Przedmiotem wynalazku jest sposób termicznej rafinacji silnie zanieczyszczonej miedzi w fazie stopionej.Problem rozwiazywany za pomoca wynalazku wynika z powszechnego uszczuplenia zasobów su¬ rowcowych, wymuszajacego recyrkulacje zlomu metalowego, zwlaszcza zlomu miedzi. Otrzymuje sie przy tym przeznaczana do hutniczej przeróbki silnie zanieczyszczona miedz surowa, której rafi¬ nacja wedlug znanych technologii procesów jest co najmniej nieoplacalna, a w wielu przypadkach nawet problematyczna, gdyz w przypadku mie¬ szanin metali, jakie zwlaszcza sa nieuniknione w zlomie metalowym, usuwa sie przede wszyst¬ kim siarke i zelazo w nastepstwie wiekszego po¬ winowactwa do tlenu, natomiast na przyklad za¬ nieczyszczenia z olowiu, arsenu, antymonu niecal¬ kowicie przechodza w stan pary wzglednie do zu¬ zla.Zawartosc w tak zwanej miedzi czarnej metali towarzyszacych, takich jak zelazo, cynk, olów, cy¬ na i podobnych, moze osiagac lacznie wartosc do W przypadku procesu rafinacji wynikaja dla tych zanieczyszczen dwa warianty: albo utlenione me¬ tale towarzyszace zbiera sie w zuzlu stanowiacym hutniczy produkt posredni, albo mozna je dodat¬ kiem koksu zredukowac do latwiej ulatniajacych sie tlenków o nizszej wartosciowosci lub do metali. 10 15 20 25 30 Ten ostatni wariant sposobu jest znany jako pro¬ ces Knudsen'a.Jednakze stopien przeprowadzenia w stan pary jest w przypadku procesu Knudsen'a niezadowa¬ lajacy, zas uzyskanie potencjalu redukcyjnego, nie¬ zbednego dla ulotnienia sie metali obcych z zu¬ zla, nie jest w zadanym stopniu mozliwe z powo¬ du prawie nieuchronnej redukcji zwrotnej utle¬ nionych metali towarzyszacych w kapieli. Stad tez równiez w procesie Knudsetfa nalezy pod ko- nidc procesu dmuchiwania prowadzic postepowanie w warunkach utleniajacych, by obnizyc zawartosc metali towarzyszacych tak dalece, jak to jest moz¬ liwe.Przy tym niezbedny do tego celu, skrajnie in¬ tensywny proces utleniania ma te wade, ze po¬ wazna ilosc miedzi utlenia sie do tlenku miedzia- wego i przynajmniej czesciowo przechodzi do zu¬ zla. Oprócz tych wad resztkowe zawartosci zanie¬ czyszczen w kapieli miedzi sa. jeszcze tak duze, ze miedz konwertorowa nie pozwala na ekonomiczna rafinacje. Musi sie ja zatem wielokrotnie prze¬ tapiac z bardziej czysta miedza konwertorowa lub z czystym zlomem miedzianym i dopiero nastepnie rafinowac termicznie do miedzi anodowej. Takze ten sposób jest nieekonomiczny i wymaga dluz¬ szych czasów trwania procesu.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu, któ¬ ry bez zbyt wielkich nakladów czasowych i na czynniki reakcyjne, a zwlaszcza unikajac wysokich 121 570121 570 3 4 strat miedzi w powstajacym zuzlu, to znaczy za pomoca ekonomicznych srodków i mozliwie tylko w jednym reaktorze, umozliwilby przeprowadzenie silnie zanieczyszczonej miedzi czarnej lub kamie¬ nia miedziowego w miedz metaliczna o mozliwie wysokim stopniu czystosci.Sposób termicznej rafinacji silnie zanieczyszczo¬ nej miedzi w fazie stopionej przy czym stopio¬ ny wstepny wsad miedzi surowej najpierw z ka¬ mienia miedziowego przedmuchuje sie na miedz konwertorowa albo z miedzi czarnej przedmuchuje sie na miedz konwertorowa i nastepnie ten pro¬ dukt posredni poddaje sie termicznej rafinacji do miedzi