowaniu uzyskuje sie rury o srednicy zewnetrznej zeber 36mm przy podzialce 3,2mm.Przyklad III. Rure aluminiowa o wymiarach i zukosowanajak w przyladzie I nasuwa sie na rure stalowa o srednicy zewnetrznej 25 mm. Nastepnie walcowaniem dociska sie rure aluminiowa do stalowej na odcinku o szerokosci 10 g = 70 mm, przy czym poczatek tego odcinka znajduje sie w odleglosci 2g = 14mm, od konca zukosowania. Po przeprowadzeniu w znany sposób walcowania zeber uzyskuje sie bezbrakowo integralne rury bimetalowe, w których powierzchnia styku rur nie stanowi przeszkody w przenikaniu ciepla przez scianke rury.Przyklad IV. Rure miedziana o wymiarach i zukosowanajak w przykladzie II nasuwa sie na rure stalowa o srednicy zewnetrznej 16 mm. Nastepnie walcowaniem dociska sie rure miedziana do rury stalowej na odcinku 4g = 20mm, przy czym poczatek tego odcinka znajduje sie w odleglosci120 336 3 10g—50mm od konca zukosowania. Po przeprowadzeniu w znany sposób walcowania zeber uzyskuje sie, praktycznie bezbrakowo, rury o bardzo dobrych wlasciwosciach przeplywu ciepla.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób produkcji rur poprzecznie spiralnie zebrowanych monometalowych walcowaniem krazkami profilowanymi, znamienny tym, ze jeden z konców odcinka rury ukosuje sie wewnetrznie stozkowo o kacie wierzcholkowym od 10° do 40° i najmniejszej grubosci zukosowanej scianki od 0,2 do 0,5 grubosci scianki rury, a nastepnie w znany sposób przeprowadza sie walcowanie zeber na rurze rozpoczynajac od jej zukosowanego konca. 2. Sposób produkcji rur poprzecznie spiralnie zebrowanych bimetalowych walcowaniem krazkami profilowanymi, znamienny tym, ze jeden z konców odcinka rury ukosuje sie wewnetrznie stozkowo o kacie wierzcholkowym od 10° do 40° i najmniejszej grubosci zukosowanej scianki rury zewnetrznej od 0,2 do 0,5 grubosci scianki rury zewnetrznej, po czym rure zewnetrzna do rury wewnetrznej dociska sie pierscieniowo rozpoczynajac docisk w odleglosci od 1 do 40 grubosci scianki rury zewnetrznej od konca zukosowania, walcowy odcinek styku rur ma szerokoscod 1 do 20 grubosci scianki rury zewnetrznej, a nastepnie w znany sposób przeprowadza sie walcowanie zeber na rurze rozpoczynajac od jej zukosowanego konca.120336 Fig / Fig 2 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL