Przedmiotem wynalazku jest przekladnia pla¬ netarna osi napedowej.Znane jest zastosowanie osi napedowych zaopa¬ trzonych w przekladnie planetarne w maszynach budowlanych i górniczych. Przekladnie planetarne maja wiele kól obiegowych osadzonych w jarzmie lub zespole jarzona. W znanych rozwiazaniach wal napedowy osi obraca kolo centralne, zazebiajace sie z wieloma kolami obiegowymi, zazebiajacymi sie jednoczesnie z nieruchomym kolem zebatym pier¬ scieniowym o uzebieniu wewnetrznym, co powodu¬ je obrót jarzma stanowiacego czlon wyjsciowy przekladni.Jarzmo wykonuje sie na ogól w postaci zespolu skladajacego sie z wielu czesci, co umozliwia mon¬ taz kól obiegowych. Znane jest rozwiazanie, w któ¬ rym stosuje sie obudowe jarzma zaopatrzona w piasty, na których jest osadzona plyta jarzma, sztywno polaczona srubami z obudowa. W obu¬ dowie i jarzmie sa wykonane poosiowe otwory mieszczace elementy mocujace kola obiegowe.Przy przenoszeniu przez przekladnie bardzo du¬ zych momentów wystepuja obwodowe momenty gnace w wyniku powstania momentu obrotowego pomiedzy plyta jarzma a jarzmem. Nawet nie¬ wielkie skrecenie obudowy wzgledem plyty jarzma zmniejsza luz lozysk, znacznie zmniejszajac ich trwalosc. Uzycie srub kolpakowych do skrecania plyty z obudowa jarzma zmniejsza moment gnacy 10 15 20 25 30 lecz wystawia sruby ha dzialanie naprezen tnacych, które znacznie zmniejszaja ich trwalosc.Ceflem wynalazku jest rozwiazanie przekladni planetarnej, w której sruby skrecajace obudowe i plyte jarzma nie sa narazone na dzialanie naprezen -tnacych, zas pomiedzy obudowa i jarz¬ mem nie wystepuja momenty gnace.Zgodnie z rozwiazaniem wedlug wynalazku prze¬ kladnia planetarna zawiera drazone kolki zestala¬ jace mocujace obudowe jarzma oraz plyte jarzma w okreslonym polozeniu katowym wzgledem sie¬ bie, oraz sruby osadzone wspólosiowo z kolkami ustalajacymi, przystowane do mocowania ciernego obudowy jarzma oraz plyty jarzma w kierunku poosiowym. Kolki ustalajace sa poddawane wylacz¬ nie obciazeniom skrecajacym i tnacym, zas sruby sa poddawane wylacznie poosiowym obciazeniom rozciagajacym i sciskajacym.Korzystnie drazone kolki ustalajace sa osadzone w otworach wystepów obudowy jarzma w obsza¬ rach plyty jarzma wspólosiowych z otworami wy¬ stepów obudowy jarzma. Kolki ustalajace .paso¬ wane z wciskiem w otworach obudowy i plyty jarzma sa korzystnie stosowane z mniejszym wci¬ skiem w otworach plyty jarzma niz w otworach obudowy jarzma.Korzystnie sruby sa osadzone w drugich otwo¬ rach plyty jarzma wspólosiowych z pierwszymi otworami, przechodza przez drazone kolki ustala¬ jace i sa zamocowane w drugich otworach w wy- 121 238121 238 3 4 stepach obudowy jarzma, wspólosiowych . z pierw¬ szymi otworami. Drugie otwory plyty jarzma maia srednice wieksza niz pierwsze otwory plyty i lacza sie ze sdba powierzchnia pierscieniowa.Korzystnie sruby sa zaopatrzone w pierscieniowe podkladki, z których co najmniej jedna jest osa¬ dzona w drugim otworze plyty jarzma na kaz¬ dej srubie, pomiedzy jej lbem a powierzchnia pierscieniowa.Pierwszy otwór obudowy przechodzi w pierscie¬ niowa powierzchnie czolowa, zas sila dzialajaca po¬ przez podkladki na kazda srube oraz pierscieniowa powierzchnie plyty dociska pierscieniowa powierz¬ chnie czolowa obudowy do odpowiedniej czesci powierzchni plyty jarzma.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. fl^jSr^dstawia prgeiladnie w przekroju wzdluz¬ nyni,*fig.