anodowej, przy czym stopiony material w przestrzeni obróbki traktuje sie gazami reakcyj¬ nymi równoczesnie w dwóch, w przestrzeni jeden ^nad drugim" polozonych poziomach reakcji, polega Wedlug wynalazku na tym, ze przynajmniej je¬ den z poziomów reakcyjnych jest polozony pod graniczna warstwa « metal/zuzel, a drugi z pozio¬ mów reakcyjifiyeh^przynajmniej w granicznej war¬ stwie lub "tuz nad ta graniczna warstwa, oraz ze gazy reakcyjne, które wdmuchuje sie w kazdym z tych poziomów reakcyjnych, wykazuja róznia¬ cy sie sklad chemiczny lub stechiometryczny, przy czym równoczesnie wdmuchuje sie w nizej polozonym poziomie reakcji utleniajacy czynnik reakcyjny, a w wyzej polozonym poziomie re¬ akcji redukujacy czynnik reakcyjny.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze osiaga sie skrajnie intensywne utleniajace trak¬ towanie fazy stopionej, przy czym dzieki prze¬ mieszczeniu redukujacego poziomu wdmuchiwania ¦'..ipobzega sie reakcji przetlenienia miedzi do tlen¬ ku miedziowego i ogranicza sie zmieszanie przetle- ioiaj miedzi z zuzlem.W sposobie wedlug wynalazku utrzymuje sie przeplyw gazu górnego poziomu reakcyjnego do p zoplywu gazu dolnego poziomu reakcyjnego w okreslonym stosunku wzajemnym, korzystnie w stosunku równym 1:6, oraz zwlaszcza utrzymuje sie wielkosc przeplywu gazu z pojedynczego sta¬ nowiska wdmuchiwania gazu ponizej 500 N/ms/go- dzine.Równiez korzystnie wedlug wynalazku zmienia sie sklad czynnika reakcyjnego'w czasowym prze¬ biegu procesu rafinacji.Celowo moze to zachodzic na przyklad tak, ze zmienia sie sklad przynajmniej jednego czynnika reakcyjnego w czasowym przebiegu procesu rafi¬ nacji na tyle, by w granicznej warstwie metal/ /zuzel lub bezposrednio nad kapiela utworzyla sie atmosfera gazowa, w której cisnienie czastkowe P(ccr) do P(co) utrzymuje sie w zakresie stosunku, wyrazonym w logarytmach, równym od —0,3 do +4.Jako redukujacy czynnik reakcyjny mozna w sposobie wedlug wynalazku wprowadzac korzystnie czynnik, zawierajacy gaz z dodatkiem cieklego lub stalego paliwa.Dla blizszego przedstawienia sposobu wedlug wynalazku opisano nizej przykladowy przebieg procesu reakcyjnego, podajac wyniki prób prak¬ tycznych.Spuszczonym z pieca plomiennego, pracujacego na rudzie z fluidyzacyjnego pieca do stapiania lub z pieca elektrycznego kamieniem miedziowym w stanie cieklym napelnia sie konwertor do takiej wysokosci lustra metalu, aby w stosunku do dysz dmuchowych wysokosc wdmuchiwania gazów obu poziomów reakcji byla polozona ponizej lustra ka¬ pieli. Najpierw przedmuchuje sie tlenem lub za¬ wierajacym tlen powietrzem, przy ozym w rezul¬ tacie zachodzi ozywiony transport tlenu i odpo¬ wiednio silne przemieszanie kapieli. Podczas kon- wertorowania kamienia miedziowego do miedzi ob¬ niza sie lustro metalu, a nad stopiona miedzia tworzy sie zuzel fajalitowy o wysokiej zawartosci magnetytu.Wraz z obnizeniem lustra miedzi górny poziom wdmuchiwania przesuwa sie do powstajacej war¬ stwy zuzlowej. Stosownie do chemicznego skla¬ du stopionej miedzi lub tez stosownie do wdmu¬ chiwanych ilosci powietrza lub tlenu do gazu reak¬ cyjnego górnego poziomu przedmuchiwania wpro¬ wadza sie dodatek paliwa, na przyklad w po¬ staci mialu weglowego, jako reduktora.Równoczesnie mozna gaz