Wynalazek dotyczy zapalnika do po¬ cisków dzialowych lub lotniczych, dziala¬ jacego badz pod wplywem uderzenia o cel, badz tez pod wplywem sily bezwladnosci i odznaczajacego sie czuloscia.Wedlug wynalazku splonka zostaje do¬ prowadzona do zetkniecia sie z iglica w chwili odbezpieczenia zapalnika, t. j. przed jego wybuchem; utworzony wobec tego przed zaplonem styk splonki z iglica wply¬ wa na czulosc zapalnika. Gdy pocisk na¬ potyka nawet tekka i cienka przeszkode, wystarcza to, aby iglica przesunela sie nie¬ co, zaglebiajac sie w splonke i wywolujac jej natychmiastowy zaplon. Wobec tego odleglosc iglicy od splonki jest nieznacz¬ na, w przeciwienstwie do tego, jak jest w dotychczasowych zapalnikach, — przyczem przesuw calkowity iglicy zawsze byl dluz¬ szy od dlugosci przestrzeni jalowej.Przesuniecie iglicy ku splonce podczas lotu pocisku zabezpieczone jest zapomoca sprezyny, badz zatyczki, badz zapomoca powietrza, badz wreszcie zapomoca dowol¬ nego innego odpowiedniego srodka.Zabezpieczenie splonki i iglicy podczas transportu uskutecznia sie zapomoca bez¬ pieczników transportowych, które z chwi¬ la odbezpieczenia zapalnika zostaja wyla¬ czone badz zapomoca sily bezwladnosci, badz sily odsrodkowej, badz tez w dowol¬ ny inny sposób. Wskutek zmniejszenia sie szybkosci pocisku podczas lotu, splonka przesuwa sie do przodu pod wplywembezwladnosci swej masy, az do styku z iglica. Skutek dzialania sily bezwladnosci moze*byc zreszta, zwiekszony dzialaniem sprezyny lub mas dodatkowych, polaczo¬ nych ze splonka.Na rysunku przedstawiono dla przy¬ kladu kilka form wykonania zapalnika we¬ dlug wynalazku, a mianowicie na fig. 1 jest przedstawiony zapalnik w przekroju podluznym, zaopatrzony w iglice, znajdu¬ jaca sie pod dzialaniem sprezyny, fig. 2 wskazuje przekrój podluzny odmiennego zapalnika o iglicy, ustalonej zapomoca po¬ przecznej zawleczki, fig. 3 — przekrój po¬ dluzny zapalnika z iglica, poddana dziala¬ niu powietrza; fig. 4 przedstawia w zwiek¬ szonej skali przekrój szczególnie czulego zapalnika o specjalnem urzadzeniu zabez¬ pieczajacem, fig. 5 — odmiane szczególu zapalnika wedlug fig. 4.W formie wykonania, przedstawionej na fig. 1, zapalnik posiada kadlub 1, wkre¬ cany w glowice pocisku i zaopatrzony w srodkowe wydrazenie 15, w którem miesci sie urzadzenie igliczne. Iglica 2 zakonczo¬ na jest glówka 3, wystajaca nazewnatrz kadluba 1. Prowadzenie glówki odbywa sie zapomoca zawleczki 4, osadzonej w ka¬ dlubie 1 i przechodzacej przez podluzne wykroje 5 glówki 3. — Sprezyna 6, opierajaca sie na pierscie¬ niowej wstawce 7, umieszczonej w wydra¬ zeniu 15, oddala iglice 2 od splonki.W oprawce 13 osadzona jest splonka 12, pokryta plytka 14 i przytrzymywana klamra 8, której boczne jezyczki 9 opiera¬ ja sie na tulejce 10, osadzonej w srod- kowem wydrazeniu kadluba 1. Zapal¬ nik uzupelnia detonator 11 zwyklej bu¬ dowy.Podczas transportu zapalnika iglica moze sie przesunac wskutek przypadko¬ wego uderzenia sie pocisku, lecz ostrze 2 nie moze zetknac sie ze splonka, gdyz glówka iglicy oprze sie na pierscieniowej wstawce 7.Sposób dzialania zapalnika jest naste¬ pujacy.Po wystrzale iglica wskutek sily bez¬ wladnosci sciska sprezyne 2 i z tegoz po¬ wodu rurka 10 odgina jezyczki 9 klamry 8, nasuwajac sie na oprawke 13.Podczas lotu pocisku, dzieki zwolnie¬ niu jego szybkosci, sprezyna 6 odpycha iglice ku przodowi, podczas gdy splonka oraz czesci 13, 8 i 10 przesuwaja sie rów¬ niez ku przodowi pod wplywem powsta¬ wania sily bezwladnosci wskutek zmniej¬ szenia szybkosci pocisku, az do chwili zetkniecia sie z ostrzem iglicy 2, ograni¬ czajacem ostatecznie dalszy ich posuw (splonki i iglicy). Czesci 10 i 8 stanowia masy dodatkowe, których sila bezwladno¬ sci dziala wspólnie z sila bezwladnosci masy oprawki 13.Gdy nastepuje nagle zatrzymanie po¬ cisku, wskutek napotkania przeszkody, czesci 8, 10 i 13 wywoluja przebicie plytki 14 i zaplon zapalnika. Ten sam skutek wy¬ woluje równiez uderzenie glówki 3. Za¬ palnik dziala wiec pod wplywem udenze- nia i pod wplywem sily bezwladnosci.W formie wykonania, przedstawionej na fig. 2, glówka 3 iglicy jest polaczona z kadlubem 1 zapalnika zapomoca zawlecz¬ ki 16. Prócz tego miedzy glówka 3 i czo¬ lowa powierzchnia zapalnika jest umie¬ szczona tasma spiralna 17. Tasma ta, za¬ bezpieczajaca iglice od przesuniecia sie w czasie transportu, rozwija sie pod wply¬ wem sily odsrodkowej po wystrzale i od¬ pada. Urzadzenie, zabezpieczajace splon¬ ke 12, rózni sie od poprzedniego tern, ze moze sie przesuwac w oprawce 13 i znaj¬ duje sie pod dzialaniem sprezyny 18, któ¬ ra dazy do odepchniecia splonki ku przo¬ dowi. Jak widac, w tym przypadku nie stosuje sie mas dodatkowych, co pozwala na zmniejszenie grubosci plytki ochron¬ nej, wzglednie zupelne usuniecie tej plyt¬ ki, jesli sprezyna 18 jest odpowiednio slaba.Zapalnik tego rodzaju dziala wylacz¬ nie pod wplywem uderzenia, przyczem glówka 3 iglicy scina zawleczke 16, gdy glówka ta uderza o przeszkode.W formie wykonania, przedstawionej na fig. 3, glówka 3 iglicy ma ksztalt dzwo¬ na, zaopatrzonego w otwory 19, sluzace do przechodzenia powietrza, i moze sie swo¬ bodnie przesuwac w komorze 20, wykona¬ nej w przedniej czesci kadluba 1. Z dru¬ giej strony zapalnika jest osadzona swo¬ bodnie splonka 12 w oprawce 13. Urza¬ dzenie, zabezpieczajace splonke, zostaje zwolnione pod wplywem dzialania sily bezwladnosci, podobnie jak w przypadku poprzednim.Podczas lotu pocisku splonka styka sie wylacznie pod wplywem sily bezwlad¬ nosci z ostrzem iglicy 2. Ta ostatnia zo¬ staje przesunieta ku przodowi pod dziala¬ niem powietrza, przenikajacego do ko¬ mory 20.Zapalnik dziala pod wplywem uderze¬ nia i czulosc jego jest nadzwyczaj znacz¬ na, gdyz po napotkaniu przeszkody prze¬ suniecie sie iglicy ku tylowi nie napoty¬ ka próoz oporu powietrza zadnego innego oporu.Na fig. 4 jest przedstawiona odmienna forma wykonania zapalnika, wyrózniajaca sie przy mozliwie pustej budowie duza czuloscia i jednoczesnie calkowitern bez¬ pieczenstwem podczas transportów.W tej formie wykonania dzwon 3, po¬ laczony z iglica 2, moze sie swobodnie przesuwac w kadlubie / zapalnika i pod¬ czas gdy pocisk opisuje tor, dzialanie ae¬ rodynamiczne przesuwa dzwon ku przodo¬ wi. Splonka 