*2* — przekladnie w widoku z przodu.Zfodnie z figura 1 As napedowa 10 jest zakon- czor|a ,,z ^kasde^j Stronyj przekladnia planetarna 12 orazt obudowa ^^jmjegLczaca mechanizm róznico¬ wy, polaczony z koncówka przekladni 12 za posred¬ nictwem walu 16 osi napedowej.Przekladnia 12 zawiera piaste 22 wspornika 20, podtrzymujacego kolo zebate pierscieniowe 24 o uzebieniu wewnetrznym. Piasta 22 jest polaczona przy pomocy wpustu 26 z obudowa 14 osi. Nakretka zabezpieczajaca 28 zapobiega przesuniecipm wspor¬ nika 20 w kierunku osiowym. Piasta 36 kola jest osadzona obrotowo przy pomocy dwóch przeciw- ciernych lozysk waleczkowych 32, 34. Zewnetrzne lozysko 32 kola spoczywa bieznia wewnetrzna na piascie 22 wspornika 20, natomiast wewnetrzna bie¬ znia wewnetrznego lozyska 34 spoczywa na wy¬ stepie 38 obudowy 14. Wspornik 20 nastawia sie w kierunku poosiowym, za posrednictwem nakretki 28, w celu wlasciwego ustawienia srednicy lozysk.Kolo centralne 40 jest osadzone przy pomocy wpustu na zewnetrznym koncu walu 16. Pierscien 42 ogranicza przesuniecie osiowe kola 40, a pier¬ scieniowa podkladka 46, usytuowana pomiedzy ko¬ lem 40 a powierzchnia czolowa 44 obudowy 14, zapobiega zetknieciu sie kola 40 z powierzchnia 44. Kolo centralne 40 zazebia sie z wieloma kolami obiegowymi 50 wykonanymi integralnie z osiami 52, 54 ulozyskowanymi przy pomocy lozysk walecz¬ kowych 56, 58. Zewnetrzne bieznie lozysk walecz¬ kowych 56 sa osadzone na stale w otworach 66 w obudowie 64 zespolu jarzma 62. Zespól jarzma 62 obejmuje plyte 68 oraz pokrywe 70, zamocowana przy pomocy srub 72 do pierscieniowej powierzchni czolowej 74 obudowy 64. Pokrywa 70 zawiera ko¬ rek 76, umozliwiajacy sprawdzenie oraz uzupelnie¬ nie poziomu oleju w przekladni 12.Na wewnetrznej powierzchni pokrywy znajduje sie zderzak 78 ograniczajacy przesuniecie osiowe walu 16. Obudowa 64 jarzma jest trwale zamocowa- wana do piasty 36 przy pomocy kolków 60 mocu¬ jacych kolo, rozmieszczonych równo na odwodzie.Lozyska waleczkowe 58 sa trwale osadzone w wyforaniach 80 plyty 66 jarzma. Obudowa 64 jarz¬ ma zawiera wiele .integralnych wystepów 82, skie¬ rowanych do wewnatrz, z których kazdy ma srod¬ kowy gwintowany otwór 84 koncentryczny z otwo¬ rem 86 o wiekszej srednicy, który przechodzi w pierscieniowa powierzchnie czolowa 88, o która opiera sie powierzchnia 90 plyty 68 jarzma.W plycie 68 jarzma jest wykonane wiele otworów 92 o srednicy niewiele wiekszej od srednicy sa¬ siednich otworów 86. W plycie 68 jest równiez wy¬ konane wiele otworów 94 o srednicy wiekszej od srednicy otworów 92. Otwory 92, 94 sa polaczone pierscieniowa powierzchnia 96.Plyta 68 jarzma jest ustalona katowo wzgledem obudowy 64 jarzma dzieki zastosowaniu wielu dra¬ zonych kolków ustalajacych 98, wcisnietych w otwory 86 obudowy. Wystajace czesci 100 kolków 98 sa wcisniete w otwory 92 plyty 68. Kolki 98 sa osadzone ciasniej w otworach 86 niz w otworach 92, Plyta 68 jest zamocowana do obudowy 64 jarz¬ ma przy pomocy srub 102 przechodzacych przez otwory 104 w kolkach 98, wkreconych w gwinto¬ wane otwory 84. Sruby 102 dociskaja podkladki 106 do powierzchni 96, dociskajac do siebie po¬ wierzchnie 88, 90.Osie napedowe lub osie napedzajace kola, zaopa¬ trzone w przekladnie planetarne stosuje sie w przypadku urzadzen o duzych obciazeniach, przy¬ kladowo w urzadzeniach do pracy w kopalniach.W rozwiazaniach tych przekladnia planetarna 12 oraz lozyska waleczkowe 56, 58 przenosza duze momenty obrotowe. Przenoszenie momentów obro¬ towych powoduje dzialanie obwodowych momentów gnacych na kolki ustalajace 98, usilujacych spowo¬ dowac obrót plyty 68 wzgledem obudowy 64. Na¬ wet niewielkie przesuniecie obwodowe lub skrece¬ nie obudowy 64 wzgledem plyty 68 oddzialywuje na luz pomiedzy lozyskami 56, 58 oraz osiami 52, 54 kól obiegowych 50, zmniejszajac ich trwalosc. Uzy¬ cie srub 102, zaopatrzonych w kolpaki, powoduje powstanie sily dociskajacej plyte 68 do obudowy 64, oraz eliminuje moment zginajacy tak, ze dra¬ zone kolki ustalajace 98 sa poddawane dzialaniu wylacznie obciazen .tnacych. Poniewaz obciazenia tnace dzialaja na kolki ustalajace 98, sruby 102 sa poddawane wylacznie dzialaniu obciazen sciskaja¬ cych i