reakcyjny dolnego po¬ ziomu przedmuchiwania wprowadzac jako silniej utleniajacy przez zwiekszenie w nim ilosci tlenu.Dozowanie rózniacych sie czynników reakcyjnych oraz okreslanie przeplywów wdmuchiwanego gazu w kazdym z poziomów reakcji wynika z obliczen, obserwacji, analizy próbek oraz doswiadczen i po¬ zostaje do uznania przez fachowca.Aby przykladowo podczas przedmuchiwania ka¬ mienia miedziowego w celu otrzymania miedzi osiagnac dostateczna redukcje magnetytu w zuzlu, a przy tym ograniczyc tworzenie tlenku miedzia- wego, do strumienia wdmuchiwanego do warstwy zuzla dodaje sie wegiel w takiej ilosci, aby utrzy¬ mac stosunkowo silny charakter redukcyjny zu¬ zla.Mozliwe jest przy tym równoczesne dmuchanie silnie utleniajace kapiel, aby w ten sposób niepo¬ zadane piefwiastki towarzyszace i metale towarzy¬ szace przeprowadzic droga utleniania do zuzla. Re¬ dukcyjny charakter zuzla, dziala przy tym tak, ze zawarte w zuzlu tlenki metali towarzyszacych sa trwale, natomiast utworzony w procesie tlenek miedziawy, niepozadany w zuzlu, redukuje sie w znacznym stopniu przechodzac do metalu.W porównaniu z tradycyjnymi termicznymi pro¬ cesami rafinacji miedzi osiaga sie za pomoca spo¬ sobu wedlug wynalazku po raz pierwszy wysoki stopien rafinacji przy mozliwie najnizszej zawar- 55 tosci miedzi w zuzlu koncowym.Jako dalszy przyklad moze sluzyc przedmuchi¬ wanie miedzi czarnej, która z szybowego pieca pracujacego na odpadach wprowadza sie w sta¬ nie cieklym do konwertora Pearce-Smith'a, na 60 przyklad o wymiarach 3 m X 5 m i w nim pod¬ daje przedmuchiwaniu. Zadanie przy tym polega na tym, by uzyskac mozliwie czysta miedz rafino¬ wana, a zawarte w miedzi czarnej zanieczyszcze¬ nia, takie jak cynk, cyna, olów i inne bedace za- w nieczyszczeniami metale towarzyszace, przeprowa- 10 15 20 25 30 35 40121570 6 20 25 dzic mozliwie calkowicie jako mieszanine tlenków do zuzla.W celu uzyskania redukcyjnych warunków w warstwie zuzla wdmuchiwano mieszanine powie¬ trza z koksem granulowanym. Udzial koksu regu- 5 lowano tak, by w pierwszej fazie przedmuchiwa¬ nia zuzel wykazywal silnie redukcyjny charakter.Logarytm stosunku cisnien czastkowych w tej przestrzeni w konwertorze wynosil podczas tej fazy przedmuchiwania P(co2)' P czono to droga pobrania i zanalizowania próbek gazu nad kapiela w konwertorze.Substrat byl kompleksowa mieszanina zlomu chlodnicowego i miedzi czarnej o nastepujacym skladzie: 15 miedz czarna wsad = 19600 kg zlom chlodnicowy wsad = 1800 kg analizy (w % wagowych): miedz czarna: miedz 88,1% cyna 2,6% olów 1,8% cynk 2,6% resztki okolo 4% = zelazo, nikiel itd. zlom chlodnicowy: miedz 64,9% cyna 3,3°/© olów 9,2% cynk £2,6*/© Na poczatku procesu przedmuchiwania glównie 30 zredukowano zawarty w zuzlu tlenek cynku i przeprowadzono ga w stan pary. Przy kontynuo¬ wanym usuwaniu cynku sukcesywnie zmniejszano dodawanie koksu do strumienia gazu wdmuchi¬ wanego do warstwy zuzlowej tak, ze w efekcie 35 wieksza czesc zawartej cyny, mogla ulotnic sie w postaci SnO, zapobiegajac utlenianiu SnO do Sn02.Nastepnie przez dalsze obnizanie ilosci dodawa¬ nego koksu doprowadzono atmosfere dmuchu do 40 charakteru obojetnego. Stosunek cisnien czastko¬ wych P(co2) ' p(co) w atmosferze konwertora, wy¬ razony w