12, odpychana ku przodowi zapomoca sprezyny 25, nie moze sie zbli¬ zyc do ostrza iglicy 2 dzieki zaporom 23, przytrzymywanym w dostatecznej odle¬ glosci zapomoca elastycznej opaski 24.Zapory 23 moga sie przesuwac w wyzlo¬ bieniu 30 kadluba 1.Po wystrzale ruch obrotowy pocisku zmusza zapory 23 do rozsuniecia sie i przejscia w wydrazenie 30, poczem splon¬ ka 12 zetknie sie z ostrzem 2 iglicy pod dzialaniem sprezyny 25.Zapalnik ten jest bardzo czuly i za¬ plon nastepuje po przezwyciezeniu same¬ go tylko oporu powietrza pod dzwonem.Czesc 3, stanowiaca glówke iglicy, jest wytloczona z metalu bardzo lekkiego, jak np. glin, duraluminjum, stop magnezu i te¬ mu podobny. Glówka posiada posrodku o- twór, sluzacy do osadzania sworznia 2 iglicy w ksztalcie izwyklej szpilki. Aby po¬ laczyc czesci 2x3, wystarczy zagiac na glówce 28 szpilki brzegi 29 srodkowego o- tworu. Wykonanie jest wiec bardzo pro¬ ste i tanie.Urzadzenie zabezpieczajace, zwalniane pod dzialaniem sily odsrodkowej i zawie¬ rajace zapory 23, moze byc uzupelnione pierscieniem 31 (fig. 5), usuwajacym sie pod dzialaniem sily bezwladnosci po wy¬ strzale. Aby pierscien nie mógl sie prze¬ suwac podczas transportów, jest on za¬ bezpieczony zawleczka 32; ta ostatnia zo¬ staje scieta po wystrzale i zwalnia dzieki temu pierscien 31. Pierscien ten moze byc równiez zabezpieczony sprezyna, która po wystrzale zostaje scisnieta.W pnzypadku zastosowania tego za¬ palnika do pocisków lotniczych, urzadze¬ nie zabezpieczajace moze tworzyc zawlecz¬ ka, zrywana wskutek upadku pocisku lub tez inny narzad zabezpieczajacy zna¬ nego rodzaju w polaczeniu z ukladem zwalniajacym, dzialajacym zapomoca smi- gi, przyczem zadanie tych urzadlzen pole¬ ga, jak poprzednio, na utrzymywaniu splonki ^tyle podczas transportów i zwal¬ nianiu sie podczas lotu pocisku.Oczywiscie, wynalazek nie ogranicza sie do form, przedstawionych na rysun¬ kach i podanych jedynie dla puzykladu.W szczególnosci wzajemne polozenie splonki i iglicy moze byc odwrotne; w tym przypadku splonka stanowi czesc na- — 3 —rzadu, podlegajacego uderzeniu, zas igli¬ ca znajduje sie wraz z urzadzeniem zabez¬ pieczaj acem w tylnej czesci zapalnika.Mozna takze zmienic budowe zarówno u- kladu, przytrzymujacego iglice na przo- dzie, jak i urzadzen, zabezpieczajacych splonke, narzadów zwalniajacych te ostat¬ nia i przyrzadu, przesuwajacego splonke ku przodowi. Zasadnicza cecha wynalazku polega bowiem na tern, ze przed zaplo¬ nem nastepuje styk ostrza ze stplonka.Istniejace typy zapalników iglicowych moga byc pnzerobiomje na zapalniki wedlug wynalazku. Zwiekszenie dlugosci ostrza glowicy wraz ze wzmocnieniem plytki splonki, zmiana poszczególnych wymia¬ rów lub odpowiedni podluzny luz splonki w jej oprawce zapewnilyby na torze poci¬ sku styk iglicy z plytka splonki.Dodajac do obecnie uzywanych izapal- ników narzad, zabezpieczajacy splonke, mozna otrzymac zapalnik wedlug fig. 2.Istniejace zapalniki wysokoczule moglyby byc zmienione wedlug fig. 3; w tym celu dostatecznie byloby usunac narzady, slu¬ zace do zwalniania iglicy i dodac narzady, zabezpieczajace splonke. PL