rozciagajacych.Niniejsze rozwiazanie umozliwa wykonanie obu¬ dowy 64 jarzma oraz plyty 68 jarzma z zeliwa stfero-idalnego, o granicy plastycznosci równej okolo 3700 kg/cm8 natomiast drazone kolki ustalajace 98 sa wykonane ze stali o wytrzymalosci na rozcia¬ ganie równej okolo 8000 kg/cm2 oraz twardosci 51 HRC. Poniewaz srulby 102 sa poddawane wylacz¬ nie naprezeniom rozciagajacym ich twardosc mo¬ ze wynosic 28-H32 HRC. Dzieki zastosowaniu roz¬ wiazania wedlug wynalazku kolki ustalajace 98 sa poddawane wylacznie naprezeniom tnacym i skre¬ cajacym, bez naprezen zginajacych. Sruby 102 prze¬ chodzace swobodnie przez otwór 104 drazonych kolków sa poddawane dzialaniu wylacznie napre¬ zen rozciagajacych i sciskajacych. Uzycie drazo¬ nych kolków o duzej wytrzymalosci, pasowanych na wcisk w obudowie jarzma oraz w mniejszym stopniu w plycie jarzma (w polaczeniu ze srubami pracujacymi wylacznie na rozciaganie) tworzy 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 121 238 6 liklad o wytrzymalosci równej w przyblizeniu wy¬ trzymalosci jednorodnej przekladni planetarnej.Zrozumialym jest, ze w niniejszym rozwiazaniu nie jest mozliwe uzycie jednorodnej przekladni planetarnej, majacej obudowe jarzma wykonana integralnie z plyta jarzma, z uwagi na zaopatrzenie ikól obiegowych w osie. Ponadto nawet gdyby obie¬ gowe kola byly osadzone na oddzielnych osiach, alby umozliwic wykonanie integralnego jarzma, by¬ loby ono zbyt kosztowne do odlewania i obróbki.Zastrzezenia patentowe 1. Przekladnia planetarna osi napedowej zawie¬ rajaca zespól jarzma majacy obudowe jarzma oraz plyte jarzma, znamienna tym, ze zawiera drazone kolki ustalajace (98) mocujace obudowe (64) jarz¬ ma (62) oraz plyte (68) jarzma (62) w okreslonym polozeniu katowym wzgledem siebie, oraz sruby (102) osadzone wspólosiowo z kolkami ustalajacymi (98), przystosowane do mocowania ciernego obudo¬ wy (64) jarzma (62) oraz plyty (68) jarzma (62) w kierunku poosiowym. 2. Przekladnia wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze drazone kolki ustalajace (98) sa osadzone w otworach (86) wystepów (82) obudowy (64) jarzma (62), oraz w otworach (92) plyty (68) jarzma (62), wspólosiowych z otworami (86) wystepów (82) obu¬ dowy (64) jarzma (62). 3. Przekladnia wedlug zastrz. 2, znamienna tym, ze drazone kolki ustalajace (98), pasowane z wcis¬ kiem w otworach (86, 92) obudowy (64) i plyty (68) 10 20 25 30 jarzma (62), sa pasowane z mniejszym wciskiem w otworach (92) plyty (68) jarzma (62) niz w otwo¬ rach (86) obudowy (64) jarzma (62). 4. Przekladnia wedlug zastrz. 3, znamienna tym, ze sruby (102) sa osadzone w drugich otworach (94) plyty (68) jarzma <62), wspólosiowych z pier¬ wszym/i otworami (92), przechodza przez drazone kolki ustalajace (98) i sa zamocowane w drugich otworach (84) w wystepach <82) obudowy (64) jarz¬ ma (62), wspólosiowych z pierwszymi otworami (86). 5. Przekladnia wedlug zastrz. 4, znamienna tym, ze drugie otwory (94) plyty (68) jarzma (62) maja srednice wieksza niz pierwsze otwory (92) plyty (68) i lacza sie ze soba powierzchnia pierscieniowa (96). 6. Przekladnia wedlug zastrz. 5, znamienna tym, ze sruby (102) sa zaopatrzone w wiele pierscienio¬ wych podkladek (106), z których co najmniej jed¬ na jest osadzona w drugim otworze (84) plyty (68) jarzma (62) na kazdej srubie (102), pomiedzy jej lbem a powierzchnia pierscieniowa (96). 7. Przekladnia wedlug zastrz. 6, znamienna tym, ze pierwszy otwór (86) obudowy (64) przechodzi w pierscieniowa powierzchnie czolowa (88), zas sila dzialajaca poprzez podkladki <106), na kazda srube (102) oraz pierscieniowa powierzchnie (96) plyty (68), dociska pierscieniowa powierzchnie czolowa (88) obudowy (64) do odpowiedniej czesci powierz¬ chni (90) plyty jarzma.Fig.121 238 Fig. 2 PZGraf. Koszalin A-1584 90 A-4 Cena 100 zl PL