logarytmach, wynosil przy tym 4. W tej fazie przedmuchiwania nastepowalo utlenianie olo¬ wiu do PbO z czesciowym przeprowadzeniem w 45 stan pary. Utrzymujac bardziej lub mniej redu¬ kujaca atmosfere tuz przy granicznej warstwie miedz/zuzel, ograniczono przetlenianie miedzi.W tym procesie przedmuchiwania jako optymal¬ ne dla przeprowadzenia sposobu przyjeto wskaza- 50 ne wedlug wynalazku wielkosci przeplywu przez jedna dysze, równe co najwyzej 500 Nm*/!godz.Przy tej ilosci powietrza w dyszach pod cisnie¬ niem 0,4—0,8 atmosfer nadcisnienia osiaga sie predkosci strumienia, które wprowadzaja kapiel W w ruch podobny do wrzenia lecz z wykluczeniem wypryskiwania czy wyrzucania poza konwertor.Przy tym, wobec utrzymania rozdzialu miedzy ka¬ piela a zuzleim w konwertorze podczas tego prze¬ dmuchiwania, umozliwia sie wskutek optymalne- 60 go przemieszania wysoka szybkosc reakcji.Dzieki temu przeplywowi konwekcyjnemu gazu osiaga sie mianowicie to, ze w kapieli metalu bar¬ dzo szybko nastepuje wyrównanie stezen droga dyfuzji tlenu, a tym samym niemal zupelnie za- «5 pobiega sie lokalnemu przetlenianiu miedzi w po¬ blizu dyszy, które prowadziloby do utworzenia nie¬ rozpuszczalnej fazy tlenku miedziawego, a zatem do znacznego przechodzenia miedzi do zuzla.Po zakonczeniu tej fazy przedmuchiwania odpro¬ wadzono nastepujace produkty procesu: miedz konwertorowa = 16678 kg zuzel konwertorowy = 5800 kg pyl konwertorowy = 890 kg (75% olowiu + cyna + cynk) (analiza w % wagowych): miedz konwertorowa: miedz 98,3% cyna 0,07% olów 0,1% nikiel 0,12% tlen 1,3% Analiza miedzi rafinowanej po odtlenieniu jest nastepujaca (w % wagowych): miedz cyna olów nikiel tlen 99,4% 0,07% 0,1% 0,12% 0,2% Konwertor do stosowania tego sposobu, w sto¬ sunku do znanych typów konwertorów, na przy¬ klad konstrukcji Pearce-SrmWa lub Hoboken, wy¬ róznia sie tym, ze ma co najmniej dwa, w prze¬ strzeni jeden nad drugim umieszczone elementy do wdmuchiwania gazu reakcyjnego, korzystnie dy¬ sze dmuchowe.Korzystnie konwertor ma dwa szeregi dysz, któ¬ re sa w przestrzeni umieszczone jeden nad drugim, a wzgledem kierunku wdmuchiwania kazdy sze¬ reg jest w jednej z plaszczyzn umieszczony tak, ze plaszczyzny te przecinaja sie pod katem a górnym od okolo 5° do okolo 15°, przy czym punkt przeciecia S lezy w poblizu sciany konwertora, lezacej naprzeciw dysz.Nadto konwertor do prowadzenia sposobu wedlug wynalazku mozna tak wyposazyc, ze dysze dmu¬ chowe maja elementy dla domieszania do gazu nosnego cieklych lub stalych substancji, takich jak paliwo lub tlen.Konwertor za pomoca którego mozna przepro¬ wadzic sposób wedlug wynalazku, jest przedsta¬ wiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia konwertor w przekroju z dyszami dmuchowymi, fig. 2 przedstawia rów- riiez w przekroju szczególowy uklad dysz w tym konwertorze, fig. 3 przedstawia schemat urzadze¬ nia doprowadzajacego i dozujacego paliwo do tych dysz dmuchowych, natomiast fig. 4 przedstawia w widoku z boku konwertor z dwoma, umiesz¬ czonymi jeden na drugim szeregami dysz.Na figurze 1 widac konwertor 1 z plaszczem 1' i wymurówka 2.Tlen, niezbedny dla konwertowania, podczas fa¬ zy utleniania zelaza i zwiazanej z zelazem i mie¬ dzia siarki wprowadza sie w postaci tlenu z po¬ wietrza przez dysze 3 i 4 do kapieli 17 kamienia miedziowego.Dysze 3, które poprzez elastyczny przewód 5 sa polaczone z rura doprowadzajaca powietrze 6,121 570 8 odpowiadaja w swej ilosci i ukladzie w konwer¬ torze 1 dotychczasowemu stanowi techniki.Nad dyszami 3 sa dodatkowo umieszczone dal¬ sze dysze 4. Sa one równiez poprzez elastyczny przewód 7 polaczone z rura doprowadzajaca po¬ wietrze 6 i zgodnie z tym sa zasilane takimi sa¬ mymi ilosciami powietrza jak dysze 3. Ilosc dysz 3 i 4 jest tak dobrana, zeby stosunek przekro¬ jów poprzecznych dysz 4 i dysz 3 byl okreslony i wynosil korzystnie 1 :6. Dysze 4 w konwerto¬ rze 1 sa pod wzgledem geometrycznym ulozone tak, ze w pierwszej fazie utleniania zelaza i siar¬ ki 4 wdmuchuje sie gaz równiez do kapieli ka¬ mienia miedziowego 17.W przebiegu tej fazy przedmuchiwania podczas konwertowania kamienia miedziowego obniza sie lustro kapieli i tworzy sie na nim zuzel fajali- towy 18 o wysokiej zawartosci magnetytu.Chemiczny sklad kamienia miedziowego 17 oraz ilosc powietrza wdmuchiwanego przez dysze 3 i 4 pozwala na obliczenie chwili, w której dysze 4 wskutek ich geometrycznego ulozenia beda dmu¬ chac w utworzona warstwe zuzla 18. Tuz przed ta chwila do powietrza wdmuchiwanego przez dy¬ sze 4 wprowadza sie domieszke mialu weglowego.To domieszanie wegla powoduje, ze po pierwsze podczas wchodzenia mieszaniny powietrza z we¬ glem w warstwe zuzla 18 przebiega egzotermiczny proces spalania, dzieki czemu w obrebie dysz 4 unika sie chlodzenia zuzla 18, i po drugie w warstwie zuzla stwarza sie warunki redukujace, które prowadza do redukcji tlenków metali. Roz¬ dzielanie mialu weglowego na dysze 4 nastepuje poprzez urzadzenie przedstawione na fig. 3.Z zasobnika 8, umieszczonego w obrebie pomo¬ stu konwertora, sciaga sie wegiel za pomoca prze¬ nosnika lancuchowego 9. Odpowiednio do ilosci dysz, nie ukazanych na fig. 3, jest rozmieszczona pod przenosnikiem lancuchowym 9 ilosc pojemni¬ ków 10, przy czym na ostatnim pojemniku 10 jest zainstalowany wylacznik 11, który po napelnieniu sie tego pojemnika 10 zatrzymuje przenosnik lan¬ cuchowy 9.Nadto kazdy z tych pojemników 10 jest zaopa¬ trzony w tloczacy przenosnik slimakowy 12 znanej konstrukcji, jako dozownik. Te tloczace przenosni¬ ki slimakowe 12 umozliwiaja, równoczesnie u- szczelniajac przed cisnieniem dysz, rozdzielanie wegla w ilosciach dozowanych do dysz 4. Urza¬ dzenia te (8, 9, 10, 11 i 12) sa umieszczone sta¬ cjonarnie, a zgodnie z fig. 2 sa z konwertorem 1 polaczone tylko za pomoca elastycznego przewodu 13 (fig. 1 i 3) i za pomoca znanych zlacz szybko dzialajacych 14 z glowica dyszy 21 oraz z przewo¬ dem dyszy 22.Pod zlaczem szybkodzialajacym 14 jest usytuo¬ wany zawór 15, dzieki któremu mozna oddzielic polaczenie miedzy elastycznym przewodem 13 a podajacym wegiel urzadzeniem 10, 12, jezeli dzia¬ lanie konwertora wymaga tego. Nadto w przewo¬ dzie doprowadzajacym powietrze 7 do glowicy 21 dyszy 4 jest zabudowany zawór 16, za pomoca którego mozna regulowac ewentualnie róznice w cisnieniach miedzy dyszami 3 i 4, na przyklad przy zmieniajacych sie gestosciach stopionych faz ka¬ mien miedziowy (zuzel, lub tez nastawiac dowol¬ ne zasilanie dysz 3, 4.* Na figurze 4 przedstawiono w widoku z boku 5 taki sam konwertor 1 z wymurówka 2. Wyraznie widoczne jest przy tym ulozenie dysz 3 w szere¬ gu dolnym oraz dysz 4 w szeregu górnym. Nadto ukazany jest przewód doprowadzajacy powietrze 6, od którego prowadza elastyczne przewody 5 do 10 szeregu dolnych dysz 3 i elastyczne przewody 7 do szeregu górnych dysz 4.Z nieuwidocznionego na fig. 4 urzadzenia po¬ dajacego wegiel elastyczne przewody 13, zaznaczo¬ ne na rysunku fragmentarycznie sa poprowadzone ^ do dysz 4 i poprzez zlacze szyibkodzialajace 14 oraz zawory 15 sa polaczone z dyszami.Nadto miedzy elastycznymi przewodami 7 i dy¬ szami 4 sa uwidocznione zawory nastawcze 16.Pozwala to na zmienianie cisnienia, a tym samym 20 przeplywów gazu w dyszy 4 wzgledem dyszy 3.Na figurze 4 przede wszystkim uwidoczniona jest ilosc dysz 3 i 4. Dolny szereg we wskazanym przykladzie wykonania jest obsadzony 6-krotnie liczniejsza iloscia dysz 3 niz wykazuje górny sze- 29 reg dysz 4. Oczywiscie ten uklad konwertora do prowadzenia sposobu wedlug wynalazku jest tyl¬ ko przykladowy i moze byc dowolnie zmieniany w granicach, wynikajacych ze sposobu wedlug wynalazku. 30 Zastrzezenia patentowe 35 1. Sposób termicznej rafinacji silnie zanieczysz¬ czonej miedzi w fazie stopionej, przy czym sto¬ piony wstepny wsad miedzi surowej najpierw z kamienia miedziowego przedmuchuje sie na miedz konwertorowa albo z miedzi czarnej przedmuchu- 40 je sie na miedz konwertorowa i nastepnie ten produkt posredni poddaje sie termicznej rafinacji do miedzi anodowej, przy czym stopiony material w przestrzeni obróbki traktuje sie gazami reak¬ cyjnymi równoczesnie w dwóch, w przestrzeni je- 45 den nad drugim polozonych poziomych reakcji, znamienny tym, ze przynajmniej jeden z pozio¬ mów reakcyjnych jest polozony pod graniczna warstwa metal/zuzel, a drugi z poziomów reak¬ cyjnych przynajmniej w granicznej warstwie lub 50 tez nad ta graniczna warstwa, oraz ze gazy re¬ akcyjne, które wdmuchuje sie w kazdym z tych poziomów reakcyjnych, wykazuja rózniacy sie sklad chemiczny lub stechiometryczny, przy czym równoczesnie wdmuchuje sie w nizej polozonym 55 poziomie reakcji utleniajacy czynnik reakcyjny, a w wyzej polozonym poziomie reakcji redukujacy czynnik reakcyjny. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze utrzymuje sie przeplyw gazu górnego poziomu re- oo akcyjnego do przeplywu gazu dolnego poziomu reakcyjnego w okreslonym stosunku wzajemnym, korzystnie w stosunku równym 1:6, oraz ze ko¬ rzystnie utrzymuje sie wielkosc przeplywu gazu z pojedynczego stanowiska wdmuchiwania gazu po- 65 nizej 500 Nmfygodzine.9 121 570 10 3. Sposób, wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zmienia sie sklad czynnika reakcyjnego w czaso¬ wym przebiegu procesu rafinacji. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zmienia sie sklad przynajmniej jednego czynnika reakcyjnego w czasowym przebiegu procesu rafi¬ nacji na tyle, by w granicznej warstwie metal/ /zuzel lub bezposrednio nad kapiela utworzyla sie atmosfera gazowa, w której cisnienie czastkowe P wyrazonym w logarytmach, równym od —0,3 do +4. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wprowadza sie redukujacy czynnik reakcyjny, za¬ wierajacy gaz z dodatkiem cieklego lub stalego paliwa. FIG.1 /121 570 FIG. 2 FIG. 3121 570 FIG. 4 PL